Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, hôm 8/5 cáo buộc hai tàu dầu rỗng mang cờ Iran, gồm Sea Star III và Sevda, đã vi phạm lệnh phong tỏa hàng hải do Washington áp đặt.
“Một tiêm kích F/A-18 Super Hornet xuất phát từ tàu sân bay USS George H.W. Bush đã vô hiệu hóa cả hai tàu dầu bằng cách khai hỏa vũ khí chính xác vào ống khói của chúng, qua đó ngăn các tàu tiến vào vùng biển Iran”, thông báo có đoạn.
Video được công bố cho thấy hai tàu trúng đòn và bốc cháy, tạo ra những cột khói lớn. CENTCOM không nêu tiêm kích Mỹ đã dùng vũ khí nào.
“Dựa trên tùy chọn vũ khí của dòng Super Hornet, yêu cầu về độ chính xác và hiệu ứng quan sát được, có khả năng họ đã dùng bom dẫn đường bằng laser nặng 227 kg. “, Howard Altman, bình luận viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.
Cây viết này dường như đề cập dòng Paveway, trong đó có mẫu GBU-12 sử dụng thân bom thông thường Mark 82 được gắn đầu dò laser và cánh lái để điều chỉnh hướng bay. “Chúng có thể dùng thân bom chứa thuốc nổ mạnh hoặc phiên bản huấn luyện không có thuốc nổ để gây ra hiệu ứng mong muốn”, Altman nhận định.
Theo hãng thông tấn Tasnim, có thông tin rằng đã xảy ra giao tranh hạn chế giữa Mỹ và Iran ở quanh eo biển Hormuz sau khi hai tàu dầu bị tấn công. “Tiếng súng dường như đã vang lên ở những khu vực gần eo biển trong khoảng hai giờ qua”, Tasnim cho hay.
Đây là lần thứ ba quân đội Mỹ khai hỏa nhằm vào tàu hàng Iran bị cáo buộc vượt vòng phong tỏa. Sự việc đầu tiên xảy ra hôm 19/4, khi tàu khu trục USS Spruance dùng pháo hạm 127 mm để bắn thủng phòng máy tàu chở hàng Touska. Tiêm kích Super Hornet hôm 6/5 khai hỏa pháo 20 mm để vô hiệu hóa bánh lái tàu dầu Hasna.
Lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 7/5 phóng loạt tên lửa và UAV tự sát nhắm vào ba tàu khu trục của Mỹ đang tìm cách tiến vào eo biển Hormuz, nhằm đáp trả các vụ tàu dầu bị tấn công.
Giới chức Mỹ khẳng định không có khí tài nào bị trúng đòn của đối phương và cáo buộc Iran “hành động thù địch vô cớ”.
Mỹ – Israel ngày 28/2 bắt đầu chiến dịch tấn công Iran, giao tranh dừng lại sau lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4 để Washington và Tehran đàm phán. Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng Iran để đáp trả.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/5 cho biết lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì, còn Ngoại trưởng Marco Rubio nói Washington “đang đợi câu trả lời” từ Tehran.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington, như Tehran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Mỹ sau đó chuyển lại cho Iran câu trả lời và đang chờ phản hồi.
Video đăng trên mạng xã hội hôm nay, dường như do một quân nhân Mỹ ghi lại, cho thấy tên lửa đạn đạo đầu tiên của Iran lao xuống khu vực ngoài tầm nhìn và gây ra tiếng nổ lớn. Chỉ vài giây sau, quả đạn thứ hai đánh trúng vị trí ngay gần người quay phim, khiến nhiều mảnh vỡ và tia lửa bắn ra xung quanh.
Những người sống sót sau đó hối thúc nhau sơ tán bằng tiếng Anh.
"Đây là khoảnh khắc các tên lửa đạn đạo tầm trung hoặc tầm xa Iran đánh trúng căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan, khiến hai quân nhân Mỹ thiệt mạng và nhiều người bị thương", OSINTdefender, tài khoản mạng xã hội X chuyên theo dõi chiến sự, cho hay.
Lầu Năm Góc cùng ngày xác nhận hai binh sĩ Mỹ thiệt mạng và một người mất tích sau loạt đòn tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran nhằm vào Jordan. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đơn vị đặc trách hoạt động quân sự của Mỹ ở Trung Đông, cho biết 4 binh sĩ được đưa đến các bệnh viện ở Jordan nhưng đã xuất viện sau đó.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng cái chết của hai binh sĩ Mỹ là "điều rất đáng buồn". "Họ hy sinh khi phục vụ đất nước chúng ta", ông nói.
Video đăng trên mạng xã hội hôm 18/7 cho thấy hai tên lửa đạn đạo Iran vượt qua hàng loạt quả đạn đánh chặn của tổ hợp phòng không Patriot, trước khi gây ra những vụ nổ lớn tại sân bay Muwaffaq Salti.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã triển khai tên lửa, máy bay không người lái để tấn công "các nhà chứa tiêm kích và bãi đỗ máy bay tại căn cứ Mỹ ở Azraq", đề cập sân bay Muwaffaq Salti.
IRGC khẳng định đã phá hủy hoàn toàn ít nhất hai tiêm kích và ba máy bay quân sự Mỹ, cũng như làm hư hại nhiều phi cơ. Lực lượng này cho biết đây là chiến dịch đáp trả những cuộc không kích trước đó của Mỹ nhằm vào Iran, kêu gọi người dân Jordan buộc quân đội Mỹ rút khỏi lãnh thổ nước này.
Quân đội Jordan thông báo đã bắn hạ 4 máy bay không người lái (UAV) và 10 tên lửa phóng từ Iran, khẳng định "không có thương vong và thiệt hại vật chất" trong cuộc tấn công.
Muwaffaq Salti là nơi đóng quân của 3 phi đoàn tiêm kích F-16 thuộc biên chế không quân Jordan, cũng như hàng loạt máy bay Mỹ và đồng minh tham gia chiến dịch chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.
Ảnh vệ tinh do hãng Airbus chụp giữa tháng 2, vài ngày trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, cho thấy hơn 60 chiến đấu cơ Mỹ tập kết ở các bãi đỗ tại sân bay Muwaffaq Salti, nhiều gấp 3 lần lực lượng đồn trú bình thường, chưa kể đến những phi cơ đang nằm trong nhà chứa.
Căn cứ này từng nhiều lần bị Iran tấn công trong xung đột. Ngày 11/6, ít nhất 4 tên lửa đạn đạo Iran nhắm tới Muwaffaq Salti, hệ thống phòng không Patriot bảo vệ sân bay phóng lên 6 quả đạn nhưng dường như chỉ chặn được 1-2 mục tiêu.
Sau cuộc tấn công ngày 18/7, tổng cộng 16 lính Mỹ đã thiệt mạng và hơn 400 người bị thương kể từ khi xung đột bắt đầu hồi cuối tháng 2.
"Bóng tối" được đề cập là một khu vực bề mặt bị phủ bởi tro bụi và đá núi lửa từ các đợt phun trào cổ đại cách đây hàng triệu năm, trước khi sao Hỏa chuyển sang giai đoạn "tử vong" về mặt địa chất, theo Live Science hôm 21.4.
Vùng tối đã được phát hiện ở Utopia Planitia, một đồng bằng rộng khoảng 3.300 km ở bán cầu bắc của hành tinh đỏ.
Các tàu thăm dò theo chương trình Viking của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) vào thời điểm đến sao Hỏa đã lần đầu chụp được hình ảnh "bóng tối" ở Utopia Planitia.
Kể từ đó, một số hình ảnh tiếp theo cho thấy "bóng tối" đang lan rộng ra xung quanh. Trong số này, có những hình ảnh mới từ tàu quỹ đạo Mars Express của Cơ quan Không gian châu Âu (ESA), được chụp năm 2024 và mới công bố hôm 15.4.
Đến nay, các nhà nghiên cứu vẫn chưa thể xác định chính xác mức độ bao phủ của vùng tối. Tuy nhiên, những đoạn ranh giới phía nam của nó đã dịch chuyển thêm ít nhất 320 km về phía nam, theo dữ liệu mới nhất từ ESA.
Số liệu trên cho thấy khu vực này đang mở rộng với tốc độ khoảng 6,5 km mỗi năm.
Các nhà khoa học cho rằng sự dịch chuyển nhiều khả năng liên quan đến gió trên sao Hỏa, hiện tượng tự nhiên lâu nay vẫn bào mòn bề mặt và cuốn theo bụi, tro khắp nơi.
ESA đưa ra 2 giả thuyết chính: thứ nhất tro bụi theo thời gian bị gió cuốn đi và phân tán, hoặc một lớp bụi màu vàng nhạt từng phủ lên vùng tro đen đã bị thổi bay, làm lộ ra bề mặt tối bên dưới.
"Tôi nghĩ người Iran đã cho rằng thỏa thuận ngừng bắn bao gồm cả vấn đề Lebanon, nhưng thực tế không phải vậy. Chúng tôi chưa bao giờ hứa điều đó", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói trước khi rời Hungary ngày 8/4.
Ông Vance nói thêm nếu Iran để cuộc đàm phán với Mỹ đổ vỡ vì vấn đề Lebanon, điều mà ông cho là vốn không liên quan tới Tehran và Washington cũng chưa từng đưa vào thỏa thuận, "đó là lựa chọn của chính họ".
Ông cảnh báo Tehran nên giữ lời hứa mở cửa eo biển Hormuz cho các tàu chở dầu lưu thông. "Thẳng thắn mà nói nếu phá vỡ thỏa thuận, họ sẽ phải gánh những hậu quả nghiêm trọng", ông nói.
Sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần rạng sáng 8/4, Israel đã tiến hành "cuộc tấn công phối hợp lớn nhất kể từ đầu xung đột" trên khắp Lebanon. Họ nói đây là một phần của chiến dịch mới có tên gọi Bóng tối vĩnh cửu, nhằm vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền nam và đông Lebanon, cũng như ở Beirut.
Ít nhất 254 người thiệt mạng và hơn 1.165 người bị thương ở Lebanon vì đợt tấn công mới của Israel, theo Al Jazeera.
Iran chỉ trích động thái của Israel là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 tuyên bố hoạt động vận tải qua Hormuz đã bị đình chỉ sau khi Israel tấn công Lebanon. Trước đó, 3 tàu dầu, gồm hai tàu Iran và một tàu Trung Quốc, đã được đi qua eo biển.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng cáo buộc Mỹ phá vỡ cam kết giữa hai nước khi không ngăn các cuộc tấn công vào Lebanon, vi phạm không phận Iran và phủ nhận quyền làm giàu uranium của Tehran.
Ông Vance chỉ trích những cáo buộc của ông Ghalibaf là "vô lý". Ông thừa nhận "các thỏa thuận ngừng bắn luôn phức tạp", nhưng Mỹ đang tuân thủ và tiến trình đàm phán đang diễn ra.
Phó tổng thống Mỹ cho biết phía Israel đã đề nghị kiềm chế hành động. "Người Israel thực sự đã đề nghị tự kiềm chế một chút ở Lebanon, bởi họ muốn đảm bảo cuộc đàm phán của chúng tôi thành công", ông nói.
