Theo Đài CNN ngày 1-7, dữ liệu từ Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus (C3S) cho thấy nhiệt độ bề mặt biển trung bình toàn cầu trong ngày 21-6 đã đạt tới 20,86 độ C, vượt mức kỷ lục được thiết lập năm 2024.
Các nhà khoa học cho rằng đợt nóng bất thường này chủ yếu xuất phát từ sự hình thành của hiện tượng El Nino, vốn đặc trưng bởi sự ấm lên bất thường của vùng nước dọc xích đạo Thái Bình Dương.
Dù mới bắt đầu, El Nino được dự báo có thể phát triển thành một trong những đợt mạnh nhất trong nhiều thập niên.
Ngoài ra, cuộc khủng hoảng khí hậu do con người gây ra cũng được xem là nguyên nhân chính góp phần đẩy nhiệt độ đại dương lên cao.
Trong nhiều thập niên qua, các đại dương đóng vai trò “bể chứa nhiệt” của Trái đất, hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch.
Ông Michael Meredith, nhà khoa học đại dương thuộc Cơ quan Khảo sát Nam Cực Anh, cho rằng việc nhiệt độ bề mặt biển tiếp tục tăng không phải điều bất ngờ, nhưng tốc độ ấm lên hiện nay là đáng báo động.
Hiện các nhà khoa học vẫn chưa thể khẳng định mức nhiệt kỷ lục trong tháng 6 chỉ là hiện tượng nhất thời hay là dấu hiệu của một xu hướng mới. Dù vậy nhiều chuyên gia đã lên tiếng bày tỏ lo ngại.
Giám đốc Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus, ông Carlo Buontempo, nhận định những điều kiện hiện nay có thể đánh dấu sự khởi đầu của “một giai đoạn chưa từng có tiền lệ”.
Theo ông, với nhiệt độ đại dương ở mức cao như hiện nay và El Nino đang mạnh dần, thế giới nhiều khả năng sẽ tiếp tục chứng kiến hàng loạt kỷ lục nhiệt độ mới trong những tháng tới.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Con tàu chở khí đốt đã kẹt lại ở vùng Vịnh hơn hai tuần khi thủy thủ đoàn chứng kiến tên lửa dội xuống một mục tiêu cách họ khoảng 18,5 km. Đó là cuộc tấn công của Iran hồi tháng trước nhắm vào trạm trung chuyển Ras Laffan tại Qatar, cơ sở khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất thế giới. Bầu trời đêm rực sáng bởi những vụ nổ và các thủy thủ trên tàu đã sẵn sàng cho tình huống xấu nhất khi mảnh vỡ tên lửa rơi xuống.
"Điều đầu tiên tôi nghĩ đến là gia đình, họ sẽ ra sao nếu tôi có mệnh hệ gì, bởi tôi là trụ cột kinh tế của cả nhà", K.R., một thủy thủ chứng kiến các cuộc không kích từ boong tàu, cho biết. Anh yêu cầu chỉ nêu tên viết tắt, đồng thời giữ kín danh tính chủ tàu và tên phương tiện vì lo ngại bị mất việc.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), K.R. là một trong gần 20.000 thủy thủ đang mắc kẹt tại vùng Vịnh sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz. Chính phủ Philippines tháng trước cho biết gần 7.300 người trong số đó là công dân nước này.
K.R. dành cả ngày để sơn và đánh rỉ sét bên ngoài thân tàu. Anh cho biết vẫn liên lạc hàng ngày qua tin nhắn với cha mẹ và em gái. Theo kế hoạch, con tàu của anh đi qua eo biển Hormuz hôm 28/2, ngày Mỹ và Israel mở chiến dịch tấn công Iran, nhưng cuối cùng bị kẹt lại tại vùng Vịnh. Thủy thủ đoàn hiện có đủ lương thực dự trữ để cầm cự đến hết tháng 4 nhưng họ không biết khi nào mới có thể ra tới vùng biển an toàn hơn.
"Nỗi sợ hãi không bao giờ vơi bớt. Tôi luôn lo lắng cho tương lai của gia đình mình", K.R. nói. "Trong thâm tâm, tôi chỉ biết phó thác mọi thứ cho thượng đế trên cao".
IMO cho hay khoảng 20 tàu hàng đã bị tấn công trong khu vực kể từ khi cuộc chiến nổ ra. 10 thủy thủ và một công nhân đóng tàu đã thiệt mạng, ít nhất 10 người bị thương và 4 người mất tích. Trong số này có George Miranda, 46 tuổi, thợ máy người Philippines. Vẫn chưa có tin tức gì về Miranda sau khi tàu kéo Mussafah 2 treo cờ Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trúng hai tên lửa vào ngày 6/3 trong lúc đang hỗ trợ một con tàu khác cũng bị trúng tên lửa tại eo biển.
Một thủy thủ Philippines cho biết cách đây vài tuần, từ con tàu của mình, anh đã chứng kiến cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào một bến cảng ở vùng Vịnh. Nhiều tiếng nổ lớn vang lên và thủy thủ đoàn được lệnh xuống dưới boong tàu ẩn nấp ngay lập tức.
Anh cho hay con tàu của mình đã vượt qua được eo biển mà Iran đang phong tỏa, nhưng sau đó tàu phải đi qua Biển Đỏ, nơi anh lo ngại về nạn cướp biển và những cuộc tấn công từ Houthi, nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn tại Yemen. Một số thủy thủ không còn dám ngủ trong cabin vì lo ngại những khu vực này dễ trở thành mục tiêu tấn công. Họ chuyển sang khu vực xưởng hoặc những vị trí khác trên tàu mà họ cảm thấy an toàn hơn.
Simon Grainge, giám đốc điều hành Mạng lưới Hỗ trợ và Phúc lợi Thủy thủ Quốc tế, trụ sở tại Anh, cho hay những người đi biển gọi đến đường dây nóng 24/24 của tổ chức này đều đang trong trạng thái sợ hãi, quẫn trí và lo âu. Một số người thậm chí đã có ý định tự làm hại bản thân.
"Các thủy thủ đang bị kẹt giữa vùng chiến sự, đối mặt nguy cơ bị tấn công mà không có lối thoát rõ ràng", ông nói. "Họ phó mặc tính mạng mình cho số phận".
Tại một trung tâm cứu trợ và tư vấn ở Manila thuộc Stella Maris, tổ chức hỗ trợ thủy thủ Công giáo, linh mục Paulo Prigol cho hay cuộc chiến đang gây tổn hại nghiêm trọng đến sinh kế của người dân Philippines.
Đối với phần lớn người dân Philippines, công việc trên tàu vận tải thương mại chính là tấm vé để thoát nghèo.
Theo linh mục Prigol, một thủy thủ trẻ mà ông quen biết vừa bắt đầu chuyến đi biển đầu tiên được vài ngày thì các tuyến hàng hải bị gián đoạn do cuộc xung đột ở Trung Đông. "Vậy là giấc mơ đã tan biến chỉ sau vỏn vẹn 8 ngày", ông nói.
"Cuộc chiến này sẽ tác động đến quyết định của những người đi biển", ông cho biết thêm. "Với những người đã có gia đình và con nhỏ, tôi nghĩ họ sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn".
Nhưng với nhiều thủy thủ, việc ở lại quê nhà mà không có tiền còn rủi ro hơn. Một thủy thủ tham dự buổi lễ do linh mục Prigol chủ trì hôm 28/3 cho biết anh từng là thợ máy trên một tàu chở hàng bị máy bay không người lái (UAV) tấn công gần kênh đào Suez vào năm 2023. Dù biết nguy hiểm, đi biển với anh vẫn là cách duy nhất để kiếm sống.
Tại vùng ngoại ô thành phố Davao, Nigel Nimes, 19 tuổi, kể rằng cha anh, thuyền trưởng một tàu chở hàng trên tuyến đường vận tải gần Thổ Nhĩ Kỳ, ban đầu thậm chí còn không biết tin về cuộc chiến. Internet trên tàu chập chờn và tất cả những gì ông biết là con tàu phải đổi hướng. Kể từ đó, Nimes luôn cố nghe ngóng tình hình của cha mọi lúc có thể.
"Vị trí đó khá gần vùng chiến sự Iran", anh nói về con tàu của cha, thêm rằng bản thân rất lo sợ tàu sẽ bị trúng tên lửa lạc. Gia đình muốn ông trở về nhà, tuy nhiên, nếu điều đó xảy ra, họ có thể sẽ không còn tiền trang trải học phí cho anh.
Vũ Hoàng (Theo AFP, AP, Reuters)
Nguồn: https://vnexpress.net/ac-mong-cua-nhung-thuy-thu-mac-ket-tai-eo-bien-hormuz-5057652.html
NATO, EU và các nhà lãnh đạo phương Tây đã chỉ trích hành động leo thang căng thẳng của Nga sau khi cáo buộc máy bay không người lái (UAV) nghi của Moscow đánh trúng một tòa chung cư ở vùng Galati của Romania vào rạng sáng 29/5. Vụ việc khiến 2 người bị thương và gây ra một vụ cháy gần biên giới Ukraine.
Galati, nằm ở phía đông Romania, chỉ cách biên giới 3 nước Moldova, Romania và Ukraine 10km, gần phía nam tỉnh Odesa.
Bộ Quốc phòng Romania cho biết vụ việc xảy ra trong đêm khi Nga tiến hành các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào cơ sở hạ tầng của Ukraine gần biên giới.
Romania cho biết "máy bay không người lái của Nga" đã xâm phạm không phận Romania, bị radar theo dõi và cuối cùng rơi xuống một tòa nhà dân cư, gây ra vụ cháy trước khi lực lượng cứu hỏa khống chế.
“Vụ việc này cho thấy mức độ leo thang nghiêm trọng từ phía Nga”, Bộ Quốc phòng Romania cảnh báo, đồng thời nói thêm rằng Romania đã thông báo cho NATO và yêu cầu đẩy nhanh việc triển khai các khả năng đối phó máy bay không người lái.
2 máy bay chiến đấu F-16 đã được điều động sau khi phát hiện máy bay không người lái xâm nhập. Những người bị thương đã được đưa đến bệnh viện.
Tổng thống Romania Nicusor Dan đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Quốc phòng Tối cao Romania sau "sự cố nghiêm trọng nhất" ảnh hưởng đến lãnh thổ Romania kể từ khi Nga bắt đầu cuộc chiến ở Ukraine.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cáo buộc máy bay không người lái rằng Nga đặt ra "mối đe dọa thực sự" đối với khu vực Biển Đen và toàn bộ châu Âu. Ông nói thêm rằng Ukraine sát cánh cùng Romania và sẵn sàng hợp tác chặt chẽ để tăng cường bảo vệ trước các mối đe dọa.
Người phát ngôn NATO Allison Hart lên án hành động của Moscow, nói rằng Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã liên lạc với chính quyền Romania. NATO tuyên bố sẽ tiếp tục tăng cường phòng thủ nhằm đối phó với các mối đe dọa từ máy bay không người lái dọc theo sườn phía đông của liên minh.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết cuộc chiến của Nga đã “vượt qua một lằn ranh nữa”, cam kết đoàn kết với Romania và có phản ứng cứng rắn hơn. Bà lên án vụ xâm phạm không phận bằng máy bay không người lái của Nga vào khu vực đông dân cư ở Romania, một quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu, và bày tỏ sự đoàn kết với người dân Romania.
Giới chức Romania cho biết vụ việc này đánh dấu lần đầu tiên một máy bay không người lái tấn công trực tiếp một tòa nhà dân cư trong lãnh thổ Romania, mặc dù đã có nhiều vụ xâm phạm không phận trước đó kể từ khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022.
Tổng thống Moldova Maia Sandu gọi vụ việc này là "nghiêm trọng", cảnh báo rằng Nga đặt ra mối đe dọa khu vực rộng lớn hơn.
Romania đã triệu tập đại sứ Nga sau vụ việc, làm gia tăng thêm căng thẳng ngoại giao khi cuộc chiến ở Ukraine tiếp tục lan rộng sang biên giới châu Âu.
"Romania sẽ thực hiện các biện pháp đáp trả ngoại giao cần thiết đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và xâm phạm không phận này", Ngoại trưởng Romania Oana Toiu nhấn mạnh.
Máy bay không người lái của Nga đã nhiều lần bị cáo buộc xâm nhập lãnh thổ NATO, bao gồm cả Romania, trong bối cảnh các cuộc tấn công vào các thành phố của Ukraine.
Vào năm ngoái, Quốc hội Romania đã thông qua luật cho phép bắn hạ UAV xâm phạm không phận nước này.
Nga hiện chưa lên tiếng về vụ việc trên.
Moscow từng cáo buộc các nước Baltic cho phép Ukraine sử dụng không phận của họ để tiến hành các cuộc tấn công vào sâu trong lãnh thổ Nga. Tuy nhiên, các thành viên NATO đã bác bỏ cáo buộc này.
Kể từ khi xung đột Ukraine nổ ra, giới chức phương Tây cho rằng các nước thành viên NATO có thể trở thành mục tiêu tiếp theo của Moscow.
Tuy nhiên, Moscow nhiều lần bác bỏ cáo buộc cho rằng Nga có kế hoạch tấn công NATO. Ngược lại, Moscow bày tỏ lo ngại việc NATO tăng cường lực lượng ở châu Âu. Điện Kremlin cảnh báo, Nga không đe dọa bất kỳ ai, nhưng sẽ không phớt lờ các hành động có thể gây nguy hiểm đối với lợi ích của mình.
Tin Gốc: Dân Trí
AP ngày 4.5 đưa tin Mỹ vừa khởi động nỗ lực "hướng dẫn" các tàu bị mắc kẹt rời eo biển Hormuz, một ngày sau khi Tổng thống Donald Trump công bố "Dự án Tự do" (Project Freedom) trên tuyến hàng hải quan trọng này. Trung tâm Thông tin hàng hải liên hợp (JMIC) cho biết Mỹ đã lập một khu vực tăng cường an ninh phía nam tuyến hàng hải thông thường và kêu gọi tàu thuyền phối hợp chặt chẽ với chính quyền Oman "do lưu lượng giao thông dự kiến tăng cao".
Eo biển Hormuz nằm giữa lãnh thổ Iran và Oman. JMIC cảnh báo rằng việc di chuyển gần các tuyến thông thường là "cực kỳ nguy hiểm do sự hiện diện của các bãi mìn chưa được khảo sát và xử lý triệt để". Chưa rõ có tàu nào đi theo tuyến mới do Mỹ hướng dẫn hay chưa.
Công bố "Dự án Tự do" trên mạng xã hội Truth Social ngày 3.5, Tổng thống Trump cho biết nhiều nước đã nhờ Mỹ đưa các tàu đang bị mắc kẹt của họ rời khỏi eo biển Hormuz. "Họ đơn thuần là các bên ngoài cuộc, trung lập và vô tội. Vì điều tốt đẹp cho Iran, Trung Đông và Mỹ, chúng tôi đã nói với các nước này rằng chúng tôi sẽ hướng dẫn tàu của họ an toàn rời khỏi các tuyến hàng hải bị hạn chế, để họ có thể tự do và thuận lợi tiếp tục công việc của mình", ông viết. Ông Trump cảnh báo Mỹ sẽ có biện pháp xử lý mạnh mẽ nếu các tàu bị can thiệp dưới bất kỳ hình thức nào.
Sau phát biểu của ông Trump, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Brad Cooper cho biết Mỹ sẽ điều các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, hơn 100 máy bay cùng 15.000 binh sĩ tham gia nhiệm vụ. Trong khi đó, một quan chức Mỹ nói với CNN rằng "Dự án Tự do" không phải là nhiệm vụ hộ tống. Theo tờ The Guardian, hiện có hơn 850 tàu đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do chiến sự Trung Đông, bao gồm các biện pháp phong tỏa của Mỹ và Iran.
Viết trên X, cựu Phó tổng thống Mỹ Mike Pence ca ngợi "động thái mạnh mẽ" của ông Trump và cầu chúc điều tốt lành cho các binh sĩ liên quan. Đại sứ Mỹ tại LHQ Mike Waltz cho biết Mỹ và các đối tác vùng Vịnh sẽ dẫn đầu nỗ lực bảo vệ quyền tự do hàng hải toàn cầu. "Sẽ có những xung đột trong tương lai và dù đó là eo biển Malacca, Gibraltar hay Hormuz, thế giới không thể cho phép tiền lệ này tồn tại, theo đó một bên có thể cố gắng trừng phạt nền kinh tế thế giới nhằm giành lợi thế trước bên kia", theo ông Waltz.
Phản ứng với thông báo của ông Trump, quân đội Iran tuyên bố rằng an ninh ở eo biển Hormuz "nằm trong tay Lực lượng Vũ trang Cộng hòa Hồi giáo Iran", đồng thời cảnh báo rằng "mọi hoạt động di chuyển an toàn trong tất cả các tình huống" đều phải được thực hiện phối hợp với lực lượng này. "Chúng tôi sẽ duy trì và quản lý an ninh eo biển Hormuz bằng toàn bộ sức mạnh của mình. Chúng tôi thông báo rằng tất cả các tàu thương mại, tàu chở dầu không được phép di chuyển qua eo biển Hormuz mà không có sự phối hợp của lực lượng vũ trang Iran đóng tại eo biển để đảm bảo an ninh của họ không bị đe dọa", theo Đài Al Jazeera dẫn thông cáo của quân đội Iran. Thông cáo nhấn mạnh rằng Iran sẽ tấn công bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào, nhất là quân đội Mỹ, nếu họ cố gắng tiến vào eo biển Hormuz.
Trong động thái liên quan, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 4.5 cho hay nước này và Oman đang đối thoại về phương thức đảm bảo các tàu di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz. Theo Reuters, Hải quân Iran ngày 4.5 công bố một bản đồ mới về khu vực eo biển Hormuz đặt dưới sự kiểm soát của lực lượng vũ trang nước này. Trước những diễn biến mới, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi Mỹ và Iran phối hợp để mở cửa lại eo biển Hormuz.
Tin Gốc: Thanh Niên