Mới đây, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cơ sở 2 (TPHCM) tiếp nhận anh L.V.H. (38 tuổi) trong tình trạng đột ngột chóng mặt kèm yếu liệt nửa người trái tăng dần, nghi ngờ đột quỵ não cấp.
Ngay khi tiếp nhận, ê-kíp Trung tâm Hồi sức Cấp cứu của đơn vị đã nhanh chóng thăm khám, đánh giá lâm sàng, kích hoạt quy trình xử trí đột quỵ cấp “Stroke Code” và thực hiện các chẩn đoán hình ảnh cần thiết.
Trên cơ sở đó, người bệnh được chỉ định truyền thuốc tiêu sợi huyết, bảo đảm tận dụng tối đa “thời gian vàng”. Sau khi hoàn tất giai đoạn điều trị ban đầu và tình trạng ổn định, người đàn ông được đánh giá chuyên sâu bằng các kỹ thuật hiện đại như MRI não, CT tưới máu và chụp DSA.
Kết quả cho thấy mạch máu não đã tái thông tốt, không còn ghi nhận huyết khối hay tình trạng hẹp đáng kể. Chỉ sau 24 giờ điều trị và chăm sóc tích cực, tình trạng của người bệnh được cải thiện rõ rệt, không còn cảm giác tê yếu nửa người bên trái, khả năng vận động và giao tiếp phục hồi gần như bình thường.
Tại giường bệnh, anh H. cho biết bản thân làm nghề gia công nội thất gỗ. Chiều ngày xảy ra sự việc, khi anh đang ở công trình thì đột ngột cảm thấy chóng mặt dữ dội, sau đó tay chân bên trái yếu dần và không thể tự đi lại được.
Nhận thấy tình trạng bất thường, anh đã nhờ tài xế xe công nghệ đưa đến bệnh viện cấp cứu. Vợ bệnh nhân cho biết, anh có bệnh tăng huyết áp nhưng thường chủ quan, không đi khám định kỳ mà tự mua thuốc uống. Thậm chí, việc dùng thuốc cũng không đều đặn.
Theo BS Huỳnh An Khang, đột quỵ não hiện nay có xu hướng trẻ hóa, xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ tuổi, với nhiều yếu tố nguy cơ như căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá, rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp hoặc lối sống thiếu vận động.
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu tối khẩn. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường (như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc đau đầu dữ dội đột ngột) để đưa người bệnh đi cấp cứu trong “giờ vàng” mang ý nghĩa quyết định đối với khả năng hồi phục.
Cảnh giác nhầm lẫn tê tay chân bình thường
Một trường hợp đột quỵ nguy hiểm khác là ông T. (64 tuổi). Khai thác bệnh sử, ông bắt đầu xuất hiện các đợt tê ran, yếu nhẹ tay chân trái từ một tháng trước, mỗi lần kéo dài 30-60 giây rồi tự hết.
Triệu chứng thường xảy ra về đêm nhưng ông nghĩ mệt mỏi do thiếu ngủ, thoái hóa cột sống nên không đi khám. Tối trước khi nhập viện, bệnh nhân cũng xuất hiện những triệu chứng trên rồi bất ngờ yếu liệt nửa người trái, nói khó, giảm rõ khả năng vận động tay chân.
BSCKI Đặng Khắc Giáp, khoa Thần kinh tại một bệnh viện ở TPHCM, chia sẻ, vì bệnh nhân phát hiện đột quỵ lúc mới thức dậy nên việc xác định chính xác thời điểm khởi phát gặp nhiều khó khăn.
Đây là yếu tố quan trọng, vì thuốc tiêu sợi huyết chỉ phát huy hiệu quả và đảm bảo an toàn trong “thời gian vàng” (dưới 4,5 giờ từ khi xuất hiện triệu chứng). Sau mốc này, nguy cơ xuất huyết não tăng lên, trong khi khả năng cứu mô não giảm đáng kể.
Người bệnh được chỉ định chụp MRI não khẩn cấp, ghi nhận ổ nhồi máu cấp ở bán cầu não phải chưa lan rộng, vùng thiếu máu não chưa hoại tử. Đây là dấu hiệu cho thấy khả năng bệnh nhân khởi phát đột quỵ dưới 4 giờ, vẫn còn trong cửa sổ điều trị tiêu sợi huyết.
Trải qua hội chẩn nhanh, bác sĩ quyết định tiêm thuốc tiêu sợi huyết cho ông T. nhằm làm tan cục máu đông, tái thông dòng máu lên não. 15 phút sau tiêm, ông bắt đầu cải thiện khả năng vận động và nói rõ hơn. Sau vài giờ, sức cơ bệnh nhân phục hồi, tự đi lại, giao tiếp và sinh hoạt bình thường.
Bác sĩ Giáp cho biết, những cơn tê tay chân thoáng qua trước đó của ông T. nhiều khả năng là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) – dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ. Tình trạng này xảy ra khi dòng máu lên não bị giảm tạm thời do mạch máu hẹp hoặc xuất hiện cục huyết khối nhỏ gây tắc nghẽn trong thời gian ngắn.
Vì mạch máu nhanh chóng tự tái thông nên triệu chứng tự hết, khiến nhiều người lầm tưởng bệnh nhẹ hoặc chỉ là rối loạn tuần hoàn thông thường. Tuy nhiên, khoảng 20% người bị thiếu máu não thoáng qua có thể xảy ra đột quỵ sau đó nếu không điều trị dự phòng.
Bác sĩ nhấn mạnh, không nên xem nhẹ các dấu hiệu thần kinh thoáng qua như tê yếu một bên tay chân, méo miệng, nói khó, nhìn mờ, chóng mặt hoặc mất thăng bằng dù chỉ kéo dài vài chục giây rồi tự hết.
Khác với tê mỏi thông thường do sai tư thế hay chèn ép thần kinh, các triệu chứng cảnh báo đột quỵ thường xuất hiện đột ngột, khu trú một bên cơ thể, xu hướng lặp đi lặp lại nhiều lần.
Để giảm nguy cơ đột quỵ, người dân cần kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu; duy trì vận động thể lực đều đặn với tổng thời gian ít nhất 150 phút mỗi tuần; hạn chế căng thẳng kéo dài.
Đồng thời, cần xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất.
Lão hóa thường đi kèm với cảm giác "sương mù não", suy nghĩ chậm hơn và trí nhớ suy giảm. Nhiều người chấp nhận đây là hệ quả tất yếu của tuổi tác. Nhưng nghiên cứu mới công bố trên Journal of Extracellular Vesicles cho thấy điều đó có thể không hoàn toàn đúng.
Nhóm khoa học tại Texas A&M University đã phát triển một loại thuốc xịt mũi giúp giảm viêm não, phục hồi chức năng tế bào và cải thiện trí nhớ chỉ sau vài tuần trong các mô hình lão hóa.
Theo trưởng nhóm nghiên cứu Ashok Shetty, phát hiện này mở ra khả năng "đảo ngược quá trình lão hóa não, giúp con người duy trì sự minh mẫn và tránh suy giảm nhận thức".
"Các bệnh liên quan đến tuổi tác của não bộ như chứng mất trí nhớ là mối lo ngại lớn về sức khỏe trên toàn thế giới. Những gì chúng tôi đang chứng minh là quá trình lão hóa não có thể được đảo ngược, giúp mọi người duy trì sự minh mẫn về tinh thần, tham gia các hoạt động xã hội và tránh được sự suy giảm do tuổi tác", nhà nghiên cứu chính Ashok Shetty cho biết trong một thông cáo báo chí.
Trung tâm của phương pháp này là các túi ngoại bào, những cấu trúc siêu nhỏ mang theo microRNA. Đây là các phân tử có vai trò điều hòa hoạt động của gene, giúp "bật" hoặc "tắt" các quá trình sinh học trong tế bào.
Điểm đột phá nằm ở cách đưa chúng vào não. Thay vì phải can thiệp xâm lấn, thuốc được đưa qua đường mũi, tận dụng các đường dẫn trực tiếp từ khoang mũi lên não.
Nhà nghiên cứu Maheedhar Kodali cho biết phương pháp này cho phép tiếp cận não một cách hiệu quả mà không cần phẫu thuật, giúp các tế bào miễn dịch hấp thụ các túi ngoại bào và điều chỉnh phản ứng viêm.
Khi não già đi, tình trạng viêm nhẹ tích tụ theo thời gian, đặc biệt ở các vùng liên quan đến trí nhớ. Quá trình này có liên quan mật thiết đến các bệnh như Alzheimer và Dementia.
Các microRNA giúp ức chế các con đường gây viêm đang hoạt động quá mức. Đồng thời chúng phục hồi chức năng ty thể, tức là "nhà máy năng lượng" của tế bào, giúp tế bào thần kinh hoạt động hiệu quả trở lại.
Trong các thử nghiệm, những cá thể được điều trị cho thấy: khả năng nhận biết vật thể tốt hơn; phản ứng nhanh hơn với thay đổi môi trường; trí nhớ và chức năng nhận thức được cải thiện rõ rệt.
Đáng chú ý, hiệu quả xuất hiện chỉ sau vài tuần và có thể kéo dài nhiều tháng, dù chỉ sử dụng hai liều.
Dù chưa được thử nghiệm trên người, nghiên cứu này cho thấy một hướng đi hoàn toàn mới. Thay vì chỉ làm chậm quá trình suy giảm, khoa học đang tiến gần hơn tới khả năng đảo ngược nó.
Trong bối cảnh số ca sa sút trí tuệ dự kiến tăng mạnh trong tương lai, một phương pháp đơn giản như thuốc xịt mũi có thể tạo ra bước ngoặt lớn trong y học.
Các nhà nghiên cứu cũng kỳ vọng công nghệ này có thể được ứng dụng trong phục hồi sau đột quỵ hoặc chấn thương não, nơi viêm và tổn thương tế bào đóng vai trò then chốt.
Chiều 24.4, Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu tổ chức lễ đón nhận giải thưởng Vàng đột quỵ thế giới (Gold Status Award), do Tổ chức Đột quỵ thế giới (World Stroke Organization - WSO) trao tặng. Đây là giải thưởng danh giá, đánh dấu bước tiến quan trọng của Thanh Vũ Medic Bạc Liêu trong việc chuẩn hóa hệ thống cấp cứu và điều trị đột quỵ theo tiêu chuẩn quốc tế.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, cho rằng giải thưởng Vàng đột quỵ thế giới mà Thanh Vũ Medic Bạc Liêu đạt được là minh chứng cho hệ thống vận hành khoa học, kỷ luật và đầy tính nhân văn. Thành quả này đã chính thức ghi tên Thanh Vũ Medic Bạc Liêu lên bản đồ đột quỵ Việt Nam và thế giới. Hơn nữa, đơn vị đột quỵ của bệnh viện đã thắp lên thêm hy vọng sống, đặc biệt là sống không tàn phế cho người chẳng may bị bệnh đột quỵ tại khu vực ĐBSCL.
Không chỉ là sự ghi nhận từ tổ chức chuyên môn quốc tế, giải thưởng này còn là cơ hội để người bệnh đột quỵ ở khu vực ĐBSCL có thể tiếp cận quy trình điều trị chuẩn quốc tế ngay tại địa phương, với hệ thống cấp cứu nhanh chóng, chính xác và an toàn.
Thạc sĩ - bác sĩ Phạm Thanh Vũ, Chủ tịch HĐQT Bệnh viện đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu, cho biết bệnh viện đã điều trị khoảng 190 trường hợp đột quỵ trong "giờ vàng", tỷ lệ thành công gần 80%, trong đó can thiệp nội mạch chiếm khoảng 20%.
Đặc biệt, Thanh Vũ Medic Bạc Liêu đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chẩn đoán hình ảnh với các trang thiết bị hiện đại, như: MRI 3 Tesla, CT 128-160 lát cắt, máy chụp mạch số hóa xóa nền DSA... giúp rút ngắn thời gian đánh giá tổn thương não, hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị nhanh và chính xác hơn. Việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại và quy trình cấp cứu chuẩn hóa đã góp phần nâng cao đáng kể hiệu quả điều trị, đồng thời giảm nguy cơ di chứng cho người bệnh đột quỵ.
Trong nhiều trường hợp, vấn đề trên thường không nằm ở việc thiếu nỗ lực mà ở những sai lầm dễ bị bỏ qua trong quá trình giảm mỡ, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Dưới đây là những sai lầm phổ biến mà nhiều người thường mắc khi giảm mỡ:
Không phải cứ ăn thực phẩm lành mạnh thì sẽ giảm cân hay giảm mỡ. Trên thực tế, nhiều món được xem là tốt cho sức khỏe vẫn chứa lượng calo khá cao, dễ gây dư calo nếu ăn quá nhiều.
Ví dụ, các loại hạt dinh dưỡng, bơ đậu phộng, nước ép trái cây, rau trộn nhiều sốt béo, sinh tố bơ và gạo lứt với số lượng nhiều. Chúng đều có thể cung cấp lượng calo đáng kể. Mọi người không cần phải đếm từng calo một cách cực đoan nhưng nên chú ý khẩu phần ăn thực tế, đặc biệt với đồ ăn vặt và đồ uống ngọt.
Không ít người tập gym cho rằng chỉ cần chạy bộ 45 phút hoặc tập cường độ cao là có thể đốt sạch lượng calo từ những bữa ăn lớn. Trên thực tế, lượng calo tiêu hao khi tập thường thấp hơn nhiều so với tưởng tượng. Một ly trà sữa cỡ lớn có thể chứa 300 - 600 calo, trong khi buổi chạy bộ 30 phút đôi khi chỉ giúp đốt khoảng 200 - 400 calo, tùy cân nặng và cường độ vận động.
Bên cạnh đó, đồng hồ thông minh hoặc máy tập cardio tại phòng gym đôi khi có thể ước tính lượng calo tiêu hao cao hơn thực tế. Điều này khiến nhiều người chủ quan và tự thưởng thêm đồ ăn sau buổi tập, từ đó vô tình làm mức calo thâm hụt không đủ để giảm mỡ.
Một buổi tập kéo dài một giờ không thể bù lại việc ngồi liên tục suốt phần lớn thời gian còn lại trong ngày. Đây là sai lầm khá phổ biến ở những người làm việc văn phòng.
Sau khi tập, nhiều người có xu hướng vận động ít hơn vì cảm thấy mệt hoặc cho rằng mình đã tập đủ trong ngày. Điều này vô tình làm giảm lượng calo tiêu hao từ các hoạt động thường ngày như đi bộ, leo cầu thang, làm việc nhà hay di chuyển hằng ngày.
Một số người tập gym gần như mỗi ngày với cường độ rất cao vì muốn thấy kết quả thật nhanh. Tuy nhiên, điều này có thể khiến cơ thể mệt mỏi kéo dài, tăng nguy cơ chấn thương và khó duy trì lâu dài.
Giảm mỡ bền vững thường là một quá trình lâu dài. Trong nhiều trường hợp, cân nặng có thể chưa thay đổi rõ rệt nhưng vòng eo nhỏ hơn, quần áo rộng hơn hoặc cơ thể săn chắc hơn. Đây vẫn là dấu hiệu cho thấy người tập đang đi đúng hướng, theo Verywell Health.
