Hôm qua (26.6), Đài Al Jazeera đưa tin Israel cùng ngày tiếp tục tấn công miền nam Li Băng. Trước đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định quân đội nước này “sẽ không rút lui” khỏi các khu vực đang chiếm đóng ở Li Băng.
Cùng lúc, một rào cản khác cho thỏa thuận Mỹ – Iran là eo biển Hormuz tiếp tục bất ổn. Đài CBS hôm qua dẫn lời quan chức Mỹ cho biết Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng máy bay không người lái (UAV) tấn công một tàu hàng mang cờ Singapore vào tối 25.6. Vụ việc xảy ra ở eo biển Hormuz tại khu vực ngoài khơi Oman. Cũng vào hôm qua, truyền hình nhà nước Iran đưa tin ít nhất 3 tàu chở dầu nước ngoài đã phải quay đầu sau khi nhận cảnh báo từ IRGC vì tìm cách vượt qua eo biển Hormuz.
Liên quan Hormuz, IRGC đưa ra tuyên bố rằng cho dù các tàu đi qua lãnh hải của Iran hay Oman, thì đều cần phải phối hợp đầy đủ với chính quyền Tehran khi vượt eo biển này. Cảnh báo được đưa ra sau khi Oman đã công bố các tuyến hàng hải mới cho tàu vượt Hormuz. Tuyên bố của Iran cũng trái ngược với những yêu cầu mà Mỹ đặt ra liên quan việc mở cửa lại eo biển Hormuz.
Thực tế bất ổn khiến cho giới phân tích tiếp tục đặt rủi ro cao đối với eo biển Hormuz. Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, Công ty xếp hạng tín nhiệm tín dụng S&P Global nhấn mạnh: “Chưa điều chỉnh các giả định về giá dầu (bao gồm cả giá dầu Brent ở mức trung bình đạt 110 USD/thùng cho đến hết năm 2026)”. Nguyên nhân được giải thích là: “Những tin tức mới nhất có thể gây áp lực giảm đối với các giả định cho đến hết năm 2026. Tuy nhiên, chúng tôi lưu ý sự mong manh của việc giải quyết một phần vấn đề và các yếu tố bù trừ cho việc nới lỏng eo biển Hormuz”.
Theo đó, nguồn dự phòng dầu thô, nguồn cung thay thế và nguồn cung sản phẩm tinh chế được cho là vẫn bị hạn chế. Vì thế, S&P Global khuyến cáo thị trường có thể vẫn cần tính đến khả năng giá dầu thô hoặc sản phẩm cao hơn để điều tiết nhu cầu, bổ sung hàng tồn kho và bù đắp cho các nhà cung cấp về rủi ro giao hàng, bảo hiểm và an ninh gia tăng.
Tương tự, trong một phân tích mới đây, Công ty xếp hạng tín nhiệm tín dụng Fitch Ratings cũng đặt ra giả định eo biển Hormuz không mở lại hoàn toàn trước tháng 7. Vì thế, so với phân tích được đưa ra hồi tháng 3, Fitch Ratings điều chỉnh giả định giá trung bình năm 2026 đối với dầu thô Brent tăng từ 70 lên 87 USD/thùng. Với những bất ổn địa chính trị vẫn còn cao, phân tích cũng xem xét kịch bản bất lợi trong đó giá dầu trung bình đạt 100 USD/thùng vào năm 2026, tín dụng bị thắt chặt. Trong kịch bản này, tăng trưởng kinh tế Mỹ có thể giảm xuống chỉ còn 0,8% trong 12 tháng tới, xuống 0,3% ở khu vực sử dụng euro và 3,4% ở Trung Quốc.
Theo đó, dù ít nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì xảy ra hồi thập niên 1970, cú sốc dầu mỏ vẫn là một trở ngại lớn đối với tăng trưởng toàn cầu. Tăng trưởng toàn cầu năm 2026 đã bị Fitch Ratings hạ dự báo thêm 0,2 điểm phần trăm, còn 2,4%, chủ yếu do giá dầu tăng cao. Tình hình kinh tế bị cắt giảm tăng trưởng trên diện rộng còn do lạm phát cao dẫn đến giảm thu nhập thực tế của người tiêu dùng, tiêu dùng cũng giảm trong khi chi phí doanh nghiệp tăng cao. Thực trạng này được cho là ảnh hưởng lớn đến kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Giữa bối cảnh như vậy, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) được cả S&P Global lẫn Fitch Ratings đánh giá góp phần thúc đẩy đáng kể kinh tế toàn cầu trước các ảnh hưởng tiêu cực từ cuộc khủng hoảng dầu và khí đốt. Điển hình, đầu tư công nghệ thông tin của Mỹ trong quý 1/2026 tăng 18% so với cùng kỳ năm trước và lĩnh vực này cũng tăng trưởng ở nhiều nơi khác. Giá trị doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu trong tháng 3 vừa qua tăng 80% so với cùng kỳ năm trước, theo Fitch Ratings.
Qua đó, một số nền kinh tế trong khu vực đã được hưởng lợi từ diễn biến vừa nêu, nổi bật là: Đài Loan, Hàn Quốc, VN, Malaysia và Singapore. Đà tăng trưởng này làm giảm bớt gánh nặng của chi phí năng lượng cao hơn, nhưng lại tập trung vào một số ít nền kinh tế.
40 năm sau thảm họa hạt nhân nghiêm trọng nhất lịch sử, Chernobyl vẫn chịu ô nhiễm phóng xạ nặng nề, với gần một nửa lượng caesium-137 từ lò phản ứng số 4 năm 1986 còn tồn tại, cùng các chất nguy hại như plutonium, tritium và americium.
Tuy nhiên việc vắng bóng con người tại đây đã vô tình tạo điều kiện cho hệ sinh thái phục hồi theo hướng đáng chú ý.
Theo báo Guardian, vùng cấm Chernobyl rộng 2.800km² cùng khu bảo tồn Polessky lân cận tại Belarus đã trở thành một trong những "khu bảo tồn ngoài ý muốn" lớn nhất châu Âu.
Theo nhà khoa học Jim Smith (Đại học Portsmouth), số lượng sói hiện cao gấp 7 lần trước thảm họa, trong khi các loài như nai sừng tấm, hươu và thỏ cũng tăng mạnh.
"Đây là minh chứng mạnh mẽ cho thấy tác động tương đối của tai nạn hạt nhân tồi tệ nhất thế giới thực tế không lớn bằng tác động tàn phá từ sự định cư của con người", ông Smith nhận định.
Kết luận tương tự cũng được đưa ra tại các "vùng đất không người" khác như Fukushima (Nhật Bản) - nơi heo rừng, khỉ Nhật Bản và gấu mèo xuất hiện nhiều hơn sau đợt sơ tán năm 2011.
Căng thẳng Bắc - Nam và sự vắng bóng con người tại khu phi quân sự bán đảo Triều Tiên đã biến nơi đây thành nơi trú ngụ của 38% các loài có nguy cơ tuyệt chủng của Hàn Quốc.
Tuy vậy, ảnh hưởng lâu dài của phóng xạ đến động vật hoang dã vẫn là chủ đề gây tranh cãi.
Nhiều báo cáo khoa học ghi nhận tổn thương di truyền lâu dài ở một số loài động vật có vú, chim và thực vật, đặc biệt là ở những khu vực có mức độ ô nhiễm cao nhất.
Ông Gennady Laptev thuộc Trung tâm Thủy văn Ukraine cho biết vẫn chưa thấy bằng chứng trực quan về đột biến, nhưng rất khó để khẳng định chắc chắn rằng hệ sinh thái đã tốt hơn trước.
"Đây là một câu hỏi phức tạp. Theo quan điểm của tôi, nếu động vật hoang dã dồi dào, nghĩa là chúng vẫn ổn", ông nói.
Những gì diễn ra tại Chernobyl đã mở ra cuộc tranh luận toàn cầu về năng lượng hạt nhân.
Tại Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tìm cách nới lỏng quy định để thúc đẩy xây dựng nhà máy điện hạt nhân.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng cho rằng việc từ bỏ điện hạt nhân là "sai lầm chiến lược", khiến châu Âu phụ thuộc vào nguồn năng lượng nhập khẩu.
Ngược lại, các tổ chức môi trường như Greenpeace Ukraine cảnh báo rủi ro tai nạn hạt nhân vẫn hiện hữu và chi phí cao khiến nguồn năng lượng này kém cạnh tranh.
Ông Shaun Burnie - đại diện tổ chức - nhận định tương lai năng lượng nên thuộc về các nguồn tái tạo, thay vì một ngành công nghiệp vẫn chưa thể chứng minh tính an toàn và hiệu quả lâu dài.
"Sau hơn tám thập kỷ nhận trợ cấp khổng lồ và trải qua nhiều thảm họa hạt nhân, điện hạt nhân hiện chỉ sản xuất chưa đầy 10% điện năng và 4% năng lượng toàn cầu. Đó không phải là một bảng thành tích đáng tự hào.
Thứ mà nó vẫn làm rất tốt là mục đích thiết kế ban đầu - sản xuất plutonium cho vũ khí hạt nhân", ông nói thêm.
Cáo trạng do điều tra viên trình lên tòa án thông qua công tố viên hôm 4/7 nêu tên 6 bị cáo, gồm bé trai Huzaifa; cha của em là Naimatullah, chủ cửa hàng bán hoa giả trong tòa nhà; cùng 4 thành viên ban quản lý trung tâm thương mại Gul Plaza.
Cáo trạng liên quan vụ hỏa hoạn tại cơ sở này ngày 17/1, khiến 72 người thiệt mạng và 8 người bị thương. Hơn 1.100 cửa hàng trong khu trung tâm thương mại bị thiêu rụi, gây thiệt hại tài chính nghiêm trọng.
Lực lượng cứu hỏa và cứu hộ cứu nạn mất gần một tuần để dập tắt đám cháy. Cả 6 bị cáo đều bỏ trốn sau sự việc, cho đến khi bị bắt.
Theo kết quả điều tra và lời khai của nhân chứng, đám cháy bùng phát sau khi bé trai 11 tuổi chơi với que diêm trong cửa hàng. Nhân chứng Aryan, 13 tuổi, khai trước thẩm phán rằng em có mặt tại cửa hàng khi Huzaifa đang nghịch diêm và ngọn lửa bất ngờ bùng lên.
Lời khai này được hai nhân chứng khác là Mohammad Talha và Hamza Amir xác nhận. Hai người này cáo buộc ông Naimatullah thường xuyên để con trai nhỏ tuổi ở lại cửa hàng mà không có người giám sát, đồng thời để em trực tiếp trông coi cửa hàng.
Dữ liệu cuộc gọi (CDR) được trích dẫn trong cáo trạng cũng cho thấy ông Naimatullah không có mặt tại cửa hàng vào thời điểm xảy ra hỏa hoạn.
Các thành viên ban quản lý Gul Plaza bị cáo buộc tắc trách, không thực thi quy định về an toàn cũng như không ngăn chặn việc để trẻ vị thành niên trông coi cửa hàng.
Theo cáo trạng, các biện pháp an toàn phòng cháy chữa cháy cơ bản hoặc không được trang bị, hoặc không đáp ứng yêu cầu. Lối thoát hiểm của tòa nhà bị khóa hoặc bị chặn, bình chữa cháy không đủ, không có hệ thống trụ cấp nước chữa cháy hay hệ thống chiếu sáng dự phòng khi khẩn cấp. Những thiếu sót này khiến hậu quả vụ cháy càng nghiêm trọng hơn sau khi nguồn điện tòa nhà bị cắt, khiến công trình chìm trong bóng tối lúc ngọn lửa lan nhanh.
Các thành viên ban quản lý cũng không kịp thời báo cho lực lượng cứu hỏa hoặc đơn vị cứu hộ. Dữ liệu cuộc gọi của họ cho thấy không có cuộc gọi khẩn cấp nào được thực hiện trong giai đoạn đầu mang tính quyết định.
Điều tra viên cho biết Huzaifa sẽ bị xét xử tại tòa án dành cho trẻ vị thành niên. Các bị cáo còn lại bị truy tố theo luật hình sự, bao gồm hành vi bất cẩn liên quan đến lửa hoặc vật liệu dễ cháy, ngộ sát, gây thương tích do cẩu thả hoặc bất cẩn, hủy hoại tài sản bằng lửa hoặc chất nổ và có hành vi đồng lõa.
Báo The Hill đưa tin hạ nghị sĩ Larson đã nộp kiến nghị luận tội dựa trên bài đăng gần đây trên mạng xã hội của Tổng thống Trump, khi ông cảnh báo sẽ "xóa sổ toàn bộ một nền văn minh" nếu Iran không lập tức mở lại eo biển Hormuz.
Ông Larson cho rằng với phát ngôn trên, chủ nhân Nhà Trắng đã đặt an ninh của nước Mỹ vào tình thế rủi ro.
Tổng cộng 70 thành viên đảng Dân chủ, trong đó có cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, thượng nghị sĩ Chris Murphy và hạ nghị sĩ Yaasmin Ansari, đã kêu gọi nội các của ông Trump kích hoạt Tu chính án thứ 25, theo đó bắt buộc tổng thống phải chuyển giao quyền lực cho phó tổng thống với lý do không còn đủ năng lực trên cương vị lãnh đạo đất nước.
Hiện các thành viên nội các luôn bày tỏ ủng hộ chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phát động ở Iran, khẳng định mục tiêu chiến lược của Nhà Trắng là nhằm ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trong khi đó, những nhân vật truyền thông lâu nay vẫn ủng hộ Tổng thống Trump như ông Alex Jones, bà Megyn Kelly và ông Tucker Carlson, đều cho rằng bài đăng muốn xóa sổ cả nền văn minh đã đi quá giới hạn.
Còn những người khác bác bỏ quan ngại sau những lời đe dọa tấn công của ông Trump, chẳng hạn như hạ nghị sĩ Mike Lawler của đảng Cộng hòa nói rằng nhà lãnh đạo chỉ thể hiện hành động quyết đoán nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và dân sự của Iran, chứ không nhằm vào người vô tội.
Tuy nhiên, hạ nghị sĩ Larson cho rằng những phát ngôn của tổng thống cho thấy ông không còn đủ năng lực đảm nhiệm vai trò lãnh đạo nước Mỹ.
"Người dân trong khắp khu vực bầu cử của tôi đều nhận thấy ông ấy (Tổng thống Trump) không đủ tư cách lãnh đạo và đang kêu gọi luận tội ông", ông Larson nói.
