Ngày 12/5, Sam Altman ra làm chứng tại tòa án liên bang ở Oakland, California. Đối mặt với luật sư William Savitt và Steven Molo bên phía Elon Musk, CEO OpenAI lần lượt nhắc đến niềm đam mê khoa học viễn tưởng từ thời thơ ấu, quá trình thăng tiến giữa “rừng” công ty công nghệ khổng lồ ở Thung lũng Silicon, mối quan hệ với Musk và cả những bi kịch xoay quanh việc kiểm soát OpenAI.
Từng cân nhắc tranh cử thống đốc bang California
Khi được luật sư Molo hỏi về một email gửi vào tháng 9/2017 đề cập đến mục tiêu chính trị của mình, Altman lần đầu xác nhận từng nghĩ đến việc tranh cử thống đốc bang California.
“Lúc đó, tôi cân nhắc tranh cử chức thống đốc, và tôi tin đó là điều nhiều người cũng muốn nói ở đây”, ông cho biết.
Theo Business Insider, việc Altman định tham gia chính trị khá bất ngờ, bởi lúc đó ông đang tập trung cho OpenAI sau thời gian làm CEO vườn ươm nổi tiếng Y Combinator. Nếu trúng cử, rất có thể lĩnh vực AI sẽ rẽ sang hướng khác, hoặc ít nhất không diễn ra xung đột với Musk. Gavin Newsom đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử thống đốc năm 2018.
Cân nhắc gia nhập Microsoft và kiếm “rất nhiều tiền”
Altman cũng nhắc đến thời gian bị sa thải ngắn ngủi ở OpenAI tháng 11/2023. “Tôi vô cùng tức giận. Tôi thấy mình bị lừa dối một cách trắng trợn”, ông nói. “Tôi nghĩ, thế là đủ rồi. Tôi sẽ tập trung vào nghiên cứu siêu trí tuệ AGI thuần túy”.
Sau đó, Altman được CEO Microsoft Satya Nadella đề nghị gia nhập tập đoàn, cũng như các nhân viên OpenAI khác nếu muốn. Điều này khiến ông cân nhắc từ bỏ OpenAI và bắt đầu lại từ đầu.
“Có điều gì đó hấp dẫn khi làm việc tại Microsoft cùng Greg trong dự án nghiên cứu AI thuần túy”, Altman nói, nhắc đến nhà đồng sáng lập và Chủ tịch OpenAI Greg Brockman. “Nhưng tôi cũng rất tức giận, tổn thương và buồn bã. Cảm giác như một sự phản bội khủng khiếp, rất đau đớn, rất công khai và là vài ngày điên rồ”.
Tuy nhiên, Altman quyết định trở lại OpenAI với một ban giám đốc mới và muốn duy trì cấu trúc phi lợi nhuận của tổ chức này. “Tôi chắc chắn mình có thể kiếm rất nhiều tiền và có một cuộc sống dễ dàng hơn nhiều ở Microsoft, nhưng tôi quan tâm đến sứ mệnh và những người ở OpenAI hơn”, ông nói.
“Đáng sợ” trước tham vọng kiểm soát OpenAI của Musk
Theo đơn kiện của Musk, cấu trúc của OpenAI vốn hướng tới nghiên cứu AI phi lợi nhuận, nhưng Altman lách luật để trục lợi cho bản thân. Tuy nhiên, Altman phản bác, tố cáo ngược rằng chính Musk muốn nắm giữ quyền kiểm soát chặt chẽ OpenAI với cổ phần hơn 90%, tìm cách “sáp nhập” OpenAI vào Tesla và ít quan tâm đến các vấn đề quản trị tốt.
Bên cạnh đó, Musk được cho là muốn “truyền” OpenAI lại cho các con của mình sau khi tỷ phú qua đời. Khi các thành viên hội đồng quản trị hỏi Musk về vấn đề này trong một cuộc họp, Altman kể rằng Musk đã nói: “Tôi chưa nghĩ nhiều về điều đó, nhưng có lẽ quyền kiểm soát nên được chuyển giao cho các con tôi”. CEO OpenAI mô tả đó là “khoảnh khắc vô cùng đáng sợ”.
Mỉa mai những đóng góp của Musk
Trong đơn kiện, Musk nói ông đóng góp 38 triệu USD cho OpenAI. Tuy nhiên, Altman nhấn mạnh ông cũng chi 3,75 triệu USD cho công ty khi mới thành lập, cũng như 17,5 triệu USD tiền mặt cho một nghiên cứu liên quan đến AI phổ quát.
“Tôi cũng đóng góp nhiều thời gian và công sức, trong khi sự tham gia của Musk hạn chế hơn”, Altman cho biết. “Ông ấy thường đến văn phòng mỗi tuần hoặc cách tuần, chỉ sẵn sàng trả lời tin nhắn và email khi cần. Ngược lại, tôi, Brockman và nhà khoa học trưởng Ilya Sutskever lại làm việc gần như toàn bộ thời gian”.
Chê cách quản lý, hành xử của Musk
Altman cho biết, khi còn ở OpenAI, phương pháp quản lý của Musk bị đánh giá “mâu thuẫn” với văn hóa của một đơn vị nghiên cứu. Theo ông, tỷ phú Mỹ đưa ra những quyết định “gây ảnh hưởng xấu đến tinh thần làm việc”, yêu cầu các giám đốc khác xếp hạng nhân viên, nhà nghiên cứu của OpenAI, sau đó “dùng cưa máy để loại bỏ một số người trong danh sách”.
“Hành động này gây mất động lực”, Altman nói. “Ý tưởng bạn phải chứng minh kết quả, nếu không sẽ bị sa thải thực tế không đạt hiệu quả”.
Theo Altman, vào nửa cuối 2017, giữa những bất đồng về cách thức OpenAI nên tiếp tục huy động vốn, Musk đã ngừng đóng góp hàng quý cho công ty. Cùng với đó, tại Tesla, một dự án AI khác được dựng nên. Khi Musk rời OpenAI tháng 2/2018, ông đã cố gắng chiêu mộ nhân viên cũ.
Khi được hỏi cảm nghĩ về việc Musk cố gắng tuyển dụng nhân sự từ OpenAI, Altman trả lời thẳng thắn: “Tôi cảm thấy khó chịu”.
Bị chất vấn về tính trung thực
Hai luật sư của Musk liên tục chất vấn Altman với những câu hỏi dai dẳng liên quan đến tính trung thực.
“Ông có hoàn toàn là người đáng tin cậy không?”, Molo hỏi.
“Tôi tin vậy”, Altman nói.
“Ông không biết mình có hoàn toàn đáng tin cậy hay không?”, Molo hỏi tiếp.
“Tôi sẽ sửa lại câu trả lời của mình thành có”, Altman đáp.
“Ông lúc nào cũng nói thật à?”, Molo tiếp tục.
“Tôi là người trung thực”, Altman nói, nhưng có phần ngập ngừng.
Molo sau đó thuật lại những cáo buộc về việc Altman không trung thực đến từ các cựu thành viên hội đồng quản trị OpenAI như Helen Toner và Tasha McCauley, cũng như cựu giám đốc công nghệ của OpenAI Mira Murati. Đáp lại, CEO này liên tục khẳng định ông chưa xem lời khai của họ, dẫn lý do “công việc chính rất bận rộn”.
Luật sư Savitt của Musk cũng hỏi thẳng Altman rằng ông cảm nghĩ thế nào về cáo buộc “chiếm đoạt một tổ chức từ thiện”. “Tôi thậm chí còn khó mà hiểu nổi cách diễn đạt đó”, Altman đáp. “Nó không phù hợp với quan niệm của tôi về việc ăn cắp tiền từ thiện”.
Phiên tòa giữa Musk với Altman và OpenAI đang bước sang tuần thứ ba. Năm 2024, CEO Tesla đệ đơn kiện, cáo buộc công ty cũ OpenAI, Altman, Chủ tịch Greg Brockman và tập đoàn Microsoft – nhà đầu tư ban đầu vào OpenAI – phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận.
Phiên xét xử diễn ra tại tòa án liên bang California từ ngày 28/4 và dự kiến kéo dài vài tuần tùy tiến độ tranh tụng, đánh dấu lần đầu Musk và Altman đối đầu tại tòa. Bồi thẩm đoàn 9 người sẽ cố vấn cho thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers về việc có chấp thuận các đề xuất của Musk hay không, bao gồm đưa OpenAI quay lại mô hình phi lợi nhuận, bãi nhiệm Altman và Brockman, đền bù 130 tỷ USD và nộp số tiền này vào quỹ phi lợi nhuận của OpenAI.
Theo Reuters, đây được xem là một trong những tranh chấp pháp lý quan trọng nhất của ngành AI, không chỉ xoay quanh quyền kiểm soát OpenAI mà còn đặt ra câu hỏi về sự cân bằng giữa lợi nhuận, trách nhiệm xã hội và an toàn trong phát triển trí tuệ nhân tạo. Dự kiến hội đồng cố vấn và Thẩm phán Rogers sẽ đưa ra phán quyết ngày 18/5.
Theo Hãng tin Reuters ngày 21-7, thẩm phán liên bang Araceli Martinez-Olguin tại thành phố San Francisco (bang California) đã chính thức phê chuẩn thỏa thuận dàn xếp giữa Anthropic và một nhóm tác giả kiện công ty vì cáo buộc sử dụng sách có bản quyền để huấn luyện chatbot Claude mà không được phép.
Đây là một trong hàng chục vụ kiện mà các tác giả và chủ sở hữu bản quyền đã khởi xướng nhằm vào các công ty AI liên quan việc sử dụng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn.
Đồng thời, đây cũng là vụ kiện đầu tiên tại Mỹ trong lĩnh vực này đạt được thỏa thuận dàn xếp và được xem là vụ dàn xếp bản quyền có giá trị lớn nhất từng được công bố tại nước này.
Các nguyên đơn nộp đơn kiện Anthropic vào năm 2024, cáo buộc công ty - được Amazon và Alphabet hậu thuẫn - đã sử dụng các bản sao lậu của sách để phát triển các mô hình AI.
Đến tháng 9-2025, thẩm phán William Alsup chấp thuận sơ bộ thỏa thuận dàn xếp. Sau đó hai bên đạt thỏa thuận cuối cùng sau khi tòa án phán quyết việc sử dụng sách để huấn luyện AI thuộc phạm vi "sử dụng hợp lý" theo luật bản quyền.
Theo phó tổng cố vấn pháp lý Anthropic Aparna Sridhar, hơn 91% tác giả và nhà xuất bản đủ điều kiện đã nhận tiền bồi thường. Bà cho biết Anthropic mong muốn sớm khép lại vụ việc.
Trước đó, trong phán quyết đưa ra vào tháng 6-2025, thẩm phán William Alsup kết luận việc Anthropic sử dụng sách để huấn luyện AI thuộc phạm vi "sử dụng hợp lý". Tuy nhiên, ông cũng xác định công ty đã vi phạm bản quyền khi lưu trữ hơn 7 triệu cuốn sách sao chép trái phép trong một "thư viện trung tâm", dù số sách này không nhất thiết được sử dụng để huấn luyện AI.
Sau phán quyết này, tòa án dự kiến mở phiên xét xử vào tháng 12-2025 để xác định mức bồi thường. Anthropic khi đó có nguy cơ phải đối mặt với khoản bồi thường lên tới hàng trăm tỉ USD. Tuy nhiên, phiên tòa không diễn ra sau khi các bên đạt được thỏa thuận dàn xếp.
Một số tác giả phản đối thỏa thuận vì cho rằng mức bồi thường quá thấp và phí luật sư quá cao. Dù vậy, thẩm phán Martinez-Olguin đã bác bỏ các phản đối, đồng thời phê duyệt hơn 101 triệu USD tiền phí luật sư trong tổng số 187,5 triệu USD được đề nghị.
Hiện một số tác giả và nhà xuất bản không tham gia thỏa thuận vẫn tiếp tục theo đuổi các vụ kiện riêng đối với Anthropic.
Theo Digitaltrends, việc gấp rút ra mắt mô hình Gemini mới của Google được cho là để đối đầu với phiên bản GPT-5.5 của OpenAI. Mặc dù vẫn chưa thể vượt qua mô hình Mythos của Anthropic, GPT-5.5 hiện dẫn đầu trong lĩnh vực AI tiên tiến.
Đối với Google, thách thức không nằm ở việc phát triển công nghệ mà là làm sao để thu hút sự chú ý của các nhà phát triển. Một mô hình mạnh mẽ có thể gây ấn tượng với giới truyền thông, nhưng Google cho rằng các nhà phát triển sẽ không thay đổi quy trình làm việc của họ chỉ để chạy theo bảng xếp hạng. Thay vào đó, điều họ cần là một công cụ thực sự giúp tiết kiệm thời gian, giảm thiểu công việc dọn dẹp và hoạt động hiệu quả trong các dự án thực tế.
Sự kiện I/O sẽ là cơ hội tốt để Google giới thiệu tham vọng về AI của mình trước những người có khả năng đánh giá cao. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu Gemini có thể giành lại sự tin tưởng từ các nhà phát triển hay không? Lập trình là yếu tố then chốt và các nhà phát triển có thể nhanh chóng nhận ra liệu một mô hình có thực sự hữu ích hay chỉ là một sản phẩm được trau chuốt cho mục đích trình diễn.
Sự hoài nghi là điều cần thiết trong lập trình khi AI đã trở thành một phần không thể thiếu trong công việc hằng ngày. Gemini cần phải hoạt động nhanh hơn, ổn định và hữu ích hơn trong các dự án thực tế. Về cơ bản, các nhà phát triển sẽ chỉ chuyển đổi khi chi phí dọn dẹp giảm xuống.
Trước đó, Google đã xây dựng nền tảng cho các tác nhân AI tại Cloud Next bằng việc giới thiệu Gemini Enterprise Agent Platform - nền tảng với các tính năng điều phối, nhận dạng, quan sát và bảo mật tích hợp sẵn. Tuy nhiên, thách thức thực sự nằm ở việc xử lý các công việc phức tạp, nhiệm vụ nhiều bước và dữ liệu đầu vào không chính xác.
Cuộc chiến của Google với các công cụ AI khác không chỉ về công nghệ mà còn cả thói quen của người dùng. ChatGPT và Claude đã trở thành những công cụ quen thuộc, trong khi Google vẫn đang nỗ lực để biến Gemini thành lựa chọn hàng đầu cho lập trình và các công việc liên quan đến AI.
Tại I/O 2026, Google chỉ có nhiệm vụ duy nhất: trình bày một mô hình Gemini tiết kiệm thời gian, viết mã hữu ích và thực hiện các tác vụ tự động mà không cần nhiều sự giám sát.
Kể từ những năm 2000, khi Internet dần trở nên phổ biến tại Việt Nam, các nội dung vi phạm bản quyền cũng bắt đầu xuất hiện tràn lan. Thời điểm đó, người dùng không khó để tìm thấy các trang web nghe nhạc, xem phim, đọc truyện tranh hay tải phần mềm có bản quyền hoàn toàn miễn phí.
Người dùng dễ dàng tải về phim, nhạc chất lượng cao hoặc các phần mềm đã được bẻ khóa để sử dụng mà chưa ý thức đầy đủ rằng đây là hành vi vi phạm bản quyền.
Sự bùng nổ của nội dung vi phạm bản quyền tại Việt Nam trong giai đoạn này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Khi đó, khung pháp lý xử lý hành vi xâm phạm bản quyền vẫn chưa hoàn thiện, trong khi nhận thức của người dùng về sở hữu trí tuệ còn hạn chế.
Bên cạnh đó, giá các sản phẩm có bản quyền như phim, âm nhạc hay phần mềm vẫn ở mức cao so với thu nhập chung của người dân. Điều này khiến nhiều người không sẵn sàng bỏ ra khoản tiền lớn để mua bản quyền, nhất là khi có thể dễ dàng tiếp cận các nội dung vi phạm bản quyền miễn phí trên Internet.
Vấn đề bản quyền ngày càng được siết chặt tại Việt Nam
Kể từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2007 và tham gia nhiều công ước quốc tế về bảo vệ bản quyền, tình trạng nội dung vi phạm bản quyền trên Internet đã dần được kiểm soát.
Các công ước này gồm Công ước Berne về bảo hộ tác phẩm văn học, nghệ thuật; Công ước Geneva về bảo hộ nhà sản xuất bản ghi âm chống sao chép trái phép; Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS)…
Bên cạnh việc tuyên truyền nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền cho người dùng, cơ quan chức năng cũng từng bước hoàn thiện khung pháp lý nhằm xử phạt các hành vi xâm phạm bản quyền, qua đó tăng cường ngăn chặn nội dung lậu trên Internet để phù hợp với các cam kết quốc tế.
Gần đây nhất, Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4/2026, đánh dấu bước siết chặt quản lý trong kỷ nguyên số với nhiều quy định mới liên quan đến trách nhiệm của nền tảng số, hoàn thiện khái niệm pháp lý và tăng chế tài xử lý vi phạm.
Sau khi luật có hiệu lực, hàng loạt website vi phạm bản quyền tại Việt Nam như phát sóng bóng đá lậu, nghe nhạc, đọc truyện tranh hay chia sẻ phần mềm có bản quyền… đã bị đánh sập hoặc tự ngừng hoạt động do lo ngại rủi ro pháp lý.
Mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký Công điện số 38 của Thủ tướng về việc tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt với các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc và trò chơi điện tử lậu.
Theo đánh giá của Thủ tướng, dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp ở một số lĩnh vực và địa phương, ảnh hưởng lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.
Vì vậy, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu các lực lượng chức năng tập trung nguồn lực, triển khai ngay các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7/5 đến 30/5, với tinh thần xử lý nghiêm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Vì sao các quốc gia phải cấm nội dung lậu, vi phạm bản quyền trên Internet?
Không chỉ tại Việt Nam, nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang áp dụng các biện pháp mạnh tay nhằm ngăn chặn nội dung lậu và hành vi vi phạm bản quyền trên Internet.
Động thái này không chỉ để tuân thủ các cam kết quốc tế và bảo vệ quyền lợi của tác giả, tổ chức nắm giữ bản quyền, mà còn liên quan đến lợi ích kinh tế, thương mại và ngoại giao.
Việc không tuân thủ các công ước quốc tế về bảo vệ bản quyền có thể khiến một quốc gia đối mặt với nguy cơ bị trừng phạt hoặc gặp bất lợi trong các cuộc đàm phán kinh tế.
Chẳng hạn, trong các thương vụ mua bản quyền giải đấu lớn như World Cup, nếu tình trạng phát sóng bóng đá lậu tại nước sở tại không được kiểm soát, đơn vị nắm bản quyền có thể lấy đó làm cơ sở để nâng giá, khiến chi phí mua bản quyền tăng cao.
Hằng năm, Chính phủ Mỹ dựa trên Báo cáo Special 301 của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) để theo dõi và liệt kê các quốc gia có tỷ lệ vi phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ cao đối với sản phẩm và doanh nghiệp Mỹ.
Những quốc gia nằm trong danh sách này có thể bị cắt giảm ưu đãi thương mại hoặc đối mặt với các biện pháp thuế quan bổ sung từ Mỹ.
Việc bảo vệ bản quyền cũng góp phần bảo hộ các nhà sáng tạo nội dung trong nước. Khi sản phẩm sáng tạo được pháp luật bảo vệ, các cá nhân và doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư sản xuất nội dung, đồng thời tạo nguồn thu hợp pháp từ công sức của mình mà không lo bị sao chép hoặc sử dụng trái phép.
Bên cạnh đó, siết chặt và ngăn chặn nội dung vi phạm bản quyền trên Internet còn đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Các tập đoàn quốc tế khó có thể yên tâm đầu tư vào một thị trường mà sản phẩm của họ dễ dàng bị sao chép, phát tán miễn phí trên Internet nhưng không được pháp luật bảo vệ hiệu quả.
Do đó, nhiều quốc gia phải thể hiện quyết tâm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nhằm xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, qua đó tạo niềm tin cho các doanh nghiệp nước ngoài khi đầu tư.
Ngoài ra, khi người dùng trả tiền để sử dụng các dịch vụ có bản quyền, nhà nước cũng có thêm nguồn thu thuế để bổ sung ngân sách. Trong khi đó, các website chia sẻ nội dung lậu hoạt động trái phép thường không thực hiện nghĩa vụ thuế, còn doanh thu chủ yếu rơi vào tay những người đứng sau các nền tảng này, gây thất thu ngân sách.
Tại Việt Nam, nhờ các biện pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức về bản quyền cùng với sự cải thiện về thu nhập, tình trạng sử dụng dịch vụ vi phạm bản quyền đã giảm đáng kể trong những năm gần đây. Nhiều website chia sẻ nội dung lậu bị đóng cửa, thậm chí một số cá nhân đứng sau các trang web này đã bị cơ quan chức năng bắt giữ và khởi tố.
Ngoài vấn đề pháp lý, nhiều website và phần mềm lậu còn tiềm ẩn nguy cơ phát tán mã độc, đánh cắp dữ liệu cá nhân hoặc chèn quảng cáo cờ bạc, lừa đảo. Đây cũng là một trong những lý do khiến nhiều quốc gia tăng cường xử lý các nền tảng vi phạm bản quyền trên Internet.
