“Iran sẽ rút khỏi thỏa thuận nếu Israel tiếp tục vi phạm lệnh ngừng bắn khi tấn công Lebanon”, hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm nay dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề.
Theo tuyên bố của Bộ Ngoại giao Iran cùng ngày, Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã nêu vấn đề Israel “vi phạm lệnh ngừng bắn” ở Lebanon với bên trung gian hòa giải Pakistan.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố lực lượng này sẽ “trừng phạt Israel vì những hành động tàn bạo đã gây ra ở Lebanon và việc vi phạm điều khoản ngừng bắn”. Al Jazeera cũng dẫn lời một quan chức cấp cao Iran giấu tên nói rằng “thỏa thuận ngừng bắn bao trùm cả khu vực, Israel nổi tiếng là hay bội ước và chỉ có thể bị răn đe bằng đạn dược”.
Hãng thông tấn Fars của Iran đưa tin kể từ khi lệnh ngừng bắn được thi hành, hai tàu dầu đã đi qua eo biển Hormuz. Hiện tại, việc lưu thông của các tàu qua eo biển đã bị đình chỉ.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif nói rằng thỏa thuận ngừng bắn được áp dụng “ở khắp mọi nơi”, bao gồm cả Lebanon, khi ông tuyên bố Islamabad sẽ đón tiếp các phái đoàn từ Mỹ và Iran đến đàm phán cuối tuần này. Ông Sharif cũng cho hay “đã ghi nhận các vụ vi phạm lệnh ngừng bắn”, kêu gọi các nước tôn trọng thỏa thuận.
Tuy nhiên, Israel nói Lebanon không nằm trong thỏa thuận ngừng bắn. Đài Mỹ PBS cũng dẫn lời Tổng thống Donald Trump cho biết xung đột giữa Israel và Hezbollah không thuộc phạm vi khuôn khổ này.
Quân đội Israel cho biết họ đã thực hiện “cuộc tấn công phối hợp lớn nhất kể từ đầu xung đột” trên khắp Lebanon trong ngày 8/4. Họ nói đây là một phần của chiến dịch mới có tên gọi Bóng tối vĩnh cửu, nhằm vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền nam và đông Lebanon, cũng như ở Beirut.
Bộ Y tế Lebanon cho hay đợt tấn công của Israel trong ngày 8/4 khiến ít nhất 112 người chết và khoảng 800 người bị thương. Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam kêu gọi các đồng minh giúp ngăn chặn các cuộc tấn công “bằng mọi biện pháp có thể”, thêm rằng cần có sự hỗ trợ quốc tế để khôi phục trật tự.
Israel và Hezbollah, nhóm do Tehran hậu thuẫn, từng đạt được lệnh ngừng bắn năm 2024. Nhưng sau khi Israel hạ sát Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei hôm 28/2, Hezbollah phóng tên lửa về phía Israel để trả thù, còn Israel đáp trả bằng cách đưa quân sâu hơn vào Lebanon. Cuộc xung đột đã khiến hơn 1.600 người ở Lebanon thiệt mạng và hơn một triệu người tại nước này phải di tản.
Mỹ và Iran tuyên bố lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần rạng sáng nay. Tuy nhiên, Iran sau đó cho biết cơ sở lọc dầu trên đảo Lavan của nước này bị tấn công và tuyên bố phóng tên lửa, máy bay không người lái vào các nước vùng Vịnh để đáp trả.
"Phe cánh tả cực đoan nói chúng ta không chiến thắng. Thật không thể tin nổi. Iran không còn quân đội. Tuyên bố kiểu họ, tôi cho rằng đó là phản quốc", Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong sự kiện chính trị bảo thủ ở khu The Villages tại Florida ngày 1/5.
Ông cũng đề cập chiến dịch quân sự chớp nhoáng tại Venezuela hồi tháng 1, gọi đây là một trong những chiến dịch vĩ đại nhất trong lịch sử. Tuy nhiên, ông cho biết không muốn tuyên bố chiến thắng tại Iran quá sớm khi các mục tiêu chưa hoàn tất, dù nhận định tình hình "đang diễn ra tương tự".
Ông Trump nhiều lần tuyên bố Mỹ đã phá hủy hải quân Iran và nhấn mạnh hiệu quả của chiến lược phong tỏa các tàu ra vào cảng nước này. Dù vậy, Iran vẫn duy trì ảnh hưởng đối với eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược trong khu vực kiểm soát khoảng 20% lưu thông dầu mỏ toàn cầu trước chiến sự.
Cũng tại sự kiện The Villages, Tổng thống Trump mô tả việc hải quân Mỹ nổ súng và kiểm soát tàu hàng Iran M/V Touska hôm 19/4 "hời như cướp biển". Ông kể rằng lực lượng Mỹ nã đạn pháo vào phòng động cơ của tàu hàng Iran để buộc nó dừng lại, sau đó sử dụng tàu kéo và đổ bộ để kiểm soát.
"Chúng tôi tiếp quản con tàu, tiếp quản hàng hóa, tiếp quản dầu. Đây là một vụ làm ăn rất hời. Chẳng ai ngờ có ngày chúng ta lại làm việc này, cứ như cướp biển", ông nói.
Sau hơn hai tháng không kích và phong tỏa trên biển, Mỹ vẫn chưa khiến Iran từ bỏ chương trình hạt nhân hay mở lại eo biển Hormuz. Tiến trình đàm phán giữa hai bên tiếp tục bế tắc sau vòng tiếp xúc đầu tiên ở Islamabad ngày 11/4.
Trước khi rời Washington đến Florida, ông Trump nói không hài lòng với đề xuất mới nhất từ Iran nhằm chấm dứt chiến sự. Tổng thống Trump sau đó cho rằng Washington "có thể sẽ tốt hơn nếu không đạt được thỏa thuận nào" với Tehran. Ông khẳng định sẽ không rút quân sớm khỏi khu vực quanh Iran để tránh nguy cơ xung đột tái diễn trong vài năm tới.
Trong khi đó, giới chức Iran thông báo đã chuyển đề xuất đàm phán mới cho Mỹ vào ngày 30/4 thông qua Pakistan. Chánh án Gholamhossein Mohseni Ejei, người đứng đầu nhánh tư pháp Iran, khẳng định nước này "chưa bao giờ né tránh đàm phán", song chắc chắn không chấp nhận hành động áp đặt. "Chúng tôi không muốn xung đột dưới bất cứ hình thức nào, chúng tôi không muốn chiến tranh hay để nó tiếp diễn", ông Ejei nói.
Tại Iran, cuộc sống thường nhật của người dân bị đảo lộn khi họ vừa phải đối mặt với bom đạn, vừa lo ngại hệ thống hạ tầng thiết yếu có thể sụp đổ bất cứ lúc nào, theo tờ Wall Street Journal ngày 7-4.
Trong nhiều khu dân cư, các gia đình dán kín cửa sổ, tránh ngủ gần kính và tụ lại trong những căn phòng an toàn hơn.
Động thái này nhằm đối phó với các vụ nổ xảy ra gần như mỗi đêm, trong bối cảnh Tehran hứng chịu các đợt oanh kích dữ dội nhất kể từ sau cuộc chiến Iran - Iraq.
Nỗi lo không chỉ dừng lại ở an toàn tính mạng, mà còn lan sang nguy cơ mất điện, nước và các dịch vụ thiết yếu, khiến nhiều người đổ xô mua máy phát điện và tích trữ nhu yếu phẩm.
"Ông Trump từng nói sự giúp đỡ đang đến với người dân Iran, nhưng việc chiến tranh kéo dài và các cơ sở hạ tầng, trường đại học, công ty dược bị phá hủy khiến chúng tôi rất lo lắng", một phụ nữ 43 tuổi đang điều trị ung thư vú tại Tehran chia sẻ. Với bà, nguy cơ gián đoạn điều trị đáng sợ không kém tiếng bom mỗi đêm.
Trước đó, trong cuộc phỏng vấn với báo Wall Street Journal hôm 5-4, ông Trump cảnh báo Iran có thể mất tới 20 năm để phục hồi sau chiến tranh, đồng thời đe dọa phá hủy toàn bộ nhà máy điện và cầu đường nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz.
Tại cuộc họp báo ngày 6-4 ở Nhà Trắng, ông cũng cho rằng người dân Iran "sẵn sàng chịu đựng để có được tự do".
Tuy nhiên thực tế lại cho thấy tâm lý hoàn toàn khác. "Chúng tôi đã bị trừng phạt quá đủ rồi", nữ bệnh nhân ung thư nói thẳng.
Một người đàn ông 38 tuổi ở Tehran cho biết anh đã chuẩn bị sẵn bộ đồ sinh tồn gồm thực phẩm đóng hộp, nước, pin dự phòng và đèn khẩn cấp.
"Nếu cơ sở hạ tầng bị phá hủy, chúng tôi có thể cầm cự được bao lâu?", anh băn khoăn, đồng thời cho biết đang cân nhắc rời khỏi nơi mình sinh sống.
Chiến sự diễn ra trong bối cảnh Iran vốn đã đối mặt với khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Đồng nội tệ mất giá, lạm phát tăng cao và các lệnh trừng phạt kéo dài đã bào mòn đời sống lẫn tinh thần người dân. Giờ đây, họ lại phải đối mặt với bom đạn và một tương lai mờ mịt khi không biết cuộc chiến sẽ đi về đâu.
Chính quyền Mỹ và Israel vẫn khẳng định các cuộc không kích chủ yếu nhắm vào mục tiêu quân sự và cơ quan nhà nước. Song rủi ro với dân thường vẫn rất lớn, do không ai biết chính xác vị trí các mục tiêu này.
Một phụ nữ sống gần khu phức hợp của lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kể lại khoảnh khắc bị đánh thức bởi tiếng nổ lúc rạng sáng. Cô cho biết đã tận mắt chứng kiến một tòa nhà dân cư sụp đổ sau không kích.
"Hình ảnh trên Internet không thể truyền tải hết những gì chúng tôi phải chứng kiến. Những người ở bên ngoài không thể hiểu được thực tế chúng tôi đang sống - âm thanh, mùi, không khí, tất cả đều rất khác", cô nói.
Ngày 27-5, Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết dự án thuộc chương trình Artemis sẽ hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người tại khu vực cực Nam Mặt trăng từ năm 2032.
Theo Đài ABC, căn cứ sẽ không phải là một "thành phố khoa học viễn tưởng" khổng lồ, mà gồm nhiều khu sinh hoạt, phòng thí nghiệm, hệ thống điện, phương tiện di chuyển và các robot hỗ trợ hoạt động nghiên cứu.
NASA cho biết đã ký hợp đồng với 4 công ty Mỹ, trong đó có Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos, nhằm phát triển hạ tầng phục vụ các sứ mệnh dài hạn trên Mặt trăng.
Các kế hoạch hiện nay còn bao gồm xe tự hành, tàu đổ bộ robot và thiết bị bay không người lái để giám sát khu vực căn cứ.
Lộ trình gồm ba giai đoạn. Giai đoạn đầu kéo dài đến năm 2029 sẽ tập trung đưa phi hành gia trở lại Mặt trăng và triển khai các hệ thống robot thám hiểm đầu tiên. NASA dự kiến sứ mệnh Artemis III sẽ đưa người lên Mặt trăng vào năm 2027, trong khi Artemis IV có thể diễn ra từ năm 2028.
Giai đoạn hai, từ năm 2029 đến năm 2032, sẽ tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng như hệ thống điện, mạng lưới vận tải và công nghệ khai thác tài nguyên. Giai đoạn ba, từ sau năm 2032, NASA đặt mục tiêu xây dựng nơi cư trú dài hạn với các cấu trúc kiên cố hơn, hướng tới sự hiện diện thường trực của con người.
NASA lựa chọn cực Nam Mặt trăng do khu vực này được cho là chứa lượng lớn băng nước đóng trong các hố va chạm.
Ngoài mục tiêu nghiên cứu khoa học, NASA xem Mặt trăng là "bãi thử" cho các sứ mệnh tương lai lên sao Hỏa. Việc duy trì con người trên Mặt trăng sẽ giúp kiểm nghiệm công nghệ hỗ trợ sự sống, nơi cư trú và khả năng sinh tồn trong môi trường không gian khắc nghiệt.
Kế hoạch của NASA cũng diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh không gian ngày càng gia tăng. Trung Quốc hiện hợp tác với Nga để phát triển Trạm Nghiên cứu Mặt trăng quốc tế trong thập niên 2030, khiến cuộc đua thiết lập hiện diện lâu dài trên Mặt trăng nóng lên trở lại sau nhiều thập kỷ.
