Cách đặt vấn đề “Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội” của báo Tuổi Trẻ đã chạm đúng nỗi nhức nhối hiện nay rằng trẻ em đang “chìm” trong màn hình ngày càng sớm và ngày càng sâu.
Một số liệu từng được báo Tuổi Trẻ dẫn trong một bài viết sau đại dịch COVID-19 cho ra những con số đáng lo ngại: 87% trẻ từ 12-17 tuổi sử dụng Internet mỗi ngày, trong đó nhiều em dành từ 5-7 giờ/ngày trên môi trường số; 74% trẻ em truy cập Internet ngay tại trường học.
Những con số này cho thấy một thực tế rằng trẻ em trong nước không chỉ đang dùng mà là đang sống cùng Internet kèm theo các tác hại về cả thể chất lẫn tinh thần. Nhưng nếu chỉ dừng ở việc cảnh báo phụ huynh e là chưa đủ.
Chúng ta thường bắt đầu bằng một lập luận quen thuộc “Cha mẹ bận rộn, dễ dãi, giao điện thoại cho con như một cách giữ trẻ”. Điều đó đúng nhưng chưa đầy đủ bởi thực tế vì nhiều lý do. Tuy nhiên có một yếu tố khác ít được nhắc đến chính là môi trường học tập đang góp phần hợp lý hóa việc trẻ gắn chặt với màn hình.
Là một người mẹ và làm trong lĩnh vực truyền thông tiếp thị, tôi hiểu rõ cách các nền tảng số vận hành, thu hút, giữ chân và dần hình thành thói quen sử dụng. Tôi đã cố gắng giải thích điều đó cho con mình bằng nhiều ví dụ nhưng thành thật mà nói nhiều khi đó chỉ là cách để tự trấn an.
Tôi nhớ giai đoạn dịch COVID-19, bé lớn lớp 2 phải học trực tuyến gần như cả ngày dưới sự hỗ trợ của ông bà ngoại. Ông bà cố gắng đọc cho cháu chép những bài tiếng Việt nhưng đến giờ học tiếng Anh cháu phải tự mình đọc trên màn hình toàn bộ nội dung của buổi học kéo dài chừng hai tiếng. Kết quả ngay khi quay lại TP.HCM, con bị cận.
Dù gia đình đã hạn chế việc sử dụng thiết bị điện tử và đặt ra nguyên tắc không mang điện thoại lên giường ngủ. Cả tôi và chồng đều không có bất kỳ tài khoản mạng xã hội nào cho nhu cầu cá nhân.
Nhưng các nguyên tắc đó dần trở nên mong manh khi cơn lốc số hóa lao tới: bài giảng, bài tập rồi các cuộc thi online từ học chính khóa đến bài tập bổ trợ, từ nội dung bắt buộc đến khuyến khích… hầu như mọi thứ đều diễn ra trên màn hình.
Hệ quả là gì? Một đứa trẻ học cả ngày ở trường, buổi tối tiếp tục học qua màn hình không còn thời gian nghỉ ngơi đúng nghĩa. Vậy là trẻ được hợp thức hóa việc sử dụng thiết bị số như một phần tất yếu của cuộc sống mà phụ huynh hầu như không thể từ chối!
Chúng ta nói không thể giao trẻ em cho mạng xã hội nhưng thực tế có những lúc chính gia đình lẫn nhà trường đã vô tình dẫn trẻ đến đó. Chẳng hạn khi bé lớn nhà tôi lên cấp II nhà trường có quy định “cấm học sinh mang điện thoại đi học”. Tôi rất vui và tán đồng quy định này của trường. Tuy nhiên lịch học và làm bài tập online vẫn dày đặc thời khóa biểu tại nhà.
Khoảng cách giữa học tập và chơi gần như không còn. Từ học online đến mạng xã hội chỉ là một bước rất ngắn. Ban đầu là học, sau đó là nhóm rồi đến các cuộc trò chuyện ngoài bài vở. Và ở độ tuổi này trẻ bước vào thế giới mạng xã hội với đầy đủ sắc thái hành vi rất nhanh thôi.
Từ cập nhật tin tức, tìm kiếm thông tin cho bài học đến bắt trend, từ nghe nhạc giải trí cho tới đu thần tượng, từ đọc kỹ xem chậm chuyển sang nghe “review” và lướt nhanh… Càng phức tạp hơn khi tiếp theo đó là sự bắt chước của những đứa bé hơn trong nhà.
Nên nếu đặt toàn bộ trách nhiệm lên phụ huynh khi trẻ mắc kẹt trong màn hình, tôi cho rằng là cách tiếp cận không chỉ thiếu công bằng mà còn tạo nhiều khoảng trống. Trẻ em đang sử dụng Internet không chỉ để giải trí mà còn vì yêu cầu học tập. Nhà trường, nền tảng số và áp lực thành tích đang cùng tồn tại trong một hệ sinh thái.
Nếu không nhìn thẳng vào vai trò của hệ thống giáo dục, nếu không đặt lại ranh giới của việc học online thì mọi lời khuyên dành cho phụ huynh sẽ chỉ dừng lại ở mức khuyến nghị. Một khi việc học đã gắn chặt với màn hình thì việc cha mẹ có thể tách trẻ khỏi mạng xã hội gần như trở thành một cuộc chiến đơn độc. Phụ huynh nhiều khi không thể và cũng không có quyền lựa chọn thực sự.
Và những đứa trẻ, trong đó có con tôi, sẽ tiếp tục lớn lên trong một thế giới mà màn hình không còn là lựa chọn mà là điều mặc định.
Vụ việc xảy ra ở Vũ Hán, Trung Quốc, khi một cụ ông 80 tuổi bị chứng mất trí nhớ vô tình xé nát số tiền lương hưu mà ông đã tiết kiệm được trong nhiều năm. Điều này khiến gia đình ông bàng hoàng và họ vội vã đến ngân hàng để nhờ giúp đỡ với những tờ tiền bị xé vụn.
Anh Xu, cháu trai của cụ ông, kể lại rằng trong khi dọn dẹp nhà cửa, anh vô tình tìm thấy một thùng đầy tiền giấy bị xé vụn. Lúc này anh nhận ra rằng ông nội mình có lẽ đã xé hết tiền tiết kiệm nên vội vã đến ngân hàng để cầu cứu. Tuy nhiên do số lượng tiền giấy bị xé vụn quá lớn, ngân hàng phải huy động nhân viên từ nhiều chi nhánh xung quanh đến hỗ trợ.
Giám đốc chi nhánh tiết lộ rằng số tiền bị hư hỏng, tổng trị giá ước tính hơn 200.000 nhân dân tệ, đã bị xé thành hơn 10.000 mảnh. Một số tờ tiền bị xé thành 5-6 mảnh, khiến việc ghép lại rất khó khăn.
Thử thách lớn nhất là các nhân viên phải phân loại hơn 10.000 mảnh tiền giấy bị xé vụn để tìm ra những mảnh thuộc cùng một tờ tiền, rồi ghép chúng lại với nhau.
Ban đầu, các nhân viên ngân hàng chỉ có thể lắp ráp khoảng 9 tờ tiền mỗi ngày. Nhưng khi bắt đầu hiểu được quy luật, tốc độ làm việc của họ dần tăng lên. Sau hơn 20 ngày làm việc, họ đã thành công trong việc lắp ráp và trả lại tiền cho gia đình với tổng số tiền là 266.000 nhân dân tệ (hơn 1,03 tỷ đồng)
Sau khi câu chuyện được chia sẻ, một số cư dân mạng đề xuất rằng nếu những sự việc tương tự xảy ra trong tương lai, có thể sử dụng phương pháp cân tiền giấy hoặc sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân loại chúng.
Tuy nhiên, ngân hàng đã làm rõ rằng có những quy định rõ ràng về việc đổi tiền giấy bị hư hỏng. Cả tính xác thực và số lượng của tiền giấy đều phải được xác minh trước, vì vậy chỉ cân đo thôi là không đủ để xác nhận tính xác thực hoặc tỷ lệ đổi tiền phù hợp. Hơn nữa, việc này không tuân thủ các quy định pháp luật.
Mặc dù việc phục hồi các tờ tiền bị hư hỏng đòi hỏi thời gian, sự kiên nhẫn và lượng lớn nhân sự, nhưng mọi bước đều phải được thực hiện đúng cách và tuân thủ pháp luật để bảo vệ đầy đủ quyền lợi của chủ sở hữu tiền.
Hãng tin AFP ngày 19-5 dẫn lời truyền thông Iran cho biết sự kiện diễn ra vào tối 18-5 (giờ địa phương) tại nhiều quảng trường lớn ở Tehran, bao gồm quảng trường Imam Hossein ở trung tâm thành phố, với sự tham gia của hơn 100 cặp đôi.
Buổi lễ được truyền hình nhà nước phát sóng trực tiếp, nhằm cổ vũ tinh thần đoàn kết và củng cố tâm lý xã hội, trong bối cảnh chiến sự với Mỹ và Israel vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc.
Những người tham gia lễ cưới đều đăng ký vào chương trình "janfada" - nghĩa là "tự hiến" trong tiếng Ba Tư. Chương trình này kêu gọi người dân sẵn sàng hy sinh tính mạng mình cho cuộc chiến, như lập hàng rào người bảo vệ cơ sở hạ tầng trọng yếu hoặc hỗ trợ hậu cần trong trường hợp xung đột leo thang.
Giới chức Iran cho biết hàng triệu người đã ghi danh tham gia chương trình, trong đó có nhiều quan chức cấp cao như Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Tổng thống Masoud Pezeshkian.
Trong các hình ảnh được công bố, nhiều cặp đôi xuất hiện trên những chiếc xe jeep quân sự gắn súng máy trước khi tiến vào khu vực tổ chức lễ cưới. Buổi lễ được chủ trì bởi các giáo sĩ Hồi giáo trên một sân khấu trang trí bằng bóng bay và treo chân dung khổng lồ của Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei.
Ông Mojtaba Khamenei hiện chưa lần nào xuất hiện công khai kể từ khi được bầu lên vị trí Lãnh tụ tối cao, sau cái chết của cha mình là ông Ali Khamenei vào ngày đầu tiên của cuộc chiến (28-2).
"Đất nước đang trong chiến tranh, nhưng giới trẻ vẫn có quyền kết hôn", một cô dâu trẻ mặc váy cưới Hồi giáo màu trắng nói trong đoạn video do Hãng tin Mehr đăng tải.
Một chú rể tham gia buổi lễ cho biết anh cảm thấy đặc biệt ý nghĩa khi lễ cưới diễn ra đúng dịp kỷ niệm ngày thành hôn của Imam Ali và Fatima - con gái Nhà tiên tri Mohammed, đồng thời là biểu tượng được người Hồi giáo dòng Shiite đặc biệt tôn kính.
Kể từ khi xung đột nổ ra, Iran gần như mỗi ngày đều tổ chức các cuộc mít tinh và sự kiện công cộng ủng hộ chính phủ, nhằm thể hiện sự huy động toàn dân trong thời chiến.
Lối đi dành cho nhân viên phía sau siêu thị RT-Mart ở quận Dương Phổ, Thượng Hải, trở thành nơi ông tá túc hàng đêm. Dù giống người vô gia cư, ông không ăn xin hay gây rối.
Đêm đến, ông mang theo tiền mặt, máy tính xách tay, tai nghe Bluetooth và máy ảnh cầm tay. Đến 4h30, ông thức dậy dọn dẹp sạch sẽ để không ảnh hưởng hoạt động của siêu thị. Ban ngày, ông ăn uống, sinh hoạt quanh đây, thời gian rảnh thì lướt web hoặc xem phim truyền hình.
Ông có căn hộ rộng khoảng 20 m2 tại khu phố Kongjiang số 5 do mẹ đẻ để lại. Sau khi ly hôn năm 2000, vợ và con trai cắt đứt liên lạc, ông ngày càng ám ảnh với cảm giác cô độc. "Tôi sợ mình sẽ giống những người già báo chí thường nhắc tới, chết một mình mà không ai phát hiện", ông nói. Sự náo nhiệt ở siêu thị giúp ông an tâm và vui vẻ hơn.
Cuộc sống bất tiện khiến ông luôn trong tình trạng luộm thuộm, tóc bết và râu dài. Mọi thứ chỉ thay đổi vào tháng 5/2021, khi cô Huang Lanxia, lao động nhập cư từ Sơn Đông, xuất hiện.
Cô Huang làm nghề giúp việc, thường đẩy một cụ già ngồi xe lăn đến siêu thị dạo chơi. Thấy ông Qiang Ming sống khắc khổ, cô chủ động bắt chuyện, giúp ông gội đầu, giặt quần áo. Suốt hơn ba năm, cô đều đặn mang cơm nước đến chăm sóc ông.
Ông Qiang Ming đề nghị giao tài sản cùng thẻ hưu trí cho cô Huang, nhờ chăm sóc và lo hậu sự với tư cách con gái nuôi. Cuối năm 2024, ông chuyển đến sống cùng cô tại một căn hộ thuê. Tuy nhiên, khi hai người đến văn phòng công chứng để chuyển giao tài sản mới phát hiện trong thỏa thuận ly hôn căn hộ ở khu phố Kongjiang số 5 được xác định thuộc về vợ cũ của ông.
Ông Qiang Ming cho rằng đó chỉ là "ly hôn giả", song vì vợ cũ đã qua đời nên nội dung không thể thay đổi. Sau đó, tòa án phán quyết căn nhà thuộc quyền sở hữu của con trai ông.
Người con cho biết cha mẹ ly hôn do mâu thuẫn kéo dài. Anh từng đề nghị sửa sang nhà để bố quay về sống nhưng ông từ chối. Anh cũng lo ngại cha bị lợi dụng, đồng thời cam kết ông vẫn có quyền ở căn nhà này đến cuối đời. Dù vậy, ông Qiang Ming vẫn không quay về.
Câu chuyện của ông là một lát cắt về thực trạng già hóa dân số và sự cô đơn của người cao tuổi tại Trung Quốc.
Hồi tháng 1, Thượng Hải bắt đầu nghiên cứu cơ chế giám sát đa bên đối với việc chỉ định người giám hộ cho người già. Việc đưa các tổ chức chuyên nghiệp tham gia đánh giá được kỳ vọng sẽ tạo cầu nối hài hòa hơn giữa tình cảm, lợi ích và pháp luật cho những người cao tuổi sống đơn độc.
