Kể từ những năm 2000, khi Internet dần trở nên phổ biến tại Việt Nam, các nội dung vi phạm bản quyền cũng bắt đầu xuất hiện tràn lan. Thời điểm đó, người dùng không khó để tìm thấy các trang web nghe nhạc, xem phim, đọc truyện tranh hay tải phần mềm có bản quyền hoàn toàn miễn phí.
Người dùng dễ dàng tải về phim, nhạc chất lượng cao hoặc các phần mềm đã được bẻ khóa để sử dụng mà chưa ý thức đầy đủ rằng đây là hành vi vi phạm bản quyền.
Sự bùng nổ của nội dung vi phạm bản quyền tại Việt Nam trong giai đoạn này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Khi đó, khung pháp lý xử lý hành vi xâm phạm bản quyền vẫn chưa hoàn thiện, trong khi nhận thức của người dùng về sở hữu trí tuệ còn hạn chế.
Bên cạnh đó, giá các sản phẩm có bản quyền như phim, âm nhạc hay phần mềm vẫn ở mức cao so với thu nhập chung của người dân. Điều này khiến nhiều người không sẵn sàng bỏ ra khoản tiền lớn để mua bản quyền, nhất là khi có thể dễ dàng tiếp cận các nội dung vi phạm bản quyền miễn phí trên Internet.
Vấn đề bản quyền ngày càng được siết chặt tại Việt Nam
Kể từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2007 và tham gia nhiều công ước quốc tế về bảo vệ bản quyền, tình trạng nội dung vi phạm bản quyền trên Internet đã dần được kiểm soát.
Các công ước này gồm Công ước Berne về bảo hộ tác phẩm văn học, nghệ thuật; Công ước Geneva về bảo hộ nhà sản xuất bản ghi âm chống sao chép trái phép; Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS)…
Bên cạnh việc tuyên truyền nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền cho người dùng, cơ quan chức năng cũng từng bước hoàn thiện khung pháp lý nhằm xử phạt các hành vi xâm phạm bản quyền, qua đó tăng cường ngăn chặn nội dung lậu trên Internet để phù hợp với các cam kết quốc tế.
Gần đây nhất, Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4/2026, đánh dấu bước siết chặt quản lý trong kỷ nguyên số với nhiều quy định mới liên quan đến trách nhiệm của nền tảng số, hoàn thiện khái niệm pháp lý và tăng chế tài xử lý vi phạm.
Sau khi luật có hiệu lực, hàng loạt website vi phạm bản quyền tại Việt Nam như phát sóng bóng đá lậu, nghe nhạc, đọc truyện tranh hay chia sẻ phần mềm có bản quyền… đã bị đánh sập hoặc tự ngừng hoạt động do lo ngại rủi ro pháp lý.
Mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã ký Công điện số 38 của Thủ tướng về việc tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt với các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc và trò chơi điện tử lậu.
Theo đánh giá của Thủ tướng, dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp ở một số lĩnh vực và địa phương, ảnh hưởng lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh cũng như quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan.
Vì vậy, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu các lực lượng chức năng tập trung nguồn lực, triển khai ngay các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7/5 đến 30/5, với tinh thần xử lý nghiêm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.
Vì sao các quốc gia phải cấm nội dung lậu, vi phạm bản quyền trên Internet?
Không chỉ tại Việt Nam, nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang áp dụng các biện pháp mạnh tay nhằm ngăn chặn nội dung lậu và hành vi vi phạm bản quyền trên Internet.
Động thái này không chỉ để tuân thủ các cam kết quốc tế và bảo vệ quyền lợi của tác giả, tổ chức nắm giữ bản quyền, mà còn liên quan đến lợi ích kinh tế, thương mại và ngoại giao.
Việc không tuân thủ các công ước quốc tế về bảo vệ bản quyền có thể khiến một quốc gia đối mặt với nguy cơ bị trừng phạt hoặc gặp bất lợi trong các cuộc đàm phán kinh tế.
Chẳng hạn, trong các thương vụ mua bản quyền giải đấu lớn như World Cup, nếu tình trạng phát sóng bóng đá lậu tại nước sở tại không được kiểm soát, đơn vị nắm bản quyền có thể lấy đó làm cơ sở để nâng giá, khiến chi phí mua bản quyền tăng cao.
Hằng năm, Chính phủ Mỹ dựa trên Báo cáo Special 301 của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) để theo dõi và liệt kê các quốc gia có tỷ lệ vi phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ cao đối với sản phẩm và doanh nghiệp Mỹ.
Những quốc gia nằm trong danh sách này có thể bị cắt giảm ưu đãi thương mại hoặc đối mặt với các biện pháp thuế quan bổ sung từ Mỹ.
Việc bảo vệ bản quyền cũng góp phần bảo hộ các nhà sáng tạo nội dung trong nước. Khi sản phẩm sáng tạo được pháp luật bảo vệ, các cá nhân và doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư sản xuất nội dung, đồng thời tạo nguồn thu hợp pháp từ công sức của mình mà không lo bị sao chép hoặc sử dụng trái phép.
Bên cạnh đó, siết chặt và ngăn chặn nội dung vi phạm bản quyền trên Internet còn đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Các tập đoàn quốc tế khó có thể yên tâm đầu tư vào một thị trường mà sản phẩm của họ dễ dàng bị sao chép, phát tán miễn phí trên Internet nhưng không được pháp luật bảo vệ hiệu quả.
Do đó, nhiều quốc gia phải thể hiện quyết tâm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nhằm xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, qua đó tạo niềm tin cho các doanh nghiệp nước ngoài khi đầu tư.
Ngoài ra, khi người dùng trả tiền để sử dụng các dịch vụ có bản quyền, nhà nước cũng có thêm nguồn thu thuế để bổ sung ngân sách. Trong khi đó, các website chia sẻ nội dung lậu hoạt động trái phép thường không thực hiện nghĩa vụ thuế, còn doanh thu chủ yếu rơi vào tay những người đứng sau các nền tảng này, gây thất thu ngân sách.
Tại Việt Nam, nhờ các biện pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức về bản quyền cùng với sự cải thiện về thu nhập, tình trạng sử dụng dịch vụ vi phạm bản quyền đã giảm đáng kể trong những năm gần đây. Nhiều website chia sẻ nội dung lậu bị đóng cửa, thậm chí một số cá nhân đứng sau các trang web này đã bị cơ quan chức năng bắt giữ và khởi tố.
Ngoài vấn đề pháp lý, nhiều website và phần mềm lậu còn tiềm ẩn nguy cơ phát tán mã độc, đánh cắp dữ liệu cá nhân hoặc chèn quảng cáo cờ bạc, lừa đảo. Đây cũng là một trong những lý do khiến nhiều quốc gia tăng cường xử lý các nền tảng vi phạm bản quyền trên Internet.
Các nền tảng mạng xã hội như Telegram hay Facebook đang dần trở thành “vỏ bọc” để nhiều dịch vụ game lậu, phim lậu tiếp tục hoạt động.
Chiêu trò “bình mới rượu cũ”
Sau khi Công điện số 38 được ban hành, nhiều website phim lậu lớn đã chủ động đóng tên miền hoặc hiển thị thông báo dừng hoạt động theo quy định của Nhà nước.
Tuy nhiên, vấn đề này vẫn diễn biến hết sức phức tạp, đặc biệt trên các hội nhóm mạng xã hội.
Ghi nhận của phóng viên Dân trí cho thấy, hệ sinh thái phim lậu từng gắn với thương hiệu “Phimmoi” vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức. Truy cập vào các địa chỉ như Phimmoi.**** hay Aphim2.****, người dùng vẫn có thể dễ dàng xem hàng nghìn bộ phim, từ bom tấn chiếu rạp đến các series vừa phát sóng trên nền tảng trả phí.
Việc thay đổi đuôi tên miền (từ .net, .com sang .cab, .z, .tv...) là thủ đoạn không mới nhưng vẫn rất hiệu quả của các đối tượng vận hành website lậu. Khi một tên miền bị nhà mạng chặn truy cập tại Việt Nam, hàng loạt tên miền dự phòng khác lập tức được kích hoạt, đồng bộ dữ liệu chỉ trong vài phút.
Điều này khiến việc ngăn chặn theo hình thức thủ công kiểu “chặn đuôi” trở nên khó khăn và tốn kém nguồn lực.
Ma trận game lậu, phim lậu trên mạng xã hội
Đáng báo động hơn là xu hướng dịch chuyển mạnh từ website truyền thống sang các hội nhóm kín trên mạng xã hội. Nếu trước đây người dùng phải tìm kiếm trên Google để truy cập web lậu, thì nay, các nền tảng như Facebook và đặc biệt là Telegram đang trở thành “thiên đường” mới cho game lậu, phim lậu.
Trên Facebook, chỉ cần gõ từ khóa “game lậu”, hàng loạt fanpage và hội nhóm với quy mô lên tới hàng chục nghìn thành viên sẽ xuất hiện.
Tại đây, nhiều trò chơi di động nổi tiếng thường xuyên bị “mod” (chỉnh sửa) để cung cấp miễn phí lượng lớn tiền ảo, vật phẩm VIP mà người chơi thông thường phải bỏ ra số tiền lớn mới có được.
Đáng chú ý, quản trị các hội nhóm thường sử dụng những lời quảng cáo hấp dẫn, đánh trúng tâm lý ham rẻ và mong muốn sở hữu sức mạnh ảo của game thủ.
Hình thức tương tác cũng được tự động hóa. Người dùng chỉ cần bình luận dưới bài viết, hệ thống chatbot sẽ tự động gửi tin nhắn chứa đường link tải file cài đặt (thường là file .apk cho Android hoặc các cấu hình không xác định trên iOS). Đây cũng chính là một trong những kẽ hở lớn để phát tán mã độc.
Trong khi đó, trên Telegram, tình hình còn phức tạp hơn do nền tảng này có tính bảo mật cao và khó kiểm soát hơn đối với cơ quan quản lý. Các kênh cung cấp phim lậu, game lậu thu hút hàng chục nghìn thành viên tham gia.
Tại đây, phim lậu không chỉ được xem trực tuyến mà còn được chia sẻ dưới dạng file tải trực tiếp. Nhiều bộ phim có nội dung nhạy cảm, chưa qua kiểm duyệt hoặc vẫn đang chiếu rạp được cập nhật liên tục.
“Cánh tay nối dài” của tội phạm lừa đảo
Sự tồn tại của web lậu, game lậu không đơn thuần là câu chuyện vi phạm bản quyền sở hữu trí tuệ. Theo các chuyên gia an ninh mạng, đây còn là “cánh tay nối dài” của các đường dây lừa đảo trực tuyến và tội phạm công nghệ cao.
Chuyên gia an ninh mạng Trương Đức Lượng cho biết: “Các đối tác quảng cáo thường xuyên lợi dụng kẽ hở để đăng tải nội dung giả mạo, đính kèm mã độc nhằm khai thác lỗ hổng trên thiết bị của người truy cập. Rủi ro lớn nhất mà người dùng phải đối mặt là việc bị lây nhiễm mã độc hoặc bị dẫn dụ tới các website giả mạo ngân hàng sau khi "click" vào các quảng cáo hấp dẫn.
Kịch bản phổ biến hiện nay là các đối tượng treo banner quảng cáo gây tò mò, dẫn dụ người dùng chuyển hướng sang một website khác. Tại đây, nạn nhân có thể bị lừa cài đặt các phần mềm không mong muốn (Unwanted Application)”.
Nguy hiểm hơn, việc người dùng cài đặt các ứng dụng game lậu từ các nguồn không xác định trên Facebook/Telegram chính là hành động tự mở cửa cho mã độc xâm nhập vào thiết bị cá nhân. Các loại mã độc này có khả năng thu thập dữ liệu cá nhân, tạo điều kiện cho tội phạm mạng thực hiện hành vi lừa đảo.
Có thể thấy, tình trạng vi phạm bản quyền trên không gian mạng tại Việt Nam vẫn diễn ra nhức nhối và chưa được xử lý triệt để.
Tuy nhiên, chỉ đạo mới nhất từ người đứng đầu Chính phủ không chỉ dừng lại ở việc chặn truy cập kỹ thuật, chiến dịch lần này nhắm thẳng vào các tổ chức điều hành website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài.
Sau Công điện từ Thủ tướng, Cục Bản quyền tác giả cũng đã ban hành văn bản đề nghị các đơn vị, doanh nghiệp và cá nhân không sử dụng các chương trình máy tính không có bản quyền, không được khai thác, sử dụng trái phép quyền tác giả và quyền liên quan đối với các loại hình tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình và chương trình phát sóng.
Sự thống trị của những chiếc điện thoại gập vỏ sò thời thượng có thể sắp đi đến hồi kết. Một nguồn tin rò rỉ uy tín vừa tiết lộ kế hoạch đầy táo bạo của gã khổng lồ công nghệ Hàn Quốc: Khai tử hoàn toàn dòng Galaxy Z Flip để dọn đường cho một thế hệ siêu phẩm hoàn toàn mới.
Quay trở lại năm 2020, Samsung từng khiến giới công nghệ trầm trồ khi trình làng chiếc Galaxy Z Flip đầu tiên. Ở thời điểm đó, máy chỉ sở hữu một màn hình phụ siêu nhỏ ở mặt trước với các tính năng tương tác ở mức tối thiểu. Trải qua nhiều năm phát triển, thế hệ Galaxy Z Flip7 ra mắt mới đây được đánh giá là đã chạm tới đỉnh cao vật lý về diện tích màn hình ngoài.
Chính vì vậy, các nâng cấp trên Galaxy Z Flip8 sắp tới (dự kiến ra mắt cùng Fold8 và Fold 8 Wide tại sự kiện Unpacked vào tháng 7) được cho là sẽ hạn chế. Ngoài sự thay đổi về bộ vi xử lý và một vài tinh chỉnh nhỏ nhặt về ngoại hình, chiếc máy này gần như giữ nguyên khuôn mẫu của thế hệ tiền nhiệm.
Sự thiếu đột phá này đã dẫn đến một hệ quả tất yếu. Chuyên gia rò rỉ Setsuna Digital trên mạng xã hội Weibo vừa đưa ra một tuyên bố gây sốc: Galaxy Z Flip8 sẽ là chiếc điện thoại gập vỏ sò cuối cùng của Samsung. Kể từ năm 2027, dòng máy mang tính biểu tượng này sẽ chính thức bị ngừng sản xuất.
Lý do nào khiến Samsung từ bỏ 'con gà đẻ trứng vàng' của mình? Câu trả lời nằm ở bài toán kinh tế và thị hiếu người dùng.
Hiện tại, kiểu dáng gập vỏ sò đã đi vào ngõ cụt về mặt ý tưởng. Khi mở ra, nó chỉ là một chiếc điện thoại thanh thông thường; khi gập lại, nó là một khối vuông không có nhiều đột phá. Trong khi đó, chi phí linh kiện và sản xuất dòng máy này lại liên tục leo thang. Một thiết kế lặp đi lặp lại chắc chắn sẽ bị thị trường đào thải khi người dùng bắt đầu có xu hướng chuyển sang các dòng điện thoại gập dạng cuốn sách nhờ không gian hiển thị rộng lớn và trải nghiệm đa nhiệm vượt trội hơn hẳn.
Để đón đầu làn sóng này, Samsung được cho là sẽ bổ sung một chiến binh mới mang tên 'Wide Fold' vào danh mục sản phẩm của mình ngay trong năm nay. Với việc tin đồn khai tử dòng Flip xuất hiện ngày một dày đặc, giới phân tích nhận định phiên bản màn hình rộng (Wide Fold) này chính là quân bài chiến lược được dùng để thay thế hoàn toàn cho dòng máy gập vỏ sò trong tương lai. Mặc dù phía Samsung vẫn giữ im lặng và chưa đưa ra bất kỳ phản hồi chính thức nào, nhưng động thái này đang khiến người dùng mong chờ.
Luật sửa đổi được Quốc hội thông qua từ tháng 12/2025 và có hiệu lực hôm nay, bổ sung nhiều cơ chế mới nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kiểm soát công nghệ, đồng thời bãi bỏ những quy định không còn phù hợp. Đây là lần sửa đổi, bổ sung lớn cho Luật Chuyển giao công nghệ ra đời năm 2017.
Một trong những bổ sung đáng chú ý là chính sách của Nhà nước đối với hoạt động chuyển giao công nghệ (CGCN), trong đó thêm điều khoản về hoạt động chuyển giao giữa các cá nhân, tổ chức.
"Khuyến khích tổ chức, cá nhân nước ngoài thực hiện hoạt động chuyển giao công nghệ cho tổ chức, cá nhân Việt Nam nhằm nâng cao năng lực tiếp thu, làm chủ và đổi mới công nghệ trong nước", khoản 5a, được bổ sung vào Điều 3 của Luật, có đoạn.
Đây cũng là điểm mới so với khoản 5 trước đây, vốn nêu chung về chuyển giao công nghệ nước ngoài vào Việt Nam. Ngoài ra, khoản này cũng nhấn mạnh ưu tiên áp dụng chính sách ưu đãi về đầu tư, thuế, đất đai, tín dụng cùng các biện pháp khuyến khích khác "đối với dự án đầu tư nước ngoài có nội dung chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo hoặc ứng dụng công nghệ tại Việt Nam".
Một thay đổi khác là mở rộng hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Tổ chức, cá nhân sở hữu công nghệ có thể dùng chính công nghệ đó để góp vốn vào doanh nghiệp hoặc dự án đầu tư. Nhà nước đồng thời hỗ trợ định giá và xác lập quyền sở hữu đối với các công nghệ hình thành từ nghiên cứu trong nước, tạo thuận lợi cho việc chuyển giao công nghệ "nội sinh" giữa các đơn vị trong nước, thay vì chỉ tập trung vào công nghệ từ nước ngoài.
Một bổ sung tiếp theo là tăng cường vai trò của Nhà nước trong hoạt động chuyển giao công nghệ. Theo đó, luật thêm điều khoản cho Nhà nước mua và phổ biến công nghệ để phục vụ quốc phòng và an ninh, giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, dịch bệnh.
Các công nghệ này sau đó được phổ biến lại cho doanh nghiệp dưới nhiều hình thức như miễn phí, ưu đãi hoặc cấp quyền sử dụng có điều kiện; thúc đẩy hợp tác cùng phát triển công nghệ để nâng cao năng lực của tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam.
Luật mới đánh dấu bước điều chỉnh đáng chú ý trong chính sách công nghệ, khi lần đầu đưa khái niệm "công nghệ xanh" vào hệ thống pháp luật. Theo đó, hoạt động chuyển giao công nghệ sạch, công nghệ xanh và công nghệ chiến lược được ưu tiên, cả trong nhập khẩu và phát triển trong nước.
Ở chiều ngược lại, luật cũng siết kiểm soát với công nghệ không phù hợp. Các dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường hoặc sử dụng công nghệ hạn chế chuyển giao phải được thẩm định ngay từ giai đoạn chấp thuận chủ trương đầu tư.
Theo cơ quan soạn thảo, những sửa đổi, bổ sung này nhằm tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để thúc đẩy hoạt động chuyển giao công nghệ một cách hiệu quả, đồng bộ, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và chủ trương phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bắt kịp xu thế thế giới.
Ngoài ra, luật cũng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ nội sinh, khơi thông dòng chảy công nghệ giữa doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong nước và giữa cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân.
Cùng với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 2025, những thay đổi này được kỳ vọng giúp phát triển thị trường khoa học và công nghệ hoạt động hiệu quả, minh bạch và chuyên nghiệp, tạo môi trường thuận lợi cho giao dịch công nghệ, tài sản trí tuệ, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Các thỏa thuận chuyển giao đã ký trước ngày 1/4 tiếp tục được thực hiện theo hợp đồng đã ký; trường hợp sửa đổi, bổ sung hoặc gia hạn sau thời điểm trên phải tuân theo quy định mới. Hồi tháng 1, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng lấy ý kiến về Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn biện pháp tổ chức thi hành dựa trên bản sửa đổi, bổ sung của Luật Chuyển giao công nghệ 2025.
