Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến dự thảo Luật Phát triển đô thị (tên cũ là Luật Đô thị đặc biệt). Dự thảo lần đầu đưa ra khái niệm khu kinh tế đặc biệt và đề xuất đây là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh, thành phố.
Theo dự thảo, khu kinh tế đặc biệt được thành lập tại những vị trí chiến lược, tổ chức theo mô hình đặc thù và áp dụng cơ chế, chính sách vượt trội để thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, vùng và cả nước. Chính phủ quyết định thành lập sau khi có ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Dự thảo đưa ra hai phương án về tiêu chí công nhận. Phương án một quy định khu kinh tế đặc biệt phải là khu kinh tế ven biển đã được Thủ tướng thành lập, phù hợp định hướng phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh; có dân số từ 50.000 người, diện tích từ 500 km2, là không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát; có sân bay quốc tế hoặc cảng biển loại I và được xác định là địa bàn chiến lược để phát triển thành cực tăng trưởng. Phương án hai giao Chính phủ quy định cụ thể các tiêu chí.
Về tổ chức bộ máy, khu kinh tế đặc biệt sẽ có cơ quan hành chính do cấp tỉnh thành lập. Số lượng Phó chủ tịch UBND có thể nhiều hơn quy định hiện hành. Chủ tịch UBND khu kinh tế đặc biệt được quyết định việc quản lý, sử dụng công chức, viên chức và người lao động trên địa bàn.
Dự thảo cũng quy định việc kiểm tra, giám sát hải quan tại khu kinh tế đặc biệt do một đơn vị hải quan đảm nhiệm; trường hợp cần thiết, Cục Hải quan sẽ thành lập đơn vị mới để thực hiện nhiệm vụ.
Theo Bộ Tư pháp, trên thế giới hiện có khoảng 7.000 khu kinh tế đặc biệt (SEZ) tại hơn 140 quốc gia. Đây được xem là “phòng thí nghiệm chính sách”, nơi các nước thử nghiệm thể chế mới, tạo môi trường đầu tư có sức cạnh tranh quốc tế.
Tại Việt Nam, pháp luật hiện hành chưa quy định về khu kinh tế đặc biệt. Luật Đầu tư năm 2025 chỉ quy định khu kinh tế là khu vực có ranh giới xác định, gồm nhiều khu chức năng, được thành lập để thu hút đầu tư, phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Cả nước hiện có 46 khu kinh tế, trong đó 20 khu kinh tế ven biển với tổng diện tích khoảng 900.000 ha. Nhiều khu có lợi thế về cảng biển loại I, cảng biển đặc biệt như Nghi Sơn, Dung Quất, Vân Phong, Vũng Áng hoặc có sân bay quốc tế như Vân Đồn, Chu Lai, Phú Quốc.
Tuy nhiên, Bộ Tư pháp đánh giá hiệu quả khai thác nhiều khu kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng. Tỷ lệ lấp đầy còn thấp, hạ tầng chưa đồng bộ, diện tích đất cho thuê còn hạn chế. Một số khu quy mô lớn như Vân Đồn, Vân Phong, Nghi Sơn, Đông Nam Nghệ An vẫn phát triển chậm.
Theo cơ quan soạn thảo, các khu kinh tế ven biển có lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng cảng biển và sân bay, song cần một không gian thể chế mới với cơ chế vượt trội để thu hút nhà đầu tư chiến lược, nâng hiệu quả đầu tư và sử dụng đất.
Bộ Tư pháp cũng cho biết đã nghiên cứu thực trạng 13 đặc khu hiện nay và nhận thấy mức độ phát triển còn chênh lệch lớn giữa các địa phương. Những nơi có điều kiện thuận lợi như Phú Quốc, Vân Đồn, Cát Hải phát triển nhanh hơn các đặc khu tiền tiêu, quy mô nhỏ, còn phụ thuộc nhiều vào kinh tế tự cung tự cấp.
Theo cơ quan soạn thảo, thực tế này cho thấy hạ tầng, thể chế và liên kết vùng có vai trò quyết định, đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng khung chính sách riêng để phát huy vai trò các khu vực động lực, gắn phát triển kinh tế biển với bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Ngày 13/5, UBND TP Hà Nội tổ chức lấy ý kiến về dự thảo Quy định một số chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng giao thông đường bộ sử dụng năng lượng sạch, giao thông phi cơ giới; hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch; một số biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông đường bộ phát thải gây ô nhiễm môi trường.
Hà Nội dự kiến hỗ trợ mỗi cá nhân một xe máy điện đến trước ngày 1/1/2030. Cụ thể, cá nhân sử dụng xe máy xăng, thường trú hoặc đã tạm trú liên tục từ hai năm trở lên, nếu chuyển đổi sang xe máy điện được hỗ trợ 20% giá trị phương tiện, nhưng không quá 5 triệu đồng.
Riêng cá nhân thuộc hộ nghèo được hỗ trợ 100% giá trị phương tiện chuyển đổi, nhưng không quá 20 triệu đồng; người thuộc hộ cận nghèo hỗ trợ 80% giá trị phương tiện chuyển đổi, nhưng không quá 15 triệu đồng.
Người dân nếu không nhận hỗ trợ bằng tiền cũng có thể chọn phương án bằng vé sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng có trị giá 5 triệu đồng.
Để đưa ra mức hỗ trợ tối đa không quá 5 triệu đồng một xe, UBND thành phố cho biết đã tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia và vùng lãnh thổ như: Đài Loan (hỗ trợ 8-26 triệu), Indonesia (12 triệu), Thái Lan (4-8 triệu), Trung Quốc (1-3 triệu đồng). Mức hỗ trợ dự kiến của Hà Nội tương đương với TP HCM (5-20 triệu đồng).
Cũng theo dự thảo, khảo sát giá các dòng xe điện phổ biến trên thị trường hiện nay gồm 3 phân khúc phổ thông dưới 20 triệu đồng; tầm trung 20-35 triệu; cao cấp trên 35 triệu đồng. Trong đó phân khúc phổ thông rẻ nhất khoảng từ 12 triệu đồng (Vinfast Amio 12,8 triệu đồng, Honda ICON e từ 12,5 triệu đồng).
Một số doanh nghiệp lớn cũng đề xuất hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khi chuyển đổi phương tiện như: Vingroup hỗ trợ miễn 100% lệ phí trước bạ cho xe máy điện VinFast, hỗ trợ 3% lãi suất vay trong 3 năm; EVG Group hỗ trợ giảm 10% giá xe dành cho người dân Thủ đô; V-Green miễn phí sạc toàn hệ thống cho xe máy điện VinFast đến hết 31/5/2027.
"Như vậy, với các chính sách hỗ trợ của nhà nước và doanh nghiệp thì với thu nhập bình quân của người dân Thủ đô (khoảng 15 triệu đồng), việc chuyển đổi phương tiện không phải là áp lực lớn", tờ trình nêu.
Hà Nội có khoảng 8,1 triệu phương tiện cơ giới đường bộ, trong đó 1,1 triệu ôtô (chiếm 13,6%) và khoảng 7 triệu xe môtô, xe gắn máy (chiếm 86,7%), chưa kể khoảng 1,2 triệu phương tiện cơ giới đường bộ từ các tỉnh, thành phố khác trong cả nước tham gia giao thông tại Thủ đô. Trong khoảng 7 triệu xe môtô và xe gắn máy thì chủ yếu là các phương tiện sử dụng xăng (chiếm hơn 95%).
Thành phố giả định số xe đủ điều kiện được hỗ trợ chuyển đổi là 3,36 triệu. Trong đó, số hỗ trợ trực tiếp cho cá nhân bằng tiền mặt dự tính 80% số xe chuyển đổi với mức hỗ trợ tối đa 5 triệu đồng đối với hộ phổ thông và 15 triệu đồng đối với hộ cận nghèo (7.565 hộ cận nghèo), tổng kinh phí dự kiến hơn 16.800 tỷ đồng.
Cùng với hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, thành phố cũng miễn tiền vé sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng khối lượng lớn đối với người có công, người khuyết tật, người cao tuổi, trẻ em dưới 6 tuổi, nhân khẩu thuộc hộ nghèo, học sinh, sinh viên, công nhân các khu công nghiệp trên địa bàn. Các dịp lễ Tết và dịp đặt biệt của đất Hà Nội và đất nước, thành phố sẽ miễn tiền vé sử dụng xe buýt, tàu điện.
Dự kiến dự thảo được trình HĐND thành phố xem xét thông qua tại kỳ họp tháng 6 và có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026.
Tuyến đường nhựa rộng khoảng 30 m dẫn vào khu dân cư Phúc Long (xã Mỹ Yên, tỉnh Tây Ninh) bất ngờ bị rào chắn bởi các hộ dân. Sự việc khiến hàng chục hộ dân "mắc kẹt" trong việc vận chuyển hàng hóa.
Nhiều người dân đã đổ tiền tỉ vào mua đất tại khu dân cư Phúc Long từ nhiều năm trước, nay rơi vào cảnh dở khóc dở cười, trong đó có ông T. và bà L. Nhớ lại thời điểm đó, ông T. chua chát: "Lúc môi giới dẫn đi xem đất, tôi thấy con đường nhựa thênh thang, rộng hơn 30 m, nối thẳng từ quốc lộ 1 vào dự án. Cứ ngỡ hạ tầng này của chủ đầu tư đã hoàn thiện pháp lý, ai ngờ đó lại là đất thuê của dân để làm đường tạm".
Bà L. cũng chung nỗi niềm khi việc kinh doanh tại nhà bị đình trệ hoàn toàn kể từ khi các hộ dân có đất trên tuyến đường này tiến hành rào chắn. "Giờ có muốn mua vật tư để xây nhà cũng không được vì tuyến đường xe tải có thể di chuyển đã bị rào lại. Thật sự, tôi không nghĩ con đường nhựa rộng đến 30 m mà được làm trên đất thuê của người dân địa phương", bà L, bức xúc.
Theo tìm hiểu, nguồn cơn của sự việc bắt đầu từ năm 2009, khi dự án mở rộng Khu công nghiệp Phúc Long được chấp thuận. Do gặp khó khăn trong công tác thu hồi đất, chủ đầu tư đã chọn giải pháp "đi tắt" là thỏa thuận thuê lại đất của 4 hộ dân từ năm 2010 để làm đường kết nối vào dự án khu dân cư Phúc Long.
Sự việc trở nên căng thẳng khi hợp đồng thuê đất hết hạn năm 2024. Khi đó, quyền lợi giữa chủ đất và doanh nghiệp không còn tìm được tiếng nói chung, người dân đã thực hiện quyền định đoạt trên phần đất có chủ quyền của mình bằng cách dựng rào chắn để gây áp lực cho nhà đầu tư Phúc Long.
Đáng nói, dù chính quyền địa phương đã nhiều lần hòa giải, nhưng vì đây là đất nông nghiệp (làm đường) thuộc quyền sử dụng hợp pháp của cá nhân.
Việc sử dụng một tuyến đường thuê mướn đất để làm "mặt tiền" cho dự án khu dân cư Phúc Long đã đẩy người mua đất đối mặt với rủi ro mất lối đi.
Việc rào đường ảnh hưởng hơn 30 hộ dân (bên trong khu dân cư Phúc Long hơn 20 hộ, bên ngoài khu dân cư khoảng 10 hộ).
Trao đổi với phóng viên Thanh Niên về vấn đề này, ông Nguyễn Quốc Hùng, Chủ tịch UBND xã Mỹ Yên, cho biết địa phương đã nắm bắt sát sao và đang phối hợp xử lý theo hướng hài hòa nhất. Tuy nhiên, ông Hùng cũng thẳng thắn chỉ ra những diễn biến mới khiến việc duy trì tuyến đường tạm này không còn khả thi.
Theo ông Hùng, thực tế một phần diện tích đất liên quan hiện đã nằm trong phạm vi quy hoạch của dự án đường tỉnh 830E - một công trình giao thông trọng điểm của tỉnh Tây Ninh khởi công từ năm 2023. Đến ngày 17.3.2026, UBND tỉnh đã ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi một phần diện tích đất liên quan đoạn đường bị rào chắn, trong đó có khu vực đang được sử dụng làm đường hiện hữu để bàn giao mặt bằng cho dự án đường tỉnh 830E, chậm nhất là giữa tháng 4.2026. Hiện, việc người dân rào chắn đường trên đất của mình là điều không thể can thiệp được.
Tuy nhiên, quan điểm của lãnh đạo xã Mỹ Yên rất rõ ràng: Việc "đóng" tuyến đường cũ không chỉ đơn thuần do tranh chấp giữa người dân và doanh nghiệp, mà còn là bước chuyển tất yếu để phục vụ hạ tầng cấp tỉnh. UBND tỉnh Tây Ninh đã giao nhiệm vụ cho xã Mỹ Yên phải xử lý dứt điểm, vận động người dân bàn giao mặt bằng chậm nhất vào ngày 15.4 để phục vụ thi công.
Trước mắt, để giải quyết việc đi lại cho người dân khu dân cư Phúc Long, chính quyền địa phương đã chủ động xây dựng phương án phân luồng giao thông thay thế. Theo đó, người dân sẽ di chuyển qua hẻm 2, kết nối vào khu di tích lịch sử Võ Công Tồn để ra quốc lộ 1. Tuyến đường bê tông này có bề rộng 3,5 m, đủ để việc di chuyển thông thường của người dân.
Theo đề án do UBND TP Hải Phòng xây dựng, giai đoạn 2026 đến 2028, thành phố tập trung giải quyết chỗ ở cho các hộ dân ở 66 chung cư cấp độ D (nguy hiểm, cần di dời khẩn cấp), tương ứng khoảng 2.200 căn hộ và 190 căn cấp độ B, C (hư hỏng nặng).
Nguồn quỹ nhà ưu tiên sử dụng từ các dự án nhà ở xã hội như: dự án kho 3 Lạc Viên (1.680 căn), ngõ 75 Lý Thánh Tông (68 căn), cải tạo chung cư cũ Đồng Tâm (9.310 căn) và chung cư Tạ Quang Bửu (390 căn).
Giai đoạn 2028-2030, thành phố tiếp tục giải quyết 65 tòa chung cư cũ cấp độ C, B và 46 chung cư chưa kiểm định. Số lượng dự kiến là hơn 2.570 căn hộ. Nguồn nhà tái định cư đến từ dự án nhà ở xã hội XH1, XH2 thuộc phường Lê Chân (890 căn), khu đô thị Cầu Rào 2 (923 căn), đầm Bắc Giang (633 căn) và khu đô thị mới phía Đông phường Hải Dương (130 căn).
Quá trình thực hiện, thành phố sẽ điều chỉnh, phân bố số lượng nhà, phương án hỗ trợ tái định cư tùy theo thực tế và nguyện vọng đăng ký của người dân.
Hải Phòng chủ trương chuyển đổi từ nhà nước bao cấp về nhà ở sang xã hội hóa, thu hút doanh nghiệp phát triển các dự án nhà ở xã hội quy mô lớn và đồng bộ. Dự kiến tổng nhu cầu vốn để thực hiện các dự án là 4.250 tỷ đồng.
Với quỹ đất sau khi phá dỡ, quy hoạch phân khu hướng đến việc bổ sung các thiết chế hạ tầng còn thiếu trong trung tâm đô thị. Cụ thể, các khu chung cư ngõ 246 Đà Nẵng, Thái Phiên, Lâm Tường và số 20 Nguyễn Công Trứ được bố trí làm trường học. Quỹ đất tại khu chung cư An Dương, ngõ 166 Chùa Hàng và Kiến An được sử dụng làm công viên cây xanh, bãi đỗ xe.
Theo Sở Xây dựng, đến tháng 2/2026, Hải Phòng còn 177 chung cư cũ, chủ yếu được xây dựng giai đoạn 1960-1985. Trong đó, khu vực phía Đông (Hải Phòng cũ) có 148 tòa và khu vực phía Tây (Hải Dương cũ) có 29 tòa. Trong đó, 66 tòa cấp độ D, 58 tòa cấp độ C, 7 tòa cấp độ B và 46 công trình chưa kiểm định chất lượng. Khoảng 7.000 hộ dân đang sinh sống ở những khu này.
Đa số chung cư cao 2 đến 5 tầng, diện tích căn hộ 15-30 m2. Do thiết kế cũ thiếu khép kín, người dân phải sử dụng chung khu vực bếp và nhà vệ sinh. Tình trạng cơi nới diễn ra phổ biến, làm gia tăng tải trọng lên kết cấu chịu lực đã xuống cấp và ảnh hưởng đến khả năng thoát nạn.
Trước mắt, TP Hải Phòng chỉ đạo các đơn vị liên quan lên phương án tháo dỡ hoàn toàn 37 tòa chung cư nguy hiểm cấp D tại các khu tập thể Đồng Quốc Bình, Vạn Mỹ và Bình Minh trước tháng 6/2026; tổ chức kiểm định 46 chung cư chưa được đánh giá, xếp hạng.
Các hộ dân tại chung cư cũ sẽ được bồi thường, hỗ trợ tiền đối với quyền sử dụng đất theo quy định và được đăng ký mua, thuê nhà tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn. Tuy nhiên, người dân đang gặp vướng mắc lớn là sự chênh lệch giữa kinh phí bồi thường và giá nhà ở xã hội. Căn hộ nhà ở xã hội diện tích 50 m2 giá bình quân từ 861,45 đến 965,6 triệu đồng, khiến nhiều hộ dân phải chi thêm khoản tiền lớn để sở hữu căn hộ mới.
Bảng so sánh tài chính dự kiến khi người dân mua nhà ở xã hội (căn hộ 50 m2):
Đối tượng
Mức bồi thường, hỗ trợ dự kiến
Số tiền dự kiến phải bù thêm
Hộ có giấy chứng nhận
542,84 triệu đồng
318,61-422,76 triệu đồng
Hộ có quyết định thanh lý
393,62 triệu đồng
467,83-571,98 triệu đồng
Hộ thuê nhà tài sản công
259,92 triệu đồng
601,08-705,68 triệu đồng
Nhằm tháo gỡ áp lực tài chính, UBND TP Hải Phòng yêu cầu các dự án nhà ở xã hội như Tổng kho 3 Lạc Viên, Đồng Hòa đẩy nhanh tiến độ hoàn thành để có quỹ nhà cung cấp cho người dân, hỗ trợ kinh phí di chuyển, tạm cư. Đồng thời, thành phố đề nghị Ngân hàng Chính sách xã hội thiết lập gói vay ưu đãi hỗ trợ các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn tiếp cận được nhà ở.
