Iran treo cổ 3 người bị cáo buộc là điệp viên Mossad kích động biểu tình

Tính đến ngày 4/5, lực lượng Mỹ và đồng minh vẫn tiếp tục nỗ lực tìm kiếm cứu nạn hai binh sĩ lục quân mất tích ở vùng biển ngoài khơi phía nam Morocco. Các quân nhân nằm trong đội hình tham gia cuộc diễn tập thường niên African Lion, song vụ mất tích được cho là không liên quan hoạt động huấn luyện.

CBS News dẫn báo cáo sơ bộ cho thấy một người đã rơi xuống nước trong lúc nhóm quân nhân Mỹ đi bộ đường dài để ngắm hoàng hôn. Một quan chức quốc phòng Mỹ giấu tên trước đó nói rằng các binh sĩ xuất hiện lần cuối gần vách đá ven biển, cạnh thao trường Cap Draa.

Khi người đầu tiên rơi xuống nước, các quân nhân còn lại đã cố gắng giải cứu bằng cách dùng thắt lưng để tạo thành "chuỗi người", nhưng không thành công. Một lính Mỹ nhảy xuống để cứu đồng đội, người không biết bơi, song lập tức bị sóng đánh trúng.

Cả hai đều không thể về bờ, nên một người nữa tiếp tục nhảy xuống. Quân nhân này không cứu được hai đồng đội và tự quay trở lại.

Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin này.

Nhiều máy bay, phi cơ không người lái, thợ lặn và tàu thuyền đã quần thảo dọc bờ biển phía nam Morocco trong 3 ngày qua để tìm kiếm quân nhân mất tích.

Africa Lion là cuộc diễn tập thường niên có quy mô lớn nhất của Bộ tư lệnh châu Phi (AFRICOM) thuộc quân đội Mỹ. Hoạt động này có sự tham gia của hàng nghìn binh sĩ đến từ Mỹ, các quốc gia đối tác ở châu Phi và đồng minh NATO nhằm huấn luyện về chiến tranh hiện đại ở trên bộ, trên biển, trên không, trên vũ trụ và không gian mạng.

Năm nay là lần thứ 22 cuộc diễn tập này được tổ chức. Sự kiện diễn ra từ ngày 27/4 đến 8/5 trên lãnh thổ 4 nước gồm Morocco, Ghana, Senegal và Tunisia.

Phần lớn hoạt động diễn tập diễn ra tại Morocco với khoảng 5.000 quân nhân đến từ hơn 40 quốc gia. Nội dung huấn luyện bao trùm nhiều lĩnh vực, từ tác chiến quy mô lớn đến ứng phó khủng hoảng và hỗ trợ nhân đạo.

Hoạt động năm nay cũng có những nội dung như tác chiến đặc biệt, phòng thủ an ninh mạng, tình báo và xử lý vật liệu nổ. Lực lượng các nước tham gia đã hiệp đồng trên không, trên bộ và trên biển, cũng như ứng dụng công nghệ cảm biến và chia sẻ thông tin theo thời gian thực.

Tin Gốc: Vnexpress

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/4 cảnh báo Iran "có thể bị xóa sổ chỉ trong một đêm" nếu nước này không mở lại eo biển Hormuz trước hạn chót 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội).

Ông cũng tuyên bố Mỹ có kế hoạch phá hủy toàn bộ cầu và nhà máy điện Iran trong 4 giờ, nếu Tehran không tuân thủ hạn chót đề ra. "Tất cả nhà máy điện ở Iran sẽ ngừng hoạt động, bốc cháy, phát nổ và không bao giờ hoạt động trở lại được", ông nói.

Quân đội Iran cùng ngày tuyên bố những "lời đe dọa vô căn cứ" của ông Trump sẽ không làm ảnh hưởng tới tinh thần và hoạt động của binh sĩ nước này. Truyền thông Iran cũng đăng danh sách các cây cầu lớn tại Trung Đông, ám chỉ có thể nhắm mục tiêu để trả đũa nếu hạ tầng của Tehran bị tấn công.

Trên thực tế, lực lượng Mỹ - Israel những ngày qua đã bắt đầu nhắm vào hạ tầng chiến lược và cơ sở năng lượng của Iran, sau khi không kích hàng nghìn mục tiêu quân sự trong hơn 5 tuần giao tranh.

Tổng thống Trump hôm 2/4 thông báo quân đội Mỹ đã phá hủy cầu B1, một trong những cây cầu cao nhất Trung Đông tại thành phố Karaj, cách thủ đô Tehran của Iran khoảng 35 km về phía tây. Vụ tập kích khiến một phần cây cầu bị phá hủy, 8 người thiệt mạng, gần 100 người bị thương.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trong hai tuần qua cũng đã tấn công hai cơ sở hóa dầu lớn nhất Iran, trong đó có nhà máy ở Asaluyeh, nơi sản xuất 50% sản lượng hóa dầu của nước này. Israel Katz, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, cho biết các đòn tập kích của Israel đã vô hiệu hóa 85% năng lực xuất khẩu của Iran trong lĩnh vực hóa dầu.

Trước đó, Iran cũng đã phóng tên lửa, UAV vào các mục tiêu khắp vùng Vịnh để đáp trả các đòn không kích của Mỹ - Israel. Iran còn gần như phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến đường thủy vận chuyển 20% lượng dầu của thế giới.

Avner Golov, cựu quan chức an ninh quốc gia Israel và hiện là phó chủ tịch nhóm cố vấn MIND Israel, cho rằng việc Mỹ và Israel bắt đầu tăng cường tấn công các cơ sở hạ tầng phi năng lượng quan trọng của Iran phát đi thông điệp mạnh tới Tehran. "Nếu Iran vẫn tiếp tục không đồng ý chấm dứt giao tranh, cái giá mà nền kinh tế của họ phải trả sẽ ngày càng đắt hơn", Golov nói.

Trong khi đó, thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya phụ trách hoạt động tác chiến của lực lượng vũ trang Iran, cảnh báo "cánh cổng địa ngục sẽ mở ra" đối với Mỹ và Israel nếu hạ tầng của Iran tiếp tục bị tấn công.

Lực lượng Iran đã nhắm vào các cơ sở hóa dầu tại Bahrain và Abu Dhabi, đồng thời oanh tạc hệ thống dầu khí, nhà máy khử mặn và lưới điện tại Kuwait. Hôm 5/4, Iran tập kích khu công nghiệp Neot Hovav ở miền nam Israel, nơi tập trung nhiều nhà máy. Trước đó vài ngày, giới chức Israel cho biết nhà máy lọc dầu lớn nhất nước này tại Haifa đã bị trúng mảnh vỡ từ tên lửa Iran nhưng hoạt động sản xuất không bị gián đoạn.

Hành vi tấn công các cơ sở hạ tầng dân sự trong xung đột có nguy cơ vi phạm luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, giới chức Mỹ và Israel cho rằng đây là những mục tiêu hợp lệ vì chúng sản xuất vật tư hoặc được dùng để vận chuyển vũ khí phục vụ quân đội Iran.

Bình luận viên Dov Lieber và Zvi Smith của WSJ cho rằng việc các bên chuyển hướng tấn công sang các mục tiêu hạ tầng, năng lượng có nguy cơ biến xung đột thành một cuộc chiến tiêu hao về kinh tế.

Các cuộc tấn công của Iran vào hạ tầng năng lượng vùng Vịnh có thể gây ra tác động lâu dài tới giá năng lượng toàn cầu. Giá dầu đã tăng vọt lên mức cao nhất kể từ năm 2022 và có nguy cơ tiếp tục leo thang khi nhiều tàu chở dầu vẫn mắc kẹt tại vịnh Ba Tư. Iran đến nay vẫn từ chối mở cửa eo biển Hormuz chỉ để đổi lấy một lệnh ngừng bắn tạm thời, hay nhượng bộ trước các tối hậu thư của ông Trump.

Raz Zimmt, giám đốc chương trình Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, trụ sở tại Tel Aviv, nhận định Tehran hiện dường như sẵn sàng chịu đựng thêm những tổn thất kinh tế miễn là có thể gây ra đau đớn cho đối phương.

"Họ sẵn lòng chấp nhận rủi ro", ông nói.

Theo Robin Mills, giám đốc điều hành công ty tư vấn Qamar Energy, trụ sở tại Dubai, "nếu các cơ sở hóa dầu và năng lượng trong khu vực bị hư hại nghiêm trọng, sẽ chẳng còn gì để vận chuyển ra khỏi vùng Vịnh ngay cả khi Iran dỡ phong tỏa eo biển Hormuz".

"Dù hoạt động vận tải trở lại bình thường, một phần trong 5 triệu thùng chế phẩm dầu mỗi ngày được xuất khẩu từ vùng Vịnh vẫn sẽ bị gián đoạn nhiều tháng, thậm chí lâu hơn", Mills nói.

Với Iran, các đòn không kích nhắm vào các cây cầu và nhà máy điện có nguy cơ giáng đòn vào nền kinh tế vốn đã kiệt quệ sau nhiều năm chịu các lệnh trừng phạt từ phương Tây liên quan đến chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo. Theo người dân địa phương, cuộc chiến đã khiến nền kinh tế Iran đình trệ và rơi vào tình trạng tồi tệ chưa từng thấy.

Người Iran vật lộn sinh tồn giữa chiến sự

Trong các cuộc phỏng vấn, nhiều người Iran cho biết giá lương thực đã tăng vọt và tình trạng thất nghiệp ngày càng trầm trọng, khi các nhà máy phải đóng cửa sau những đợt oanh tạc. Họ bày tỏ lo ngại chiến dịch của Mỹ - Israel cuối cùng sẽ không thể thay đổi chính quyền tại Iran mà chỉ gây thêm khốn khổ cho những người dân bình thường.

Các cuộc ném bom của Israel vào nhà máy thép, hóa dầu và dược phẩm đã đánh thẳng vào những trụ cột kinh tế vốn mang về nguồn thu hàng tỷ USD cho Iran.

Hóa dầu là ngành chủ chốt của kinh tế Iran, đóng góp khoảng 25% tổng doanh thu xuất khẩu phi dầu mỏ, theo Neil Quilliam, chuyên gia năng lượng tại tổ chức nghiên cứu Chatham House, London.

Ông cho biết khác với dầu thô vốn dễ bị giám sát và trừng phạt vì vận chuyển bằng tàu lớn, các sản phẩm hóa dầu có thể bán cho nhiều khách hàng tư nhân, đặc biệt là tại châu Á và Thổ Nhĩ Kỳ. Vì thế, đây là nguồn mang đến ngoại tệ cực kỳ quan trọng đối với Tehran.

"Các nhà máy này cung cấp nguồn nguyên liệu thiết yếu cho những ngành như dệt may, phụ tùng ô tô và bao bì. Việc chúng bị phá hủy sẽ gây tắc nghẽn sản xuất, đẩy chi phí lên cao và khiến người lao động trong toàn ngành công nghiệp chế tạo mất việc làm", Quilliam nói.

Tuần trước, Israel đã đánh thẳng vào "trái tim" ngành thép của Iran khi oanh tạc nhà máy thép Khuzestan tại thành phố Ahvaz và nhà máy thép Mobarakeh tại Isfahan. Đây là hai cơ sở sản xuất thép lớn nhất khu vực.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết hồi năm 2024 rằng ngành kim loại của Iran thu về hàng tỷ USD mỗi năm, trong đó phần lớn đến từ xuất khẩu thép. Cả hai cơ sở sản xuất thép trên đều đang chịu lệnh trừng phạt từ Mỹ do có liên quan đến các cơ quan an ninh Iran.

Tiếp theo đó, hôm 31/3, quân đội Israel còn tấn công nhà máy dược phẩm Tofigh Daru tại Tehran.

Iran đã thu được một số lợi ích kinh tế từ cuộc chiến, như việc có thể duy trì xuất khẩu dầu với giá cao hay nguồn thu từ phí quá cảnh qua eo biển Hormuz. Mặt khác, việc chính quyền Mỹ miễn trừ lệnh trừng phạt xuất khẩu dầu đã giúp Ấn Độ có thể mua dầu từ Iran sau nhiều năm.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Zimmt từ Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia, những lợi ích này sẽ không thấm gì so với những thiệt hại mà cuộc chiến đã và có thể gây ra cho nền kinh tế Iran trong những ngày tới, nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa của mình.

Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)

Nguồn: https://vnexpress.net/ha-tang-nang-luong-dan-tro-thanh-muc-tieu-trong-chien-su-iran-5059320.html

AFP hôm nay 17.4 dẫn lời Tổng thống Trump thông báo lệnh ngừng bắn Israel – Lebanon bắt đầu giữa đêm giờ địa phương ở Lebanon và Israel (tức 4 giờ rạng sáng 17.4, giờ Việt Nam).

Lệnh ngừng bắn diễn ra trong lúc Washington gia tăng nỗ lực đạt được một thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột với Iran. Trong khi đó, Tehran khẳng định việc ngừng bắn ở Lebanon phải là một phần trong bất kỳ thỏa thuận nào giữa Iran với Mỹ.

Nhà lãnh đạo Mỹ cho biết thỏa thuận ngừng bắn đạt được sau các cuộc điện đàm "rất hiệu quả" với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun.

"Cả hai nhà lãnh đạo đồng ý rằng để đạt được hòa bình giữa hai quốc gia, họ sẽ chính thức bắt đầu lệnh ngừng bắn 10 ngày", mà theo ông Trump bắt đầu từ 4 giờ sáng 17.4 (giờ Việt Nam)

Sau đó, ông Trump cũng cho biết dự kiến Thủ tướng Netanyahu và Tổng thống Aoun sẽ thăm Nhà Trắng "trong vòng 4 đến 5 ngày tới". Nếu diễn ra, đây sẽ là lần đầu tiên lãnh đạo Israel và Lebanon gặp mặt trực tiếp.

Ngay trước thời điểm lệnh ngừng bắn có hiệu lực, người phát ngôn một bệnh viện ở Israel cho biết có 3 người bị thương. Trước đó cùng ngày, Bộ Y tế Lebanon thông báo một cuộc không kích của Israel vào thị trấn Ghazieh ở miền nam nước này đã khiến ít nhất 7 người thiệt mạng và 33 người bị thương.

Thủ tướng Netanyahu gọi lệnh ngừng bắn với Lebanon mở ra cơ hội cho một "thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử" với chính quyền Beirut. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh việc giải giáp Hezbollah vẫn là điều kiện tiên quyết để tiến tới hòa bình với Lebanon.

Tổng thống Trump nói Hezbollah nằm trong phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn, nhưng theo Bộ Ngoại giao Mỹ, Lebanon có trách nhiệm giải giáp lực lượng này.

Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam hoan nghênh thông báo của ông Trump, cho hay lệnh ngừng bắn là "yêu cầu quan trọng của Lebanon mà chúng tôi theo đuổi ngay từ ngày đầu tiên của xung đột".

Trước khi lệnh ngừng bắn được thông báo, văn phòng Tổng thống Aoun cũng cảm ơn những "nỗ lực" của ông Trump trong việc thúc đẩy thỏa thuận. Tuy nhiên, một nguồn tin chính thức chia sẻ với AFP rằng Tổng thống Aoun từ chối lời đề nghị của ông Trump về việc điện đàm trực tiếp với Thủ tướng Netanyahu.

Lệnh ngừng bắn được đưa ra sau cuộc gặp giữa đại sứ Israel và Lebanon tại Washington D.C (thủ đô Mỹ) trong tuần này. Đây là lần đầu tiên đại sứ hai bên tiếp xúc kể từ năm 1993.

Lệnh ngừng bắn Israel – Lebanon cũng có thể hỗ trợ các nỗ lực của Mỹ nhằm đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột Iran.

Ông Trump cho biết Washington đang tiến "rất gần" thỏa thuận hòa bình với Tehran sau 6 tuần giao tranh, đồng thời không loại trừ khả năng tới Pakistan để ký kết bất kỳ thỏa thuận nào.

Tin Gốc: Thanh Niên