Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia hôm nay 16.7 tuyên bố eo biển Hormuz là “lằn ranh đỏ” đối với Iran và Tehran duy trì quyền kiểm soát vững chắc đối với tuyến đường thủy này, theo Reuters.
“Người Mỹ cho rằng bằng cách tấn công một số căn cứ của chúng tôi ở bờ biển phía nam đất nước, họ có thể kiểm soát eo biển chiến lược này. Tuy nhiên, Cộng hòa Hồi giáo Iran có khả năng kiểm soát eo biển Hormuz từ mọi điểm trên lãnh thổ của mình, và vấn đề này không bao giờ phụ thuộc vào bờ biển và các đảo”, ông Akraminia nhấn mạnh.
Trước đó vào sáng nay (theo giờ Việt Nam), quân đội Mỹ tuyên bố đã hoàn thành đợt tấn công mới nhất vào Iran theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump, với các mục tiêu bao gồm Bandar Abbas, thành phố cảng chính của Iran trên eo biển Hormuz.
Một số quan chức Mỹ nói với Reuters rằng các cuộc tấn công của Mỹ cũng nhắm vào các năng lực quân sự của Iran mà Mỹ muốn phá hủy trước khi thực hiện các hoạt động phức tạp hơn cho mục tiêu mở lại eo biển Hormuz.
Trước đó, quân đội Iran tuyên bố về eo biển Hormuz: “Chúng tôi chắc chắn sẽ kháng cự đến cùng và sẽ vô hiệu hóa sự can thiệp của Mỹ trong khu vực”.
Phát ngôn viên quân đội Iran khẳng định cách duy nhất để mở lại eo biển Hormuz là Mỹ phải tuân thủ bản ghi nhớ 14 điểm mà hai bên đã ký vào ngày 17.6, và thực hiện “các quy định của Iran” liên quan việc tàu thuyền lưu thông trong eo biển.
Hôm 14.7, Tổng thống Trump đe dọa sẽ tấn công các nhà máy điện và cầu của Iran vào tuần tới nếu Tehran không nối lại đàm phán.
Đáp lại, phát ngôn viên Akraminian nói rằng nếu ông Trump thực hiện lời đe dọa đó, lực lượng vũ trang Iran sẽ tấn công “tất cả cơ sở hạ tầng còn lại” trong khu vực, và phản ứng sẽ nghiêm trọng hơn các cuộc tấn công trước đây.
Hôm nay, phía Iran tuyên bố đã tấn công các căn cứ của Mỹ ở Kuwait và Jordan, và cảnh báo các nước láng giềng rằng việc cho phép Mỹ tiến hành các cuộc tấn công chống lại họ sẽ không thể không bị đáp trả.
Quân đội Iran khẳng định đã nhắm mục tiêu vào căn cứ không quân Al Azraq ở Jordan bằng tên lửa đạn đạo, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố đã phá hủy trung tâm liên lạc vệ tinh và radar cảnh báo sớm tại căn cứ không quân Ali Al Salem, cũng như một bến tàu quân sự của Mỹ ở khu Al Shuaiba của Kuwait.
Bộ Quốc phòng Bahrain cũng thông báo hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn và phá hủy một số cuộc tấn công trên không của Iran nhắm vào vương quốc này trong hôm nay.
Trong video do truyền thông nhà nước Iran đăng tải hôm nay, Thị trưởng Tehran Alireza Zakani cho biết các nghi thức tiễn biệt và tang lễ của ông Ali Khamenei sẽ được tổ chức từ ngày 4/7 đến 9/7.
Theo đó, lễ viếng quy mô lớn và tang lễ sẽ diễn ra tại Tehran vào ngày 4-6/7, sau đó linh cữu ông Ali Khamenei sẽ được rước qua các thành phố của Iran cũng như nước láng giềng Iraq. Thi hài cố lãnh tụ sẽ được an táng tại thành phố Mashhad của Iran vào ngày 9/7, Thị trưởng Zakani cho hay.
Iraq cũng có đa số người dân theo đạo Hồi dòng Shiite và là nơi có những địa danh thiêng liêng nhất của dòng Hồi giáo này, như lăng mộ Imam Hussein ở Karbala và lăng mộ Imam Ali ở Najaf.
Tuy nhiên, Thị trưởng Zakani không nêu rõ linh cữu của ông Ali Khamenei sẽ được rước qua những địa điểm nào trong thời gian diễn ra tang lễ tại Iraq.
Chính quyền Iraq chưa bình luận về thông tin.
Thị trưởng Zakani cũng cho biết công tác chuẩn bị đang được triển khai cho lễ rước tại Tehran, nơi các quan chức dự kiến có thể thu hút đám đông lên tới gần 20 triệu người. "Thủ đô chưa bao giờ có một đám đông lớn như vậy trong lịch sử từ trước đến nay", ông nói.
Khi lãnh tụ tối cao Iran Ruhollah Khomeini qua đời vào năm 1989, truyền thông nước này đưa tin gần 10 triệu người đã đến dự tang lễ của ông.
Mỹ - Israel ngày 28/2 phát động chiến dịch quy mô lớn, nhắm mục tiêu vào các cơ sở quốc phòng và tình báo, cũng như nhà riêng của hàng loạt quan chức cấp cao và tướng lĩnh tại Iran. Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, 86 tuổi, thiệt mạng sau đòn tập kích vào dinh thự của ông ở trung tâm Tehran.
Giới chức Iran đến nay chưa giải thích về việc trì hoãn tổ chức tang lễ cho cố lãnh tụ tối cao, nhưng các yếu tố về chính trị và an ninh dường như là nguyên nhân chính.
Các kế hoạch tổ chức lễ tiễn biệt được công bố trước đó đã liên tục bị hủy do lo ngại về tình hình xung đột và nguy cơ chiến sự có thể bùng phát trở lại.
Thỏa thuận gần đây giữa Mỹ và Iran cùng với việc căng thẳng hạ nhiệt được xem là đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tổ chức tang lễ.
Giới chức Iran xem tang lễ này không đơn thuần là một sự kiện tôn giáo hay tưởng niệm, mà coi đây là cơ hội để khẳng định tính kế thừa của Cộng hòa Hồi giáo sau khi ông Ali Khamenei qua đời và người kế nhiệm là Mojtaba Khamenei, con trai ông, lên nắm quyền.
Cựu chỉ huy Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Hossein Kanaani Moghadam cho biết tang lễ sẽ gửi đi thông điệp rằng người dân Iran vẫn đoàn kết và hậu thuẫn hệ thống chính trị, cuộc Cách mạng Hồi giáo cũng như ban lãnh đạo mới của đất nước.
Chính quyền cũng hy vọng sự kiện sẽ củng cố tính hợp pháp của quá trình chuyển giao quyền lực sau nhiều tháng căng thẳng chính trị và gần 4 tháng xung đột vừa qua.
"Sự thật lịch sử không phải là thứ có thể thương lượng hay đánh đổi. Do Tổng thống Volodymyr Zelensky chấp thuận đặt tên một đơn vị quân đội Ukraine là 'Những anh hùng UPA', tôi quyết định thu hồi Huân chương Đại bàng Trắng đã trao cho ông ấy", Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki nói ngày 19/6.
UPA là tên một nhóm nổi dậy dân tộc chủ nghĩa thời Thế Chiến II. Lực lượng này từng chiến đấu chống lại cả phát xít Đức lẫn lực lượng Liên Xô và các đơn vị Ba Lan ở khu vực.
UPA bị cáo buộc tham gia các cuộc thảm sát Volhynia giai đoạn 1943-1945. Ba Lan cho rằng khoảng 100.000 người Ba Lan đã bị các lực lượng dân tộc chủ nghĩa Ukraine sát hại trong giai đoạn này. Hàng nghìn người Ukraine cũng thiệt mạng trong các cuộc trả đũa sau đó.
Theo ông Nawrocki, Ba Lan đã nhiều lần kêu gọi Ukraine chọn cách đặt tên khác, nhưng "lập trường của Kiev không thay đổi".
"Tôi muốn nhấn mạnh rằng quyết định này không nhằm vào người dân Ukraine và không phản ánh bất kỳ sự thay đổi nào trong định hướng chiến lược của Ba Lan về chính sách an ninh", ông Nawrocki bổ sung.
Ukraine từng giải thích tên gọi UPA được chính các binh sĩ trong đơn vị đặc nhiệm lựa chọn, khẳng định họ không có ý xúc phạm hay khiêu khích Ba Lan.
Ông Zelensky được tổng thống Ba Lan Andrzej Duda trao Huân chương Đại bàng Trắng năm 2023 để ghi nhận những đóng góp của lãnh đạo Ukraine "cho quan hệ song phương, dân chủ, hòa bình và an ninh tại châu Âu cũng như sự kiên định trong việc bảo vệ các quyền con người không thể bị tước bỏ". Đây là giải thưởng cao quý nhất của Ba Lan.
Văn phòng Tổng thống Zelensky chưa bình luận về diễn biến mới. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha gọi quyết định của Ba Lan là "sai lầm chiến lược".
"Chúng tôi lấy làm tiếc rằng thay vì tìm giải pháp, phía Ba Lan lại quyết định đẩy mâu thuẫn leo thang đến mức không thể chấp nhận và không phù hợp", ông Sybiha viết trên Facebook. "Không một nguyên thủ nước ngoài nào có thể quyết định hay áp đặt cách chúng tôi nhìn nhận lịch sử".
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, đối thủ chính trị của ông Nawrocki, tìm cách xoa dịu tranh cãi giữa Warsaw và Kiev, kêu gọi hai tổng thống tránh làm căng thẳng leo thang.
"Mâu thuẫn giữa Ba Lan và Ukraine chỉ mang lại lợi ích cho Nga và khiến các đồng minh của chúng ta sửng sốt. Nhiệm vụ của Tổng thống Zelensky và Tổng thống Nawrocki là làm dịu tình hình, không phải kích động thêm căng thẳng. Tiền tuyến nằm ở nơi khác", ông Tusk viết trên X.
Theo Hãng tin AFP, ngày 18-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Iran không được "tống tiền" Washington bằng việc liên tục thay đổi lập trường về số phận của eo biển Hormuz, sau khi Tehran tuyên bố tuyến đường chiến lược này một lần nữa bị đóng cửa.
"Chúng tôi đang đàm phán với họ, nhưng họ muốn đóng cửa eo biển này một lần nữa, như họ đã làm trong nhiều năm qua. Họ không thể tống tiền chúng tôi" - ông Trump phát biểu tại một sự kiện ở Nhà Trắng.
Ông Trump cho biết sẽ có "một số thông tin" về Iran được công bố cùng ngày, đồng thời nói thêm: "Chúng tôi đang giữ lập trường cứng rắn".
Ngày 18-4, quân đội Iran tuyên bố eo biển Hormuz - nơi khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới đi qua - một lần nữa bị đóng cửa, chỉ một ngày sau khi nói rằng tuyến đường biển này đã được mở lại.
Theo Hãng tin AFP, các cơ quan giám sát an ninh cho biết một số tàu thương mại đã bị quân đội Iran tấn công, hoặc đe dọa khi tìm cách đi qua eo biển Hormuz vào ngày 18-4.
Iran đã đảo ngược cam kết về việc mở lại eo biển Hormuz cho tàu thuyền đi qua trong thời gian ngừng bắn ở Trung Đông, nhằm phản đối việc Mỹ tiếp tục áp đặt lệnh phong tỏa nhằm vào các cảng Iran.
Trung tâm Điều phối thương mại hàng hải Anh (UKMTO) cho biết Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã nổ súng vào một tàu chở dầu, trong khi công ty tình báo an ninh Vanguard Tech nói lực lượng này đã dọa "phá hủy" một tàu du lịch không chở khách đang rời khỏi vùng Vịnh.
Một số ít tàu chở dầu và khí đốt đã đi qua eo biển Hormuz vào sáng 18-4 trong khoảng thời gian mở lại ngắn ngủi, nhưng nhiều tàu khác đã quay đầu. Các nền tảng theo dõi cập nhật hầu như không có tàu nào đi qua tuyến đường này vào cuối buổi chiều.
