Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đã khép lại. Sau những ngày tác nghiệp tại các điểm thi tốt nghiệp THPT, chúng tôi ghi nhận được nhiều hình ảnh đẹp về tinh thần trách nhiệm của cán bộ coi thi, sự cổ vũ nhiệt tình từ các bạn tình nguyện viên, sự đồng hành của cha mẹ và những nỗ lực vượt khó của đông đảo thí sinh…
Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều biểu hiện chưa đẹp về ý thức. Tại một số điểm thi ở nhiều địa phương, có những trường hợp thí sinh đến sát giờ thi, hốt hoảng chạy đua với thời gian, một số bạn đến giờ thi vẫn chưa có mặt, lực lượng chức năng phải hỗ trợ khẩn cấp.
Không nhắc đến những trường hợp bất khả kháng, các em gặp những sự cố trên đường đi thi không ai mong muốn, vẫn còn nhiều thí sinh dù đến trễ, do ngủ quên hay do chủ quan nên xuất phát trễ… nhưng vẫn tỏ ra rất bình thản, tác phong trang phục chưa đúng với môi trường học đường.
Ví dụ như từ ngày 10.6, khi thí sinh phải có mặt lúc 14 giờ tại các điểm thi để làm thủ tục dự thi, thì tại điểm thi Trường THPT Tạ Quang Bửu, phường Bình Đông, TP.HCM, có thí sinh tới 14 giờ 23 phút mới tới, đủng đỉnh hỏi bảo vệ xem vị trí phòng thi của mình ở đâu.
Trong ngày đầu tiên diễn ra kỳ thi (11.6), tại điểm thi Trường THCS Lý Thánh Tông, phường Chánh Hưng, TP.HCM, trong khi tất cả các bộ coi thi đều yêu cầu thí sinh phải có mặt lúc 6 giờ 30 ở trước phòng thi để sẵn sàng làm các thủ tục vào phòng thi, có sự chuẩn bị tâm lý tốt nhất thì tới gần 7 giờ, chúng tôi vẫn thấy có những thí sinh đủng đỉnh, chậm rãi bước vào cổng trường thi.
Xung quanh, nhiều phụ huynh ngơ ngác hỏi nhau “Sao giờ này thí sinh mới tới vậy? 18 tuổi rồi, hoặc có khi hơn 18 tuổi, chẳng lẽ không thể tự ý thức được việc phải dậy sớm, có mặt đúng giờ”, “Sao bé này đi trễ mà không thấy lo lắng gì hết trơn?”. Có phụ huynh băn khoăn: “Phụ huynh của những bé đi trễ này ở đâu trong ngày con thi cử quan trọng? Tại sao không ráng chút thời gian chở con đi thi hay nhắc con, gọi con dậy sớm, nếu rủi con không được tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT thì sao?”.
Quy định về thời gian phải có mặt điểm thi được phổ biến, niêm yết công khai tại tất cả các điểm thi tốt nghiệp THPT trong cả nước.
Thế nhưng, thực tế, nhiều em vẫn không tuân thủ. Giám thị một điểm thi trên địa bàn phường Thủ Đức, TP.HCM, cho hay, quy định trong 2 buổi thi 11.6 và 12.6, thí sinh phải có mặt lúc 6 giờ 30 sáng trước phòng thi. Thế nhưng ngay ngày đầu tiên thi ngữ văn, phát đề thi lúc 7 giờ 30, từ 7 giờ 35 tính giờ làm bài nhưng vẫn có thí sinh 7 giờ 15 phút mới có mặt. Đặc biệt, tâm trạng của em này rất bình thản, coi như không phải chuyện gì lớn lao, hoảng hốt vì sắp tới giờ làm bài.
Một điều đáng bàn nữa, tại mỗi điểm thi tốt nghiệp 2026 vừa qua, tất cả các cán bộ coi thi tại điểm thi ở TP.HCM đều nhắc nhở thí sinh về trang phục mặc khi dự thi. Nếu là học sinh tại các cơ sở giáo dục, các em nên mặc đồng phục học sinh trường mình. Nếu là thí sinh tự do, các em nên mặc quần dài, áo sơ mi, trang phục lịch sự, chỉn chu, phù hợp với môi trường học đường, tôn trọng đội ngũ cán bộ coi thi cũng như coi trọng chính kỳ thi mà các em tham gia.
Phần lớn thí sinh đều chấp hành. Nhưng vẫn còn nhiều thí sinh ăn mặc chưa phù hợp với môi trường thi cử, có bạn khoác lên người chiếc áo xộc xệch, bỏ ngoài quần, có bạn mang đôi dép lê bước vào cổng trường, mặc quần ngắn, áo thun, dép xỏ ngón, đi thi như đi du lịch…
Đi trễ giờ, tác phong không chuẩn mực, trong nhiều trường hợp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến bản thân mỗi người, khiến thí sinh mất đi cơ hội của chính mình. Nếu đi trễ quá 15 phút tính từ thời gian bắt đầu làm bài, thí sinh không chỉ là lỡ mất một kỳ thi tốt nghiệp THPT mà sau này, bước ra những cuộc đua lớn hơn, mỗi người có thể mất đi nhiều cơ hội khác.
Trong thời đại mọi thứ đổi thay, phát triển không ngừng, ngoài kiến thức, điểm số, thì uy tín về thời gian, thái độ, tư duy làm việc và tác phong của mỗi người được xem là những điểm cộng để được lựa chọn giữa những hồ sơ na ná nhau. Một người, dù trẻ hay không còn trẻ, nếu không đáp ứng được những điều này chắc chắn sẽ bị loại khỏi các môi trường làm việc chuyên nghiệp.
Kết thúc kỳ thi tốt nghiệp THPT, sẽ có những thí sinh đạt được kết quả mà bản thân mong muốn, cũng sẽ có những thí sinh chưa may mắn, chưa đạt được số điểm như mong đợi. Nhưng điều quan trọng hơn, là sau kỳ thi, mỗi người đã trưởng thành hơn ra sao. Phía trước luôn là một bầu trời, tùy cách mỗi người nỗ lực và dùng lăng kính nào để nhìn về nó.
Năm nay, toàn thành phố có 147.000 học sinh lớp 9. Chỉ tiêu vào lớp 10 THPT công lập là 81.448. Tính cả trường THPT tư thục và trung tâm giáo dục thường xuyên, số học sinh học lớp 10 vào khoảng 127.000. Ước tính gần 20.000 em sẽ học nghề hoặc "gia nhập" thị trường lao động… Trong 10 năm qua, đây là năm Hà Nội có tỷ lệ học sinh vào lớp 10 THPT công lập thấp nhất, khoảng 55%. Thông tin này khiến kỳ thi vào 10 vốn đã "căng như dây đàn" lại càng căng thẳng hơn.
Điểm mới trong kỳ tuyển vào 10 năm nay ở Hà Nội là áp dụng hình thức đăng ký trực tuyến. học sinh và phụ huynh có thể cập nhật "tỷ lệ chọi" theo thời gian thực của 3 nguyện vọng (1, 2, 3) trong cùng 1 trường.
Hệ thống cho phép mỗi học sinh có thể xem được biểu đồ đăng ký theo thời gian thực của 10 trường THPT công lập không chuyên và 4 trường chuyên, khiến phụ huynh có con thi vào 10 những ngày qua như "chơi chứng khoán" khi nhìn biểu đồ lên xuống liên tục mỗi khi mở cổng thông tin tuyển sinh.
Một phụ huynh có con tốt nghiệp THCS ngoại ngữ, dự kiến đăng ký thi vào lớp 10 tiếng Anh Trường THPT chuyên Hà Nội - Amserdam, ví von: "Người hóng giá vàng nhảy múa, canh chứng khoán… cũng không hồi hộp bằng, khi mùa tuyển sinh vào 10 năm nay, phụ huynh Hà Nội canh tỷ lệ chọi".
Vị phụ huynh này cho biết, sau 3 ngày liên tục truy cập vào hệ thống để cập nhật "tỷ lệ chọi", chị và con gái nhận thấy nhiều học sinh "thay đổi nguyện vọng loạn xạ". Có dữ liệu cũng tốt, tăng tính minh bạch, giúp học sinh phân bổ nguyện vọng hợp lý hơn nhưng cũng dễ khiến phụ huynh áp lực không kém. Nhiều người cứ thấy "tỷ lệ chọi" tăng là lại muốn "đảo chiều", "bán tháo".
Sau 3 ngày (từ 4 - 6.4) tập dượt đăng ký trực tuyến để dự tuyển vào lớp 10 THPT công lập cho thấy, sự phân bố lượng thí sinh đăng ký vào các trường rất không đều nhau. Nhìn vào biểu đồ của 10 trường thì có 2 trường mới là THPT Đỗ Mười và THPT Hoàng Quán Chi có số lượng học sinh đăng ký tổng cả 2 nguyện vọng cao kỷ lục. Điều này là do các trường này được xây mới với cơ sở hiện đại, khang trang, ở vị trí có nhiều khu đô thị mới và tâm lý "mới có thể dễ".
Ngoài ra, với trường chuyên thì các lớp chuyên ngoại ngữ, đặc biệt là chuyên tiếng Anh có "tỷ lệ chọi" vô cùng căng thẳng so với các lớp chuyên khác.
Một số giáo viên nhận định, dữ liệu đăng ký thử nghiệm chỉ mang tính tham khảo, bởi khi bước vào đăng ký chính thức, thí sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng. Do đó, phụ huynh và học sinh nên tránh tâm lý chạy theo số đông mà cần căn cứ vào năng lực thực tế để lựa chọn phù hợp.
Chị Q.H, một phụ huynh từng có 2 con thi vào lớp 10 những năm gần đây ở khu vực tuyển sinh Hoàn Kiếm - Hai Bà Trưng (cũ), chia sẻ kinh nghiệm: "Tỷ lệ chọi" chỉ là một kênh tham khảo chứ không phải dựa vào đó để đưa ra quyết định. Học lực và khoảng cách từ nhà đến trường của con mới là những yếu tố quyết định.
Ví dụ, một số trường top đầu như Việt Đức, Yên Hòa, Kim Liên…, "tỷ lệ chọi" có thể thấp hơn khá nhiều so với những trường top giữa (Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, Trần Nhân Tông, Lê Quý Đôn) nhưng không vì thế điểm chuẩn vào các trường này sẽ giảm. Bởi lẽ, việc đăng ký nguyện vọng thường theo nguyên lý "gió tầng nào gặp mây tầng đó", học sinh có học lực rất chắc chắn mới đăng ký nguyện vọng vào các trường này, "tỷ lệ chọi" trong trường hợp này tuy ít nhưng là cuộc đua của những học sinh thực sự giỏi với nhau.
Cô Nguyễn Thị Hồng Vân, Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương (P.Hồng Hà), góp ý, phụ huynh và thí sinh nên xác định nguyện vọng 1 là mục tiêu phấn đấu, nguyện vọng 2 và nguyện vọng 3 cần được lựa chọn như phương án an toàn, phù hợp với năng lực thực tế.
Khi lựa chọn nguyện vọng, gia đình cần tính đến điều kiện đi lại, xác định trúng tuyển là có thể theo học được, tránh chọn trường quá xa nơi cư trú.
Theo phân tích của nhiều hiệu trưởng, sai lầm phổ biến của các phụ huynh và học sinh là đặt các nguyện vọng có mức điểm chuẩn quá sát nhau. Dù quy định chênh lệch điểm đã giảm xuống còn 0,5 điểm giữa các nguyện vọng, phụ huynh vẫn cần tính đến khả năng "tịnh tiến" điểm chuẩn khi số lượng thí sinh dồn vào nhóm trường tốp giữa tăng lên.
Thầy Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh, cho rằng điều quan trọng nhất là thí sinh phải hiểu rõ năng lực của mình để lựa chọn phù hợp. Học sinh đã có các đợt khảo sát ở trường THCS để tự đánh giá, từ đó, các em có thể xây dựng lộ trình chọn trường. Điều quan trọng là chọn được ngôi trường phù hợp, không chỉ là trường mình thích, mà còn là nơi mình có thể theo học hiệu quả và an toàn khi di chuyển hằng ngày.
Theo ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội, cần tránh tình trạng dồn nguyện vọng vào một số trường gây quá tải trong khi nơi khác thiếu chỉ tiêu, lãng phí cơ sở vật chất.
"Các nhà trường cần tăng cường tư vấn để học sinh lựa chọn nguyện vọng sát với năng lực, đồng thời cân nhắc yếu tố khoảng cách địa lý, ưu tiên trường gần nơi cư trú nhằm bảo đảm điều kiện học tập ổn định lâu dài; tránh tâm lý đăng ký dồn vào trường tốp trên, hoặc chọn trường quá xa chỉ để tăng khả năng trúng tuyển", ông Hiền lưu ý.
Theo đó, tại cuộc thi viết thư quốc tế UPU lần thứ 55, em Trần Chí Cường, học sinh lớp 9D Trường THCS Bình Hàn, phường Thành Đông, TP Hải Phòng (khu vực tỉnh Hải Dương trước đây), đã xuất sắc giành giải nhất toàn quốc.
Ngoài Trần Chí Cường, TP Hải Phòng còn có em Trương Hải Sơn, lớp 8A1 Trường THCS Quán Toan, phường Hồng An (khu vực quận Hồng Bàng và huyện An Dương của TP Hải Phòng trước đây), đoạt giải nhì.
Hai em Nguyễn Khánh Duy, lớp 9D Trường THCS Lê Quý Đôn, phường Lê Thanh Nghị và Nguyễn Xuân Hải Linh, lớp 10D Trường THPT Nam Sách, xã Nam Sách (tỉnh Hải Dương trước đây), đoạt giải ba.
Cũng tại cuộc thi viết thư quốc tế UPU lần thứ 55, có 12 học sinh của TP Hải Phòng giành giải khuyến khích toàn quốc, điển hình như em Nguyễn Hà An, lớp 9A4 và Nguyễn Tuyết Anh, lớp 8B4 Trường THCS Trần Phú; em Trần Hoàng Dương, lớp 9B và Hoàng Đình Tùng, lớp 9A Trường THCS Lê Quý Đôn; em Nguyễn Vũ Khánh Ngân, lớp 9D Trường THCS Võ Thị Sáu...
Đặc biệt, Trường THCS Chu Văn An, phường Gia Viên (khu vực quận Ngô Quyền, TP Hải Phòng trước đây) là 1 trong 10 đơn vị trong toàn quốc giành giải tập thể.
Ngày 23/4, trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM, trao bằng tốt nghiệp cho khoảng 1.200 sinh viên, học viên cao học.
Trong gần 900 tân cử nhân, Nguyễn Hồ Phước Hiền, ngành Khoa học máy tính, là người duy nhất hoàn thành chương trình trong vòng 3,5 năm với điểm trung bình loại xuất sắc (GPA) 3.6/4. Riêng đồ án tốt nghiệp, Hiền đạt điểm gần tuyệt đối 9,74/10.
Cách đây 4 năm, cựu học sinh trường THPT Cái Bè, Đồng Tháp, đỗ vào trường bằng phương thức ưu tiên xét tuyển cho học sinh tài năng cũng với điểm số ấn tượng. Hiền đạt 27,4 điểm khối A01 (Toán, Lý, Tiếng Anh), 993/1200 điểm đánh giá năng lực, kèm học bạ 9,6/10.
Hiền cho biết không đặt mục tiêu tốt nghiệp sớm từ đầu. Nhưng khi xem chương trình đào tạo, nam sinh nhận thấy có thể chủ động lộ trình, đăng ký học thêm một số môn mà không bị quá tải.
Thử thách lớn nhất với Hiền là học kỳ II năm thứ ba. Nam sinh bước vào các môn chuyên ngành khó, thực tập ở doanh nghiệp, chuẩn bị làm đồ án tốt nghiệp và tham gia nghiên cứu khoa học. Áp lực càng đè nặng khi Hiền bị một số công ty từ chối nhận thực tập. Phải đến khi được một doanh nghiệp khác nhận, chàng trai quê Đồng Tháp mới thả lỏng tinh thần.
Hiền sắp xếp, xin dồn lịch các môn học hoặc trao đổi nghiên cứu với giảng viên vào 1-2 ngày cố định trong tuần để dành thời gian đi làm. Buổi tối, nam sinh hoàn thành bài vở và các việc tồn đọng, làm đồ án tốt nghiệp.
"Đến giờ, mình vẫn thấy khó tin khi vượt qua được giai đoạn cam go đó", Hiền chia sẻ.
Quá trình học, Hiền tham gia nhiều dự án nghiên cứu về Khoa học máy tính. Nam sinh tâm đắc với đề tài "Bảo vệ tính riêng tư trong hệ thống chăm sóc sức khỏe thông minh tại nhà". Đây là đề tài cấp Đại học Quốc gia dưới sự hướng dẫn của thạc sĩ Lê Thị Bảo Thu, giảng viên khoa Khoa học Kỹ thuật và máy tính.
Hiền nhìn nhận đây là hướng nghiên cứu thiết thực trong thời đại số, bởi bên cạnh sức khỏe thì dữ liệu cá nhân cũng là một tài sản quý giá. Nam sinh phụ trách phần xây dựng giải pháp, giả lập và đánh giá mô hình. Sau đó, Hiền tiếp tục đánh giá một số tính chất của hệ thống, thực hiện các kịch bản tấn công để kiểm tra khả năng bảo mật và mức độ bảo vệ quyền riêng tư cho dữ liệu người dùng.
Thạc sĩ Lê Thị Bảo Thu đánh giá Hiền có năng lực nghiên cứu độc lập, thái độ lắng nghe và học hỏi tốt. Dù bài báo nghiên cứu đã được chấp nhận đăng ở một hội nghị chuyên ngành, Hiền vẫn tiếp tục chỉnh sửa theo góp ý của thầy cô.
"Em ấy rất trách nhiệm, không ngại khó, sẵn sàng thảo luận chi tiết các góp ý để hoàn thiện tốt nhất có thể", cô Thu nhận xét.
Sau tốt nghiệp, Hiền muốn tiếp tục theo đuổi nghiên cứu và ứng dụng khoa học máy tính. Nam sinh dự định xin làm trợ giảng để củng cố kiến thức, rèn kỹ năng truyền đạt, song song làm việc tại các doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh, giáo dục hoặc y tế nhằm tích lũy kinh nghiệm, hiểu thị trường.
