Lão hóa thường đi kèm với cảm giác “sương mù não”, suy nghĩ chậm hơn và trí nhớ suy giảm. Nhiều người chấp nhận đây là hệ quả tất yếu của tuổi tác. Nhưng nghiên cứu mới công bố trên Journal of Extracellular Vesicles cho thấy điều đó có thể không hoàn toàn đúng.
Nhóm khoa học tại Texas A&M University đã phát triển một loại thuốc xịt mũi giúp giảm viêm não, phục hồi chức năng tế bào và cải thiện trí nhớ chỉ sau vài tuần trong các mô hình lão hóa.
Theo trưởng nhóm nghiên cứu Ashok Shetty, phát hiện này mở ra khả năng “đảo ngược quá trình lão hóa não, giúp con người duy trì sự minh mẫn và tránh suy giảm nhận thức”.
“Các bệnh liên quan đến tuổi tác của não bộ như chứng mất trí nhớ là mối lo ngại lớn về sức khỏe trên toàn thế giới. Những gì chúng tôi đang chứng minh là quá trình lão hóa não có thể được đảo ngược, giúp mọi người duy trì sự minh mẫn về tinh thần, tham gia các hoạt động xã hội và tránh được sự suy giảm do tuổi tác”, nhà nghiên cứu chính Ashok Shetty cho biết trong một thông cáo báo chí.
Trung tâm của phương pháp này là các túi ngoại bào, những cấu trúc siêu nhỏ mang theo microRNA. Đây là các phân tử có vai trò điều hòa hoạt động của gene, giúp “bật” hoặc “tắt” các quá trình sinh học trong tế bào.
Điểm đột phá nằm ở cách đưa chúng vào não. Thay vì phải can thiệp xâm lấn, thuốc được đưa qua đường mũi, tận dụng các đường dẫn trực tiếp từ khoang mũi lên não.
Nhà nghiên cứu Maheedhar Kodali cho biết phương pháp này cho phép tiếp cận não một cách hiệu quả mà không cần phẫu thuật, giúp các tế bào miễn dịch hấp thụ các túi ngoại bào và điều chỉnh phản ứng viêm.
Khi não già đi, tình trạng viêm nhẹ tích tụ theo thời gian, đặc biệt ở các vùng liên quan đến trí nhớ. Quá trình này có liên quan mật thiết đến các bệnh như Alzheimer và Dementia.
Các microRNA giúp ức chế các con đường gây viêm đang hoạt động quá mức. Đồng thời chúng phục hồi chức năng ty thể, tức là “nhà máy năng lượng” của tế bào, giúp tế bào thần kinh hoạt động hiệu quả trở lại.
Trong các thử nghiệm, những cá thể được điều trị cho thấy: khả năng nhận biết vật thể tốt hơn; phản ứng nhanh hơn với thay đổi môi trường; trí nhớ và chức năng nhận thức được cải thiện rõ rệt.
Đáng chú ý, hiệu quả xuất hiện chỉ sau vài tuần và có thể kéo dài nhiều tháng, dù chỉ sử dụng hai liều.
Dù chưa được thử nghiệm trên người, nghiên cứu này cho thấy một hướng đi hoàn toàn mới. Thay vì chỉ làm chậm quá trình suy giảm, khoa học đang tiến gần hơn tới khả năng đảo ngược nó.
Trong bối cảnh số ca sa sút trí tuệ dự kiến tăng mạnh trong tương lai, một phương pháp đơn giản như thuốc xịt mũi có thể tạo ra bước ngoặt lớn trong y học.
Các nhà nghiên cứu cũng kỳ vọng công nghệ này có thể được ứng dụng trong phục hồi sau đột quỵ hoặc chấn thương não, nơi viêm và tổn thương tế bào đóng vai trò then chốt.
Nhiều người mắc bệnh lý cột sống đang phải sống chung với những cơn đau kéo dài, tê bì tay chân, hạn chế vận động hoặc suy giảm khả năng lao động trong nhiều năm. Tuy nhiên, không ít trường hợp vẫn chần chừ điều trị vì e ngại phẫu thuật cột sống tiềm ẩn nhiều rủi ro, dễ để lại biến chứng hoặc thời gian hồi phục kéo dài.
Trong khi đó, sự phát triển của robot phẫu thuật, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống định vị 3D và các công nghệ hình ảnh hiện đại đang tạo nên bước chuyển mới trong điều trị bệnh lý cột sống.
Thực tế, những công nghệ rất tiên tiến này đã được triển khai, nâng cao độ chính xác trong phẫu thuật, giảm xâm lấn, hạn chế sai số kỹ thuật và tối ưu khả năng phục hồi cho người bệnh.
Robot trong phòng mổ thực chất hoạt động như thế nào? Robot có thể thay bác sĩ hay chỉ đóng vai trò hỗ trợ? Những bệnh nhân nào phù hợp với phẫu thuật có robot hỗ trợ? Người cao tuổi, có bệnh nền hay từng phẫu thuật cột sống trước đó có thể hưởng lợi từ công nghệ này hay không? Phẫu thuật robot có đồng nghĩa với chi phí điều trị quá cao?...
Hàng loạt câu hỏi này sẽ được phân tích, giải đáp, làm rõ trong tọa đàm trực tuyến "Ứng dụng robot trong phẫu thuật cột sống - Kỷ nguyên mới của điều trị chính xác và ít xâm lấn". Tọa đàm do báo Dân trí phối hợp cùng Hệ thống Y tế Vinmec phát sóng vào lúc 10h00 ngày 14/7.
Chương trình có sự tham gia của PGS.TS.BS Hoàng Gia Du - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vinmec Smart City, chuyên gia phẫu thuật cột sống, cùng ThS.BSNT Vũ Xuân Phước - Giám đốc Trung tâm Cột sống Vinmec Smart City.
Thông qua các phân tích chuyên môn và những ca bệnh thực tế, hai chuyên gia sẽ giúp độc giả hiểu rõ xu hướng phát triển của phẫu thuật cột sống hiện đại; những trường hợp cần can thiệp phẫu thuật thay vì tiếp tục điều trị bảo tồn; vai trò của robot, hệ thống định vị 3D và AI trong nâng cao độ chính xác của từng thao tác phẫu thuật; cũng như những lợi ích và giới hạn của công nghệ này trong thực hành lâm sàng.
Bên cạnh đó, chương trình sẽ mang đến góc nhìn về “hệ sinh thái robot” trong phẫu thuật cột sống, xu hướng đang được nhiều trung tâm cột sống hàng đầu thế giới triển khai nhằm hướng tới điều trị cá thể hóa, an toàn và ít xâm lấn hơn.
Ở phần giao lưu với độc giả, các chuyên gia trực tiếp giải đáp các câu hỏi về từng trường hợp cụ thể, được nhiều người quan tâm như: Khi nào đau lưng hoặc thoát vị đĩa đệm cần phẫu thuật? Người lớn tuổi có tăng huyết áp, đái tháo đường có thể mổ bằng robot hay không? Robot có giúp giảm nguy cơ biến chứng, mổ lại? Trường hợp cong vẹo cột sống hoặc từng phẫu thuật trước đó có phù hợp với công nghệ này? Chi phí thực tế của một ca phẫu thuật có robot hỗ trợ?...
Tọa đàm không chỉ cung cấp những thông tin cập nhật về sự phát triển của công nghệ trong điều trị bệnh lý cột sống mà còn giúp người bệnh có thêm cơ sở khoa học để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, đúng thời điểm.
Mời quý độc giả theo dõi chương trình tọa đàm trực tuyến “Ứng dụng robot trong phẫu thuật cột sống - Kỷ nguyên mới của điều trị chính xác và ít xâm lấn” trên báo Dân trí. Ngay từ bây giờ, bạn đọc có thể gửi câu hỏi để được các chuyên gia giải đáp trực tiếp trong chương trình.
Trà chứa nhiều chất chống oxy hóa và có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe nếu sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, theo Healthline, một số thói quen uống trà không phù hợp có thể gây tác động bất lợi, đặc biệt với hệ tiêu hóa.
Nhiều người có thói quen uống trà ngay sau khi thức dậy để tỉnh táo. Tuy nhiên, theo Health Shots, điều này có thể kích thích niêm mạc dạ dày do trà chứa caffeine và tanin.
Ở một số người, đặc biệt là người có bệnh dạ dày, uống trà khi bụng đói có thể gây cồn cào, buồn nôn, đầy bụng hoặc tăng tiết axit dạ dày. Nếu muốn uống trà vào buổi sáng, nên ăn nhẹ trước hoặc dùng sau bữa ăn khoảng 30-60 phút.
Thêm quá nhiều đường vào trà
Một tách trà vốn ít calo có thể trở thành đồ uống nhiều năng lượng nếu thêm nhiều đường, siro hoặc kem béo. Tiêu thụ thường xuyên các loại trà nhiều đường có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, kháng insulin và gan nhiễm mỡ. Việc thêm quá nhiều đường vào trà cũng làm giảm những lợi ích sức khỏe vốn có của thức uống này.
Uống quá nhiều, kể cả trà thảo dược
Theo Healthline, uống trà với lượng vừa phải thường an toàn. Tuy nhiên, tiêu thụ quá nhiều có thể khiến cơ thể nạp lượng caffeine cao, dẫn đến mất ngủ, hồi hộp, bồn chồn, đau đầu hoặc rối loạn tiêu hóa. Đối với gan, các nghiên cứu cho thấy nguy cơ tổn thương chủ yếu liên quan đến việc sử dụng lượng lớn chiết xuất trà xanh trong thực phẩm bổ sung, thay vì uống trà pha thông thường.
Nhiều người cho rằng trà thảo dược hoàn toàn tự nhiên nên có thể uống tùy ý. Tuy nhiên, theo Times of India, một số loại thảo dược có thể tương tác với thuốc điều trị hoặc gây áp lực lên gan nếu sử dụng kéo dài hoặc với liều lượng lớn. Người mắc bệnh gan, phụ nữ mang thai hoặc người đang dùng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên các loại trà thảo dược.
Dùng trà quá nóng
Uống trà ở nhiệt độ quá cao có thể gây kích ứng niêm mạc miệng, họng và thực quản. Uống trà quá nóng còn có thể làm tăng cảm giác khó chịu ở người có đường tiêu hóa nhạy cảm. Các chuyên gia khuyến cáo nên để trà nguội bớt trước khi uống thay vì dùng ngay khi vừa pha.
Uống ngay sau bữa ăn
Tanin trong trà có thể làm giảm khả năng hấp thu sắt từ thực phẩm, đặc biệt là sắt có nguồn gốc thực vật. Điều này thường không ảnh hưởng đáng kể đến người khỏe mạnh, nhưng có thể gây bất lợi cho người thiếu máu do thiếu sắt, phụ nữ mang thai hoặc những người có nhu cầu sắt cao. Để hạn chế tác động này, nên uống trà cách bữa ăn khoảng một đến hai giờ.
Dùng trà thay nước lọc
Một số người có thói quen chỉ uống trà suốt cả ngày thay cho nước. Thói quen này có thể khiến cơ thể nạp quá nhiều caffeine, làm tăng nguy cơ mất ngủ, tim đập nhanh hoặc khó chịu đường tiêu hóa ở người nhạy cảm.
Trà có thể là một phần của chế độ uống hằng ngày nhưng không nên thay thế hoàn toàn nước lọc. Uống đa dạng các loại đồ uống lành mạnh và duy trì đủ lượng nước mỗi ngày vẫn là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe.
Theo các chuyên gia, trà chỉ phát huy tối đa lợi ích khi được sử dụng điều độ và đúng cách. Nếu sau khi uống trà thường xuyên xuất hiện đau bụng, buồn nôn, đầy hơi kéo dài hoặc các triệu chứng bất thường khác, người dùng nên đi khám để xác định nguyên nhân thay vì tiếp tục tự điều chỉnh bằng trà hoặc thảo dược.
Đài Loan (Trung Quốc) hiện có khoảng 2 triệu người đang phải chung sống với bệnh thận mạn tính. Trong việc bảo vệ cơ quan này, kiểm soát chế độ ăn uống chính là chìa khóa cốt lõi. Bác sĩ cảnh báo bữa sáng của người dân hiện nay nhìn chung đang gặp tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng nghiêm trọng, đồng thời khuyến nghị mọi người nên bổ sung thêm chất xơ, các loại ngũ cốc nguyên cám và chất béo lành mạnh.
Dưới đây là danh sách 5 món ăn sáng có thể gây hại thận được bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường phân tích chi tiết:
Bánh mì sandwich tại các cửa hàng tiện lợi
Nếu loại bánh này chứa nhiều thực phẩm chế biến sẵn như thịt đỏ, hương liệu nhân tạo hay chất béo chuyển hóa (trans fat) thì nguy cơ hủy hoại chức năng thận là rất cao.
Cháo trắng ăn kèm chà bông (ruốc)
Bác sĩ ví cháo trắng giống như một bát "nước đường" vì làm lượng đường huyết tăng rất nhanh. Trong khi đó, chà bông lại là loại thịt chế biến sẵn chứa hàm lượng natri cực cao. Sự kết hợp này rất dễ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng và mất cân bằng chuyển hóa.
Bánh crepe trứng cá ngừ phô mai
Giá trị dinh dưỡng của món này phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên liệu. Nếu dùng cá ngừ tươi thì rất có lợi cho sức khỏe.
Ngược lại, nếu sử dụng cá ngừ đóng hộp hoặc đã qua chế biến, tẩm ướp gia vị thì hàm lượng natri thường rất cao, chưa kể việc bị thêm vào nhiều dầu mỡ và chất điều vị, khiến giá trị sức khỏe bị giảm sút nghiêm trọng.
Mì xào chảo gang
Đây là món ăn sáng rất phổ biến nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Bác sĩ Hồng cho biết, một số loại mì sợi chế biến sẵn có thể chứa hàm lượng phosphate cao. Khi kết hợp với các loại nước sốt nhiều dầu mỡ, nhiều muối và chất làm đặc, món ăn này sẽ tạo áp lực nặng nề lên hệ thống lọc của thận.
Bánh mì burger và trà sữa
Phần thịt kẹp trong burger thường chứa hàm lượng chất béo bão hòa cao, cộng thêm đường và natri trong các loại nước sốt khiến cơ thể bị quá tải.
Đối với trà sữa, nếu sử dụng bột kem béo (bột sữa ma) và lá trà kém chất lượng, thức uống này không chỉ chứa lượng calo rỗng khổng lồ mà còn có nguy cơ chứa chất béo chuyển hóa độc hại.
Bác sĩ khuyến nghị người dân nên thay thế trà sữa bằng sữa đậu nành không đường, trà xanh không đường hoặc sữa tươi ít béo để bảo vệ sức khỏe tốt hơn.
Từ thực trạng trên, chuyên gia thận học cũng chỉ ra căn bệnh chung trong thói quen ăn sáng hiện nay, đó là: "Thiếu hụt nghiêm trọng chất xơ, ngũ cốc nguyên cám và chất béo có lợi".
Bữa sáng của đại bộ phần người dân đang bị bủa vây bởi tinh bột tinh chế và thịt chế biến sẵn, trong khi lượng rau xanh lại thiếu hụt rõ rệt. Để cải thiện, bác sĩ khuyên người dân nên bổ sung một lượng rau củ quả phù hợp vào khẩu phần ăn đầu ngày. Bên cạnh đó, cần chú trọng dung nạp các nguồn chất béo tốt cho cơ thể như: các loại hạt dinh dưỡng, quả bơ, dầu ôliu, dầu trà (dầu hoa trà) hoặc các loại cá biển sâu.
