Các minh họa tuyên truyền tiết kiệm điện trên fanpage của Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) là một ví dụ như thế cho cách làm truyền thông thời kỷ nguyên số. Thay vì những thông tin khô khan hay khuyến cáo kỹ thuật khó nhớ, các thông điệp được thể hiện bằng tranh minh họa sinh động, nhân vật hoạt hình dễ thương, màu sắc tươi sáng và lời thoại gần gũi.
“Gia đình xanh – từ thói quen nhỏ đến thay đổi lớn” là một thông điệp rất đơn giản, nhưng lại chạm đúng vào bản chất của vấn đề. Bởi tiết kiệm điện, suy cho cùng, không phải là câu chuyện của các nhà máy điện hay ngành năng lượng mà bắt đầu từ từng hành vi rất nhỏ trong mỗi gia đình: tắt đèn khi ra khỏi phòng, không bật thiết bị điện khi không cần thiết, sử dụng điện hợp lý trong giờ cao điểm. Điều đáng nói là cách EVNHCMC kể câu chuyện ấy thật cảm xúc.
Trong các minh họa, những thiết bị quen thuộc như tủ lạnh, bóng đèn, tivi hay quạt điện được “nhân cách hóa”, trở thành các nhân vật đang trò chuyện với nhau. Bóng đèn than thở vì bị bật cả ngày dù không ai ở nhà. Tivi thì “muốn nghỉ ngơi chút thôi”. Và rồi các thiết bị cùng nhắc nhở gia đình: hãy tắt khi không dùng. Đó là cách truyền thông rất thông minh. Thông điệp không còn mang tính áp đặt, mà trở thành một câu chuyện nhẹ nhàng, dễ nhớ, dễ chia sẻ.
Trong bối cảnh hiện nay, mạng xã hội đã trở thành một kênh truyền thông quan trọng để lan tỏa những hành vi tích cực. Nếu trước đây các chiến dịch tuyên truyền thường diễn ra qua báo chí, tờ rơi hay các pano ngoài đường, thì ngày nay chỉ cần một bài đăng hấp dẫn trên Facebook, TikTok hay báo chí thì thông điệp có thể nhanh chóng đến với từng gia đình, từng người dùng điện.
Hình ảnh tuyên truyền cảm xúc trên fanpage EVNHCMC
Ảnh: EVNHCMC
Với một thành phố hơn 10 triệu dân như TP.HCM, lợi thế của truyền thông số càng rõ ràng. Chỉ cần một nội dung đủ “bắt mắt”, người dùng có thể chia sẻ lại cho bạn bè, người thân; từ đó thông điệp tiết kiệm điện được lan tỏa theo cấp số nhân. Nhưng để làm được điều đó, nội dung truyền thông phải thay đổi. Một thông điệp đúng chưa chắc đã được chú ý. Trong thời đại “bội thực thông tin”, điều quan trọng không chỉ là nói điều gì, mà còn là nói như thế nào.
Các minh họa của EVNHCMC cho thấy một hướng đi đáng khích lệ: chuyển từ truyền thông một chiều sang truyền thông mang tính trải nghiệm và cảm xúc. Khi người xem cảm thấy vui vẻ, dễ chịu, họ sẽ sẵn sàng tiếp nhận thông điệp hơn. Tuy vậy, nếu nhìn rộng hơn, thiết nghĩ truyền thông tiết kiệm điện vẫn còn nhiều dư địa để sáng tạo.
Theo đó, có thể đẩy mạnh hơn các định dạng video ngắn. Những clip hoạt hình 30 – 60 giây với câu chuyện đời thường – như một gia đình chuẩn bị bữa tối, một đứa trẻ nhắc bố mẹ tắt điện, hay một chiếc máy lạnh “than thở” vì bị bật cả ngày – có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa rất tốt trên các nền tảng như TikTok hay Reels.
Ngoài ra, nên gắn các thông điệp tiết kiệm điện với những thử thách cộng đồng. Ví dụ như “7 ngày tiết kiệm điện”, “10 ngày sống xanh”, “Gia đình tiết kiệm điện”, đặc biệt là cuộc thi Tiết kiệm điện thành thói quen trên Báo Thanh Niên, người tham gia có thể chia sẻ hình ảnh, câu chuyện của gia đình mình đến với cộng đồng. Những hoạt động mang tính tương tác như vậy sẽ giúp thông điệp không chỉ dừng lại ở việc xem – mà trở thành hành động.
Bên cạnh đó, cần đưa yếu tố dữ liệu vào truyền thông một cách trực quan hơn. Chẳng hạn, nếu mỗi gia đình tắt bớt một bóng đèn trong một giờ, thành phố có thể tiết kiệm bao nhiêu điện? Nếu toàn bộ hộ dân sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, lượng phát thải CO₂ giảm bao nhiêu? Những con số được minh họa bằng đồ họa sinh động sẽ giúp người dân thấy rõ tác động của hành động nhỏ.
Thêm nữa, EVNHCMC cũng có thể hợp tác với các nhà sáng tạo nội dung, những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội. Khi các thông điệp tiết kiệm điện được lồng ghép vào các vlog đời sống, video gia đình hay nội dung giáo dục cho trẻ em, khả năng lan tỏa sẽ mạnh mẽ hơn rất nhiều.
Điều quan trọng nhất là giữ được tinh thần gần gũi. Tiết kiệm điện không nên được truyền tải như một nghĩa vụ, mà nên được kể như một câu chuyện về lối sống văn minh và trách nhiệm với môi trường. Khi mỗi gia đình hiểu rằng việc tắt một thiết bị điện không chỉ giúp giảm hóa đơn tiền điện mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hành vi ấy sẽ trở thành thói quen. Truyền thông, vì thế, không chỉ là cung cấp thông tin mà là cách gieo mầm những hạt giống nhận thức. Và đôi khi, một bức tranh minh họa dễ thương trên mạng xã hội hay một bài viết cảm động trên báo chí của EVNHCMC lại có thể làm được điều mà những văn bản dài dòng không làm được: khiến người ta mỉm cười, nhớ lâu và bắt đầu thay đổi.
Thật sự, từ những thói quen rất nhỏ trong mỗi nếp nhà, một “gia đình xanh” có thể hình thành. Và từ hàng triệu gia đình xanh như vậy, một thành phố xanh hơn, bền vững hơn cũng dần được xây dựng dễ dàng như vậy từ truyền thông cảm xúc.
Hơn 1.000 xe máy đã bị phạt nguội vì đi trên vỉa hè ở TP.HCM, nhưng tình trạng này vẫn diễn ra trên nhiều tuyến đường. Nhiều thời điểm, vỉa hè chật kín xe máy, người đi bộ phải nép sát mép tường, thậm chí dắt theo trẻ nhỏ xuống lòng đường để tránh va chạm.
Đội CSGT Hàng Xanh (Phòng CSGT Công an TP.HCM) cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã lập hồ sơ xử lý hơn 1.000 trường hợp xe máy đi trên vỉa hè thông qua hình thức phạt nguội.
Riêng trong hai ngày 16 và 20.4, lực lượng chức năng đã ghi hình và gửi thông báo vi phạm đến chủ phương tiện đối với 192 trường hợp đi xe máy trên vỉa hè tại các tuyến đường Quang Trung, Nguyễn Oanh (phường Gò Vấp). Đây là những khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng xe máy đi trên vỉa hè để né ùn tắc.
Theo CSGT, việc xử lý qua hình ảnh giúp ghi nhận vi phạm một cách khách quan, minh bạch, không phụ thuộc vào việc người điều khiển có bị dừng xe trực tiếp hay không. Các thiết bị ghi hình cố định và lưu động hoạt động liên tục, khiến hành vi vi phạm khó bị bỏ sót.
Tra cứu thông tin 192 xe máy đi trên vỉa hè bị phạt nguội ngày 16 và 20.4 tại đây:
Vỉa hè vốn được thiết kế dành cho người đi bộ. Tuy nhiên, tại nhiều tuyến đường, không gian này đang bị lấn chiếm bởi hàng quán, xe đẩy và cả phương tiện giao thông. Khi xe máy tràn lên vỉa hè, người đi bộ bị đẩy xuống lòng đường, làm gia tăng nguy cơ va chạm.
Theo quy định tại Nghị định 168/2024, hành vi điều khiển xe máy đi trên vỉa hè có thể bị xử phạt từ 4 - 6 triệu đồng (trung bình 5 triệu đồng), đồng thời bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Với mức xử phạt này, nhiều người vi phạm chỉ khi nhận thông báo mới "giật mình" vì hậu quả.
Đáng chú ý, trong bối cảnh việc ghi hình được tăng cường, người tham gia giao thông không thể trông chờ vào việc "né" lực lượng chức năng. Mọi hành vi vi phạm đều có thể bị camera hoặc thiết bị ghi hình lưu động ghi lại, sau đó gửi thông báo xử lý đến chủ phương tiện.
Để chủ động kiểm tra, người dân có thể tra cứu vi phạm phạt nguội qua cổng thông tin chính thức của lực lượng CSGT. Tại TP.HCM, truy cập trang web của Phòng CSGT: https://csgt-congan.hochiminhcity.gov.vn/wps/portal/Home/tra-cuu-vi-pham, nhập biển số xe, mã xác nhận và bấm "tìm kiếm".
Nếu có lỗi vi phạm, hệ thống sẽ hiển thị các thông tin như biển kiểm soát, loại phương tiện, thời gian và địa điểm vi phạm, trạng thái xử lý, đơn vị phát hiện và nơi giải quyết vụ việc. Người vi phạm có thể đến làm việc, nộp phạt tại đơn vị phát hiện hoặc tại đội CSGT nơi cư trú để thuận tiện xử lý.
CSGT TP.HCM khuyến cáo người tham gia giao thông cần chấm dứt hành vi đi xe máy trên vỉa hè, trả lại không gian an toàn cho người đi bộ. Trong thời gian tới, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục tăng cường xử lý, kết hợp tuần tra trực tiếp và ghi hình phạt nguội để lập lại trật tự lòng, lề đường.
Khi camera có thể ghi lại vi phạm bất cứ lúc nào, việc "leo vỉa hè cho nhanh" không chỉ gây nguy hiểm cho người khác, mà còn có thể khiến người điều khiển phải trả giá bất ngờ.
Nhớ lại mấy chục năm trước, lần đầu tiên trong đời tôi được đặt chân tới đây, cả thành phố lấp lánh thứ ánh sáng cổ tích để sau này khi trở về miền núi nơi tôi sinh ra và lớn lên tôi đã kể cho chúng bạn nghe về: "TP.HCM của tớ, của ông bà ngoại tớ đẹp lắm. Ở đó có điện cả ngày. Không giống nhà bọn mình mãi chưa có điện".
Đó là cảm nhận đầu tiên trong tôi về những con đường, góc phố đẹp lung linh ánh đèn điện khi tôi được cùng cha mẹ vào thăm ông bà ngoại năm tôi lên 10 tuổi. Có lẽ, với một đứa trẻ lớn lên ở miền nùi, nơi mà ngày ngày khi màn đêm buông màu tím sẫm nhà nhà đã chuẩn bị sẵn chiếc đèn dầu leo lét, nhà nào sang hơn là có chiếc đèn Hoa Kỳ. Nhưng để tiết kiệm dầu thì đèn Hoa Kỳ cũng chỉ được thắp sáng mỗi khi nhà có việc "trọng đại".
Với một cô bé như tôi ngày ấy, khi được ngắm nhìn ánh điện tỏa ra thứ ánh sáng diệu kỳ nơi thành phố hoa lệ "bằng xương bằng thịt" chứ không phải qua những câu chuyện mẹ thường "tưởng tượng" kể cho hai chị em tôi nghe thì quả thực ánh điện có một sức hấp dẫn đầy mạnh mẽ.
Tôi vẫn nhớ rõ lời bố tấm tắc: "Ở đây hiện đại quá, cái gì cũng đẹp. Giá mà quê mình cũng sớm có điện thì tụi nhỏ học hành cũng bớt cực". Nhà ngoại tôi không khó tìm. Dù chỉ là ngôi nhà cấp bốn ba gian đơn sơ mộc mạc ở phường Thạnh Lộc Q.12 (cũ), nhưng với tôi ngôi nhà của ngoại vẫn là ngôi nhà đẹp nhất trong ký ức tôi suốt kỳ nghỉ hè, vì khi đó tôi được chiêm ngưỡng thứ ánh sáng diệu kỳ từ đèn điện mang lại.
Ngoại tôi là bộ đội và may mắn trở về sau chiến tranh, với nhiều vết thương trên người. Ngoại hay kể những câu chuyện về kháng chiến, về những đêm hành quân trong rừng, về sự vất vả và gian lao của bộ đội trong hành trình mang lại niềm hòa bình cho dân tộc.
Ngoại bảo: "Những năm tháng ấy nào có điện. Vậy nên, giờ điện về khắp phường, thắp sáng cả quận chẳng khác nào thành phố này bước sang một chương mới. Chương của niềm tin, khát vọng. Chương của đổi thay mang vẻ đẹp hòa bình. Ông còn may mắn được chứng kiến sự đổi thay của đất nước, của thành phố này qua ánh điện sáng ngời kia. Chứ nhiều đồng đội của ông ngã xuống mà chưa từng được cảm nhận niềm hạnh phúc đẹp đẽ ấy".
Dẫu khi ấy tôi không hiểu hết những gì ngoại nói nhưng tôi biết ngoại tôi tự hào, xúc động đến nhường nào. Bởi mỗi khi kể về những ngày đầu tiên ánh điện thắp sáng căn nhà đơn sơ của ngoại tôi cảm nhận giọng ngoại run run, ánh nhìn ầng ậc như có nước.
Nhờ có điện bà tôi có thể vừa ngồi xem tivi hay nghe đài mỗi tối lại còn tranh thủ chuẩn bị ngâm gạo, đãi đỗ, sát vỏ để đồ xôi bán sớm. Rồi công việc xay bột làm bánh tráng của ngoại cũng trở nên dễ dàng, không phải kẽo kẹt quay cái cối đá khiến cái chân ngoại thêm nhức mỏi mỗi đêm như trước đó. Ngoại cười nụ cười hiền như nắng mai buổi sớm: "Điện thật kỳ diệu. Nhờ có điện mà ngoại thấy làm gì cũng tiện lại chẳng phải vội vàng. Cái chân đau của ngoại như có phép màu bớt đau hẳn vì chẳng phải đứng lâu. Dì út bây soạn giáo án cũng không cực...".
Lần thứ sáu trở lại tôi thực sự ngỡ ngàng với vẻ đẹp lộng lẫy, sự hiện đại hóa không ngừng. Từ trên máy bay thành phố mang tên Bác đón tôi là một khung cảnh sáng rực rỡ lấp lánh như những bông pháo hoa với muôn nghìn ánh sao lấp lánh. Lần trở lại này có lẽ là sự chia xa bởi ngoại tôi ốm nặng.
Ngoại gặp con cháu nơi phòng cấp cứu với chằng chịt dây nhợ, cùng những tiếng kêu tít tít từ máy móc. Khuôn mặt ngoại mệt nhọc qua tiếng thở đứt quãng. Nhưng khi thấy mẹ và tôi ánh mắt ngoại ngời sáng. Chiều ấy, ngoại khỏe hơn được bác sĩ chuyển qua phòng chăm sóc tích cực có người thân bên cạnh. Ngoại được "cai" máy thở. Vậy mà, câu nói đầu tiên của ngoại với mẹ và tôi lại là câu: "Bố sống được đến bây giờ để chờ mẹ con là nhờ sự tận tâm của các bác sĩ cùng với mấy cái máy móc hiện đại kia đó. Không có điện để mấy cái máy đó hoạt động là bố chẳng có dịp chờ nhà con". Rồi ngoại cười, nụ cười của sự mãn nguyện, nụ cười đoàn viên. Còn tôi và mẹ khi ấy nước mắt lăn dài. Ngoại tôi gầy và yếu đi nhiều quá.
Những ngày cùng mẹ ở viện chăm ngoại. Có dịp được đổi ca với mẹ ra ngoài ngắm phố phường tôi mới hình dung hết sự đổi thay của TP.HCM năm 2025 đã "khoác" lên mình tấm áo mới. Tấm áo của một "siêu đô thị" hiện đại. Một thành phố với những công trình mang ý nghĩa làm mới đô thị bằng chính việc ngầm hóa ở những quận trung tâm. Khiến cho vẻ đẹp của "hòn ngọc Viễn Đông" trở nên đầy lấp lánh bởi sự thông thoáng của phố phường nhất là khu vực gần bệnh viện, trường học nơi giao thông có mật độ lớn.
Khi ngồi trên máy bay trở ra miền Bắc trong tôi cứ bồi hồi về một Sài Gòn - TP.HCM - cứ thế nhẹ nhàng "gieo" vào lòng một tình yêu, nỗi nhớ. Tôi nhớ ánh mắt ngời sáng của người lính già dẫu khi ấy tôi chỉ còn được thấy ngoại qua tâm tưởng. Và tôi phát hiện ra sau mấy chục năm đời người ông tôi vẫn gìn giữ tình yêu lặng thầm của mình với ngành điện. Một tình yêu son sắt tri kỷ như những người bạn dành sự tin tưởng, trân trọng nhau...
Mảnh đất, con người nơi đây đã khiến tôi rưng rưng, khắc khoải một niềm thương về một thành phố trẻ mãi không già. Về sự năng động đầy hiện đại, để làm nên một thành phố mang tên Bác đầy thương nhớ.
Không ít người cho rằng ngồi ghế sau không bắt buộc thắt dây an toàn, nhưng thực tế quy định đã áp dụng và bị xử phạt.
Chỉ trong vài ngày đầu tháng 4, lực lượng CSGT đã liên tiếp phát hiện nhiều xe khách có hành khách không thắt dây an toàn khi lưu thông trên cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
Cụ thể, lúc 16 giờ 35 ngày 6.4, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 (Phòng 6, Cục CSGT) kiểm tra một xe khách do tài xế N.V.K. (42 tuổi, ở Tây Ninh) điều khiển và phát hiện 3 hành khách không thắt dây an toàn. Lực lượng chức năng đã lập biên bản xử lý.
Trước đó, lúc 10 giờ 15 ngày 5.4, CSGT dừng kiểm tra xe khách do tài xế H.V.H. (53 tuổi, ở Đồng Tháp) điều khiển trên cùng tuyến cao tốc và phát hiện 3 hành khách vi phạm tương tự. Với lỗi "chở người trên xe ô tô không thắt dây an toàn", tài xế bị xử phạt 900.000 đồng.
Không chỉ tài xế, 3 hành khách trên xe cũng bị lập biên bản, mỗi người bị phạt 375.000 đồng do không thắt dây an toàn theo quy định.
Trước đó một ngày, vào 15 giờ 40 ngày 4.4, CSGT cũng phát hiện 3 hành khách trên xe khách do tài xế N.T.T. (42 tuổi, ở TP.HCM) điều khiển không thắt dây an toàn và đã xử lý theo quy định.
Thực tế cho thấy, nhiều người vẫn có thói quen không thắt dây an toàn, đặc biệt khi ngồi ghế sau hoặc di chuyển quãng đường ngắn. Tuy nhiên, theo CSGT, trên cao tốc nơi phương tiện di chuyển với tốc độ cao thì hành vi này tiềm ẩn rủi ro rất lớn.
Ông Trần Hữu Minh, Chánh văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, cho biết nhiều vụ tai nạn thời gian qua cho thấy rõ hậu quả khi không sử dụng đầy đủ các thiết bị bảo vệ trên ô tô.
Đơn cử, ngày 24.2.2021 tại Lâm Đồng, một ô tô 7 chỗ khi xuống dốc đã va chạm vào lan can bê tông. Vụ việc khiến 4 người trong gia đình bị thương nặng; trong đó, một cháu bé 7 tuổi không qua khỏi do chấn thương quá nặng trên đường đi cấp cứu.
Tương tự, ngày 14.7.2023, một ô tô 4 chỗ va chạm với xe tải tại TP.Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình). Trên xe có 4 người, gồm 2 phụ nữ và 2 bé gái. Cú va chạm mạnh khiến nữ tài xế và một cháu bé tử vong tại chỗ.
Theo chuyên gia giao thông, khi xảy ra va chạm, người không thắt dây an toàn có thể bị văng mạnh về phía trước, va đập vào kính, ghế trước hoặc thậm chí bị hất ra ngoài xe. Lực tác động ở tốc độ cao có thể gây chấn thương sọ não, gãy xương, tổn thương nội tạng, thậm chí tử vong.
Không chỉ gây nguy hiểm cho bản thân, người không thắt dây còn có thể va vào những người khác trong xe, làm tăng mức độ thương tích cho toàn bộ hành khách.
Dây an toàn được thiết kế để giữ cơ thể cố định trên ghế, giúp giảm lực tác động khi xảy ra tai nạn. Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả, có thể giảm đáng kể nguy cơ tử vong và chấn thương nặng.
Đáng chú ý, túi khí chỉ phát huy hiệu quả khi người ngồi đã thắt dây an toàn đúng cách. Nếu không, túi khí thậm chí có thể gây chấn thương nghiêm trọng.
Theo quy định, người lái xe và người được chở trên xe ô tô phải thắt dây an toàn tại những chỗ có trang bị dây an toàn khi tham gia giao thông đường bộ. Việc không chấp hành không chỉ bị xử phạt mà còn trực tiếp đe dọa tính mạng.
CSGT khuyến cáo, để bảo đảm an toàn, tài xế cần nhắc nhở và kiểm tra hành khách trước khi xe lăn bánh. Mỗi người cũng cần hình thành thói quen thắt dây ngay khi lên xe, không phân biệt quãng đường dài hay ngắn.
Thực tế đã chứng minh, chỉ một thao tác nhỏ như thắt dây an toàn có thể quyết định sự sống còn trong tích tắc. Trên cao tốc, nơi tốc độ cao luôn đi kèm rủi ro lớn, sự chủ quan có thể phải trả giá bằng chính tính mạng.
Theo Nghị định 168/2024, hành vi chở người trên xe không thắt dây an toàn tại vị trí có trang bị dây đai an toàn khi xe đang chạy thì bị phạt 800.000 - 1 triệu đồng. Nghị định này cũng quy định người được chở trên xe ô tô không thắt dây an toàn tại ví trị có trang bị dây an toàn khi xe đang chạy thì bị phạt từ 350.000 - 400.000 đồng.
