Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ nhằm chấm dứt các hành động thù địch trong vòng 60 ngày và mở cửa trở lại eo biển Hormuz, mở đường cho các cuộc đàm phán tương lai mà cuối cùng có thể chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng qua giữa hai nước.
Toàn văn của thỏa thuận vẫn chưa được công bố. Tuy nhiên, các chi tiết mới rò rỉ cho thấy một số vấn đề khó khăn nhất, bao gồm cả số phận của chương trình hạt nhân Iran, đã được hoãn lại để giải quyết trong các vòng đàm phán tương lai.
Theo các quan chức được thông báo về tài liệu này, khuôn khổ thỏa thuận cam kết Mỹ sẽ bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran, trong khi Iran sẽ rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz và mở cửa trở lại tuyến đường thủy quan trọng này cho tàu bè qua lại. Về bản chất, điều đó sẽ đưa tình hình trở lại trạng thái nguyên trạng trước xung đột.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết: “Thỏa thuận lớn này sẽ mang lại hòa bình và an ninh cho toàn bộ khu vực”. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của Iran mô tả thỏa thuận này là một “bản ghi nhớ hiểu biết” (MOU).
Ngừng bắn và đàm phán
Thỏa thuận dường như sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn mong manh thêm 60 ngày nữa để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán tiếp theo.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho hay, các cam kết của Iran theo thỏa thuận sẽ có hiệu lực sau khi thỏa thuận dự kiến được ký kết chính thức tại Geneva vào ngày 19/6 tới.
Sau đó, Mỹ và Iran sẽ chấm dứt các hành động thù địch trong ít nhất 60 ngày để cho phép các cuộc đàm phán giải quyết những vấn đề còn tồn đọng.
Với vai trò trung gian đàm phán, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết Mỹ và Iran đã cam kết “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Li Băng”.
Tehran từ lâu đã nêu rõ rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc chấm dứt các hành động thù địch ở Li Băng, nơi Israel đang tiến hành một chiến dịch chống lại Hezbollah.
Cả Israel và Hezbollah đều không phải là một bên tham gia vào thỏa thuận giữa Mỹ và Iran. Hiện chưa rõ thỏa thuận mới này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cuộc giao tranh tại đó, mặc dù các quan chức Israel đã bác bỏ triển vọng về bất kỳ sự rút quân nào khỏi Li Băng.
Tình trạng của eo biển Hormuz
Eo biển Hormuz vẫn tiếp tục bị gián đoạn trong nhiều tuần do các hành động thù địch, điều này đã tác động mạnh mẽ đến nguồn cung năng lượng toàn cầu và vận tải hàng hóa đường biển.
Tổng thống Trump đã thông báo, tuyến đường thủy lớn này sẽ được mở cửa trở lại “vĩnh viễn miễn phí”, đồng thời tuyên bố ông đã ra lệnh chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với các cảng của Iran.
Tuy nhiên, nhiều báo cáo truyền thông của Iran lại gợi ý rằng việc quá cảnh miễn phí này chỉ áp dụng cho khoảng thời gian đàm phán 60 ngày và Tehran có ý định áp các khoản phí lên các tàu bè qua lại sau đó. Tehran diễn giải đây là phí dịch vụ hàng hải, không phải phí quá cảnh.
Iran đã đưa ra một hệ thống mới để quản lý eo biển Hormuz giữa bối cảnh xung đột và nhiều lần khẳng định sẽ không có chuyện quay trở lại tình trạng trước xung đột.
Trước xung đột, khoảng 1/5 nguồn cung dầu của thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến đường vốn dĩ đã bị Iran đóng cửa trong thời gian giao tranh, dẫn đến việc giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.
Chương trình hạt nhân của Iran
Thỏa thuận sơ bộ để ngỏ câu hỏi về chương trình hạt nhân của Iran chưa được giải quyết. Giới chức Iran cho biết “các vấn đề hạt nhân” sẽ nằm trong số những nội dung được thảo luận trong vòng đàm phán tiếp theo.
Theo bình luận trước đó của các quan chức và nhà ngoại giao Mỹ, có 4 điểm đàm phán chính cho các cuộc thảo luận đó: Iran có thể đình chỉ việc làm giàu uranium trong bao lâu, tương lai của kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của Iran, số phận của các cơ sở hạt nhân của Iran và các cuộc thanh sát trong tương lai đối với chương trình hạt nhân của Iran.
Ông Trump từ lâu tuyên bố Iran phải từ bỏ kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của mình, điều mà Mỹ và Israel lo ngại có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân. Trong khi đó, Iran nhiều năm qua vẫn khẳng định rằng họ không có ý định chế tạo vũ khí nguyên tử.
Trả lời phỏng vấn báo New York Times, ông Trump thừa nhận chưa đạt được sự đồng thuận nào. Ông nói Mỹ và Iran đang đàm phán về khoảng thời gian mà Iran sẽ cam kết đình chỉ làm giàu uranium. Dưới thỏa thuận đang được hướng tới, ông cho biết, Iran sẽ bị giới hạn ở việc làm giàu uranium cho “các mục đích phi quân sự”.
Tài sản bị đóng băng của Iran
Số phận của hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran, trong đó khoảng 25 tỷ USD đang bị khóa trong các tài khoản nước ngoài do các lệnh trừng phạt quốc tế lâu năm, cũng đã được hoãn lại. Theo phía Iran, việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán tương lai.
Phát biểu với truyền thông cuối tuần trước, ông Trump đã lặp lại lập trường kiên quyết rằng Tehran sẽ không được giải phóng các tài sản bị đóng băng hoặc nhận được bất kỳ sự nới lỏng lệnh trừng phạt cho đến khi nước này thực hiện xong các cam kết của mình.
Giao tranh tại Li Băng
Iran đã nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm cả Li Băng, trong khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu lại tìm cách tách rời hai cuộc xung đột này và giữ lại quyền tự do tấn công Hezbollah.
Iran và Pakistan cho biết thỏa thuận sơ bộ được công bố hôm 14/6 bao gồm một cam kết chấm dứt các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả Li Băng.
Tuy nhiên, việc thực thi cam kết đó sẽ phụ thuộc vào khả năng của Mỹ trong việc buộc Israel phải thu hẹp chiến dịch quân sự, cũng như sự hợp tác của Iran trong việc kiềm chế Hezbollah. Mức độ mà Iran và Mỹ kỳ vọng Israel sẽ cắt giảm các hoạt động quân sự của mình cũng chưa rõ ràng.
Nắng nóng cực đoan trở thành một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hiện nay. Trong tuần này, đặc biệt tại châu Âu, các nước ghi nhận mức nhiệt cao bất thường khi còn chưa bước vào cao điểm mùa hè.
Tại Anh, cơ quan khí tượng hôm 25.5 ghi nhận nhiệt độ 34,8 độ C tại khu vực Kew Gardens ở thủ đô London, phá vỡ kỷ lục về mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 5 ở nước này sau hơn 80 năm (32,8 độ C vào năm 1944). Đáng chú ý, kỷ lục mới nhanh chóng bị xô đổ sau một ngày, khi nhiệt độ cao nhất đo được lên đến 35,1 độ C vào ngày 26.5. Giới chức Anh cảnh báo dù nhiệt độ chưa đến mức quá khắc nghiệt, nhưng hạ tầng không được thiết kế để tránh nóng.
Theo CNN, hầu hết các ngôi nhà tại Anh không cách nhiệt tốt và chỉ khoảng 5% số nhà ở lắp điều hòa. Tình trạng nắng nóng khắc nghiệt tương tự cũng xảy ra tại Pháp và Tây Ban Nha.
Thời tiết cực đoan còn được ghi nhận ở các nước Nam Á như Ấn Độ và Pakistan. The Straits Times dẫn thông báo của giới chức Ấn Độ hôm 24.5 cho biết ít nhất 16 người chết do say nắng vào mùa hè năm nay. Đợt nắng nóng tiền gió mùa đẩy nhiệt độ tại một số thành phố Ấn Độ và Pakistan có thời điểm lên hơn 46 độ C.
Theo cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới vào tháng 4, sốc nhiệt đang là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết, cướp đi sinh mạng của khoảng 489.000 người mỗi năm. Nắng nóng do biến đổi khí hậu còn làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh như sốt xuất huyết, vi rút Zika. Tình hình được dự báo sẽ ngày càng tồi tệ khi Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) cảnh báo có tới 75% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu giai đoạn 2026-2030 sẽ tăng hơn 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, theo AP ngày 28.5.
Bên cạnh ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng, nắng nóng cực đoan cũng làm tê liệt năng suất lao động. Nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (WB) công bố hồi tháng 1 về tác động của nắng nóng tại Ấn Độ chỉ ra khi nhiệt độ trung bình tăng đột ngột 1 độ C, các doanh nghiệp sẽ bị thu hẹp 11,6% quy mô hoạt động trong ngắn hạn. Lực lượng lao động bị mất việc ở các công ty lớn phải dạt sang làm các ngành phi chính thức với năng suất thấp hơn, qua đó gây tổn thất lên đến 4,3% hiệu suất toàn bộ nền kinh tế.
Theo tờ La Tribune ngày 26.5, một số chuyên gia nhận định nắng nóng cực đoan đang gây ra "cú sốc kinh tế vĩ mô". Một nghiên cứu do Đại học Mannheim (Đức) và Ngân hàng Trung ương châu Âu thực hiện, được công bố hồi tháng 9.2025, cho thấy các đợt nắng nóng, hạn hán và lũ lụt trong mùa hè năm 2025 đã gây thiệt hại khoảng 43 tỉ euro (gần 50 tỉ USD) cho kinh tế châu Âu. Các nhà nghiên cứu cảnh báo tác động kinh tế đối với châu lục này có thể kéo dài trong nhiều năm, với tổng thiệt hại có khả năng lên đến 126 tỉ euro (146 tỉ USD) vào năm 2029.
Ngành nông nghiệp đang hứng chịu tác động trực diện nhất do nắng nóng. Theo phân tích của World Weather Attribution, mạng lưới nghiên cứu có tiếng của các chuyên gia khí hậu, đợt nắng nóng lịch sử hồi đầu năm 2026 tại Nam Á đã châm ngòi cho một đợt hạn hán trên diện rộng, tàn phá hơn 1 triệu km2 đất canh tác. Tình trạng này trực tiếp đe dọa an ninh lương thực và sinh kế của hàng triệu nông dân.
Trước nhiều tác động sâu rộng do nắng nóng, Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã xếp hiện tượng thời tiết cực đoan là một trong những nguyên nhân cốt lõi làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng xã hội và đe dọa tăng trưởng kinh tế thế giới.
Bộ Tư pháp Mỹ tuyên bố vụ nổ súng bên ngoài Nhà Trắng hôm 23/5 là một âm mưu nhằm tước đoạt mạng sống của Tổng thống Donald Trump.
Nghi phạm Nasire Best, 21 tuổi, đã bị các đặc vụ Mật vụ bắn hạ tại hiện trường và tử vong sau đó do các vết thương quá nặng.
Theo Fox News, Best được cho là có tiền sử mắc các vấn đề về thần kinh và đã nằm trong diện quản lý của các cơ quan chức năng, bao gồm cả lực lượng bảo vệ của Tổng thống Mỹ.
Trong một hồ sơ tòa án được quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche đệ trình, vụ nổ súng được mô tả là "âm mưu ám sát thứ hai nhằm vào Tổng thống Trump chỉ trong vòng một tháng".
"Khoảng 18h ngày 23/5, một kẻ có vũ trang đã tiếp cận chốt kiểm soát an ninh của Nhà Trắng gần Đường số 17 và Đại lộ Pennsylvania, rút một khẩu súng cỡ nòng lớn từ trong túi ra một cách chuyên nghiệp và nổ súng về hướng Nhà Trắng. Các đặc vụ Mật vụ dũng cảm đã bắn trả. Tay súng bị tiêu diệt và một người qua đường vô tội đã bị thương nặng trong vụ nổ súng”, hồ sơ viết.
Vụ việc xảy ra chỉ vài tuần sau khi một tay súng bị bắt giữ trong bữa tiệc tối thường niên của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng tại khách sạn Washington Hilton - sự kiện mà ông Trump tham dự lần đầu tiên sau gần một thập niên. Cole Tomas Allen, 31 tuổi, sau đó đã bị bắt và bị buộc tội âm mưu ám sát Tổng thống Trump. Đối tượng này phủ nhận các cáo buộc.
Hồ sơ của ông Blanche lập luận rằng cuộc tấn công thứ hai đã chứng minh nhu cầu về "an ninh cấp cao nhất, hiện đại nhất tại Nhà Trắng, bao gồm cả phòng khiêu vũ, một phần gắn kết, thống nhất và chặt chẽ của dự án Cánh Đông, vốn mang ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia và đang được xây dựng để đảm bảo Tổng thống có thể thực hiện các nhiệm vụ hiến định của mình trong một cơ sở an toàn và được bảo vệ nghiêm ngặt".
Vào tháng 5, Thượng viện đã chặn khoản kinh phí 1 tỷ USD dành cho hệ thống an ninh của dự án. Tháng trước, một thẩm phán tại Washington cũng tạm thời đình chỉ việc xây dựng phòng khiêu vũ cho đến khi chính quyền ông Trump nhận được sự chấp thuận từ quốc hội.
Hồi đầu tháng, ông Trump thông báo dự án này sẽ có phần mái được phát triển hoàn toàn dành cho mục đích quân sự.
Theo hồ sơ tòa án, ông Trump có các kế hoạch xây dựng một "phần mái bằng thép dày chống thiết bị không người lái", cùng với "các cột trụ chống chịu tên lửa và chống máy bay không người lái". Dự án cũng sẽ được trang bị "kính chống đạn, chống nổ" cùng với "hệ thống lọc không khí và HVAC (sưởi ấm, thông gió, điều hòa) cấp quân sự". Các tính năng an toàn khác sẽ bao gồm các hầm trú ẩn bom, một bệnh viện và các cơ sở y tế tiên tiến cùng với các vị trí bắn tỉa trên sân thượng.
Video được Musk chia sẻ ngày 18/5 dài gần 6 phút, giới thiệu về cấu trúc nhiều tầng khổng lồ, các sảnh rộng lớn lợp mái kính và hệ thống giao thông tích hợp của nhà ga Đông Trùng Khánh. Video đã thu hút hơn 56 triệu lượt xem.
Những hình ảnh này kết hợp với địa hình đồi núi ở vùng đô thị Trùng Khánh khiến người dùng mạng so sánh nhà ga với phim khoa học viễn tưởng.
"Chào mừng đến với tương lai! Trung Quốc đang vận hành mạng lưới đường sắt cao tốc quy mô nhất thế giới" là một trong số nhiều bình luận dưới bài đăng của ông Musk.
Nằm ở quận Nam Ngạn, ngoại ô Trùng Khánh, ga đường sắt cao tốc Đông Trùng Khánh đi vào hoạt động từ tháng 6/2025 cùng với đoạn Trùng Khánh Đông - Kiềm Giang thuộc tuyến đường sắt cao tốc Trùng Khánh - Hạ Môn. Tuyến đường mới này được thiết kế để tàu chạy với vận tốc tối đa 350 km/h.
Nhà ga này là đầu mối đường sắt cao tốc lớn nhất ở miền tây Trung Quốc, với tổng diện tích xây dựng khoảng 1,22 triệu m2, tương đương 170 sân bóng đá, rộng gấp 5 lần ga Grand Central ở New York.
Ga Đông Trùng Khánh có 15 sân ga với 29 đường ray, với vốn đầu tư 7,8 tỷ USD và thời gian xây dựng 38 tháng. Theo Xinhua, việc hoàn thành xây dựng nhà ga trong thời gian ngắn từ khi nhận được bản thiết kế vào tháng 5/2022 tới khi khánh thành năm 2025 là nhờ vào "cuộc cách mạng robot".
Xây dựng trên địa hình núi non hiểm trở giữa cái nóng mùa hè khắc nghiệt thường xuyên vượt quá 40 độ C, dự án sử dụng robot san phẳng bê tông 4 bánh dẫn hướng bằng laser, trang bị LiDAR, AI và 5G, thực hiện việc công đoạn làm phẳng bê tông với độ chính xác từng mm, nhanh gấp ba lần tốc độ của con người đồng thời giảm 40% chi phí nhân công.
Robot lắp đặt kính xử lý các tấm kính nặng 800 kg một cách an toàn và chính xác, tăng tốc độ lắp đặt lên gấp ba lần và giảm 90% nguy cơ tai nạn. Robot hàn đa hướng và robot tuần tra 24/7 giúp tăng hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và duy trì chất lượng trong điều kiện khắc nghiệt.
Các quan chức thuộc Cục Đường sắt số 11 Trung Quốc cho biết robot đã giúp giảm gần một nửa chi phí nhân công, tăng gấp ba hiệu quả công việc trung bình và giảm 90% số vụ tai nạn lao động.
Nhà ga được thiết kế để phục vụ 16.000 hành khách mỗi tiếng vào giờ cao điểm, với bố cục 8 tầng tích hợp nhiều hệ thống giao thông. Ngoài đường sắt cao tốc, nhà ga còn kết nối với các tuyến tàu điện ngầm, tuyến xe buýt, tuyến taxi và vận tải hành khách đường dài, giúp hành khách trung chuyển giữa các phương thức vận tải một cách linh hoạt hơn.
Hệ thống hướng dẫn hành khách thông minh, công nghệ quản lý kỹ thuật số và thiết kế tiết kiệm năng lượng giúp nâng cao hiệu suất vận hành cũng như trải nghiệm của hành khách. Các giếng trời lớn và thiết kế mở bằng khung thép kết hợp kính của công trình giúp tối đa hóa ánh sáng tự nhiên bên trong nhà ga.
Ga Đông Trùng Khánh được kỳ vọng tăng cường kết nối Trùng Khánh với 14 thành phố lớn ở miền đông và miền trung Trung Quốc, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế cho khu vực kinh tế Thành Đô - Trùng Khánh.
"Có lẽ đó là lý do Musk chia sẻ video. Ga tàu phản ánh khả năng dài hạn của Trung Quốc trong việc biến tham vọng công nghiệp thành hiện thực ở quy mô mà phần lớn thế giới vẫn đang chật vật đuổi theo", báo Ấn Độ India Today bình luận.
