Nhiều tuần qua, Ukraine đối mặt tình thế rất khó khăn. Triển vọng kết thúc xung đột với Nga dường như ngày càng xa vời, khi các cuộc đàm phán hòa bình không có bất kỳ bước tiến nào. Điều này đồng nghĩa Kiev cần chuẩn bị để tiếp tục chiến đấu lâu dài, khi nguồn hỗ trợ tài chính quan trọng từ Liên minh châu Âu (EU) vẫn bị đóng băng từ tháng 12 năm ngoái do vấp phải sự phản đối của Thủ tướng Hungary Victor Orban, người có quan điểm thân thiện với Nga.
Hôm 23/4, bước đột phá cuối cùng đã đến. Các lãnh đạo EU đồng ý “mở khóa” khoản vay 106 tỷ USD cho Ukraine sau khi Hungary từ bỏ quyền phủ quyết.
Động thái mang tính đột phá này diễn ra hai ngày sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo rằng đường ống Druzhba, vốn vận chuyển dầu thô từ Nga đến Hungary và Slovakia, đã được sửa chữa và có thể hoạt động trở lại.
Số tiền được kỳ vọng sẽ đáp ứng phần lớn nhu cầu tài chính của Ukraine trong hai năm tới. Khi nguồn quỹ này cạn kiệt, dự kiến một khoản bổ sung trị giá 117 tỷ USD từ ngân sách dài hạn của EU sẽ tiếp tục được phân bổ cho Ukraine.
Hlib Vyshlinsky, lãnh đạo Trung tâm Chiến lược Kinh tế, trụ sở tại Kiev, đánh giá các cam kết này sẽ giúp Ukraine có nền tảng tài chính vững chắc hơn ít nhất là đến hết năm 2029. Ông nói thêm rằng áp lực hiện chuyển sang Nga, nơi cũng đang đối mặt những thách thức kinh tế ngày càng lớn khi cuộc chiến hao người tốn của tại Ukraine kéo dài.
Bên cạnh khoản cho vay 106 tỷ USD, EU còn thông qua gói trừng phạt kinh tế thứ 20 nhằm vào Nga trong cùng ngày.
“Tình trạng bế tắc đã kết thúc”, Kaja Kallas, đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại EU, viết trên mạng xã hội. “Nền kinh tế thời chiến của Nga đang chịu áp lực ngày càng lớn, trong khi Ukraine vừa nhận được một cú hích mạnh mẽ”.
Cam kết tài chính của EU với Ukraine đã bù đắp phần lớn khoảng trống mà chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump để lại. Năm ngoái, các quốc gia châu Âu đã cung cấp gần như toàn bộ hỗ trợ quân sự, tài chính và nhân đạo cho Ukraine, trong khi viện trợ từ Mỹ giảm tới 99%, theo Viện Kinh tế Thế giới Kiel, trung tâm nghiên cứu có trụ sở tại Đức.
Hy vọng cho Ukraine
Khác với các gói hỗ trợ trước đây của EU, gói mới nhất này tập trung mạnh vào chi tiêu quốc phòng. Khoảng 70 tỷ USD trong khoản vay sẽ được dành cho quân sự, giúp Kiev có một nguồn ngân sách đáng kể để mua những hệ thống phòng không đắt đỏ và mở rộng sản xuất máy bay không người lái (drone), những vũ khí đã chứng minh hiệu quả trong đối phó các đòn tập kích từ phía Nga.
Khoản vay còn tạo điều kiện để Ukraine lập kế hoạch tốt hơn cho các hoạt động quân sự trong dài hạn. Trước đây, họ hiếm khi làm được điều này, bởi những khoản hỗ trợ trước đó thường nhỏ giọt, chủ yếu là tài trợ thiết bị, thay vì nguồn tiền có thể trực tiếp dùng để mua hoặc sản xuất những loại vũ khí mà Ukraine cần nhất.
“Việc Ukraine có được mức độ chắc chắn về tài chính này sau hơn 4 năm chiến sự có ý nghĩa rất quan trọng”, Tổng thống Zelensky viết trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 23/4.
Việc khoản vay tập trung vào tài chính quân sự phản ánh điều mà nhiều quan chức châu Âu và Ukraine đã nhấn mạnh trong vài tháng trở lại đây, rằng Kiev phải chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài bằng cách tăng cường khả năng phòng thủ.
Ukraine và Nga đến nay vẫn chưa thể thống nhất các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn và tiến trình đàm phán dường như đang bị đóng băng khi chính quyền Trump, bên đóng vai trò trung gian cho các cuộc thương thảo, đang tập trung cho cuộc chiến với Iran ở Trung Đông. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov tuyên bố nối lại đàm phán với Ukraine không phải ưu tiên hàng đầu của Moskva vào lúc này.
Tổng thống Zelensky đã cải tổ nội các để chuẩn bị cho khả năng cuộc xung đột sẽ không sớm kết thúc. Ông đã bổ nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng mới Mykhailo Fedorov, một người đam mê công nghệ và luôn coi drone là vũ khí then chốt để đẩy lùi quân đội Nga.
Cả Nga và Ukraine đều chưa có con đường chiến thắng rõ ràng, nhưng Fedorov cho biết ông có nhiệm vụ khiến Nga thấy rằng việc tiếp tục chiến đấu là vô nghĩa, từ đó buộc họ phải ngồi vào bàn đàm phán.
“Tổng thống đã giao nhiệm vụ rõ ràng cho Bộ Quốc phòng, song song với các nỗ lực ngoại giao, phải tăng cường năng lực phòng thủ sao cho chúng ta có thể buộc đối phương phải chấp nhận hòa bình”, ông Fedorov phát biểu hồi tháng hai, khi phác thảo kế hoạch hành động của mình.
Kế hoạch này đặt mục tiêu tăng cường năng lực phòng không để bảo vệ bầu trời Ukraine, gây tổn thất tối đa cho lực lượng Nga trên chiến trường và sử dụng vũ khí tầm xa để tấn công vào ngành công nghiệp dầu mỏ, nguồn thu chính của Moskva.
Khoản vay không lãi suất từ EU mà Ukraine chỉ phải hoàn trả nếu Nga bồi thường sau xung đột sẽ góp phần tạo nền tảng tài chính cho chiến lược của Bộ trưởng Fedorov.
Khoản vay sẽ được giải ngân đều trong hai năm tới, với 33 tỷ USD dành cho nhu cầu quân sự và 20 tỷ USD cho các khoản chi dân sự trong năm đầu tiên, theo Valdis Dombrovskis, ủy viên kinh tế EU. Ông cho biết thêm Ukraine có khả năng nhận được đợt giải ngân đầu tiên vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 nhằm tài trợ cho hoạt động sản xuất drone.
Theo Tổng thống Zelensky, mỗi ngày Ukraine sản xuất gần 1.000 drone đánh chặn để đối phó các vũ khí trên không của Nga. Ông cho biết với nguồn kinh phí mới, Ukraine có thể tăng gấp đôi sản lượng để bảo vệ bầu trời tốt hơn. “Chúng tôi đang rất cần số tiền này”, ông nói với CNN. “Đây thực sự là vấn đề sống còn của chúng tôi”.
Cuộc chiến lâu dài
Khoản vay mới nhất cũng chuyển dịch từ mô hình hỗ trợ quân sự dựa trên việc tặng trang thiết bị sang mô hình các nước châu Âu tài trợ tiền để Ukraine tự sản xuất vũ khí.
Khi xung đột tiếp tục kéo dài, chính quyền Ukraine đã phàn nàn rằng các loại vũ khí do phương Tây viện trợ, trong đó có cả đạn pháo dẫn đường vốn dễ bị tổn thương trước các phương pháp tác chiến điện tử của Nga, không còn hiệu quả trên một chiến trường đang thay đổi từng ngày bởi các công nghệ hiện đại.
Thay vào đó, Ukraine thúc giục các đồng minh tài trợ cho ngành công nghiệp quốc phòng trong nước, nơi đã sản xuất được những loại vũ khí tiên tiến như robot mặt đất trang bị súng máy. Loại công nghệ này phù hợp hơn với hình thái chiến sự mới đang diễn ra tại Ukraine.
“Điều này rất quan trọng bởi nhiều công cụ thiết thực nhất, như tên lửa đánh chặn, vũ khí tấn công tầm xa, các loại drone và hệ thống tác chiến điện tử hiện chỉ có tại Ukraine hoặc có lợi thế lớn về chi phí nếu mua từ các nhà sản xuất nội địa và các công ty nước ngoài đang hoạt động tại Ukraine”, Nataliia Shapoval, lãnh đạo Viện nghiên cứu Trường Kinh tế Kiev, đánh giá.
Mặc dù vậy, Ukraine hiện vẫn phụ thuộc vào các loại vũ khí uy lực vốn chỉ được sản xuất ở các nước phương Tây khác, như tên lửa Patriot do Mỹ chế tạo. Đây là hệ thống phòng không duy nhất trong kho vũ khí của Ukraine có khả năng bắn hạ tên lửa hành trình, nhưng nước này đang thiếu nghiêm trọng đạn tên lửa.
Tổng thống Zelensky cho hay khoản vay từ EU sẽ được chi vào sản xuất vũ khí trong nước và “mua những loại vũ khí cần thiết mà Ukraine chưa thể tự sản xuất từ các đối tác”. Ngoài ra, Ukraine cũng sẽ ưu tiên sửa chữa và củng cố ngành năng lượng trước mùa đông tiếp theo. Mùa đông vừa qua, Ukraine đã phải chịu tổn thất nặng nề khi Nga liên tục nhắm mục tiêu tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng.
Nhìn chung, EU cho biết khoản vay mới sẽ đáp ứng khoảng 2/3 nhu cầu vốn nước ngoài của Ukraine cho cả chi tiêu quân sự và phi quân sự trong hai năm tới, ước tính vào khoảng 135,7 tỷ USD. 1/3 còn lại dự kiến do các tổ chức khác như Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chi trả.
Theo một số quan chức Ukraine và châu Âu, với khoản vay này, nhu cầu chi tiêu của Ukraine trong những năm tới sẽ được đảm bảo. Tuy nhiên, thực tế có thể phức tạp hơn thế.
Ukraine dự tính chi 66 tỷ USD cho quân sự trong năm nay. Tuy nhiên, hồi đầu năm, Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết họ cần tới 120 tỷ USD để thực hiện thành công chiến lược chặn đứng đà tấn công của Nga.
Để bù đắp khoảng trống này, Kiev cho hay họ đang trông chờ vào các khoản viện trợ bổ sung. Ông Fedorov đã tới thăm một số nước phương Tây để trình bày kế hoạch và tìm kiếm thêm nguồn kinh phí. Đức đã đồng ý gói viện trợ quân sự mới trị giá hơn 4,5 tỷ USD, trong khi Bỉ và Tây Ban Nha mỗi nước cam kết hỗ trợ 1,2 tỷ USD.
Bộ Quốc phòng Nga hôm nay thông báo đã tiến hành chiến dịch tấn công hiệp đồng bằng vũ khí chính xác cao phóng từ mặt đất, nhắm vào các cơ sở thuộc tổ hợp công nghiệp quốc phòng tại thủ đô Kiev, nhấn mạnh đây là "hành động đáp trả những cuộc tấn công của quân đội Ukraine nhằm vào hạ tầng dân sự trên lãnh thổ Nga".
"Các mục tiêu bị tấn công gồm nhà máy của công ty Samsung-Ukraine, nơi chế tạo và cất trữ linh kiện cho tên lửa hành trình FP-5 Flamingo, cùng một xưởng lắp ráp máy bay không người lái (UAV) tầm xa và tầm trung", thông báo có đoạn.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine trước đó cho biết Nga đã triển khai 5 tên lửa đạn đạo Iskander-M và S-400 hoán cải để đánh đất, hai tên lửa chống radar Kh-31P, cùng 169 UAV tự sát và mồi bẫy trong đòn tập kích rạng sáng nay.
"Các đơn vị phòng không Ukraine đã bắn rơi và chế áp 139 UAV. 5 tên lửa đạn đạo Iskander-M/S-400 đánh trúng 4 vị trí, 20 UAV lao xuống 11 địa điểm, mảnh vỡ rơi tại 7 khu vực. Hai quả đạn Kh-31P không tới được mục tiêu", cơ quan này cho biết.
AMK Mapping, tài khoản mạng xã hội X chuyên theo dõi chiến sự Ukraine, cho biết 9 vụ nổ đã được ghi nhận trong hai đợt tấn công nhằm vào Kiev, với lần lượt 5 và 4 tên lửa được sử dụng. "Còi báo động vang lên sau khi tên lửa đã lao xuống mục tiêu. Một số radar phát hiện được tên lửa khi chúng xuất hiện trên bầu trời Kiev, song phần lớn dường như không thấy gì", tài khoản này cho hay.
Video được chia sẻ trên mạng xã hội cho thấy các vụ nổ bùng lên tại một khu vực ở thủ đô Kiev. "Đây là có thể khoảnh khắc 4 quả đạn S-400 hoán cải lao xuống, hoặc vụ nổ thứ cấp sau đòn tập kích của Iskander-M trước đó", AMK Mapping nhận định.
Thị trưởng Kiev Vitali Klitschko cho biết đòn tập kích tên lửa đã làm bùng phát hỏa hoạn tại các nhà kho ở một quận tại thủ đô Kiev, thêm rằng "một công trình không phải tòa nhà dân cư" đã bốc cháy nhưng không tiết lộ cụ thể. Ít nhất hai người đã bị thương, trong đó một trường hợp phải nhập viện.
Đây là lần thứ ba Nga tập kích tên lửa đạn đạo nhằm vào thủ đô Kiev trong chưa đầy một tuần. Các sự việc diễn ra ngay trước và trong khi hội nghị thượng đỉnh NATO được tổ chức ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Tại hội nghị, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã kêu gọi các đối tác tăng cường hỗ trợ Ukraine về năng lực phòng không. Ông trước đó khẳng định Ukraine ứng phó tốt trước máy bay không người lái và tên lửa hành trình, nhưng bất lực với tên lửa đạn đạo do thiếu vũ khí đánh chặn.
Trong cuộc tập kích quy mô lớn của Nga rạng sáng 6/7, không quân Ukraine thừa nhận không chặn được mục tiêu nào trong 6 tên lửa siêu vượt âm Zircon và 23 tên lửa đạn đạo Nga triển khai. Giới chức Ukraine cũng ngầm xác nhận để lọt toàn bộ 4 tên lửa siêu vượt âm Zircon cùng 20 tên lửa đạn đạo Iskander-M/S-400 trong đòn tấn công nhằm vào Kiev hôm 2/7.
Hãng AFP ngày 3.7 đưa tin một hộp thời gian sẽ được chôn xuống vào dịp Mỹ kỷ niệm 250 năm lập quốc, tại địa điểm không xa nơi ký Tuyên ngôn Độc lập ở Philadelphia (bang Pennsylvania).
Hộp thời gian có hình trụ bằng thép không rỉ nặng 400 kg sẽ được chôn vào ngày Quốc khánh Mỹ (4.7) và sẽ được mở ra vào năm 2276.
Tất cả 50 tiểu bang, 5 vùng lãnh thổ của Mỹ như Puerto Rico, cùng một loạt các tổ chức thể thao và văn hóa đã đóng góp vào chiếc hộp, thể hiện bức tranh toàn cảnh của Mỹ.
Tất cả những điều đó tạo nên "một bản ghi chép tiêu biểu về nước Mỹ trong 250 năm", theo bà Rosie Rios, Chủ tịch America250, tổ chức chính thức đứng sau lễ kỷ niệm quốc gia nhân dịp này.
Bang Wisconsin đã đóng góp chiếc lông màu nâu của một con đại bàng đầu trắng có tên là Old Abe, từng là linh vật của quân đội liên bang trong hơn 30 trận chiến của Nội chiến Mỹ.
Bang Ohio đã góp một mảnh vải từ cánh của chiếc máy bay do hai anh em Wilbur và Orville Wright chế tạo, những người tiên phong đã làm nên lịch sử hàng không vào năm 1903 với chuyến bay đầu tiên có động cơ và duy trì được độ cao.
Bang Maine đóng góp một mẩu xương cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương đang có nguy cơ tuyệt chủng.
Các tiểu bang khác lại chọn những thứ thuộc về cuộc sống hiện đại, chẳng hạn như California, nơi đóng góp bản trả lời từ chatbot AI Claude cho câu hỏi "Hãy cho tôi một dự đoán về California sẽ như thế nào sau 250 năm kể từ ngày 4.7.2026!".
Tổ chức America250 cũng đóng góp một chiếc iPhone màu cam đời mới.
Những hiện vật khác mang đậm chất Mỹ cũng được chọn, gồm thẻ đánh dấu sách do bộ tộc Wabanaki làm, viên kim cương từ Arkansas, công thức làm bánh quy vị hồi từ New Mexico và một chiếc ghim cài áo của đội Oklahoma City Thunder khi đội này giành chức vô địch giải bóng rổ NBA năm 2025.
Những ý tưởng khác đã bị loại bỏ, chẳng hạn như quả bóng bầu dục bằng da, vì lo ngại nó khó tồn tại 250 năm dưới lòng đất.
Nước Mỹ đã từng làm điều tương tự trước đây. Một hộp thời gian chôn năm 1876 đã được mở vào năm 1976. Một hộp thời gian khác, được chôn vào dịp lễ kỷ niệm 200 năm lập quốc Mỹ vào năm 1976, đang được lưu trữ tại Cục Lưu trữ quốc gia, dự kiến được mở vào năm 2076.
Gần nửa đêm 12/7, trong lúc ban nhạc Totsakan đang biểu diễn trên sân khấu trong quán pub Na Ladprao ở Bangkok, ca sĩ chính Tik Chaiyana xin phép khán giả để vào nhà vệ sinh ở phía sau. Đó là lần đầu tiên trong sự nghiệp anh xin tạm nghỉ giữa chừng khi đang hát.
Trong lúc Tik đang ở trong nhà vệ sinh, ngọn lửa bùng lên gần sân khấu, dường như do sự cố chập điện. Lửa nhanh chóng bốc lên, lan nhanh theo các vật trang trí dễ cháy trên trần và bao trùm khắp căn phòng.
Kìm nén nước mắt, Tik kể rằng mọi người đều hoảng loạn tìm đường thoát thân khi ngọn lửa bùng phát. Gần nhà vệ sinh có cửa thoát hiểm, giúp anh lần theo lối này để ra ngoài giữa làn khói đen dày đặc.
Tik sau đó biết tin nữ ca sĩ của ban nhạc, Breeze, đã thiệt mạng trong vụ cháy. Lực lượng cứu hộ đã đưa Breeze ra ngoài và nỗ lực hồi sức tim phổi, nhưng không thể cứu sống cô. Tay trống Bew của ban nhạc bị thương nặng, trong khi nghệ sĩ keyboard Din vẫn mất tích.
Một người sống sót khác tên Usa cho biết cô cùng 4 người bạn thân đến quán Na Ladprao để thư giãn vào đêm cuối tuần. Một lúc sau, cô cùng hai người bạn ra phía trước quán để hít thở không khí trong lành và hút thuốc, còn hai người khác vẫn ngồi bên trong.
Ban đầu, Usa nghe nhiều người hô hoán có cháy trong quán nhưng không tin. Chỉ đến khi ngoảnh lại, cô mới thấy ngọn lửa đang lan rất nhanh khắp căn phòng.
Theo Usa, khách bên trong đồng loạt chạy về các lối thoát khi khói đen dày đặc nhanh chóng bao trùm địa điểm, khiến nhiều người mắc kẹt sâu bên trong. Cô cùng những người bên ngoài đã dùng ghế kim loại và nhiều vật dụng khác đập vỡ các ô cửa kính phía trước nhằm thông gió và đưa người bị ngạt khói ra ngoài.
Cô chứng kiến lực lượng cứu nạn đưa các nạn nhân ra ngoài, trước khi bàng hoàng nhận ra một trong số đó là bạn mình.
Usa cầu xin nhân viên cứu hộ tiến hành hồi sức tim phổi, nhưng được thông báo đã quá muộn. Thi thể hai người bạn không có dấu hiệu bị bỏng, khiến cô tin rằng họ tử vong do hít phải khói và khí độc.
Chỉ vài phút trước hỏa hoạn, cả nhóm còn chụp chung một bức ảnh. Đó cũng trở thành tấm ảnh cuối cùng họ ở bên nhau.
Một nữ nhân chứng khác cho biết cô đi cùng chị gái đến quán pub. Chị gái vào nhà vệ sinh, còn cô vẫn ngồi tại bàn. Ít lâu sau, có người hô xảy ra cháy, khiến cô lập tức chạy ra ngoài.
Khói dày đặc nhanh chóng bao trùm địa điểm, gây khó thở. Trong lúc chạy, cô còn nghe thấy tiếng nổ lớn. Nhân chứng này ước tính thời điểm đó có gần 100 người bên trong quán vì khách đã bắt đầu đến đông.
Khi hỏa hoạn xảy ra, chị gái cô vẫn ở trong nhà vệ sinh và hiện vẫn chưa được tìm thấy. Lực lượng chức năng mới chỉ tìm thấy túi xách và điện thoại di động của người chị.
Một người sống sót tên Penparsa kể rằng cô đang ngồi ăn ở khu vực đông nghịt khách trong quán thì ngọn lửa bất ngờ bùng phát gần phía trước sân khấu, trước khi nhanh chóng tạo thành đám khói đen khổng lồ.
Khói khiến mọi người hoảng loạn. Nhiều người chạy tán loạn vì không biết lối thoát ở đâu. Trong lúc tìm đường thoát, Penparsa ngã xuống sàn và liên tục bị những người khác giẫm lên khi chen nhau chạy khỏi đám cháy.
Em trai đi cùng đã nắm lấy áo và kéo cô đứng dậy, giúp hai chị em thoát ra ngoài an toàn.
Một người sống sót khác cho biết chỉ vài giây trước khi lửa bùng phát, cô nhìn thấy khói bốc lên từ mái nhà. Cô khẳng định không có chuông báo cháy trước khi ngọn lửa lan khắp quán.
Trong khi đó, thân nhân các nạn nhân thiệt mạng vẫn tiếp tục đến Viện Pháp y để làm thủ tục nhận thi thể người thân.
Theo lực lượng cứu hộ cứu nạn, đánh giá ban đầu cho thấy nguyên nhân vụ cháy có thể xuất phát từ sự cố chập điện, có thể liên quan đến hệ thống điều hòa hoặc thiết bị âm thanh trong quán. Thống đốc Bangkok Chadchart Sittipunt nói rằng ngọn lửa lan đặc biệt nhanh, nhất là ở khu vực trần nhà và các vật liệu trang trí nội thất phía trên. Những vật liệu này rất dễ cháy và tạo ra nhiều khói độc.
Ngọn lửa đã thiêu rụi toàn bộ không gian bên trong, với diện tích khoảng 164 m2, trở thành một trong những vụ hỏa hoạn tại cơ sở vui chơi về đêm nghiêm trọng nhất ở Bangkok nhiều năm qua.
"Cảnh sát đang tập trung điều tra theo hướng sự việc xuất phát từ hành vi bất cẩn", Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia Thái Lan Kittiratt Phanphet cho hay.
