Trước đây, nhiều người trẻ xem việc sở hữu nhà là mục tiêu quan trọng khi bắt đầu lập nghiệp tại TP.HCM. Tuy nhiên trong những năm qua, trước áp lực giá bất động sản tăng cao, nhiều người trẻ chọn thuê nhà như một giải pháp giúp họ giảm bớt áp lực tài chính, có thêm thời gian để ổn định sự nghiệp trước khi đưa ra quyết định mua nhà.
Anh Nguyễn Văn Phúc (33 tuổi, ngụ P.Tân Bình, TP.HCM) cho biết anh cùng vợ từng dự định vay ngân hàng để mua căn hộ 3,8 tỉ đồng. Tuy nhiên, thấy áp lực quá lớn từ việc trả góp cộng chi phí sinh hoạt, vợ chồng anh chọn tiếp tục thuê căn hộ với giá 10 triệu đồng/tháng, vừa giữ được tài chính linh hoạt, vừa đảm bảo ổn định cuộc sống.
“Chúng tôi từng dự định mua căn hộ khoảng 55 m² nhưng nếu vay mua nhà thì tiền trả góp hằng tháng sẽ chiếm trọn thu nhập, không đủ trang trải cuộc sống. Chính vì vậy, tôi chọn ở nhà thuê để tích lũy thêm vài năm rồi tính tiếp”, anh Phúc chia sẻ.
Tương tự, anh Trần Quang Khang (28 tuổi, quê Đồng Tháp), hiện làm công nhân tại một xưởng sản xuất giày ở xã Vĩnh Lộc, TP.HCM (H.Bình Chánh cũ), cho biết với thu nhập của anh, kể cả tăng ca, cũng chỉ được khoảng 7 triệu đồng/tháng khiến giấc mơ sở hữu nhà tại thành phố trở nên bất khả thi.
Vợ anh Khang cũng đang là công nhân may tại Khu công nghiệp Vĩnh Lộc với mức lương khoảng 6,5 triệu đồng/tháng. Con nhỏ đang tuổi ăn học nên với mức lương của cả hai vợ chồng đều không tích lũy được bao nhiêu để mua nhà, dù chỉ là nhà ở xã hội. Hiện vợ chồng anh thuê một căn phòng trọ với giá 1,2 triệu đồng/tháng trên đường Quách Điêu, xã Vĩnh Lộc.
“Mặc dù rất cố gắng nhưng mức thu nhập của vợ chồng tôi chỉ đủ trang trải sinh hoạt hằng tháng chứ không đủ để tích lũy mua nhà. Với giá cả như hiện nay, chúng tôi càng không dám nghĩ đến việc mua nhà ở TP.HCM. Chúng tôi dự định làm thêm một thời gian nữa rồi chắc phải đưa con về quê”, anh Khang bộc bạch.
Bên cạnh áp lực tài chính, xu hướng ưu tiên sự linh hoạt trong công việc và nơi ở cũng đang ảnh hưởng đến quyết định sở hữu nhà của nhiều người trẻ. Nguyễn Bình Hà Giang (27 tuổi), nhân viên marketing tại một công ty ở P.Phú Mỹ, TP.HCM, đang thuê một căn hộ chung cư trên đường Nguyễn Lương Bằng, P.Phú Mỹ. Hà Giang cho biết kể từ khi tốt nghiệp đại học, cô đã nhiều lần thay đổi công việc và nơi ở để nắm bắt những cơ hội nghề nghiệp phù hợp hơn. Chính vì vậy, việc thuê nhà giúp cô dễ dàng thích nghi với sự thay đổi về địa điểm làm việc mà không bị ràng buộc bởi một nơi ở cố định.
“Trong khoảng 4 năm gần đây, mình đã thay đổi chỗ ở nhiều lần vì công việc. Nếu có một công việc đủ tốt và phù hợp với định hướng của bản thân, mình sẵn sàng thay đổi chỗ ở để nắm bắt cơ hội đó”, Hà Giang chia sẻ.
Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc Batdongsan.com, cho rằng nhiều người trẻ hiện nay không còn quá chú trọng chuyện mua nhà như trước, thay vào đó việc lựa chọn thuê nhà giúp các bạn duy trì lối sống linh hoạt và giảm áp lực tài chính trong ngắn hạn, đặc biệt trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tại đô thị ngày càng đắt đỏ. Tuy nhiên, ông Quốc Anh cũng nhận định việc mua nhà tại đô thị không phải là bất khả thi, miễn là người mua tính toán kỹ lưỡng phương án tài chính.
“Hiện nhiều ngân hàng có hỗ trợ cho vay tới 80 – 85% giá trị căn hộ, người mua vẫn nên có sẵn tối thiểu 30 – 40% vốn, đồng thời phải đảm bảo duy trì dòng tiền ổn định trong 3 – 5 năm tới rồi hãy nghĩ đến việc mua nhà. Nếu chưa đủ tiềm lực tài chính thì nên cân nhắc phương án thuê trước”, ông Quốc Anh nói.
Chuyên gia tư vấn bất động sản độc lập Lê Quốc Kiên, giảng viên tại UDEMY (nền tảng học trực tuyến về kinh doanh, lập trình, thiết kế và AI), tác giả bộ sách Để không mất tiền tỉ trong lần mua nhà, xây nhà, nhận định lối sống ưu tiên sự thuận tiện và đầy đủ tiện nghi của phần lớn giới trẻ hiện nay đã thay đổi nhu cầu về sở hữu nhà ở tại khu vực nội thành TP.HCM. Nguyên nhân nằm ở chỗ phần lớn người trẻ hiện đang làm việc trong khu vực trung tâm đô thị. Với nhiều người, việc di chuyển đến nơi làm việc chỉ mất khoảng 10 – 15 phút sẽ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại so với việc di chuyển mỗi ngày từ vùng ven vào trung tâm. Do đó, nhiều người chấp nhận ở thuê tiện nghi hơn là sở hữu một căn nhà quá xa nơi làm việc.
Theo ông Kiên, bên cạnh yếu tố việc làm, hệ thống cơ sở vật chất tiện nghi của trung tâm thành phố cũng là yếu tố thu hút người trẻ ưu tiên thuê nhà ở nội thành. Trong đó, hệ thống giáo dục và y tế là yếu tố quan trọng đã ảnh hưởng rất lớn đến quyết định chọn nơi an cư của nhiều gia đình có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ. Đây là điều mà nhiều khu đô thị mới hoặc vùng ven vẫn chưa thể thay thế được. Hơn nữa, lối sống độc lập, kết hôn muộn cũng là nguyên nhân khiến nhiều người trẻ chọn ở thuê, khi giá nhà đắt đỏ, không có sự trợ giúp từ người thân, cũng như không có nguồn tài chính ổn định khiến việc mua nhà thành bất khả thi.
Dẫu vậy, ông Kiên cho rằng việc sở hữu nhà sẽ giúp người trẻ xây dựng tài sản dài hạn, đồng thời hưởng lợi từ khả năng tăng giá bất động sản, thường từ 5 – 10%/năm trong chu kỳ dài; đồng thời sở hữu nhà còn giúp mang lại cảm giác an tâm, ổn định cuộc sống.
Ông Kiên cũng cho rằng việc mua nhà không phải bất khả thi. Người trẻ nếu muốn nên mua nhà khi đã có thu nhập ổn định, dòng tiền dư đều mỗi tháng đủ đóng tiền đòn bẩy ngân hàng, xác định lâu dài (ít nhất 5 – 10 năm) và chấp nhận kỷ luật tài chính trong ít nhất 10 năm. Ngoài ra, nếu bản thân là người ưu tiên sự ổn định, muốn “neo” tài sản cho tương lai, hoặc không muốn rủi ro khi về già không có chỗ ở, thì mua nhà là lựa chọn hợp lý.
“Bạn nên thuê nhà khi đang trong giai đoạn khám phá sự nghiệp, thu nhập chưa ổn định hoặc muốn linh hoạt thay đổi môi trường sống. Hoặc nếu có khả năng đầu tư tốt và dùng tiền hiệu quả hơn so với việc “chôn” vào bất động sản, thì thuê nhà cũng là một chiến lược tài chính hợp lý. Ngoài ra, những người không muốn chịu áp lực nợ dài hạn cũng nên ưu tiên thuê”, chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên nhận định.
Với nhịp sống bận rộn, đặt đồ ăn qua ứng dụng trở thành thói quen của không ít người trẻ, nhưng cách họ chọn quán đã có nhiều thay đổi.
Leo Thị Ngọc Ánh (29 tuổi), ngụ tại Vinhome Grand Park (đường Nguyễn Xiển, P.Long Bình, TP.HCM) cho biết mỗi ngày đều đặt đồ ăn ít nhất một lần qua ứng dụng. Ánh chia sẻ: "Mình thường nhìn hình món ăn trước để xem có sạch sẽ, bắt mắt không, sau đó mới xem review của người mua trước. Gần như mình tin vào đánh giá trên app, nên quán nào điểm thấp hoặc bị chê nhiều là bỏ qua ngay".
Cô cũng có xu hướng quay lại những quán quen, một phần vì ngại thử cái mới, phần khác là nếu thấy ổn thì muốn tiếp tục ủng hộ. Tuy vậy, Ánh cho biết vẫn có những lần nhận món không như kỳ vọng do đánh giá ảo, nhưng cách xử lý của Ánh khá đơn giản: "Không đổi cách chọn, chỉ là né luôn quán đó về sau".
Văn Vũ Thùy Linh (22 tuổi), ngụ tại đường Lê Văn Chí, P.Linh Xuân, TP.HCM, cho biết cô chủ yếu ăn những quán quen vì đã chọn lọc từ trước, hợp khẩu vị, giá ổn và đảm bảo vệ sinh. "Với những quán mới, mình thường quan sát lượng khách và mức độ sạch sẽ rồi mới quyết định vào ăn, đồng thời đặt ra nguyên tắc không ăn nếu phải đợi quá lâu hoặc thấy không gian, khu vực chế biến không đảm bảo. Mình không muốn no bụng mà sau đó lại gặp vấn đề về tiêu hóa", Linh nói.
Một số người chọn cách hạn chế ăn ngoài, ưu tiên tự nấu để kiểm soát tốt hơn. Chị Trần Thị Đức Minh (31 tuổi), sống tại chung cư Hoàng Anh Gia Lai 3, đường Nguyễn Hữu Thọ, X.Nhà Bè, TP.HCM), cho biết hiện nay chủ yếu nấu ăn tại nhà, nếu có ăn ngoài thì chỉ chọn quán quen hoặc quán đông khách để yên tâm hơn. Theo chị, những quán này thường có chất lượng ổn định, giá hợp lý và phù hợp khẩu vị, ăn xong cũng không bị vấn đề gì. So với trước đây, chị Minh thừa nhận bản thân đã thay đổi, cẩn thận hơn để an toàn hơn.
Với sinh viên, chi phí vẫn là yếu tố quan trọng, nhưng không còn là duy nhất. Phạm Thành Duy (sinh viên năm 4, Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM) cho biết trước đây tiêu chí đầu tiên vẫn là rẻ và hợp khẩu vị, thậm chí từng chọn giá rẻ thay vì cảm giác an toàn. Tuy nhiên, hiện nay Duy cho rằng nếu thấy quán không sạch sẽ, cách chuẩn bị món không gọn gàng thì "dù rẻ cũng không ăn".
"Em thường tham khảo trên TikTok và các nền tảng review khác, nhưng không tin hoàn toàn mà sẽ đọc thêm bình luận để lọc thông tin trước khi quyết định thử", Duy chia sẻ.
Với một số người, chỉ một trải nghiệm không tốt cũng đủ để thay đổi cách ăn uống. Nguyễn Ngọc Vân Uyên (23 tuổi, ngụ trên đường Phan Đình Phùng, P.Cầu Kiệu, TP.HCM) kể từng ăn một quán vỉa hè được review rầm rộ trên TikTok, lúc ăn thấy ngon nhưng sau đó lại bị đau bụng, tiêu chảy, mệt kéo dài đến hôm sau. "Từ sau lần đó, mình thay đổi luôn tiêu chí chọn nơi ăn uống, ưu tiên các quán trong nhà, sạch sẽ từ khu chế biến đến khu vực khách, đồng thời tránh những địa điểm gần khu vực kém vệ sinh. Với những quán từng có trải nghiệm không tốt, mình sẽ loại luôn và không thử lại", Uyên nói.
Dù mỗi người có cách lựa chọn khác nhau từ đọc review, chọn quán quen đến tự nấu ăn, điểm chung là họ không còn dễ dãi với chuyện ăn uống như trước. Việc ăn ngoài giờ đây không chỉ để no hay tiện, mà còn là một quyết định cần cân nhắc, khi cảm giác yên tâm trở thành yếu tố được đặt lên hàng đầu.
Hot boy nhảy cầu 18 tuổi, hiện đang thi đấu cho Trung tâm Huấn luyện và thi đấu thể dục thể thao TP.Hà Nội. Anh cũng là thành viên của đội tuyển quốc gia, sẵn sàng tham gia các giải đấu quốc tế.
Tuấn cho biết hiện đang thi đấu cho Trung tâm Huấn luyện và thi đấu thể dục thể thao TP.Hà Nội, đồng thời góp mặt trong đội tuyển quốc gia khi tham dự các giải quốc tế. Trước SEA Games 33, vận động viên này có thời gian tập huấn tại Trung Quốc, nơi được xem là cường quốc của bộ môn nhảy cầu.
"Điều kiện thời tiết lạnh, nước buốt khiến việc tập luyện khá khó khăn. Nhưng mình học được nhiều từ cách họ chuẩn bị và thi đấu, đặc biệt là sự tự tin và kiểm soát động tác", Tuấn kể lại chuyến đi đáng nhớ.
Tại SEA Games 33, Tuấn cho biết cùng đồng đội giành huy chương đồng nội dung đôi nam cầu mềm 3 m. Vận động viên 18 tuổi thừa nhận áp lực thành tích là điều không tránh khỏi.
“Khi bước vào thi đấu, mình cố gắng tập trung vào từng động tác. Huy chương đến một phần theo dự đoán, nhưng cũng có yếu tố bất ngờ”, Tuấn nói.
Hành trình thể thao của Tuấn bắt đầu khá tình cờ. Từ khi được các huấn luyện viên phát hiện năm 5 tuổi, đến nay chàng trai ấy đã có hơn 4.700 ngày (13 năm) kiên trì. Những năm đầu xa nhà là khoảng thời gian nhiều thử thách khi phải tự lập từ rất sớm....
“Mình phải tự lo sinh hoạt, nhiều lúc ốm hay nhớ nhà cũng phải tự vượt qua. Nhưng dần dần mình quen và coi đó là một phần cuộc sống”, Tuấn kể.
Chàng trai cho biết thêm, các bài tập ép dẻo, thể lực kéo dài nhiều giờ mỗi ngày cũng là thử thách lớn đối với một đứa trẻ. “Có những buổi tập đau đến mức bật khóc, nhưng chính những điều đó giúp mình có nền tảng tốt hơn khi thi đấu”, Tuấn kể lại.
Trong quá trình tập luyện, Tuấn cho biết từng gặp chấn thương khi còn học lớp 2 và phải nghỉ thi đấu trong 4 tháng. Khoảng thời gian này khiến chàng trai gặp không ít khó khăn khi bị gián đoạn quá trình tập luyện.
Tuy nhiên, sau khi trở lại, Tuấn tiếp tục kiên trì theo đuổi đam mê. Đến năm 2019, vận động viên này giành được huy chương đầu tiên tại giải vô địch quốc gia. “Đó là cột mốc rất đáng nhớ, vì mình đã chờ đợi suốt nhiều năm để có được thành tích đầu tiên”, Tuấn chia sẻ.
Theo Tuấn, cường độ tập luyện của vận động viên nhảy cầu khá cao, trung bình 8-9 tiếng đồng hồ mỗi ngày, bao gồm cả thể lực và kỹ thuật.
Đặc thù này cũng khiến Tuấn nhiều lần phải hy sinh thời gian cá nhân, đặc biệt là dịp Tết. “Có năm mình chỉ về nhà ngày 30 và mùng 1, sau đó quay lại tập luyện ngay. Dù có chút buồn nhưng mình xác định đây là công việc và trách nhiệm của mình”, Tuấn nói.
Dù vậy, vận động viên trẻ cho biết chính sự đồng hành của đồng đội và mục tiêu thi đấu quốc tế đã giúp duy trì động lực. Hiện Tuấn là sinh viên năm nhất ngành giáo dục thể chất, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội. Song song với tập luyện, chàng trai cũng chủ động chuẩn bị cho tương lai khi hiểu rằng tuổi nghề thể thao không kéo dài.
“Mình muốn sau này trở thành huấn luyện viên để tiếp tục gắn bó với nhảy cầu và truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ trẻ”, Tuấn chia sẻ.
Hành trình 13 năm của Tuấn là minh chứng cho sự bền bỉ và kỷ luật trong thể thao. “Với mình, điều quan trọng nhất không chỉ là huy chương, mà là sự kiên trì qua từng ngày tập luyện”, Tuấn nhấn mạnh.
Theo TS Nguyễn Viết Hải, khi nhắc đến nguồn nhân lực chất lượng cao, nhiều người thường nghĩ ngay đến bằng cấp, chứng chỉ, ngoại ngữ hay khả năng sử dụng công nghệ.
"Những điều đó rất quan trọng, nhưng theo tôi, nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là những người học giỏi hơn, có chứng chỉ nhiều hơn, hay sử dụng công nghệ nhanh hơn. Đó phải là những người có năng lực học tập suốt đời, có tư duy phản biện, có khả năng hợp tác, biết giải quyết vấn đề thật, có đạo đức nghề nghiệp và có ý thức đóng góp cho cộng đồng", TS Nguyễn Viết Hải nhìn nhận.
Anh Hải cho rằng, trong hành trình hình thành những con người như vậy, tổ chức Đoàn có vai trò rất đặc biệt. Đoàn không thay thế nhà trường trong giáo dục chuyên môn, không thay thế doanh nghiệp trong đào tạo nghề nghiệp và cũng không thay thế gia đình trong giáo dục nhân cách.
Tuy nhiên, Đoàn có một lợi thế mà ít tổ chức nào có được, đó là khả năng tạo ra môi trường để người trẻ được trải nghiệm, được thử sức, được mắc sai lầm và trưởng thành từ chính những trải nghiệm ấy.
Từ thực tiễn đó, TS Nguyễn Viết Hải mong muốn tổ chức Đoàn trong nhiệm kỳ tới cần có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "tổ chức phong trào" sang tư duy "xây dựng năng lực".
"Phong trào thanh niên vẫn rất cần thiết để tạo khí thế và sức lan tỏa, nhưng giá trị của một hoạt động Đoàn không nên chỉ được đo bằng số lượng người tham gia hay mức độ sôi nổi. Điều quan trọng hơn là sau mỗi hoạt động, người trẻ học được điều gì, phát triển thêm năng lực nào và trưởng thành ra sao", TS Nguyễn Viết Hải nói.
Theo anh, một chương trình Đoàn hiệu quả cần giúp thanh niên biết làm việc nhóm tốt hơn, biết xây dựng và quản lý dự án, biết thuyết trình, lập kế hoạch, quản trị thời gian, giải quyết xung đột, sử dụng dữ liệu và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn. Khi mỗi hoạt động trở thành một "bài tập lớn" để phát triển năng lực, phong trào thanh niên sẽ tạo ra giá trị bền vững cho xã hội.
Hiến kế đến Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, TS Nguyễn Viết Hải đề xuất 4 định hướng mà tổ chức Đoàn cần đặc biệt quan tâm trong nhiệm kỳ tới.
Trước hết là giúp thanh niên hình thành năng lực tự học và thích ứng. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, thế giới nghề nghiệp đang thay đổi với tốc độ rất nhanh. Một ngành nghề hấp dẫn hôm nay có thể không còn giữ được vị thế sau vài năm tới. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là học để có việc làm mà còn là khả năng học lại, học sâu, học chéo và học suốt đời.
Tổ chức Đoàn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ thanh niên tiếp cận kỹ năng số, AI, ngoại ngữ, tư duy dữ liệu hay kỹ năng nghiên cứu. Nhưng quan trọng hơn cả là giúp người trẻ hình thành thói quen tự học nghiêm túc, học để nâng cao năng lực thực chất thay vì chạy theo những chứng chỉ mang tính hình thức.
Định hướng thứ hai là tạo thêm nhiều không gian thực hành cho thanh niên. Những kỹ năng cần thiết của nguồn nhân lực chất lượng cao không thể chỉ được hình thành qua các bài giảng hay hội thảo. Người trẻ cần được tham gia vào các dự án thực tế, giải quyết những vấn đề thực tế của cộng đồng và xã hội.
Đó có thể là những dự án truyền thông sức khỏe cộng đồng dành cho sinh viên y khoa, các hoạt động hỗ trợ chuyển đổi số cho địa phương đối với sinh viên công nghệ, hay các mô hình khởi nghiệp xã hội dành cho sinh viên khối kinh tế. Chính những trải nghiệm ấy sẽ giúp thanh niên hiểu rằng tri thức chỉ thực sự có giá trị khi được vận dụng để giải quyết các vấn đề của cuộc sống.
Định hướng thứ ba là tăng cường kết nối giữa Đoàn với doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia. Với mạng lưới rộng khắp và khả năng tập hợp thanh niên, tổ chức Đoàn hoàn toàn có thể trở thành cầu nối hiệu quả giữa người trẻ với những nguồn lực phát triển.
Những chương trình cố vấn (mentor) thực chất, có mục tiêu cụ thể, có sản phẩm đầu ra và có sự đồng hành lâu dài của các nhà khoa học, doanh nhân, chuyên gia công nghệ hay nhà quản lý sẽ tạo thêm cơ hội để thanh niên phát triển năng lực, rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.
Định hướng cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là chú trọng giáo dục đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội. Trong thời đại công nghệ phát triển mạnh mẽ, một người giỏi chuyên môn nhưng thiếu chuẩn mực đạo đức có thể gây ra những hệ lụy lớn cho xã hội.
Vì vậy, tổ chức Đoàn cần giúp thanh niên hiểu rằng thành công không chỉ là đi nhanh hơn hay kiếm được nhiều tiền hơn, mà còn là làm đúng, làm có ích và tạo ra những giá trị bền vững cho cộng đồng.
Đặc biệt, trước sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, TS Nguyễn Viết Hải mong muốn Đoàn sẽ đẩy mạnh các chương trình phổ cập năng lực AI cho thanh niên theo hướng có trách nhiệm.
"Người trẻ cần biết sử dụng AI để học tập, nghiên cứu, sáng tạo và làm việc hiệu quả hơn, đồng thời phải biết kiểm chứng thông tin, tôn trọng bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân và giữ gìn sự liêm chính trong học thuật", TS Nguyễn Viết Hải nhấn mạnh.
