Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) ngày 12/5 công bố số liệu mới, cho thấy giá tiêu dùng hồi tháng 4 đã tăng 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2023, giai đoạn cuối trong nhiệm kỳ tổng thống của ông Joe Biden.
Lạm phát tại Mỹ từng tăng lên mức khoảng 9% vào giữa năm 2022, do ảnh hưởng của chiến sự Ukraine, trước khi giảm dần vào năm 2024. Lạm phát duy trì ở mức ổn định 2,3-2,9% trong năm đầu nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump, rồi tăng vọt gần đây do chiến sự Iran.
Theo BLS, giá tiêu dùng tại Mỹ trong tháng 3 tăng 3,3%, cao hơn mức 2,4% của tháng 2, thời điểm chiến sự Iran chưa bùng phát.
Tổng thống Trump đắc cử với cam kết sẽ kéo sinh hoạt phí của người Mỹ đi xuống và khắc phục “thảm họa kinh tế” dưới thời ông Biden. Tuy nhiên, ông Trump đến nay chưa thực hiện được điều này.
Giá năng lượng ở Mỹ tăng 3,8% trong tháng 4, đóng góp hơn 40% vào mức tăng chung theo tháng. Theo dữ liệu của Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình toàn quốc liên tục tăng trong những tháng sau khi chiến sự Iran bắt đầu, hiện ở mức 4,5 USD/gallon, trong khi giá trung bình năm ngoái là 3,1 USD/gallon.
Giá năng lượng tăng mạnh chủ yếu do eo biển Hormuz, huyết mạch dầu mỏ thế giới, tiếp tục bị phong tỏa. Giá dầu tiếp tục tăng trong ngày 11/5, sau khi Tổng thống Donald Trump gọi đề xuất hòa bình mà Iran đưa ra là “rác rưởi” và “hoàn toàn không thể chấp nhận được”.
Giá vé máy bay cũng tăng 20,7%, trong bối cảnh các hãng hàng không chật vật ứng phó với giá nhiên liệu tăng vọt. Các chi phí thiết yếu trong đời sống hằng ngày đồng loạt đi lên. Giá thực phẩm tăng 3,8%, trong khi giá dịch vụ năng lượng, gồm điện và các tiện ích, tăng 5,4%.
CPI lõi, tức chỉ số không tính các nhóm giá biến động mạnh như thực phẩm và năng lượng, tăng ở mức khiêm tốn hơn, 2,8%.
Theo giới quan sát, mức tăng lạm phát tháng 4 đang gây thêm áp lực đối với ông Trump và phe Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Reuters dẫn lời các chuyên gia dự báo giá cả ở Mỹ sẽ tiếp tục tăng cao, lan rộng trong những tháng tới, khi eo biển Hormuz vẫn tiếp tục bị phong tỏa và thỏa thuận kết thúc chiến sự giữa Mỹ với Iran vẫn xa vời.
AFP dẫn lời Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist cho biết một hành khách nước này đã xét nghiệm dương tính với biến thể Andes của vi rút Hanta, và tình hình của bệnh nhân đang xấu đi. Người bệnh xuất hiện các triệu chứng nghi nhiễm trong lúc trên chuyến bay sơ tán do chính phủ Pháp tổ chức. Bốn hành khách Pháp khác đi cùng chuyến có kết quả âm tính, nhưng sẽ được xét nghiệm lại sau đó, theo Bộ trưởng Rist."Điều quan trọng là hành động ngay từ đầu và cắt đứt chuỗi lây truyền. Đó là điều mà chúng tôi đang cùng Thủ tướng thực hiện, đặc biệt với sắc lệnh vừa được ban hành cho phép chúng tôi tăng cường những biện pháp cách ly đối với trường hợp tiếp xúc và để bảo vệ cộng đồng", bà Rist cho biết và nói thêm rằng nước Pháp sẵn sàng ứng phó dịch bệnh. Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu cũng chủ trì cuộc họp xử lý khủng hoảng do vi rút Hanta trong hôm qua.
Về phần mình, Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ thông báo một công dân nước này trong quá trình sơ tán khỏi du thuyền đã xuất hiện những triệu chứng nhẹ nghi nhiễm vi rút Hanta. Một công dân khác có kết quả dương tính với biến thể Andes. Toàn bộ công dân Mỹ trên tàu đều đã lên chuyến bay đặc biệt về nước, trong đó 2 hành khách có triệu chứng ngồi khoang cách ly riêng, Reuters đưa tin.
Theo yêu cầu của chính quyền quần đảo Canary, chiến dịch sơ tán công dân các nước khỏi du thuyền phải hoàn tất trong hôm 11.5 (giờ địa phương), và con tàu rời đi sau đó trong ngày. Phía Tây Ban Nha xác nhận không tìm thấy chuột, vật chủ mang theo vi rút Hanta, trên tàu.
Trong bối cảnh này, WHO khuyến nghị các nước thực hiện biện pháp cách ly kéo dài 42 ngày và chủ động theo dõi tình trạng hành khách rời tàu, bao gồm mỗi ngày kiểm tra triệu chứng như sốt, theo AFP. Tuy nhiên, từng quốc gia quyết định áp dụng những biện pháp phù hợp với điều kiện nước họ.
Chẳng hạn, Bộ Y tế Hy Lạp cho biết hành khách nước này được yêu cầu bắt buộc cách ly 45 ngày ở bệnh viện tại Athens, trong khi 14 công dân Tây Ban Nha được đưa vào bệnh viện quân y ở Madrid. Úc cho biết sẽ đưa 6 công dân hồi hương vào cơ sở cách ly phía bắc TP.Perth trong ít nhất 3 tuần. Còn tại Anh, 20 hành khách vào thời điểm quay về nước được đưa đến một bệnh viện gần TP.Liverpool để xét nghiệm và cách ly khoảng 72 giờ.
Trong khi đó, Mỹ cho hay 17 hành khách nước này có thể không cần phải bắt buộc cách ly ở cơ sở tại ĐH Nebraska. Họ có thể quay về nhà tùy theo mức độ đánh giá của phía y tế, và phải đảm bảo không làm lây nhiễm cho người khác trên đường đi. Tuy nhiên, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cảnh báo biện pháp trên của Mỹ có thể mang đến rủi ro.
"Hải quân Pháp sáng 31/5 chặn Tagor, tàu chở dầu đang chịu các lệnh trừng phạt quốc tế và xuất phát từ Nga", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo trên X ngày 1/6. "Chiến dịch này hoàn toàn hợp pháp, diễn ra trên vùng biển quốc tế ở Đại Tây Dương với sự hỗ trợ của nhiều đối tác, trong đó có Anh".
Hải quân Pháp công bố video cho thấy trực thăng NH90 Caiman tiếp cận tàu Tagor đang di chuyển trên biển. Các binh sĩ sau đó đu dây từ trực thăng xuống boong tàu và kiểm soát phương tiện này.
Cơ quan Hàng hải Đại Tây Dương của Pháp cho biết Tagor khởi hành từ cảng Murmansk, tây bắc Nga. Tàu bị nghi treo cờ Cameroon trái phép và đang hướng đến thành phố ven biển Limbe, phía tây quốc gia châu Phi. Theo nền tảng theo dõi hàng hải MarineTraffic, tàu Tagor dài 252 m, đăng ký dưới cờ Madagascar.
"Quá trình kiểm tra giấy tờ đã cho thấy đăng ký của con tàu không hợp lệ", cơ quan của Pháp thông báo. Tàu có 23 thủy thủ và đang được hải quân Pháp đưa về neo đậu ở vùng biển tây bắc nước này.
Đại sứ quán Nga tại Pháp đã đề nghị Paris cung cấp thông tin thủy thủ đoàn. "Phía Pháp chưa đưa ra bất kỳ thông báo nào liên quan đến các biện pháp được thực hiện đối với con tàu", theo đại sứ quán Nga.
Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 1/6 cho biết Moskva coi hành động của Paris với tàu Tagor "là phi pháp".
"Những hành động này chẳng khác nào cướp biển", ông Peskov nói. "Chúng tôi hoàn toàn không đồng ý với nhận định rằng hành động của phía Pháp đã tuân thủ luật pháp quốc tế".
Tagor là tàu dầu thứ tư bị lực lượng Pháp đổ bộ và bắt giữ kể từ tháng 9/2025 với cáo buộc thuộc "đội tàu bóng tối". Đây là thuật ngữ phương Tây dùng để chỉ những tàu hàng mà họ cho rằng Nga sử dụng để lách lệnh trừng phạt, được quản lý thông qua mạng lưới công ty bình phong để che giấu quyền sở hữu.
Cuộc diễn tập Imminent Field 26 diễn ra ngày 18-22/5 trên Cao tốc số 2, đoạn chạy qua khu vực phía tây bắc thị trấn Forssa ở miền nam Phần Lan, với sự tham gia của tiêm kích tàng hình F-35B Italy, cùng chiến đấu cơ F/A-18D MLU2, máy bay huấn luyện Hawk và vận tải cơ Learjet 35A/S thuộc biên chế không quân Phần Lan.
Diễn tập thường niên Imminent Field, trước đây mang tên Baana, là hoạt động huấn luyện của không quân Phần Lan nhằm duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu bằng cách phân tán máy bay đến các địa điểm ngoài căn cứ cố định. Đây là một phần trong quá trình huấn luyện của toàn bộ phi công Phần Lan.
Đây là lần đầu phiên bản F-35B tham gia sự kiện, sau những lần tham gia của tiêm kích F-35A Na Uy và Mỹ trong giai đoạn 2023-2024. Ban tổ chức lựa chọn tiêm kích F-35B Italy do biến thể này có khả năng cánh trên đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng (STOVL), đồng thời số máy bay này đang đồn trú tại căn cứ Pirkkala của không quân Phần Lan.
Cất hạ cánh trên đường cao tốc là kỹ năng rất có lợi trong xung đột, khi các sân bay quân sự dễ trở thành mục tiêu bị đối phương phá hủy đầu tiên. Lực lượng phòng thủ có thể phân tán máy bay tới những địa điểm bí mật rồi cất cánh từ đường cao tốc để phản công, gây bất ngờ cho đối phương.
Trong thời Chiến tranh Lạnh, các nước thành viên NATO và khối Hiệp ước Warsaw thường xuyên thực hành nội dung này.
F-35B là phiên bản được phát triển cho thủy quân lục chiến Mỹ, nổi bật nhờ khả năng STOVL, cho phép nó hoạt động trên các tàu đổ bộ có sàn đáp nhỏ hơn tàu sân bay thông thường. Tuy nhiên, hệ thống STOVL cồng kềnh khiến F-35B có tầm hoạt động và khả năng cơ động thua kém biến thể F-35A không quân và F-35C hải quân.
Ngoài thủy quân lục chiến Mỹ, một số quốc gia đồng minh của Washington cũng đặt mua và đang biên chế dòng F-35B.
