Cách đặt vấn đề “Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội” của báo Tuổi Trẻ đã chạm đúng nỗi nhức nhối hiện nay rằng trẻ em đang “chìm” trong màn hình ngày càng sớm và ngày càng sâu.
Một số liệu từng được báo Tuổi Trẻ dẫn trong một bài viết sau đại dịch COVID-19 cho ra những con số đáng lo ngại: 87% trẻ từ 12-17 tuổi sử dụng Internet mỗi ngày, trong đó nhiều em dành từ 5-7 giờ/ngày trên môi trường số; 74% trẻ em truy cập Internet ngay tại trường học.
Những con số này cho thấy một thực tế rằng trẻ em trong nước không chỉ đang dùng mà là đang sống cùng Internet kèm theo các tác hại về cả thể chất lẫn tinh thần. Nhưng nếu chỉ dừng ở việc cảnh báo phụ huynh e là chưa đủ.
Chúng ta thường bắt đầu bằng một lập luận quen thuộc “Cha mẹ bận rộn, dễ dãi, giao điện thoại cho con như một cách giữ trẻ”. Điều đó đúng nhưng chưa đầy đủ bởi thực tế vì nhiều lý do. Tuy nhiên có một yếu tố khác ít được nhắc đến chính là môi trường học tập đang góp phần hợp lý hóa việc trẻ gắn chặt với màn hình.
Là một người mẹ và làm trong lĩnh vực truyền thông tiếp thị, tôi hiểu rõ cách các nền tảng số vận hành, thu hút, giữ chân và dần hình thành thói quen sử dụng. Tôi đã cố gắng giải thích điều đó cho con mình bằng nhiều ví dụ nhưng thành thật mà nói nhiều khi đó chỉ là cách để tự trấn an.
Tôi nhớ giai đoạn dịch COVID-19, bé lớn lớp 2 phải học trực tuyến gần như cả ngày dưới sự hỗ trợ của ông bà ngoại. Ông bà cố gắng đọc cho cháu chép những bài tiếng Việt nhưng đến giờ học tiếng Anh cháu phải tự mình đọc trên màn hình toàn bộ nội dung của buổi học kéo dài chừng hai tiếng. Kết quả ngay khi quay lại TP.HCM, con bị cận.
Dù gia đình đã hạn chế việc sử dụng thiết bị điện tử và đặt ra nguyên tắc không mang điện thoại lên giường ngủ. Cả tôi và chồng đều không có bất kỳ tài khoản mạng xã hội nào cho nhu cầu cá nhân.
Nhưng các nguyên tắc đó dần trở nên mong manh khi cơn lốc số hóa lao tới: bài giảng, bài tập rồi các cuộc thi online từ học chính khóa đến bài tập bổ trợ, từ nội dung bắt buộc đến khuyến khích… hầu như mọi thứ đều diễn ra trên màn hình.
Hệ quả là gì? Một đứa trẻ học cả ngày ở trường, buổi tối tiếp tục học qua màn hình không còn thời gian nghỉ ngơi đúng nghĩa. Vậy là trẻ được hợp thức hóa việc sử dụng thiết bị số như một phần tất yếu của cuộc sống mà phụ huynh hầu như không thể từ chối!
Chúng ta nói không thể giao trẻ em cho mạng xã hội nhưng thực tế có những lúc chính gia đình lẫn nhà trường đã vô tình dẫn trẻ đến đó. Chẳng hạn khi bé lớn nhà tôi lên cấp II nhà trường có quy định “cấm học sinh mang điện thoại đi học”. Tôi rất vui và tán đồng quy định này của trường. Tuy nhiên lịch học và làm bài tập online vẫn dày đặc thời khóa biểu tại nhà.
Khoảng cách giữa học tập và chơi gần như không còn. Từ học online đến mạng xã hội chỉ là một bước rất ngắn. Ban đầu là học, sau đó là nhóm rồi đến các cuộc trò chuyện ngoài bài vở. Và ở độ tuổi này trẻ bước vào thế giới mạng xã hội với đầy đủ sắc thái hành vi rất nhanh thôi.
Từ cập nhật tin tức, tìm kiếm thông tin cho bài học đến bắt trend, từ nghe nhạc giải trí cho tới đu thần tượng, từ đọc kỹ xem chậm chuyển sang nghe “review” và lướt nhanh… Càng phức tạp hơn khi tiếp theo đó là sự bắt chước của những đứa bé hơn trong nhà.
Nên nếu đặt toàn bộ trách nhiệm lên phụ huynh khi trẻ mắc kẹt trong màn hình, tôi cho rằng là cách tiếp cận không chỉ thiếu công bằng mà còn tạo nhiều khoảng trống. Trẻ em đang sử dụng Internet không chỉ để giải trí mà còn vì yêu cầu học tập. Nhà trường, nền tảng số và áp lực thành tích đang cùng tồn tại trong một hệ sinh thái.
Nếu không nhìn thẳng vào vai trò của hệ thống giáo dục, nếu không đặt lại ranh giới của việc học online thì mọi lời khuyên dành cho phụ huynh sẽ chỉ dừng lại ở mức khuyến nghị. Một khi việc học đã gắn chặt với màn hình thì việc cha mẹ có thể tách trẻ khỏi mạng xã hội gần như trở thành một cuộc chiến đơn độc. Phụ huynh nhiều khi không thể và cũng không có quyền lựa chọn thực sự.
Và những đứa trẻ, trong đó có con tôi, sẽ tiếp tục lớn lên trong một thế giới mà màn hình không còn là lựa chọn mà là điều mặc định.
Ngày 25/4, tại phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị tỉnh Đồng Nai phối hợp với Hội Hữu nghị Việt Nam - Thái Lan tỉnh Đồng Nai tổ chức chương trình giao lưu nhân dân chào mừng kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan.
Chương trình có sự tham dự của bà Nguyễn Thị Hoàng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai; bà Wiraka Moodhitaporn, Tổng lãnh sự Thái Lan tại TP.HCM; ông Montri Suwanposri, Phó chủ tịch C.P. Việt Nam, Ủy viên Hội Hữu nghị Thái Lan - Việt Nam; đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Thái Lan tại Việt Nam (ThaiCham), cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành, các hội hữu nghị và hơn 300 hội viên.
Đây là một trong những hoạt động đối ngoại nhân dân tại Đồng Nai hướng tới dấu mốc 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan, đồng thời tạo thêm không gian gặp gỡ, giao lưu giữa cộng đồng hai nước.
Gắn kết hữu nghị từ những hoạt động thiết thực
Trong khuôn khổ chương trình, 300 mắt kính và 300 phần quà đã được trao tặng cho các hội viên, trong đó có nhiều người cao tuổi. Hoạt động mang ý nghĩa chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ đời sống và thể hiện sự quan tâm của các tổ chức, doanh nghiệp đối với người dân địa phương.
Phát biểu tại chương trình, ông Montri Suwanposri cho rằng tình hữu nghị giữa Việt Nam và Thái Lan không chỉ được thể hiện qua các dấu mốc ngoại giao, mà còn được vun đắp từ những hoạt động cụ thể, gần gũi với đời sống người dân.
Theo ông Montri, việc trao tặng kính mắt là hoạt động thiết thực, góp phần hỗ trợ người cao tuổi trong sinh hoạt hằng ngày. Những hoạt động như trao tặng mắt kính tuy giản dị nhưng mang lại giá trị thiết thực, đồng thời là biểu hiện của sự gắn kết giữa nhân dân hai nước.
C.P. Việt Nam đồng hành cùng hoạt động cộng đồng tại Đồng Nai
Đại diện Hội Hữu nghị Việt Nam - Thái Lan tỉnh Đồng Nai cho biết trong thời gian qua, các chương trình giao lưu văn hóa, đối ngoại nhân dân và hoạt động an sinh xã hội đã góp phần tạo nên những kết nối bền chặt giữa nhân dân hai nước.
Sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức hữu nghị và cộng đồng doanh nghiệp cũng là yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ hữu nghị Việt Nam - Thái Lan từ cấp địa phương.
Là doanh nghiệp Thái Lan đã có hơn 30 năm hoạt động tại Việt Nam, C.P. Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục đồng hành cùng các chương trình cộng đồng, trong đó có các hoạt động chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội và hỗ trợ người dân có hoàn cảnh khó khăn.
Thông qua chương trình lần này, C.P. Việt Nam mong muốn tiếp tục đóng góp vào các hoạt động đối ngoại nhân dân, đồng thời lan tỏa tinh thần sẻ chia, trách nhiệm với cộng đồng tại địa phương nơi doanh nghiệp đang hoạt động.
Lavinia Osbourne và Michelle ở London bước sang tuổi 50 với hai cuộc đời khác biệt. Michelle điều hành một công ty may mặc, trong khi Lavinia quản lý nền tảng công nghệ blockchain.
Sinh năm 1976 tại Nottingham, họ là cặp song sinh của một người mẹ đơn thân 19 tuổi. Bà vốn có tuổi thơ nhiều tổn thương do bị cha dượng lạm dụng và phải lớn lên trong các trại trẻ mồ côi.
Khi cặp song sinh lên 5 tuổi, người mẹ rời Nottingham để lên London học đại học. Hai chị em được gửi đến sống cùng một người quen mà họ gọi là bà nội dù không có quan hệ huyết thống. Giai đoạn này gắn liền với thiếu thốn, đòn roi và những bữa ăn không đủ no. Để lót dạ, hai đứa trẻ thường phải pha thêm nước vào ngũ cốc cho đầy bát. Michelle chọn cách kìm nén cảm xúc để tự bảo vệ mình. Cô luôn tin chỉ cần có em gái bên cạnh là đủ để "chống lại cả thế giới".
Năm 10 tuổi, họ được mẹ đón lên London nhưng sau đó lại gửi đi nơi khác do người bạn đời mới không chấp nhận con riêng. Nhiều năm liền, người mẹ khẳng định cha của hai chị em là một người đàn ông tên James. Lavinia tin điều này vì có nét tương đồng ngoại hình nhưng Michelle luôn hoài nghi.
Năm 2010, khi mẹ mắc chứng sa sút trí tuệ, Michelle mua bộ xét nghiệm DNA của công ty phả hệ Ancestry. "Tôi muốn tìm hiểu sự thật về người đàn ông tên James", cô nói.
Đầu năm 2022, ngay sau khi mẹ qua đời, Michelle nhận kết quả. Dữ liệu di truyền của cô không có thông tin của James. Thay vào đó, hệ thống chỉ ra mối liên hệ với họ của người đàn ông (cha dượng) từng lạm dụng mẹ cô trong quá khứ. Kết quả này khiến Michelle rất sốc. "Chẳng lẽ tôi là sản phẩm của vụ bê bối này sao?", cô tự vấn trong hoảng loạn.
Thông qua các kết nối trên hệ thống Ancestry, Michelle lần ra manh mối khác. Cha ruột cô thực ra là Alex, một người đàn ông sống lang thang tại khu chợ Brixton nhưng không còn đủ tỉnh táo để nhận ra con gái mình.
Tháng 8/2022, Lavinia cũng thực hiện xét nghiệm DNA. Kết quả chỉ ra Lavinia và Michelle chia sẻ 25% lượng DNA. Theo y khoa, hiện tượng bội thụ tinh khác cha (heteropaternal superfecundation) xảy ra khi người phụ nữ rụng nhiều trứng trong cùng một chu kỳ và được thụ tinh bởi tinh trùng của hai người đàn ông. Thế giới ghi nhận chưa tới 20 trường hợp song sinh cùng mẹ khác cha.
Từ manh mối trên mạng xã hội, Michelle tìm thấy cha ruột của Lavinia là Arthur, sống tại tây London. Arthur xác nhận quan hệ huyết thống và tiếp nhận con gái. Lavinia cho biết cô thừa hưởng nhiều nét tính cách và năng khiếu từ ông.
Dù đối mặt với nhiều cú sốc, Lavinia và Michelle vẫn chọn cách tha thứ cho mẹ. Họ hiểu bà cũng là nạn nhân chịu nhiều tổn thương từ nhỏ. Hai chị em tiếp tục giữ mối quan hệ gắn bó mật thiết dù có hai người cha khác nhau.
"Hành trình đi qua tuổi thơ nhiều vết sẹo không làm đứt gãy mối liên kết song sinh của chúng tôi mà ngược lại, càng khiến nó bền chặt theo một cách đặc biệt", Michelle nói.
Pickleball là môn thể thao mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được chơi đúng kỹ thuật và đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chỉ một cú đánh bóng tưởng chừng vô hại cũng có thể dẫn đến những chấn thương nghiêm trọng, đặc biệt là vùng mắt. Những tình huống đáng tiếc như vậy là lời cảnh báo về việc cần trang bị đầy đủ bảo hộ và tuân thủ quy tắc an toàn khi tham gia môn thể thao này.
Điển hình, trường hợp bệnh nhân N.V.C (35 tuổi, Hà Nội) nhập viện cấp cứu trong tình trạng mắt trái tổn thương đặc biệt nặng bao gồm: Mất hoàn toàn khả năng nhận biết sáng tối, vỡ nhãn cầu; phòi kẹt mống mắt và tổ chức nội nhãn; rách giác mạc, củng mạc; viêm loét nặng.
Do tổn thương không thể phục hồi, các bác sĩ buộc phải phẫu thuật múc bỏ nhãn cầu. Đặc biệt, mắt trái của người bệnh bị mù vĩnh viễn.
Theo các chuyên gia nhãn khoa, thời gian gần đây số ca chấn thương mắt liên quan đến Pickleball có xu hướng gia tăng. Nguyên nhân chủ yếu là do bóng di chuyển với tốc độ cao, khoảng cách thi đấu gần, phản xạ không kịp hoặc va chạm vợt giữa những người chơi.
Một trường hợp khác là bệnh nhân N.V.H 39 tuổi, ở Bắc Ninh nhập viện sau khi bị bóng Pickleball đập mạnh vào mắt trái trong lúc thi đấu.
Theo các bác sĩ, bệnh nhân bị đụng dập nhãn cầu, xuất huyết tiền phòng và dịch kính, giác mạc phù nhẹ, thị lực suy giảm nghiêm trọng, chỉ còn nhìn thấy bóng bàn tay ở khoảng cách rất gần.
TS.BS Thẩm Trương Khánh Vân - Trưởng khoa Chấn thương, Bệnh viện Mắt Trung ương cho biết sau thời gian điều trị nội khoa, thị lực bệnh nhân có cải thiện nhưng nhãn áp tăng cao và không thể kiểm soát bằng thuốc. Các bác sĩ buộc phải phẫu thuật hạ nhãn áp để xử lý biến chứng do chấn thương. Người bệnh vẫn cần tiếp tục theo dõi và điều trị lâu dài.
Người bệnh cho biết mới chơi Pickleball khoảng 3 tháng vì nghĩ đây là môn thể thao nhẹ nhàng, ít nguy hiểm. Tuy nhiên, trong một pha đánh bóng, đồng đội đã vụt bóng mạnh khiến bóng chệch hướng và bay thẳng vào mắt trái của anh, gây đau nhức dữ dội và nhìn mờ ngay lập tức.
Theo các bác sĩ Bệnh viện Mắt Trung ương, số ca chấn thương mắt liên quan Pickleball đang có xu hướng gia tăng. Nguyên nhân chủ yếu do bóng bay tốc độ cao, có độ xoáy, khoảng cách thi đấu gần, phản xạ không kịp hoặc va chạm vợt giữa người chơi.
Bên cạnh đó, các tổn thương thường gặp khi chơi như: Trầy xước giác mạc; xuất huyết tiền phòng; đụng dập nhãn cầu; lệch hoặc vỡ thể thủy tinh; bong võng mạc; vỡ nhãn cầu; mất thị lực tạm thời hoặc vĩnh viễn.
Từ trường hợp trên, bác sĩ khuyến cáo người chơi pickleball nên đeo kính bảo hộ chuyên dụng cho mắt; không chủ quan với các pha bóng mạnh, bóng bật ngược. Đồng thời, người có bệnh lý mắt, cận thị nặng hoặc từng phẫu thuật mắt nên khám chuyên khoa, được tư vấn kỹ trước khi chơi.
Khi bị bóng đập vào mắt, đau nhức, đỏ mắt, nhìn mờ… cần đến ngay các cơ sở chuyên khoa mắt, không tự ý nhỏ thuốc hoặc chườm nóng hay chủ quan xử lý tại nhà.
