Đó là nội dung đáng chú ý của dự thảo thông tư quy định trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu cho xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; trình tự, thủ tục chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới cải tạo, xe máy chuyên dùng cải tạo; trình tự, thủ tục kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến góp ý.
Dự thảo thông tư vẫn giữ nguyên chu kỳ kiểm định khí thải xe máy có thời gian sản xuất dưới 5 năm là 60 tháng, xe từ 5 năm đến 12 năm là 24 tháng, xe trên 12 năm là 12 tháng như thông tư 47/2024/TT-BGTVT.
Theo quy định hiện hành, với xe máy có thời gian tính từ năm sản xuất đến 5 năm, chủ xe không phải nộp hồ sơ kiểm định khí thải và không phải mang xe đến cơ sở đăng kiểm để đo khí thải.
Cục Đăng kiểm sẽ tra cứu dữ liệu của cơ quan này về giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của xe, kết hợp cơ sở dữ liệu về đăng ký xe của Bộ Công an để cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải lần đầu cho xe.
Với xe máy đã sản xuất trên 5 năm, chủ xe phải mang xe đến cơ sở đăng kiểm, xuất trình giấy tờ đăng ký xe để kiểm định khí thải.
Tuy nhiên theo dự thảo thông tư, xe máy dưới hay trên 5 năm tuổi đều được quy định chặt chẽ hơn về hồ sơ kiểm định lần đầu, nhằm phù hợp với quy định pháp luật hiện hành và việc thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử.
Theo đó, xe kiểm định lần đầu cần phải nộp hồ sơ gồm: bản chụp, bản chà số khung số máy; bản sao phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng (xe sản xuất, lắp ráp trong nước), giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (xe nhập khẩu) trong trường hợp mà dữ liệu của Cục Đăng kiểm Việt Nam chưa chia sẻ được; hai ảnh chụp xe chéo góc thể hiện rõ biển số xe (thể hiện thời gian thực khi chụp); bản chính giấy chứng nhận cải tạo của xe (đối với xe cải tạo) đối với trường hợp dữ liệu về cải tạo của xe chưa chia sẻ được từ Cục Đăng kiểm.
Bên cạnh đó, chủ xe phải xuất trình giấy đăng ký xe, giấy tờ về chủ xe (là một trong các giấy tờ: bản chính căn cước công dân hoặc căn cước điện tử tích hợp trên tài khoản định danh mức độ 2 trở lên).
Chủ xe lựa chọn bất kỳ cơ sở đăng kiểm nào trên phạm vi cả nước để nộp 1 bộ hồ sơ theo quy định tương ứng trực tuyến hoặc nộp trực tiếp hoặc qua hệ thống bưu chính tới cơ sở đăng kiểm.
Với xe máy kiểm định khí thải lần đầu có thời gian không quá 5 năm từ ngày sản xuất, chủ xe chỉ nộp hồ sơ mà không phải mang xe đến cơ sở đăng kiểm.
Từ khi nhận được hồ sơ hợp lệ, cơ sở đăng kiểm sẽ cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải cho chủ xe trong 3 giờ làm việc (bản giấy cho chủ xe nộp hồ sơ giấy, bản điện tử cho chủ xe nộp hồ sơ trực tuyến).
Đối với xe máy có thời gian quá 5 năm từ ngày sản xuất, khi thực hiện kiểm định khí thải lần đầu, ngoài hồ sơ, chủ xe phải mang xe đến cơ sở đăng kiểm. Hồ sơ đạt yêu cầu, cơ sở đăng kiểm sẽ thực hiện kiểm định khí thải, cấp giấy chứng nhận kiểm định.
Với xe kiểm định khí thải định kỳ, cần phải xuất trình giấy đăng ký xe, giấy tờ về chủ xe, bản chính giấy chứng nhận cải tạo xe (đối với xe cải tạo mà dữ liệu về cải tạo của xe chưa chia sẻ được từ Cục Đăng kiểm)
Không ít tài xế có thói quen để sẵn vài chai nước lọc trong xe để tiện sử dụng, đặc biệt vào những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng chính vật dụng quen thuộc này lại là yếu tố tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, thậm chí có thể dẫn đến cháy xe nếu đặt sai vị trí trong ô tô, nhất là khi xe dừng đỗ dưới trời nắng.
Về bản chất, chai nước nhựa trong suốt chứa đầy nước có thể hoạt động như một thấu kính hội tụ. Khi ánh nắng mặt trời chiếu xuyên qua, các tia sáng không còn phân tán mà bị tập trung vào một điểm rất nhỏ trên bề mặt nội thất. Nguyên lý này tương tự cách nhiều người từng dùng kính lúp để đốt giấy trong các thí nghiệm về ánh sáng. Theo đó, khi năng lượng sáng bị "nén" lại sẽ chuyển hóa thành nhiệt lượng tại một điểm cụ thể.
Trong điều kiện thuận lợi, điểm hội tụ này có thể đạt nhiệt độ đủ cao để làm nóng, thậm chí gây cháy một số vật liệu như da, nỉ hoặc nhựa trong xe. Thực tế, đã có những thử nghiệm cho thấy chỉ sau một khoảng thời gian ngắn, tia sáng hội tụ qua chai nước có thể để lại vết cháy xém trên bề mặt ghế.
Rủi ro này càng gia tăng khi đặt trong bối cảnh môi trường ca-bin ô tô vốn đã rất nóng. Khi xe đậu ngoài trời nắng, nhiệt độ bên trong có thể nhanh chóng tăng lên mức 50 - 60 độ C, thậm chí cao hơn nếu đỗ lâu. Không gian kín khiến nhiệt bị giữ lại, làm các vật liệu nội thất nóng lên nhanh chóng và dễ bị tác động bởi nguồn nhiệt cục bộ.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận đúng bản chất rằng không phải cứ để chai nước trong xe là chắc chắn gây cháy. Nguy cơ chỉ xuất hiện khi hội đủ các yếu tố như ánh nắng chiếu trực tiếp, góc chiếu phù hợp, chai nước trong suốt và được đặt ở vị trí có thể hội tụ ánh sáng vào một điểm trên nội thất. Dù vậy, chính vì khó kiểm soát các yếu tố này trong thực tế, việc chủ động phòng tránh vẫn là cần thiết.
Bên cạnh nguy cơ gây cháy, việc để chai nước trong ô tô dưới trời nắng còn tiềm ẩn những vấn đề khác. Nhiệt độ cao có thể làm biến dạng chai nhựa, đồng thời khiến một số hợp chất trong nhựa thôi nhiễm vào nước. Nếu tiếp tục sử dụng, chất lượng nước uống không còn đảm bảo như ban đầu. Ngoài ra, môi trường nóng ẩm cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, đặc biệt ở phần miệng chai nếu đã mở nắp.
Trong một số trường hợp, áp suất bên trong chai tăng do nhiệt độ cao cũng có thể khiến chai bị phồng, rò rỉ nước ra nội thất xe. Dù khả năng phát nổ không phổ biến, nhưng đây vẫn là yếu tố cần lưu ý khi để các vật chứa chất lỏng trong không gian kín, nhiệt độ cao.
Từ những phân tích trên, có thể thấy chai nước lọc về bản chất không phải là vật dụng nguy hiểm, nhưng lại hoàn toàn có thể trở thành yếu tố rủi ro khi đặt trong môi trường đặc thù như ca-bin ô tô dưới trời nắng. Vì vậy, người sử dụng ô tô nên hạn chế để chai nước trong xe khi đậu lâu ngoài trời, đặc biệt là ở những vị trí có thể bị ánh nắng chiếu trực tiếp như trên táp-lô, ghế ngồi hoặc gần cửa kính. Nếu cần mang theo nước, nên cất trong hộc kín, che chắn khỏi ánh sáng hoặc mang theo khi rời xe.
Không chỉ chai nước, một số vật dụng quen thuộc khác cũng không nên để trong ô tô dưới trời nắng nóng. Các thiết bị điện tử như điện thoại, pin sạc dự phòng dễ bị hư hỏng hoặc tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ khi quá nhiệt. Ngoài ra, bật lửa, bình xịt, nước hoa hay lon nước có ga cũng có thể tăng áp suất và phát nổ trong môi trường nhiệt độ cao. Ngay cả kính mắt hoặc các vật liệu trong suốt cũng có thể tạo hiệu ứng tương tự thấu kính, gây tập trung ánh sáng và làm tăng nguy cơ cháy cục bộ trong xe.
Các tài xế thường được khuyến cáo nên giữ khoảng cách an toàn khi lái xe, đặc biệt trên đường cao tốc. Nhưng khoảng cách an toàn chính xác là gì, và làm thế nào người lái xe có thể nhanh chóng và chính xác ước lượng nó khi lái xe trên đường cao tốc?
Tại Trung Quốc, vạch 69 trên đường cao tốc nói đến vạch trắng đứt đoạn, mỗi đoạn trắng dài 6 m và khoảng cách giữa hai đoạn là 9 m, vì vậy có tên là "vạch 69". Tổng chiều dài của mỗi cặp đoạn vạch phân làn và khoảng cách giữa chúng là 15 m, và khoảng cách giữa 10 đoạn trắng là 150 m.
Một đại diện của Ban hướng dẫn phòng ngừa và xử lý tai nạn giao thông thuộc Cục quản lý giao thông Bộ Công an Trung Quốc nói rằng nếu đang lái xe với tốc độ trên 100 km/h trên đường cao tốc, tài xế cần duy trì khoảng cách an toàn hơn 100 m so với xe phía trước.
Trong trường hợp này, họ có thể đếm xem có bao nhiêu vạch kẻ đường (69) giữa bạn và xe phía trước. Nếu ít hơn 6 vạch, nên giảm tốc độ cho phù hợp để tăng khoảng cách. Nếu tốc độ dưới 100 km/h, khoảng cách có thể được rút ngắn cho phù hợp, nhưng không được ít hơn 50 m. Điều đó có nghĩa nên duy trì khoảng cách ít nhất ba vạch kẻ đường giữa bạn và xe phía trước.
Ngoài ra, khi lái xe trên đường cao tốc, trong trường hợp xảy ra tai nạn hoặc xe bị hỏng hóc, theo quy định, người lái xe phải đặt biển báo cảnh báo cách đó 150 m về phía sau. Vạch kẻ 69 là một cách để các tài xế dễ dàng xác định khoảng cách này. "Chỉ cần đếm 10 vạch, ta được 150 m", người đại diện trên nói.
Sau hơn hai tháng triển khai Quyết định 01/2026 về hạn chế phương tiện theo khung giờ và khu vực, Sở Xây dựng Hà Nội - trên cơ sở phối hợp với Công an thành phố mới đây đã báo cáo, đề xuất UBND TP.Hà Nội xem xét điều chỉnh một số quy định, nhằm giảm tác động ngoài mong muốn. Trong đó, đáng chú ý có việc "nới lỏng" lưu thông với xe bán tải, nhóm phương tiện lâu nay xếp chung với xe tải.
Theo báo cáo, chính sách kiểm soát giao thông theo giờ cao điểm, xét về tổng thể, đã phát huy hiệu quả bước đầu. Việc tách dòng xe tải nặng ra khỏi khung giờ đông đúc giúp giảm áp lực lên hạ tầng, cải thiện tốc độ lưu thông và góp phần làm rõ hơn cấu trúc vận hành giao thông đô thị. Nhiều doanh nghiệp vận tải cũng đã chủ động điều chỉnh hoạt động sang ban đêm, qua đó phân bổ lại lưu lượng theo hướng hợp lý hơn.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai Quyết định 01/2026, một số vấn đề phát sinh từ thực tiễn đã được ghi nhận thông qua ý kiến của các doanh nghiệp, hiệp hội và tổ chức liên quan. Trong đó đáng chú ý, đối với dòng xe bán tải, việc phân loại theo quy định hiện hành khiến phương tiện này thuộc nhóm xe tải thông dụng và phải tuân thủ khung giờ hạn chế. Điều này được cho là chưa hợp lý và ảnh hưởng đến tâm lý người sử dụng; đồng thời tác động nhất định đến hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh ô tô.
Theo số liệu từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), trong giai đoạn từ 2021 - 2025, tổng lượng xe bán tải tiêu thụ tại Hà Nội đạt 14.704 xe, bao gồm cả xe bán tải được phân loại là ô tô con và ô tô tải. Trên cơ sở khảo sát thực tế, cơ quan chức năng đánh giá loại xe này có kích thước, khối không khác biệt đáng kể so với các dòng SUV hay crossover, số lượng lại không lớn. Do đó, khó có thể coi là nguyên nhân chính gây ùn tắc.
Việc áp dụng cơ chế hạn chế tương tự xe tải vì thế tạo ra nhiều hệ lụy. Không chỉ ảnh hưởng đến nhu cầu đi lại của người sử dụng, chính sách này còn tác động trực tiếp đến thị trường ô tô và hoạt động kinh doanh của các hãng xe, đặc biệt trong bối cảnh phân khúc bán tải đang có vai trò đáng kể tại Việt Nam.
Từ phân tích trên, liên ngành Sở Xây dựng – Công an TP.Hà Nội đã thống nhất báo cáo UBND TP. Hà Nội xem xét điều chỉnh quy định theo hướng cho phép xe bán tải được lưu thông tương tự ô tô con, nhằm hạn chế những tác động tiêu cực đến thị trường và nhu cầu sử dụng.
Thực tế thị trường thời gian gần đây cũng ghi nhận một số biến động đáng chú ý liên quan đến dòng xe bán tải. Theo đó, sau khi Quyết định 01/2026 có hiệu lực, nhiều người dùng bày tỏ sự băn khoăn về phạm vi và thời gian sử dụng phương tiện, đặc biệt với nhu cầu di chuyển trong đô thị giờ cao điểm.
Thậm chí, bắt đầu xuất hiện làn sóng "bán tháo" xe bán tải. Ghi nhận trên các nền tảng mua bán ô tô cho thấy, lượng tin rao bán xe bán tải có xu hướng gia tăng, trong đó xuất hiện không ít xe còn khá mới. Diễn biến này phần nào phản ánh tâm lý thận trọng của người dùng trước những thay đổi về chính sách lưu thông. Do đó, việc đề xuất điều chỉnh cho thấy cơ quan chức năng đã bước đầu đánh giá lại tác động của chính sách sau thời gian triển khai. Thay vì áp dụng đồng loạt, các quy định đang được xem xét theo hướng phân loại cụ thể từng nhóm phương tiện, phù hợp với mức độ ảnh hưởng thực tế đến giao thông đô thị.
Nếu được thông qua, đề xuất này không chỉ tháo gỡ vướng mắc đối với xe bán tải, mà còn góp phần hoàn thiện khung chính sách theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với thực tiễn vận hành giao thông tại Hà Nội.
