Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), tăng huyết áp là tình trạng huyết áp duy trì ở mức từ 130/80 mmHg trở lên. Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim, suy thận và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Tiến sĩ Nieca Goldberg, chuyên gia tim mạch tại Mỹ, cho biết đa số người bị tăng huyết áp không có triệu chứng. Tuy nhiên, khi huyết áp tăng rất cao, một số người có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, đặc biệt ở vùng sau gáy, kèm chóng mặt hoặc choáng váng.
Theo bà Nieca Goldberg, những triệu chứng này không đủ để chẩn đoán tăng huyết áp, nhưng nếu xuất hiện đột ngột hoặc tái diễn nhiều lần, người bệnh nên kiểm tra huyết áp sớm, theo Mayo Clinic.
Huyết áp tăng kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở võng mạc, gây bệnh võng mạc do tăng huyết áp.
Bác sĩ Donald Lloyd-Jones, Chủ tịch AHA, cho biết người bệnh có thể nhận thấy thị lực mờ, nhìn đôi hoặc giảm khả năng nhìn. Đây là dấu hiệu cho thấy huyết áp đã bắt đầu ảnh hưởng đến các cơ quan đích và cần được điều trị.
Nếu huyết áp tăng quá cao, tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu đi khắp cơ thể. Điều này có thể gây khó thở khi gắng sức hoặc thậm chí khi nghỉ ngơi.
Đau tức ngực hoặc khó thở ở người tăng huyết áp có thể là dấu hiệu của biến chứng tim mạch và cần được cấp cứu ngay, đặc biệt nếu đi kèm vã mồ hôi, buồn nôn hoặc đau lan lên hàm, vai hay cánh tay, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Nhiều người cho rằng chảy máu cam là dấu hiệu điển hình của tăng huyết áp. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết điều này chỉ xảy ra khi huyết áp tăng rất cao.
Chảy máu cam đơn thuần không đủ để kết luận bị tăng huyết áp. Nhưng nếu tình trạng này xảy ra cùng với đau đầu dữ dội hoặc huyết áp đo được rất cao, người bệnh cần đi khám ngay, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Các chuyên gia nhấn mạnh cách duy nhất để phát hiện tăng huyết áp là đo huyết áp định kỳ, bởi phần lớn người bệnh hoàn toàn khỏe mạnh trong nhiều năm trước khi biến chứng xuất hiện.
Tiến sĩ Goldberg khuyến cáo người trưởng thành nên kiểm tra huyết áp ít nhất mỗi năm 1 lần nếu huyết áp bình thường. Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, béo phì, tiểu đường hoặc trên 40 tuổi nên đo huyết áp theo hướng dẫn của bác sĩ.
Để phòng ngừa tăng huyết áp, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ khuyến nghị duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế muối, tăng cường rau quả, tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia và không hút thuốc lá.
Các bác sĩ Bệnh viện E chia sẻ thông tin trên ngày 3/7, đánh giá đây là trường hợp "hiếm gặp và vô cùng kịch tính". Ngay sau khi vượt qua cơn nguy kịch lần thứ hai nhờ can thiệp mạch máu, sức khỏe bệnh nhân hiện đã ổn định.
Trước đó, lúc 22h20 ngày 2/7, khi đang nằm theo dõi tại phòng hồi sức sau cơn đột quỵ đầu tiên, người bệnh bất ngờ rơi vào trạng thái lơ mơ, nói ngọng và liệt hoàn toàn nửa người bên trái. Chỉ số đánh giá mức độ đột quỵ (NIHSS) vọt từ 1 lên 14 điểm, báo động tình trạng tổn thương não nghiêm trọng.
Sự cố này xảy ra chỉ cách cơn đột quỵ thứ nhất gần một ngày. Cụ bà nhập viện vào lúc 1h sáng cùng ngày trong tình trạng yếu nửa người bên phải. Do chưa tắc mạch máu lớn, bác sĩ chỉ định dùng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Sau điều trị, bệnh nhân đáp ứng tốt, các triệu chứng lâm sàng biến mất và gần như hồi phục hoàn toàn trước khi cơn đột quỵ thứ hai bất ngờ ập đến.
Bác sĩ Nguyễn Minh Châu, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, phân tích bệnh nhân sở hữu nền bệnh lý phức tạp gồm tiền sử rung nhĩ, tăng huyết áp và từng thay van tim sinh học. Những yếu tố này tạo ra nguy cơ hình thành cục máu đông rất cao.
Ở lần khởi phát thứ hai, một cục huyết khối khác từ tim tiếp tục bong ra, di chuyển sang bán cầu não đối diện và gây tắc hoàn toàn động mạch não giữa bên phải. Tình huống "lật ngược thế cờ" này buộc êkíp y tế phải chạy đua với thời gian để tái thông mạch máu, ngăn chặn nguy cơ tàn phế vĩnh viễn hoặc tử vong.
Hiện tại, sau nỗ lực can thiệp lấy huyết khối, các bác sĩ đã giải cứu thành công vùng não đang nguy kịch của bệnh nhân. Trường hợp này là lời cảnh báo về mức độ nguy hiểm của các bệnh lý tim mạch đối với nguy cơ đột quỵ tái phát tức thì.
Đột quỵ não gồm hai dạng là nhồi máu và xuất huyết. Trong đó, nhồi máu não chiếm tỷ lệ 85%. Xuất huyết não 15% nhưng biến chứng nặng hơn, số tử vong cao. Bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não nếu không được can thiệp kịp thời sẽ hôn mê, ngừng thở nhanh chóng.
Để nhận biết các dấu hiệu tai biến mạch máu não, cần nhớ từ FAST (nhanh):
- Face (mặt): yêu cầu bệnh nhân cười hoặc nhe răng, một bên không cử động.
- Arm (tay): cánh tay một bên yếu hơn bên kia khi bệnh nhân giơ hai tay lên.
- Speech (lời nói): nói đớ líu lưỡi, dùng từ không thích hợp hoặc câm lặng.
- Time (thời gian): nếu nghi ngờ có một trong các triệu chứng trên, nên gọi cấp cứu 115 ngay và ghi nhớ thời gian triệu chứng bắt đầu xuất hiện.
Bác sĩ khuyên người mắc bệnh lý về tim mạch (rối loạn nhịp tim, bệnh mạch vành, bệnh rung nhĩ) có nguy cơ đột quỵ cao nên chủ động tầm soát đột quỵ định kỳ để tránh trường hợp bị đột quỵ bất ngờ gây ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.
Những khuyến cáo này nhằm giúp người dân chủ động phòng tránh tình trạng mất nước và duy trì cân bằng điện giải cho cơ thể trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Theo HCDC, trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, cơ thể dễ mất nước do tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt.
Tuy nhiên nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát, trong khi đây đã là dấu hiệu cho thấy cơ thể bắt đầu thiếu nước.
Để duy trì trạng thái cân bằng, người trưởng thành cần uống khoảng 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày và tăng thêm khi làm việc trong môi trường nóng hoặc vận động nhiều.
Việc uống nước nên được chia đều trong ngày, từng ngụm nhỏ, thay vì uống dồn vào một thời điểm.
Đối với người lao động ngoài trời, việc bổ sung nước định kỳ, khoảng 100 - 150ml mỗi 15 - 20 phút là cần thiết để hạn chế nguy cơ mất nước. Nước đun sôi để nguội và nước sạch vẫn là lựa chọn phù hợp nhất.
Bên cạnh nước, cơ thể còn mất đi các muối khoáng quan trọng khi đổ nhiều mồ hôi. Nếu chỉ bù nước đơn thuần, cơ thể có thể rơi vào tình trạng rối loạn điện giải, gây mệt mỏi, chuột rút hoặc nặng hơn.
Trong những trường hợp này, việc sử dụng dung dịch bù điện giải như Oresol có thể giúp phục hồi cân bằng nước và khoáng chất hiệu quả.
Tuy nhiên, dung dịch này cần được pha đúng theo hướng dẫn, không tự ý điều chỉnh nồng độ. Khi không có sẵn, có thể tạm thời sử dụng dung dịch tự pha từ nước, đường và muối với tỉ lệ phù hợp để hỗ trợ bù nước.
Chế độ dinh dưỡng hằng ngày cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cơ thể thích nghi với nắng nóng.
Việc tăng cường rau xanh và trái cây tươi không chỉ bổ sung vitamin, khoáng chất mà còn cung cấp thêm lượng nước tự nhiên cho cơ thể. Trong bữa ăn, các món canh nên được duy trì để hỗ trợ bù nước và giúp ăn uống dễ dàng hơn khi thời tiết oi bức.
Ngược lại, cần hạn chế sử dụng rượu, bia do có thể làm tăng tình trạng mất nước. Các loại đồ uống chứa caffeine hoặc nhiều đường như cà phê đậm, nước ngọt có gas cũng không được khuyến khích vì có thể gây lợi tiểu. Đồng thời việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu đạm trong những ngày nắng nóng cũng có thể làm tăng sinh nhiệt trong cơ thể, khiến cảm giác mệt mỏi rõ rệt hơn.
Một số nhóm cần được lưu ý đặc biệt trong thời tiết nắng nóng là trẻ dưới 6 tháng tuổi nên được bú mẹ hoàn toàn, vì sữa mẹ đã cung cấp đầy đủ nước và dưỡng chất cần thiết.
Phụ nữ mang thai và cho con bú cần uống đủ nước mỗi ngày để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Trong mọi trường hợp nghi ngờ say nắng, say nóng, không nên tự ý sử dụng thuốc hạ sốt khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
HCDC nhấn mạnh, chủ động bù nước và duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý là những biện pháp đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa các vấn đề sức khỏe do nắng nóng. Thực hiện đều đặn mỗi ngày sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với điều kiện thời tiết khắc nghiệt, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Việc uống nước đúng cách, kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, không chỉ giúp cơ thể duy trì thể trạng mà còn góp phần phòng ngừa say nắng, say nóng hiệu quả.
TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cảnh báo thói quen đậy kỹ chén nước chấm cũ để qua đêm không những làm mất hương vị đặc trưng mà còn biến thực phẩm này thành "ổ" vi khuẩn.
Theo bà Giang, ngay sau các bữa ăn gia đình, bát nước mắm vốn đã tiếp xúc với đũa, thìa và vụn thức ăn của nhiều người sẽ không còn giữ được tính nguyên chất. Ở nhiệt độ phòng, các thành phần tạp chất này biến bát nước chấm thành môi trường lý tưởng để vi sinh vật sinh sôi nhanh chóng.
Đặc biệt, những loại nước mắm đã pha thêm chanh, đường, tỏi, ớt thường lên men rất nhanh, khiến chất lượng biến đổi tiêu cực kể cả khi người dân bảo quản trong tủ lạnh.
Bên cạnh nguy cơ nhiễm khuẩn, chuyên gia cũng cảnh báo việc rót quá nhiều nước mắm dẫn đến tình trạng tiêu thụ muối quá mức.
Một chén nước mắm nguyên chất dung tích 30-50 ml chứa khoảng 1.500-3.000 mg Natri, trong khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 2.000 mg Natri mỗi ngày.
Như vậy, chỉ riêng lượng nước mắm dư thừa trong một bữa ăn có thể đã vượt ngưỡng cho phép của cả ngày. Thực tế, người Việt hiện tiêu thụ lượng muối trung bình 9,4 g mỗi ngày, cao gấp đôi so với khuyến nghị từ các tổ chức y tế.
Để bảo vệ sức khỏe, người nội trợ nên áp dụng quy tắc "rót một nửa" lượng nước chấm so với thói quen thông thường và chỉ rót thêm khi cần thiết nhằm tránh lãng phí.
Người tiêu dùng nên tập thói quen chấm lướt thay vì ngâm thực phẩm quá lâu trong chén mắm, đồng thời ưu tiên các sản phẩm dán nhãn giảm muối.
Việc pha loãng nước mắm với nước lọc hoặc các gia vị tươi như chanh, tỏi cũng giúp giảm nồng độ Natri nạp vào cơ thể, hạn chế áp lực lên hệ tim mạch và thận.
Để đảm bảo sức khỏe và tránh nguy cơ nhiễm khuẩn, các gia đình nên áp dụng quy tắc "rót một nửa", tức là chủ động rót lượng nước chấm bằng một nửa so với mọi khi. Nếu thiếu, bạn hoàn toàn có thể rót thêm, tránh việc để thừa lãng phí.
Tập thói quen chấm nhẹ, chấm lướt qua bề mặt thức ăn thay vì ngâm ngập thực phẩm vào chén nước chấm. Học cách pha loãng nước mắm với nước lọc, chanh, tỏi, ớt để giảm nồng độ muối, hoặc ưu tiên chọn mua các sản phẩm nước mắm có gắn nhãn giảm muối.
