Hơn 1 tháng qua, nhiều người dân ở xã Tân Kỳ (Nghệ An) đứng ngồi không yên khi chủ phường, hụi là bà H.T.Q, ngụ ở địa phương, bất ngờ tuyên bố dừng hoạt động các dây phường do bà làm chủ.
Suy sụp trước thông tin này, bà N.T.H (ngụ xã Tân Kỳ) lo lắng không biết bao giờ mới đòi lại được gần 1,8 tỉ đồng đã đóng vào các dây phường của bà Q.
Bà H. là bạn buôn bán với bà Q. ở chợ. Hơn 1 năm trước, bà Q. rủ bà H. tham gia các dây phường do bà Q. làm chủ với lãi suất hấp dẫn. Bà H. đã tham gia 16 dây phường, hoạt động qua các nhóm chat trên mạng xã hội với khoảng 300 thành viên. Bà H. luôn đăng ký nhận tiền vào suất cuối để được nhận tiền lãi cao.
Tuy nhiên, khi các dây phường đang chơi dở thì bà Q. bất ngờ tuyên bố dừng hoạt động với lý do một số thành viên đã nhận tiền lặng lẽ bỏ cuộc. Các thành viên chưa được nhận tiền vội vàng đến nhà bà Q. đòi bồi thường như cam kết trước đó thì bà Q. cho rằng bà không còn khả năng chi trả.
Tương tự, chị L.T.H (ngụ xã Tân Kỳ) tham gia 14 dây phường, đóng gần 1 tỉ đồng cho bà Q. và chờ nhận tiền sau cùng để hưởng lãi cao hơn, nhưng đang trở thành chủ nợ khốn khổ vì chưa biết bao giờ mới đòi lại được tiền.
Những nạn nhân của các dây phường này cho hay, các dây phường do bà Q. làm chủ luôn có 9 cái tên tài khoản mạng xã hội rất lạ. Những người này đều không rõ lai lịch, xuất hiện hầu hết trong các dây phường và đều được chủ phường xếp cho nhận tiền trước.
“Mỗi lần đóng tiền, chỉ có tôi là người chụp ảnh hóa đơn chuyển tiền gửi vào nhóm, còn những người kia chỉ nhắn ký hiệu, không thấy ai gửi hóa đơn. Sau này tôi mới nghi ngờ có thể đó là thành viên ảo. Rất tiếc vì tin tưởng chủ phường nên tôi không thấy điều bất thường này để dừng sớm”, một nạn nhân nói.
Ông Lê Viết Quý, Phó chủ tịch UBND xã Tân Kỳ, cho biết xã đã nắm được vụ việc và đã chỉ đạo công an xã vào cuộc nắm bắt tình hình, điều tra, xác minh vụ việc.
Cách đây 4 năm tại xã Yên Thành (Nghệ An) từng xảy ra một vụ vỡ phường, hụi khi chủ phường tuyên bố “dừng cuộc chơi” giữa chừng khiến nhiều gia đình khốn đốn.
Ông V.V.C và vợ đều là thương binh, được hưởng trợ cấp hàng tháng. Vợ chồng ông dành dụm và tham gia dây phường do bà H.T.L (48 tuổi), hàng xóm, làm chủ. “Bà L. là chủ phường nhiều năm, luôn trả tiền đúng hẹn, gia đình khá giả nên tôi tin tưởng. Thấy nhiều người tham gia nên tôi cũng tham gia để góp đồng tiền và có thêm chút lãi”, ông C. kể.
Những dây phường đầu có lãi, ông C. bàn với vợ dùng toàn bộ tiền tiết kiệm, tham gia 14 dây phường, mỗi dây 2 triệu đồng/tháng. Sau khi đã đóng gần 400 triệu đồng cho chủ phường. Thế rồi, bất ngờ chủ phường tuyên bố vỡ phường, ông C. trở là một trong số nhiều nạn nhân của vụ vỡ phường, hụi này.
Gần 4 năm qua, ông C. và nhiều nạn nhân khác vẫn kiên trì đến nhà chủ phường gây áp lực, hy vọng lấy lại được một phần tiền đã đóng, nhưng không thành. Nhiều nạn nhân trong số đó có họ hàng với chủ phường.
“Tôi với chủ phường là con anh, con em. Gần 4 năm qua, tôi đã hàng trăm lần đến nhà đòi lại tiền, nhưng chỉ nhận được sự thách thức: gửi đơn kiện ở đâu thì cứ lên đó mà đòi”, bà P.T.H, một nạn nhân ấm ức kể.
Theo chính quyền xã, có 60 người đã làm đơn tố cáo bà L. chiếm đoạt hơn 11 tỉ đồng. Ông Hoàng Mạnh Linh, nguyên Chủ tịch UBND xã Hợp Thành (cũ), cho biết thời điểm đó, ông là tổ trưởng xử lý vụ việc này. Tổ công tác đã tổ chức 4 cuộc đối thoại giữa vợ chồng bà L. và các phường viên, nhưng vẫn không có kết quả vì chủ phường thiếu thiện chí.
“Theo xác minh của xã, chủ phường còn nhiều tài sản. Trong các cuộc đối thoại, chủ phường không giải thích được nguồn tiền đã đi đâu, chỉ nói sẽ trả nhưng không hứa thời điểm trả”, ông Linh cho hay.
Cách xã Yên Thành không xa, một vụ vỡ phường, hụi khác xảy ra ở xã Bình Minh từ năm 2022, đến nay, các nạn nhân vẫn đang điêu đứng. Ông T.V.H, một nạn nhân đã đóng gần 7 tỉ đồng cho chủ phường là bà L.T.H (58 tuổi, ngụ cùng xã), 4 năm qua lặn lội khắp nơi để tìm bà này nhưng bất thành.
Bà H. quê Thanh Hóa, lấy chồng về đây rồi mở lò rèn ở chợ, sau đó xây căn nhà cao tầng ở cổng chợ, buôn bán thêm nhiều mặt hàng. Ông H. có tiệm thuốc tây nhỏ, hai gia đình đi lại thân thiết. Khi bà H. làm chủ mở các dây phường, ông H. tham gia. Thấy có lãi cao nên ông cầm cố nhà cửa vay ngân hàng, vay thêm tiền người khác để tham gia. Khi đã đóng gần 7 tỉ đồng cho bà H. thì bà này tuyên bố vỡ phường.
“Tối 3.12.2022, vợ chồng tôi sang nhà thì bà H. nói đã vỡ nợ, nhưng hứa sẽ trả cho tôi. Thấy bà ấy đang sở hữu nhiều bất động sản nên tôi tin. Ai ngờ, đêm đó bà ta bỏ đi biệt tích”, ông H. tuyệt vọng.
Hay tin chủ phường tuyên bố vỡ nợ, nhiều nạn nhân khác cũng tìm đến nhà đòi nợ. Ít ngày sau, các thành viên trong gia đình bà H. cũng âm thầm rời đi, để lại căn nhà trống. Phải bán nhà để trả, nhưng ông H. vẫn đang nợ hơn 2 tỉ đồng.
Năm ngoái, vợ ông gặp tai nạn, phải cắt bỏ một chân, mất khả năng lao động. Không còn chỗ ở, ông H. báo chính quyền rồi mượn căn nhà của chủ phường bỏ lại để sinh sống tạm.
Một lãnh đạo Phòng Cảnh sát hình sự Công an Nghệ An cho biết, thời gian qua, phòng nhận được nhiều đơn thư của người dân liên quan đến các vụ vỡ phường, hụi. Hiện nay, Công an tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo công an các xã phối hợp với chính quyền địa phương rà soát các dây phường, hụi hoạt động trên địa bàn, để quản lý theo quy định tại Nghị định 19/2019.
Khi phát hiện các dấu hiệu lợi dụng hoạt động phường hụi để chiếm đoạt tài sản, cơ quan chức năng sẽ ngăn chặn và xử lý sớm để giảm bớt thiệt hại cho người chơi.
Bộ Nội vụ đã có hướng dẫn xử lý một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện các nghị định của Chính phủ, trong đó có nội dung liên quan đến nghị định 170/2025 về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức.
Về trường hợp người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, Bộ Nội vụ cho hay những người đã được giải quyết chế độ, chính sách theo nghị định 154/2025 không thuộc đối tượng được tiếp nhận vào làm công chức theo hình thức tiếp nhận.
Trường hợp người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã đã được giải quyết chính sách, chế độ theo nghị định 154/2025 đăng ký dự tuyển công chức, Bộ đề nghị Sở Nội vụ hướng dẫn đăng ký thi tuyển vào làm công chức.
Bộ Nội vụ cũng nêu rõ tại nghị định 154 quy định trường hợp người tinh giản biên chế nếu được bầu cử, tuyển dụng lại vào các cơ quan, tổ chức, đơn vị hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trong thời gian 60 tháng kể từ ngày thực hiện tinh giản biên chế phải hoàn trả lại số tiền trợ cấp đã nhận cho cơ quan, tổ chức, đơn vị đã chi trả trợ cấp.
Đối với nhóm lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp nhà nước, Bộ Nội vụ dẫn điểm b khoản 3 Điều 13 nghị định 170/2025.
Theo quy định này, người đang giữ chức vụ, chức danh lãnh đạo, quản lý từ cấp phòng trở lên tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết có thể được xem xét tiếp nhận vào làm công chức nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
Các trường hợp này phải có ít nhất 5 năm công tác trở lên theo đúng quy định của pháp luật, có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Trường hợp thời gian công tác không liên tục và chưa nhận bảo hiểm xã hội một lần thì được cộng dồn thời gian công tác, kể cả thời gian công tác trước đó ở các vị trí thuộc diện quy định tại nghị định 170/2025.
Bên cạnh đó, người được xem xét tiếp nhận phải đang làm công việc có yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ phù hợp với vị trí việc làm dự kiến tiếp nhận vào công chức.
Trước đó, khi tiếp xúc cử tri, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết sau khi sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, số lượng người hoạt động không chuyên trách cấp xã đã giảm mạnh.
Trước đây cả nước có khoảng 100.000 đến 120.000 người hoạt động không chuyên trách cấp xã. Một bộ phận trong số này đã được tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã, một số nghỉ theo chính sách. Hiện còn khoảng gần 60.000 người, tương đương một nửa so với trước.
Với nhóm còn lại Chính phủ định hướng xử lý theo 3 phương án.
Phương án thứ nhất là tuyển dụng thẳng vào công chức cấp xã ở những nơi còn biên chế và người được xem xét đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, điều kiện.
Phương án thứ hai là bố trí đảm nhiệm các chức danh hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nếu được cấp ủy, chính quyền địa phương, cán bộ và nhân dân đồng thuận.
Phương án thứ ba là tiếp tục giải quyết chế độ, chính sách hiện hành, bảo đảm hoàn thành việc xử lý trước ngày 31-5.
Ngày 11.4, Công an xã Nhơn Mỹ (tỉnh An Giang) cho biết đơn vị tiếp nhận tin báo của người dân ở ấp Long Hòa của xã về việc phát hiện đầu đạn pháo 105 ly chưa nổ, còn sót lại sau chiến tranh trong lúc đào đất xây hàng rào quanh sân nhà.
Theo Công an xã Nhơn Mỹ, một ngày trước đó, trong lúc đào đất xây hàng rào, ông Nguyễn Văn Hội (60 tuổi, ở ấp Long Hòa, xã Nhơn Mỹ) và người thân tá hỏa khi phát hiện một vật thể kim loại nghi đầu đạn pháo còn sót lại sau chiến tranh.
Thấy nguy hiểm, ông Hội liền đến Công an xã Nhơn Mỹ trình báo, nhờ cử lực lượng đến hiện trường xử lý.
Tiếp nhận thông tin, Công an xã Nhơn Mỹ nhanh chóng có mặt tại hiện trường kiểm tra, xác minh. Đồng thời, phối hợp Ban Chỉ huy quân sự xã triển khai các biện pháp khoanh vùng, thiết lập khu vực cách ly, không cho người dân tiếp cận nhằm đảm bảo an toàn và bố trí lực lượng giữ gìn an ninh trật tự để xử lý đầu đạn pháo.
Qua xác định ban đầu, vật thể là đầu đạn pháo 105 ly tương đối nguyên vẹn, còn sót lại sau chiến. Nhờ phát hiện kịp thời và lực lượng chức năng xử lý đúng quy trình nên khu vực nhà ông Hội được kiểm soát an toàn, không xảy ra sự cố.
Công an tỉnh An Giang khuyến cáo, người dân khi phát hiện vật thể lạ, nghi là bom, mìn, vật liệu nổ cần giữ khoảng cách an toàn, không tự ý tác động và báo ngay cho cơ quan chức năng để xử lý.
Như Báo Thanh Niên thông tin hôm 3.4, Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo (gọi tắt Hạt Kiểm lâm) xử phạt hành chính đối với ông Đ.V.T (38 tuổi) 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng.
Lý do ông T. bị phạt là "tàng trữ lâm sản không có hồ sơ hợp pháp" theo điểm c khoản 1 điều 23 Nghị định số 35 năm 2019 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 14 điều 1 Nghị định số 07 năm 2022).
Trước đó, ngày 2.4, tổ tuần tra liên ngành (do Hạt Kiểm lâm - chủ trì cùng Công an đặc khu Côn Đảo và Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực 6 đặc khu Côn Đảo) thực hiện kế hoạch kiểm tra, truy xuất nguồn gốc lâm sản tại địa chỉ số 36 Tôn Đức Thắng, khu 5, đặc khu Côn Đảo.
Tại đây, tổ tuần tra phát hiện 42 cây mai vàng do ông T. cất giữ, chăm sóc. Ông T. khai nhận đã mua 45 cây từ đất liền vận chuyển ra đảo, trong quá trình chăm sóc có 3 cây bị chết, số còn lại 42 cây có tổng khối lượng 0,38 m³.
Ông T. đề nghị được bổ sung hóa đơn vào ngày hôm sau nhưng đến nay ông T. vẫn chưa chứng minh được xuất xứ, nguồn gốc 42 gốc mai vàng nói trên.
Vậy khi nào người dân phải lập bảng kê lâm sản, quy định pháp luật sao về trường hợp này? Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, luật sư Lê Văn Hoan, Công ty luật TNHH Lê Văn, cho biết theo điều 42 luật Lâm nghiệp, hoạt động kiểm tra nguồn gốc lâm sản là cần thiết để đảm bảo tính hợp pháp trong toàn bộ chuỗi từ khai thác đến tiêu thụ.
Theo khoản 16 điều 2 luật Lâm nghiệp: "lâm sản là sản phẩm khai thác từ rừng bao gồm thực vật rừng, động vật rừng và các sinh vật rừng khác gồm cả gỗ, lâm sản ngoài gỗ, sản phẩm gỗ, song, mây, tre, nứa đã chế biến".
"Căn cứ vào quy định trên, một cái cây chỉ được xác định lâm sản khi nó lớn lên từ hệ sinh thái rừng. Ngược lại, những cây xanh trong vườn nhà, trên đất ở do chính tay người dân đầu tư trồng trọt và chăm sóc, về bản chất là tài sản sở hữu tư nhân", luật sư Hoan nói.
Khi một cái cây không bắt nguồn từ rừng và không nằm trong danh mục các loài thực vật nguy cấp, quý hiếm cần bảo tồn đặc biệt, thì nó hoàn toàn đứng ngoài sự điều chỉnh của các quy định về hồ sơ lâm sản thông thường. Điều này có nghĩa là quyền tự định đoạt của người dân đối với cây trồng trong vườn là rất lớn.
Mặc dù trong nội dung của Thông tư 26 năm 2025 của Bộ Nông nghiệp - Môi trường (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 84 năm 2025 của bộ này) có nhắc đến thuật ngữ "gỗ vườn nhà" hay "cây vườn nhà", nhưng trên hết đối tượng điều chỉnh vẫn là "lâm sản" và cần phải hiểu cho đúng nghĩa.
Tại điều 6 của Thông tư 26, quy định rằng đối với "gỗ vườn nhà" hay cây trồng phân tán do cá nhân tự đầu tư, chủ sở hữu hoàn toàn có quyền tự xây dựng phương án khai thác cho riêng mình, không cần phải cơ quan chức năng phê duyệt, trừ trường hợp cây này liên quan đến nhóm thực vật quý, hiếm cần bảo tồn.
Về vấn đề hồ sơ nguồn gốc, Thông tư 26 năm 2025 quy định đối với những loài gỗ thông thường được khai thác từ vườn nhà, hồ sơ chỉ đơn giản là một bản chính bảng kê lâm sản do chính chủ lâm sản tự lập.
"Việc xác nhận của cơ quan kiểm lâm lên bảng kê này không phải là một nghĩa vụ bắt buộc trong mọi trường hợp. Nó chỉ trở thành một thủ tục khi chủ lâm sản có nhu cầu tự nguyện đề nghị xác nhận để thuận tiện hơn cho các giao dịch thương mại lớn, hoặc vận chuyển đi xa qua nhiều trạm kiểm soát", luật sư Hoan nhấn mạnh.
Theo luật sư Hoan, tại điều 5 của Thông tư 26, người dân chỉ lập và xin xác nhận bảng kê lâm sản trở thành bắt buộc khi "đối tượng đó liên quan trực tiếp đến những giá trị cần bảo tồn, hoặc có nguồn gốc từ công sản".
Cụ thể, bảng kê bắt buộc phải có xác nhận của kiểm lâm khi đó là gỗ thông thường khai thác từ rừng tự nhiên, là lâm sản sau khi bị tịch thu, hoặc được chuyển giao quyền sở hữu từ Nhà nước, hoặc là các loại gỗ quý hiếm thuộc danh mục đặc biệt và phụ lục CITES. Đối với những loài động vật rừng thông thường hoặc nguy cấp, quý hiếm thì việc xác nhận cũng là yêu cầu không thể thiếu để ngăn chặn các hành vi săn bắt, buôn bán trái phép.
"Như vậy, đối với đại đa số các loại cây ăn quả, cây bóng mát, cây cảnh, hay cây lấy gỗ thông thường mọc trên đất vườn của hộ gia đình không thuộc quy hoạch lâm nghiệp. Chúng ta có thể yên tâm rằng mình không thuộc diện phải làm các thủ tục hồ sơ lâm sản theo quy định của Thông tư 26", luật sư Hoan nhấn mạnh.
Những cây thông thường (không phải loại cần phải bảo tồn) tự trồng trong vườn không hội đủ yếu tố để gọi là "lâm sản" theo định nghĩa pháp lý của ngành lâm nghiệp nên người dân không nhất thiết phải lập bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26.
Cũng theo luật sư Hoan, những cây trong vườn của người dân sẽ không cần bảng kê lâm sản theo quy định của Thông tư 26 khi thỏa mãn ba điều kiện: không có nguồn gốc khai thác từ rừng, không thuộc danh mục loài nguy cấp quý hiếm và không nằm trong phụ lục các loài bảo tồn quốc tế CITES.
