Ở nhiều vùng nông thôn miền Bắc, cây dâm bụt từ lâu đã quen thuộc với hình ảnh hàng rào xanh mướt, nở hoa rực rỡ quanh năm. Thế nhưng ít ai biết rằng, bên cạnh giá trị làm cảnh, phần lá của loài cây này còn có thể trở thành nguyên liệu cho những món ăn dân dã trong đời sống hằng ngày.
Tại một số nơi người dân từ lâu đã sử dụng lá dâm bụt như một loại rau quen thuộc trong bữa cơm gia đình. Lá thường được chọn ở độ bánh tẻ không quá non cũng không quá già để giữ được độ mềm vừa phải và hạn chế độ nhớt khi chế biến. Khi nấu đúng cách, lá có vị ngọt nhẹ, dễ ăn và khá lạ miệng.
Theo kinh nghiệm dân gian, lá dâm bụt còn được xem là thực phẩm có tính mát, rất phù hợp để sử dụng trong những ngày hè oi bức. Vì vậy, loại rau dân dã này thường xuất hiện trong bữa ăn như một cách giúp cân bằng vị giác và làm dịu cái nóng của thời tiết.
Hoa dâm bụt có nhiều loại, phổ biến nhất là dâm bụt đỏ và trắng, nở quanh năm với cánh hoa mềm, vị chua nhẹ và thanh mát. Chính hương vị đặc trưng này giúp loài hoa dân dã trở thành nguyên liệu thú vị trong nhiều món ăn truyền thống.
Ở các vùng quê, người dân từ lâu đã tận dụng hoa dâm bụt để chế biến món ăn như gỏi, canh hay trà. Mỗi cách chế biến lại mang đến một trải nghiệm vị giác riêng, vừa lạ miệng vừa dễ ăn, đặc biệt phù hợp trong những ngày nắng nóng.
Một trong những món phổ biến nhất là gỏi hoa dâm bụt. Cánh hoa sau khi làm sạch được trộn cùng rau thơm, lạc rang, hành phi và nước mắm chua ngọt, tạo nên món ăn giòn nhẹ, thanh mát.
Ngoài ra, hoa dâm bụt còn được nấu canh với tôm hoặc thịt băm. Khi chín, cánh hoa mềm nhưng không nát, nước canh có vị chua dịu tự nhiên, giúp giải nhiệt rất tốt.
Không dừng lại ở đó, hoa còn được dùng để pha trà. Cánh hoa phơi khô, hãm với nước sôi cho ra thức uống màu đỏ đẹp mắt, vị chua nhẹ, có thể dùng nóng hoặc lạnh tùy thích.
Ngày nay, hoa dâm bụt còn được chế biến thành siro, mứt hoặc thạch. Siro có vị chua ngọt hài hòa, thường dùng để pha nước giải khát; còn mứt hoa dâm bụt dẻo thơm, lạ miệng và bắt mắt.
Tuy nhiên, khi sử dụng làm thực phẩm, cần chọn hoa sạch, không thuốc bảo vệ thực vật, ưu tiên hoa trồng tại vườn nhà và sơ chế kỹ trước khi chế biến.
Hoa dâm bụt chứa nhiều dưỡng chất như vitamin C, beta-caroten, riboflavin, thiamin cùng các hợp chất flavonoid, alcaloid và sterol. Nhờ đó, loài hoa này được nhiều nghiên cứu ghi nhận có tiềm năng hỗ trợ sức khỏe.
Trà hoa dâm bụt được cho là có khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ điều hòa huyết áp, bảo vệ tim mạch, hỗ trợ chức năng gan, cải thiện tâm trạng và giúp kiểm soát cân nặng.
Ngoài ra, một số nghiên cứu còn cho thấy chiết xuất từ hoa dâm bụt có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, góp phần hỗ trợ phòng ngừa một số bệnh lý nhiễm khuẩn khi sử dụng hợp lý.
Từ một loài hoa mọc ven hàng rào, hoa dâm bụt nay đã “lên đời” thành nguyên liệu ẩm thực và thức uống được nhiều người quan tâm, vừa dân dã vừa giàu giá trị dinh dưỡng.
TS. Rashmi Aderao, chuyên gia da liễu tại phòng khám Ruby Hall (Ấn Độ), cho biết hoa dâm bụt chứa nhiều axit amin có khả năng hỗ trợ quá trình sản sinh keratin thành phần quan trọng giúp tóc chắc khỏe, bóng mượt và cải thiện cấu trúc sợi tóc tự nhiên.
Theo chuyên gia, loài hoa này còn giúp tăng cường lưu thông máu ở da đầu, từ đó nuôi dưỡng nang tóc tốt hơn và kích thích quá trình mọc tóc. Bên cạnh đó, các flavonoid trong dâm bụt hoạt động như một lớp “lá chắn” tự nhiên, giúp bảo vệ tóc và da đầu trước tác hại của tia UV, đồng thời mang lại cảm giác mát dịu, giảm kích ứng da đầu.
Ngoài ra, nhờ chứa lượng chất nhầy tự nhiên, hoa và lá dâm bụt có kết cấu hơi sệt, giúp cấp ẩm hiệu quả cho da đầu khô. Hàm lượng chất chống oxy hóa dồi dào cũng góp phần hỗ trợ giảm rụng tóc và cải thiện sức khỏe tổng thể của mái tóc.
Ông Quang (53 tuổi) đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Tp.HCM vì những cơn đau ngực âm ỉ kéo dài tưởng chừng đơn giản. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra đã hé lộ một "khối bất thường" khổng lồ nằm sâu trong trung thất trước, có kích thước tương đương một quả bưởi.
Hình ảnh chụp CT gây bất ngờ khi ghi nhận khối u khoảng 10,5 x 10 x 8,5cm, nằm ngay sau xương ức, phát triển phức tạp với xu hướng xâm lấn ngược lên trên, bám chặt vào thành ngực, tĩnh mạch chủ trên cùng nhiều mạch máu trọng yếu trong lồng ngực.
PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Tp.HCM cho biết, các khối u trung thất dù lành tính nhưng khi có kích thước lớn và vị trí nguy hiểm như trường hợp này đều tiềm ẩn rủi ro cao, cần được phẫu thuật sớm để tránh chèn ép tim, phổi và các mạch máu lớn.
"Nếu không can thiệp kịp thời, khối u có thể gây suy hô hấp, rối loạn tuần hoàn, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh," bác sĩ Vĩnh cảnh báo., khối u có thể gây suy hô hấp, rối loạn tuần hoàn, thậm chí đe dọa tính mạng", bác sĩ Vĩnh nói.
Điều đáng chú ý sau hội chẩn, các bác sĩ quyết định thực hiện phẫu thuật mở qua đường xương ức nhằm loại bỏ hoàn toàn khối u ra khỏi lồng ngực một cách an toàn.
Ca mổ kéo dài hơn 3 giờ. Sau khi chẻ dọc xương ức, ê-kíp tiến hành bóc tách khối u khỏi màng phổi, đồng thời gỡ dính khỏi các cấu trúc giải phẫu quan trọng để tránh tổn thương mạch máu và dây thần kinh lân cận.
Các bác sĩ sau đó kiểm soát toàn bộ điểm chảy máu và làm sạch khoang lồng ngực. Khối u được loại bỏ hoàn toàn, giúp giải phóng áp lực chèn ép lên tim và phổi.
Sau phẫu thuật, ông Quang hết đau ngực, không gặp biến chứng, vết mổ khô sau một tuần và được xuất viện.
Kết quả giải phẫu bệnh xác định đây là mô tuyến giáp lành tính nằm ở vị trí bất thường trong trung thất trước, còn gọi là tuyến giáp lạc chỗ.
Phó giáo sư Vĩnh giải thích, mô tuyến giáp hình thành từ sự giãn rộng của các nang giáp chứa đầy chất keo, thường gặp ở dạng bướu giáp thòng trung thất (tuyến giáp từ cổ phát triển đi xuống lồng ngực) hoặc mô tuyến giáp lạc chỗ (mô giáp hình thành ngay trong trung thất từ thời kỳ bào thai). Tùy vào đặc điểm giải phẫu, khối u có thể tồn tại độc lập trong khoang ngực hoặc có cuống liên kết trực tiếp với thùy tuyến giáp ở vùng cổ.
Đa số các loại u trung thất thường phát triển âm thầm trong lồng ngực, dễ bị bỏ qua ở giai đoạn sớm. Khi có triệu chứng rõ ràng là lúc khối u phát triển lớn, bắt đầu chèn ép và xâm lấn các cơ quan xung quanh, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.
Do đó, phó giáo sư Vĩnh khuyến cáo người dân nên duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ tại bệnh viện để sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường, kịp thời can thiệp bằng các phương pháp ít xâm lấn và đạt hiệu quả điều trị cao nhất.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên đi khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu như:
- Đau tức ngực kéo dài.
- Khó thở.
- Ho dai dẳng.
- Cảm giác nặng ngực.
- Nuốt nghẹn.
- Mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
Ngoài ra, việc khám sức khỏe định kỳ có vai trò quan trọng giúp phát hiện sớm các bất thường trong lồng ngực, từ đó tăng cơ hội điều trị hiệu quả bằng các phương pháp ít xâm lấn.
Ali Rosli hiện quản lý bộ phận tài chính tại một doanh nghiệp ở London (Anh). Trong 7 năm qua, anh đã hai lần nghỉ hưu ngắn hạn. Kỳ đầu tiên kéo dài hai tháng vào năm 2019. Kỳ thứ hai diễn ra trong bốn tháng, bắt đầu từ tháng 11/2025.
Quyết định này bắt nguồn từ thời gian anh làm trợ lý giám đốc kiểm toán tại Malaysia, phải làm việc 80 giờ mỗi tuần đến mức kiệt sức. "Tôi quyết định xách balo đi du lịch dài ngày để suy nghĩ về con đường sự nghiệp", anh kể.
Năm 2019, Rosli nhận mức lương 14.000 bảng (19.000 USD) một năm. Bằng việc tiết kiệm 20-40% thu nhập mỗi tháng, anh có tài chính để thực hiện chuyến đi đường bộ từ Bắc Kinh (Trung Quốc), qua Nga và đến châu Âu.
Sau thời gian nghỉ ngơi, Rosli trở về London và đảm nhận vị trí quản lý cấp cao tại một công ty tài chính. Mức lương của anh tăng gần 6 lần, đạt 85.000 bảng Anh (114.000 USD) một năm.
Cuối năm 2025, Rosli chọn nghỉ ngơi lần hai cùng vợ tại quê nhà Malaysia trong 4 tháng. Trong khoảng thời gian này, anh tìm kiếm các dự án làm từ xa. Khi quay lại London, anh làm nhà thầu độc lập, đồng thời làm chuyên gia tư vấn và sáng tạo nội dung trên mạng xã hội.
"Kinh nghiệm cá nhân tôi chứng minh các quãng nghỉ ngắn hạn mang lại đà bứt phá cho tương lai", Rosli nói và cho biết có kế hoạch thực hiện thêm các đợt nghỉ ngắn hạn sau mỗi 4-5 năm làm việc.
Theo Báo cáo Chất lượng Cuộc sống năm 2025 của Ngân hàng quốc tế HSBC, Gen Z (sinh năm 1997-2012) và thế hệ Y (sinh năm 1980-1996) đang thay đổi quan điểm về lao động. Họ không coi nghỉ hưu là sự kết thúc mà xem đây như một chuỗi các kỳ nghỉ ngơi có kế hoạch.
Kelly Renner, chuyên gia hoạch định tài chính tại Life Strategies Financial Partners (Mỹ), cho biết việc tạm nghỉ không gây rủi ro đối với những người tiết kiệm đều đặn, chi tiêu hợp lý và có quỹ dự phòng đủ cho vài tháng nghỉ việc. Tuy nhiên, nữ chuyên gia cảnh báo những đợt nghỉ này có thể gây rủi ro tài chính nếu cá nhân không có thói quen quản lý ngân sách. Khoảng thời gian trống trong sơ yếu lý lịch cũng có thể ảnh hưởng đến hồ sơ xin việc.
Chuyên gia phân tích trường hợp của Ali Rosli, hai đợt nghỉ hưu ngắn hạn đóng vai trò tái tạo chiến lược. Chúng giúp Rosli tạo đà thăng tiến. Kỳ nghỉ đầu tiên mang lại cho anh định hướng chuyển từ Malaysia đến London. Kỳ nghỉ thứ hai hỗ trợ anh chuyển sang điều hành doanh nghiệp riêng thay vì làm thuê.
Để tối ưu hóa chi phí trong kỳ nghỉ thứ hai, vợ chồng Rosli trả lại nhà thuê ở London, gửi đồ đạc vào kho và về Malaysia. Việc chủ động cắt giảm chi phí sinh hoạt tại quê nhà giúp họ duy trì kỳ nghỉ dài hơn.
Mùa hè với thời tiết nóng bức khiến cơ thể dễ mất nước và mệt mỏi. Trong số các loại thức uống giải nhiệt tự nhiên, nước dừa được nhiều người yêu thích nhờ vị ngọt thanh và khả năng bổ sung khoáng chất hiệu quả.
Trước hết, nước dừa chứa nhiều vitamin và khoáng chất như kali, magie, natri và chất chống oxy hóa. Những thành phần này giúp cơ thể bù nước nhanh chóng, hỗ trợ thanh lọc và giảm cảm giác nóng trong vào mùa hè. Gan là cơ quan đóng vai trò quan trọng trong việc đào thải độc tố nên việc cung cấp đủ nước sẽ giúp gan hoạt động hiệu quả hơn. Khi uống nước dừa đúng cách, cơ thể có thể giảm tình trạng mệt mỏi, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường quá trình trao đổi chất.
Bên cạnh đó, nước dừa còn giúp làm dịu cơ thể trong những ngày nhiệt độ cao. Nếu trong gia đình có những người thường xuyên ăn đồ dầu mỡ hoặc thức khuya, các bà nội trợ nên chuẩn bị một lượng nước dừa vừa phải để họ uống nhằm góp phần giúp cơ thể cảm thấy nhẹ nhàng và dễ chịu hơn. Một số nghiên cứu cho thấy chất chống oxy hóa trong nước dừa có khả năng hạn chế tác động của các gốc tự do, từ đó hỗ trợ bảo vệ tế bào gan.
Mặc dù có nhiều lợi ích tuy nhiên loại đồ uống này không phù hợp với tất cả mọi người.
Đối với những người mắc một số bệnh lý như tiểu đường, rối loạn thận, huyết áp cao hoặc dị ứng thực phẩm, nước dừa có thể gây hại nhiều hơn là có lợi. Sau đây là những người nên tránh hoặc thận trọng khi uống nước dừa:
Theo thông tin đăng trên trang TOI, nước dừa chứa đường tự nhiên, thường khoảng 6 -7 g trên mỗi khẩu phần 200ml. Mặc dù lượng đường này ít hơn so với nước ép trái cây hoặc nước ngọt, nhưng nó vẫn có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu.
Đối với những người mắc bệnh tiểu đường hoặc kháng insulin, lượng đường tự nhiên này có thể dẫn đến tăng đột biến lượng đường trong máu, đặc biệt nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc với số lượng lớn.
Nếu bạn đang kiểm soát bệnh tiểu đường, tốt nhất nên hạn chế/tránh uống nước dừa hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia chăm sóc sức khỏe để xác định lượng nước dừa an toàn cho chế độ ăn uống của bạn.
Mặc dù dị ứng dừa tương đối hiếm gặp, nhưng chúng vẫn có thể gây ra những phản ứng đáng kể ở những người nhạy cảm. Các triệu chứng có thể bao gồm ngứa, nổi mề đay, sưng tấy và đỏ da ngay sau khi tiêu thụ nước dừa hoặc các sản phẩm từ dừa. Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, có thể gặp các vấn đề về hô hấp, khó tiêu hoặc thậm chí là phản vệ.
Nước dừa rất giàu kali, một khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng dịch và chức năng tim. Tuy nhiên, đối với những người mắc bệnh thận mạn tính (CKD) hoặc suy thận, lượng kali nạp vào cơ thể quá cao có thể gây nguy hiểm.
Khi thận không thể lọc kali hiệu quả, kali sẽ tích tụ trong máu, dẫn đến tăng kali máu - tình trạng có thể gây yếu cơ, buồn nôn và thậm chí là rối loạn nhịp tim, đe dọa tính mạng. Nếu bạn có bất kỳ bệnh lý nào liên quan đến thận, đặc biệt là ở giai đoạn từ trung bình đến nặng, nên tránh hoặc hạn chế nghiêm ngặt việc sử dụng nước dừa.
Trong hệ thống y học cổ truyền như Ayurveda (Ấn Độ), nước dừa được coi là có tác dụng làm mát tự nhiên cho cơ thể. Mặc dù điều này có lợi trong thời tiết nóng hoặc mùa hè, nhưng nó có thể gây ra vấn đề nếu bạn đang bị cảm lạnh, ho hoặc cúm.
Uống nước dừa khi bạn đã có các triệu chứng như nghẹt mũi hoặc kích ứng cổ họng có thể làm tình trạng trở nên tồi tệ hơn hoặc làm chậm quá trình phục hồi. Nếu bạn dễ bị cảm lạnh thường xuyên hoặc có hệ miễn dịch yếu, hãy cân nhắc việc tránh uống nước dừa trong mùa đông hoặc khi bị ốm. Nên chọn các loại nước có tính ấm hơn để hỗ trợ hệ miễn dịch và giúp quá trình phục hồi nhanh hơn.
Nước dừa thường được biết đến là thức uống tốt cho tim mạch do hàm lượng kali cao, có thể giúp hạ huyết áp bằng cách chống lại tác dụng của natri. Tuy nhiên, chính lợi ích này có thể trở thành nguy cơ đối với những người đang dùng thuốc điều trị huyết áp, đặc biệt là thuốc ức chế men chuyển ACE hoặc thuốc lợi tiểu giữ kali.
Các loại thuốc này vốn đã giúp cơ thể giữ kali và việc bổ sung thêm nước dừa có thể khiến nồng độ kali tăng quá cao (tăng kali máu). Điều này có thể dẫn đến các triệu chứng như đau ngực, buồn nôn, yếu cơ hoặc nhịp tim không đều.
Nếu bạn đang kiểm soát tăng huyết áp (huyết áp cao) bằng thuốc, hãy trao đổi với bác sĩ trước khi uống nước dừa thường xuyên. Mặc dù nó có thể giúp ích trong một số trường hợp, nhưng việc sử dụng không có sự giám sát có thể gây ra các biến chứng.
Do nước dừa có thể làm loãng máu nhẹ và gây giảm huyết áp, các bác sĩ thường khuyến cáo bệnh nhân không nên uống trước khi mổ vài ngày và hạn chế sau mổ để tránh ảnh hưởng quá trình đông máu.
Những người có hệ tiêu hóa yếu, đặc biệt là người thường bị đầy bụng, tiêu chảy hoặc trẻ nhỏ đang rối loạn tiêu hóa. Nước dừa chứa nhiều kali và chất điện giải, giúp mát cơ thể nhưng có thể khiến hệ ruột nhạy cảm bị kích thích. Uống nước dừa lúc bụng đói dễ gây khó chịu, thậm chí làm nặng thêm tình trạng tiêu hóa.
