Sau nhiều trì hoãn, NASA thông báo sẵn sàng triển khai nhiệm vụ Artemis 2 nhằm đưa con người trở lại Mặt Trăng sau hơn 50 năm. Phi hành đoàn Artemis 2 gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Hệ thống Phóng Không gian (SLS) – tên lửa mạnh nhất của NASA – sẽ đưa tàu Orion cùng 4 phi hành gia cất cánh từ bệ phóng của Tổ hợp Phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, lúc 18h24 ngày 1/4 (5h24 ngày 2/4 theo giờ Hà Nội). Chuyến bay kéo dài khoảng 10 ngày, trong đó phi hành đoàn không hạ cánh mà bay vòng quanh phía xa của Mặt Trăng theo quỹ đạo trở về tự do. Quỹ đạo này giúp họ dễ dàng trở về Trái Đất mà không cần khai hỏa động cơ tàu nhiều lần.
Nếu thành công, Artemis 2 sẽ tạo nên hàng loạt “lần đầu tiên”, đồng thời thiết lập nhiều kỷ lục trong lịch sử du hành vũ trụ.
Phi hành gia da đen đầu tiên tới Mặt Trăng
Trong Artemis 2, Glover sẽ làm nên lịch sử khi trở thành phi hành gia da đen đầu tiên bay vượt khỏi quỹ đạo Trái Đất thấp (LEO) và tới Mặt Trăng. Cựu phi công máy bay chiến đấu 49 tuổi này từng trải qua 168 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) từ tháng 11/2020 đến tháng 5/2021, trở thành phi hành gia da đen đầu tiên sống trên trạm. Trong chuyến bay đó, ông còn là người đầu tiên điều khiển tàu chở người tái sử dụng Crew Dragon của SpaceX.
Với Artemis 2, Glover cũng sẽ trở thành phi hành gia đầu tiên lái tàu Orion của NASA. Ông sẽ nắm quyền điều khiển trong giai đoạn “vận hành gần” kéo dài hai tiếng, diễn ra ngay sau lúc phóng, khi phi hành đoàn vẫn đang bay quanh Trái Đất.
Người phụ nữ đầu tiên bay đến Mặt Trăng
Chuyên gia nhiệm vụ Koch sẽ là nữ phi hành gia đầu tiên bay vượt khỏi quỹ đạo LEO và tới Mặt Trăng. Koch, 47 tuổi, hiện là người phụ nữ giữ kỷ lục về số ngày sống liên tục trên không gian nhiều nhất với 328 ngày, thiết lập trong nhiệm vụ kéo dài từ tháng 3/2019 đến tháng 2/2020 trên trạm ISS. Trong nhiệm vụ này, Koch cũng tham gia vào chuyến đi bộ ngoài không gian gồm toàn nữ đầu tiên.
Với Artemis 2, Koch và Hansen dự kiến là những người đầu tiên bắt tay vào công việc. Họ sẽ tháo dây an toàn của ghế ngồi khoảng 40 phút sau khi cất cánh để giúp thiết lập các hệ thống hỗ trợ sự sống thiết yếu bên trong tàu.
Người đầu tiên không phải công dân Mỹ đến Mặt Trăng
Hansen, 50 tuổi, là người Canada thứ 10 bay vào vũ trụ, đồng thời là người đầu tiên không phải công dân Mỹ bay tới Mặt Trăng. Là thành viên duy nhất của phi hành đoàn Artemis 2 chưa từng bay vào không gian, ông có thể gặp phải “hội chứng thích nghi không gian”, về cơ bản là một dạng say tàu xe nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khoảng một nửa số phi hành gia trong chuyến bay đầu tiên.
“Tôi thực sự lo lắng về điều đó”, Hansen chia sẻ với Ars Technica năm ngoái. Ông cho biết, nếu bị ảnh hưởng, ông sẽ phải rất cẩn trọng mỗi khi di chuyển và cố gắng hạn chế hoạt động trong giai đoạn đầu của nhiệm vụ.
Phi hành gia lớn tuổi nhất tới Mặt Trăng
Không thua kém các thành viên khác của phi hành đoàn, Wiseman cũng sẽ lập kỷ lục cá nhân với Artemis 2, trở thành người lớn tuổi nhất từng bay đến Mặt Trăng. Wiseman hiện 51 tuổi và sẽ phá kỷ lục của phi hành gia NASA Alan Shepard, người bay tới Mặt Trăng trong nhiệm vụ Apollo 14 năm 1971, khi 47 tuổi.
Khoảng cách xa nhất từ Trái Đất mà con người từng bay
Phi hành đoàn Artemis 2 tiến vào môi trường Mặt Trăng theo “quỹ đạo trở về tự do”, tức sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng và trở về Trái Đất mà không cần khai hỏa động cơ đẩy. Điều này khác với đa số nhiệm vụ Apollo giai đoạn sau, thường tiến vào quỹ đạo tạm thời quanh Mặt Trăng.
Trong chuyến bay, phi hành đoàn Artemis 2 dự kiến đạt khoảng cách xa Trái Đất nhất là 402.000 km, nhiều hơn khoảng 2.400 km so với phi hành đoàn đang giữ kỷ lục Apollo 13. Điều này sẽ diễn ra trong lúc nhóm Artemis 2 bay qua phía xa của Mặt Trăng và mất liên lạc vô tuyến tối đa 50 phút. Vì các nhiệm vụ Mặt Trăng tương lai như Artemis 4 không sử dụng quỹ đạo trở về tự do, kỷ lục này có thể sẽ tồn tại rất lâu.
Tốc độ tái nhập khí quyển nhanh nhất lịch sử
Do quỹ đạo đặc biệt, Artemis 2 sẽ tái nhập khí quyển Trái Đất với tốc độ cao hơn một chút so với bất cứ phi hành đoàn nào khác trong lịch sử. NASA ước tính tốc độ tái nhập khí quyển tối đa của phi hành đoàn sẽ cao hơn mốc 40.200 km/h một chút, vượt qua kỷ lục của phi hành đoàn Apollo 10 năm 1969.
Một số chuyên gia lo ngại về khả năng chống chọi với mức nhiệt cực cao khi tái nhập khí quyển của các tấm chắn nhiệt trên tàu Orion. Dù vậy, NASA tự tin rằng chúng có thể hoàn thành nhiệm vụ.
Kỷ lục mới cũng đồng nghĩa, phi hành đoàn Artemis 2 sẽ di chuyển nhanh hơn bất cứ người nào khác trong lịch sử. Tuy nhiên, đây không phải tốc độ nhanh nhất mà vật thể nhân tạo từng đạt được. Kỷ lục này thuộc về tàu Parker Solar của NASA, đạt tốc độ tối đa khoảng 692.000 km/h trong các lần bay qua sát Mặt Trời.
Những lần đầu tiên khác
Bên cạnh những cột mốc quan trọng nêu trên, Artemis 2 cũng sẽ đánh dấu một số lần đầu tiên khác. Ví dụ, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa SLS và tàu Orion.
Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu Orion cũng lần đầu tiên được sử dụng ngoài không gian. Một ví dụ đáng chú ý là Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis 2, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất, giúp chuyển tiếp thông tin liên lạc cho căn cứ Mặt Trăng của NASA trong tương lai.
Ngoài ra, con tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng. Các phi hành gia trên tàu Apollo trước kia chỉ có ống chất thải và túi dùng một lần.
Google đang chuẩn bị cho một cuộc cách mạng trong thiết kế ứng dụng Gemini trên nền tảng Android, không chỉ đơn thuần là làm mới giao diện. Theo thông tin được chia sẻ từ một người dùng giấu tên trên Telegram với phóng viên của Android Authority, Google đang thử nghiệm việc tích hợp các hiệu ứng động vào trải nghiệm trò chuyện, đánh dấu bước tiến trong quá trình nâng cấp Gemini UX 2.0.
Những thay đổi này sẽ bao gồm hiệu ứng hoạt ảnh chuyển màu gradient đầy màu sắc xuất hiện trên nền khi người dùng gửi truy vấn và trong quá trình AI (trí tuệ nhân tạo) xử lý phản hồi. Thay vì một giao diện tĩnh, ứng dụng sẽ phản ứng theo thời gian thực, cung cấp phản hồi trực quan cho thấy Gemini đang tích cực lắng nghe và xử lý câu trả lời.
Bên cạnh đó, thiết kế mới cũng mang đến màu sắc tươi sáng hơn, hình nền được cập nhật cho cả chế độ sáng và tối, cùng với các biểu tượng tối giản. Những điều chỉnh này cho thấy nỗ lực của Google trong việc làm cho Gemini trở nên nhanh nhạy và hấp dẫn hơn về mặt hình ảnh.
Giao diện người dùng mới cũng sẽ có nút "Answer now" được đặt ở giữa phía dưới màn hình. Đâu là chức năng đã được giới thiệu từ đầu năm, nhưng vị trí của nó trong thiết kế mới cho thấy Google đang tinh chỉnh cách thức và vị trí hiển thị các thao tác quan trọng.
Hiện tại, thời điểm ra mắt những thay đổi mới trên Gemini vẫn chưa được Google xác định. Tuy nhiên, với việc công ty liên tục cải tiến thiết kế, có khả năng Gemini UX 2.0 sẽ được giới thiệu trong tương lai không xa, đặc biệt là tại sự kiện Google I/O sắp diễn ra vào tháng 5 tới.
Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất có hiệu lực hôm nay. Một trong những điểm mới của thông tư là VNeID được sử dụng làm công cụ hỗ trợ người dùng kiểm tra lại các SIM đang đứng tên, từ đó xác nhận số thuê bao đang sử dụng. Đây cũng sẽ là cơ sở để yêu cầu các nhà mạng tiến hành xác thực lại những thuê bao không chính chủ.
Theo đó, trên ứng dụng VNeID, người dùng được đề nghị vào xác nhận tích hợp thông tin, chọn Số điện thoại. Ứng dụng sẽ hiển thị các số mà họ đang "đứng tên", ở tất cả các mạng di động. Từ đây, người dùng tiến hành xác nhận những số này có phải của mình hay không.
Trong trường hợp xuất hiện số điện thoại "lạ", người dùng thông báo trên app rằng mình không sử dụng số đó. Sau khi nhận được phản hồi này, doanh nghiệp viễn thông sẽ có nghĩa vụ thông báo liên tục trong vòng 5 ngày, mỗi ngày ít nhất một lần tới người đang sử dụng số di động đó, yêu cầu thực hiện lại việc giao kết hợp đồng theo quy định và xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt của thuê bao. Trường hợp cá nhân sử dụng số thuê bao này không thực hiện, nhà mạng tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi trong 60 ngày, trước khi tiến tới khóa hai chiều trong 60 ngày tiếp theo.
Biện pháp này sẽ giúp ngăn chặn tình trạng thông tin của người này đứng tên cho số điện thoại của người khác, một trong những nguyên nhân của SIM không chính chủ và vấn nạn cuộc gọi rác thời gian qua.
Ứng dụng VNeID sẽ gửi thông báo đến người dùng theo từng đợt và cơ quan quản lý viễn thông chưa tiết lộ cụ thể số lượng người dùng sẽ nhận được thông báo đợt đầu là bao nhiêu. Trước đó, theo thống kê cuối năm 2024, Việt Nam có 120 triệu thuê bao di động, trong đó 100 triệu được sử dụng trên smartphone. Còn đến cuối 2025, ứng dụng định danh điện tử quốc gia VNeID đạt hơn 65 triệu tài khoản.
Điều này đồng nghĩa còn hàng triệu chủ thuê bao khác chưa thể tiếp cận theo cách này. Các nhà mạng khẳng định sẽ phân loại thuê bao không dùng điện thoại thông minh, chưa có tài khoản VNeID để có biện pháp hỗ trợ tận nơi.
Với cách xác nhận việc sử dụng và xác thực thông tin thuê bao này, các thuê bao chính chủ đang sử dụng, vốn đã được xác thực trong các đợt chuẩn hóa trước đây, sẽ không cần thao tác thêm. Ngoài ra, theo quy định, các thuê bao đã được sử dụng để đăng ký tài khoản định danh điện tử VNeID mức 2, hoặc số điện thoại được đăng ký bằng phương thức như quét chip CCCD hoặc liên kết với VNeID mức 2, cũng không cần xác thực lại.
Theo quy định, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt, và các dữ liệu này phải khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an.
Từ tuần trước, nhà mạng đã bắt đầu triển khai ứng dụng riêng cũng như tăng cường nhân lực tại điểm bán, khuyến khích người dùng xác thực thông tin sớm.
Nhóm người dùng được khuyến nghị thực hiện ngay gồm người đăng ký sim di động bằng giấy tờ khác không phải CCCD, nhóm thuê bao đứng tên hộ người thân. Có bốn cách xác thực được chấp nhận, gồm: trực tuyến thông qua VNeID; qua ứng dụng của nhà mạng; trực tiếp tại địa điểm dịch vụ của nhà mạng; và tại địa điểm được nhà mạng ủy quyền.
Alexander Hanff - chuyên gia bảo mật được biết đến với biệt danh "That Privacy Guy", phát hiện trình duyệt web Chrome âm thầm lưu trữ một mô hình AI 4 GB trong một thư mục có tên OptGuideOnDeviceModel. Phần lớn nhất của thư mục là một tệp có tên weights.bin, thực tế là Gemini Nano - một phiên bản AI nhẹ của Gemini.
"Mô hình Nano được cài đặt trên bất kỳ thiết bị nào đáp ứng các yêu cầu phần cứng tối thiểu để chạy nó", Hanff viết trên blog.
Chuyên gia này cho biết, hầu hết người dùng thông thường không tìm thấy hay truy cập vào OptGuideOnDeviceModel. Kể cả truy cập được và xóa nó, trình duyệt lại tự động tải mô hình về. Google Chrome không hiển thị bất kỳ lời nhắc nào để người dùng đồng ý cài đặt mô hình, cũng như không có tùy chọn nào để từ chối hoặc xóa các tệp. Vấn đề xảy ra trên cả thiết bị Windows và MacOS.
Trong khi đó, Google nhanh chóng thừa nhận. Công ty tìm kiếm cho biết đã cung cấp Gemini Nano cho Chrome từ năm 2024 dưới dạng mô hình nhẹ, chạy trực tiếp trên thiết bị.
"Mô hình hỗ trợ các khả năng bảo mật quan trọng như phát hiện gian lận và API dành cho nhà phát triển mà không cần gửi dữ liệu của bạn lên đám mây", đại diện Google nói với Gizmodo. "Dù yêu cầu một ít dung lượng cục bộ trên máy để chạy, mô hình sẽ tự động gỡ cài đặt nếu thiết bị thiếu tài nguyên".
Cũng theo Google, vào tháng 2, công ty đã bắt đầu triển khai tùy chọn tắt hoặc xóa mô hình trực tiếp trong cài đặt Chrome. Sau khi bị vô hiệu hóa, mô hình sẽ không còn tải xuống hoặc cập nhật nữa.
Theo 9to5google, vấn đề thực tế đã được một số người ghi nhận trước đó, khi trên Reddit, X, nhiều người đề cập đến các tập tin dung lượng lớn bất thường trên Chrome. Dù vậy, phát hiện của Hanff thu hút sự chú ý nhiều hơn do khối lượng dữ liệu tới 4 GB.
Một số ý kiến cho rằng việc Google không thông báo cho người dùng về việc tự ý cài mô hình AI lên trình duyệt nằm ở điều khoản dịch vụ Chrome. Trong đó, công ty cho biết đã sử dụng trí tuệ nhân tạo và máy học để cung cấp cho người dùng bản dịch đồng thời, cũng như phát hiện, chặn thư rác, phần mềm độc hại.
"Chúng tôi sẽ tự thêm hoặc xóa các tính năng và chức năng, tăng hoặc giảm giới hạn dịch vụ, bắt đầu cung cấp các dịch vụ mới hoặc ngừng cung cấp các dịch vụ cũ một cách tự động nhằm cải thiện và tăng bảo mật cho trình duyệt", điều khoản có đoạn.
Để kiểm tra Chrome có tự cài Gemini Nano hay không, nhập vào thanh địa chỉ trình duyệt chrome://on-device-internals, lưu ý rằng cần kích hoạt tùy chọn dành cho nhà phát triển. Tại đây, người dùng có thể xem mô hình nào đang được cài đặt trên thiết bị và dung lượng mà nó chiếm dụng. Nếu là một trong những người dùng đã được Google cung cấp tùy chọn từ chối, có thể vào Cài đặt > Hệ thống > chọn Bật hoặc tắt AI trên thiết bị.
Nếu không thấy các tùy chọn kể trên, Hanff cho biết người dùng có thể nhập chrome://flags vào thanh địa chỉ và tắt các tính năng liên quan đến AI để ngăn trình duyệt tự động tải lại mô hình sau khi bị xóa. Số khác đề xuất đổi tệp weights.bin thành chỉ đọc để ngăn Google cài đặt lại. Tuy vậy, trên mạng xã hội, một số người dùng cảnh báo việc xóa mô hình AI khỏi Chrome có thể khiến trình duyệt hoạt động không ổn định, nhất là các chức năng liên quan đến trí tuệ nhân tạo.
Theo StatCounter, Chrome hiện vẫn là trình duyệt thống trị thị trường. Tính đến đầu 2026, sản phẩm của Google chiếm 77% thị phần, bỏ xa vị trí thứ hai của Microsoft Edge với 9%.
