Kênh đào Bình Lục, siêu dự án tại Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, phía nam Trung Quốc, ngày 3/6 hoàn tất việc dẫn đầy nước vào hai trong số ba âu tàu chính là Mã Đạo và Xí Thạch, giúp thông thủy toàn kênh và bắt đầu quá trình vận hành thử nghiệm.
Theo Tập đoàn Kênh đào Bình Lục, với hơn 96% khối lượng dự án đã hoàn thành, tuyến đường thủy này sẽ khai trương trong thời gian diễn ra Hội chợ Triển lãm Trung Quốc – ASEAN vào tháng 9 tới tại Nam Ninh, thủ phủ tỉnh Quảng Tây.
Bình Lục là dự án kênh đào nhân tạo lớn nhất Trung Quốc kể từ sau kênh đào Đại Vận Hà xây dựng hơn 2.500 năm trước. Dự án được xây dựng nhằm phát triển vận tải đường thủy, cung cấp nước, tưới tiêu, phòng chống lũ lụt và cải thiện môi trường sinh thái sông ngòi. Kênh đào Bình Lục có tổng vốn đầu tư khoảng 72,7 tỷ nhân dân tệ (hơn 10 tỷ USD).
Tuyến đường thủy dài 134,2 km này trải dài từ hồ chứa nước Tây Tân ở thành phố Hoành Châu, tỉnh Quảng Tây, đến cảng Khâm Châu bên bờ vịnh Bắc Bộ. Đây là dự án trọng điểm thuộc Hành lang Thương mại Mới trên đất liền và trên biển quốc tế, giúp kết nối các vùng phía tây của Trung Quốc với thị trường toàn cầu.
Theo chính quyền địa phương, sau khi hoàn thành, kênh đào sẽ rút ngắn khoảng cách vận chuyển đường thủy nội địa cho các loại hàng hóa xuất khẩu từ tây nam Trung Quốc hơn 560 km so với tuyến đường cũ đi qua cảng Quảng Châu, tiết kiệm khoảng 5,2 tỷ nhân dân tệ (768 triệu USD) chi phí vận tải mỗi năm.
Quảng Tây là khu vực duy nhất kết nối Trung Quốc với thị trường Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) bằng cả đường bộ lẫn đường biển.
“Kênh đào này sẽ giúp các nước thành viên ASEAN kết nối hiệu quả và thuận tiện hơn với thị trường nội địa của Trung Quốc”, ông Vi Thao, Chủ tịch Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, bày tỏ.
Theo ông Ngô Thao, giáo sư lịch sử tại Đại học Tôn Trung Sơn Quảng Châu, nếu không có lối tiếp cận thuận tiện ra các tuyến đường biển, việc xuất khẩu hàng hóa từ phía tây Trung Quốc ra thị trường toàn cầu thông qua vận tải hàng hải rất khó khăn.
Bằng việc mở ra con đường liên kết trực tiếp từ sông ra biển, kênh đào Bình Lục sẽ xóa bỏ các nút thắt cổ chai trong phát triển. Dự án sẽ đồng thời thúc đẩy sự chuyển dịch dần dần của nền kinh tế miền tây Trung Quốc từ mô hình nội địa hướng nội sang nền kinh tế biển hướng về xuất khẩu.
“Bất chấp các hệ thống vận tải đường bộ, đường hàng không và đường sắt liên tục phát triển, các tuyến vận tải đường thủy nội địa vẫn giữ vai trò không thể thay thế. Khả năng chở hàng tải trọng lớn và chi phí vận chuyển thấp khiến các tuyến đường này trở thành lựa chọn lý tưởng cho việc xuất khẩu số lượng lớn nông sản và tài nguyên khoáng sản”, ông Ngô nói thêm.
Ông Nghê Ngọc Bình, Phó Viện trưởng Viện Khoa học Nhân văn thuộc Đại học Thanh Hoa Trung Quốc, nhận định kênh đào này sẽ cải thiện hệ thống logistics xuyên biên giới của Trung Quốc, đồng thời đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế và thương mại ở vùng sâu vùng xa phía tây nam.
“Các quốc gia thành viên ASEAN có quan hệ kinh tế với Trung Quốc có thể thắt chặt hơn nữa hoạt động thương mại với Trung Quốc, mang lại kết quả đôi bên cùng có lợi”, ông nói.
Một quan chức an ninh giấu tên của Đài Loan nói với AFP rằng việc triển khai tàu bắt đầu trước cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hôm 14.5 và tăng lên hơn 100 tàu sau khi hội nghị thượng đỉnh kết thúc.
Ngoài ra, một quan chức an ninh Đài Loan khác nói rằng trong số hơn 100 tàu này còn có các tàu khảo sát và nghiên cứu biển, theo AFP. Chưa rõ những tàu này đang làm gì, nhưng tàu hải quân và hải cảnh Trung Quốc từng huấn luyện ở các vùng biển trên.
Trên mạng xã hội X, Tổng thư ký Hội đồng An ninh Đài Loan Ngô Chiêu Tiếp ngày 23.5 đã chia sẻ một bản đồ cho thấy "hoạt động triển khai trên biển của Trung Quốc", với các tàu hải quân và hải cảnh Trung Quốc xuất hiện rải rác từ Hoàng Hải xuống Biển Đông và ở tây Thái Bình Dương, theo AFP.
Hiện chưa có phản ứng từ phía Trung Quốc về thông tin triển khai tàu như trên. Trung Quốc đã tăng cường gây áp lực quân sự lên Đài Loan trong những năm gần đây, triển khai máy bay chiến đấu và tàu chiến xung quanh hòn đảo này gần như mỗi ngày và tổ chức một số cuộc tập trận quy mô lớn.
Trong một diễn biến khác, Reuters ngày 23.5 dẫn nguồn thạo tin khẳng định việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan mất nhiều năm để hoàn tất và không liên quan đến cuộc chiến với Iran. Thông tin được đưa ra sau khi một quan chức cấp cao Mỹ nói rằng việc bán vũ khí cho Đài Loan bị tạm dừng do cần phải có đủ vũ khí cho Chiến dịch Epic Fury chống Iran.
Phát biểu tại phiên điều trần của Tiểu ban Phân bổ Quốc phòng ở Thượng viện hôm 21.5, Quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ Hung Cao nói rằng việc bán vũ khí cho Đài Loan bị tạm dừng để đảm bảo Mỹ có đủ đạn dược cần thiết cho Chiến dịch Epic Fury.
"Việc bán vũ khí này mất nhiều năm để hoàn tất và không liên quan đến Chiến dịch Epic Fury. Quân đội Mỹ có đủ đạn dược, vũ khí và kho dự trữ để phục vụ tất cả các mục tiêu chiến lược của Tổng thống Trump và hơn thế nữa", nguồn tin nói trên khẳng định.
Cũng theo nguồn tin, Tổng thống Trump đã nói sẽ sớm đưa ra quyết định về việc bán vũ khí cho Đài Loan.
Chính quyền Đài Loan hôm 22.5 cho hay họ chưa nhận được bất kỳ thông tin nào về việc Mỹ trì hoãn bán vũ khí.
Trong khi đó, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm 22.5 nói rằng lập trường của Trung Quốc kiên quyết phản đối việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan là nhất quán, rõ ràng và vững chắc, theo AFP.
“Các cuộc đàm phán đã tiến triển theo cơ chế Iran có thể rút khỏi thỏa thuận nếu Tehran nhận thấy bất kỳ sự gián đoạn nào trong việc tiếp cận các tài sản bị đóng băng.
Nói cách khác, cơ chế tiếp cận 12 tỉ USD này phải đóng vai trò cho sự đảm bảo việc thực thi thỏa thuận”, truyền thông Iran nhấn mạnh.
Trong 12 tỉ USD này, 6 tỉ USD là “các khoản tiền của Iran đã bị đóng băng trước đây” và 6 tỉ USD còn lại là “khoản tiền mới phải được giải phóng trong giai đoạn này”.
Theo truyền thông Iran, quốc gia Hồi giáo này "không có ý tưởng bước vào tiến trình đàm phán, ký kết thỏa thuận và rồi một lần nữa lại mất quyền tiếp cận tài sản của mình nếu một cuộc chiến khác nổ ra".
Trong khi đó, Hãng thông tấn Tasnim cho hay tổng cộng 24 tỉ USD tài sản của Iran có thể được giải phóng nếu Tehran và Washington đạt thỏa thuận. Một nửa trong số đó sẽ được giải phóng khi thỏa thuận được công bố.
Cùng ngày, các hãng truyền thông Iran đưa tin Mỹ và Iran vẫn đang tiếp tục đàm phán, bất chấp việc nhiều quan chức cấp cao của nước này đe dọa leo thang nếu Israel tiếp tục triển khai các đợt tấn công vào Lebanon.
Theo đó, Hãng tin Mehr cho biết Iran vẫn đang xem xét bản dự thảo đề xuất cuối cùng về một thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ và chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố nào với các bên trung gian. Giới chức Iran đang xem xét đề xuất này một cách thận trọng vì “thiếu niềm tin” ở Mỹ.
“Lịch sử hành động thiếu thiện chí của Mỹ và sự mất lòng tin lâu dài khiến Iran nhìn nhận vấn đề này hết sức nghiêm ngặt. Dựa trên những kinh nghiệm trước đây, Iran đang tìm kiếm những lợi ích cụ thể và thực chất”, một quan chức nói với Mehr.
Về phía Mỹ, Hãng tin Reuters dẫn lời Tổng thống Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang diễn ra, bất chấp có thông tin cho rằng Tehran đã tạm dừng các cuộc thương lượng gián tiếp với Washington.
Theo báo Khaosod English ngày 21-4, tranh cãi bắt nguồn từ bài viết có tiêu đề "How Cybercrime Became a Leading Industry in 'Scambodia'" (Cách tội phạm mạng trở thành một ngành công nghiệp hàng đầu ở 'Scambodia') do tờ Wall Street Journal đăng tải hai ngày trước đó, trong đó mô tả Campuchia là một trung tâm lớn của tội phạm mạng toàn cầu.
Ngay sau khi xuất bản, bài báo đã vấp phải phản ứng dữ dội từ dư luận Campuchia, đặc biệt ở trên mạng xã hội.
Nhiều ý kiến cho rằng cách gọi "Scambodia" - chơi chữ kết hợp giữa "scam" (lừa đảo) và Cambodia (Campuchia) - mang tính xúc phạm, bóp méo hình ảnh quốc gia và không phù hợp với chuẩn mực báo chí.
Trong bài viết trên Khmer Times ngày 21-4, nhà phân tích Roth Santepheap cho rằng việc sử dụng thuật ngữ này đã vượt qua ranh giới giữa đưa tin và chế giễu.
Theo ông, dù Campuchia thực sự đối mặt với vấn nạn lừa đảo trực tuyến, việc gán nhãn cả một quốc gia bằng một cách gọi mang tính miệt thị như vậy là không công bằng và làm suy giảm tiêu chuẩn báo chí.
Ở cấp độ chính phủ, Bộ Thông tin Campuchia cũng chỉ trích mạnh mẽ bài báo của Wall Street Journal, gọi việc sử dụng từ ngữ như vậy để gọi Campuchia là "xúc phạm" và "thiếu chuyên nghiệp", cho rằng điều này làm tổn hại đến uy tín quốc gia cũng như những nỗ lực chống tội phạm mạng của nước này.
Một bài bình luận trên báo Phnom Penh Post đặt câu hỏi vì sao Campuchia bị "điểm danh" theo cách này, trong khi lừa đảo trực tuyến là vấn đề mang tính toàn cầu, liên quan đến các mạng lưới xuyên biên giới - chứ không riêng gì ở Campuchia.
Những người chỉ trích cho rằng việc tập trung vào một cái tên mang tính giật gân như "Scambodia" có thể khiến độc giả hiểu sai bản chất vấn đề.
Các ý kiến phản đối cũng cho rằng cách tiếp cận này đã bỏ qua những nỗ lực gần đây của Campuchia trong việc trấn áp tội phạm mạng.
Trong thời gian qua, nước này đã tiến hành nhiều chiến dịch quy mô lớn, triệt phá hàng trăm địa điểm, bắt giữ và trục xuất hàng nghìn người, đồng thời siết chặt khung pháp lý liên quan.
Về phía Wall Street Journal, trong bài báo ngày 19-4, tờ này đã dẫn các đánh giá từ giới chức Mỹ cho rằng quy mô ngành lừa đảo tại Campuchia là rất lớn, trích dẫn một báo cáo chuyên gia năm 2025 ước tính các đường dây này có thể tạo ra tới 19 tỉ USD mỗi năm.
Con số này tương đương gần 40% GDP của quốc gia, thậm chí vượt qua ngành may mặc - lĩnh vực hợp pháp lớn nhất của Phnom Penh.
