Cố nhà văn, nhà thơ và nhà cách mạng Italy Ugo Foscolo từng nói rằng nghệ thuật không nằm ở việc làm những điều mới mẻ, mà là làm những điều quen thuộc bằng một góc nhìn mới. Ranh giới ấy tuy mong manh nhưng lại làm nên sự khác biệt.
Lấy bóng đá làm ví dụ. Nhân loại đã chơi môn thể thao này gần hai thế kỷ. Dù trò chơi và những người chơi nó có thay đổi bao nhiêu lần, bản chất vẫn bất biến. Đó vẫn một quả bóng, những đôi chân, hai khung thành và người chiến thắng là kẻ đưa bóng vào lưới đối phương nhiều hơn.
Sự khác biệt ở đây nằm ở các chi tiết. Và Enrique là một người mang đến điều đó, ông “dị ứng” với những giới hạn và mang một tư duy độc lập. Tập thể PSG hiện tại do chính tay ông nhào nặn, nơi bản sắc CLB được đặt lên trên tất cả. Enrique định hình lại một PSG ngổn ngang, cứ như thể có biệt tài biến nghịch cảnh thành cơ hội.
Ví dụ, khi Kylian Mbappe chuyển sang Real Madrid, Enrique thản nhiên nhận xét: “Cậu ấy là cầu thủ hay nhất thế giới. Mà nếu đội bóng sở hữu cầu thủ hay nhất thế giới luôn vô địch, thì PSG đã có 8 cúp Champions League trong phòng truyền thống rồi, tiếc là tôi chẳng thấy cái nào ở đây cả”.
Ép góc và nghệ thuật hắc ám của Enrique
Làm thế nào để khắc chế lối pressing kèm người một – một cực rát của Bayern Munich? Chứng kiến những gì thầy trò Vincent Kompany đã làm từ lượt trận vòng bảng phân hạng đến lượt đi bán kết khi các hậu vệ đối thủ theo các học trò của mình đến quá vạch giữa sân, Enrique quyết định giở lại bài cũ.
Trận lượt về tại sân Allianz, biết rõ cơn cuồng phong mà đại diện Bavaria muốn thổi bùng, cứ mỗi khi PSG được phát bóng lên, thủ thành Safonov lại có bài băm bổ bóng thật dài thẳng ra biên dọc. Ngay khi bóng bay ra biên, hệ thống PSG đã lập tức vây ráp, tổ chức vây bắt nghẹt thở ngay từ pha ném biên của đối thủ.
Thay vì triển khai bóng từ tuyến dưới để “biếu” một thế trận mở cho những pha pressing đoạt bóng và chuyển đổi trạng thái của Bayern, Enrique hoán đổi hoàn cảnh cho đối thủ. “Các anh cứ có bóng, cứ ném biên, còn chúng tôi sẽ pressing”. Khoảng trống mênh mông bỗng chốc trở thành không gian chật chội.
Một chi tiết tương tự được Enrique áp dụng ngay từ quả giao bóng giữa sân. Bóng được chuyền cho Vitinha, và tiền vệ này lập tức đá thẳng ra biên dọc ở sân đối thủ. Đây không phải phát kiến hoàn toàn mới, cố chiến lược gia người Anh Graham Taylor từng làm từ những năm 1990, rồi Rudi Garcia hay Ange Postecoglou cũng đôi lần sử dụng. Nhưng Enrique nâng tầm nó thành một hệ thống bài bản, thậm chí đã “bình thường hóa nó” ngay trong trận chung kết Champions League mùa trước với Inter Milan.
Ở đây, mục đích không phải là để khóa chết một ngôi sao nhất định như dân tình trên mạng xã hội nói về cách PSG chế ngự Michael Olise, mà là để áp đặt tâm lý lên trận đấu. Chuyên gia phân tích tình huống cố định Stuart Reid – người từng làm việc với nhiều CLB như Como hay Hull City – giải thích rõ: “Đẩy cao đội hình ngay lập tức và cố gắng giành lại bóng từ quả ném biên của đối thủ. Bằng cách đó, bạn sẽ nhanh chóng kiểm soát bóng ở một phần ba sân đối phương. Bạn vây hãm, đẩy đối phương vào thế lúng túng, thiết lập một bẫy pressing ở vị trí mình chủ động chọn. Đó là đòn tâm lý chiến”.
Nếu bóng đá là một trò chơi điện tử, Enrique sẽ bảo rằng các pha ném biên là một “lỗi game” của nhà phát triển: góc chuyền bóng bị hạn chế, bóng đi chậm, một không gian lý tưởng cho những pha tranh chấp hỗn loạn dựa trên nền cấu trúc phòng ngự mà ông đã thiết lập sẵn.
Thông điệp gửi tới đối thủ là gì? “Ta đưa bóng cho các ngươi đấy, rồi ta sẽ vào tận nhà các ngươi mà cướp lại”. Song không phải lúc nào ông cũng dùng chiêu này. Có lẽ vì Enrique hiểu, trong bóng đá, nếu cứ diễn mãi một kịch bản, tới lúc sẽ tiêu đời. Sớm muộn gì đối thủ cũng bắt bài.
Đi chân trần và xe nâng
Chiêu trò của Enrique không dừng lại ở sa bàn. Hãy đến với “grounding” (liệu pháp tiếp đất), một phương pháp nằm ở ranh giới giữa tín ngưỡng cổ xưa và đức tin dân gian, cho rằng việc đi giày dép đã ngắt kết nối con người với Trái Đất. Phương pháp này chỉ đơn giản là đi chân trần trên đất.
Mỗi buổi sáng, Enrique đều đi chân trần trên thảm cỏ của trung tâm huấn luyện Poissy của PSG. Ông khẳng định thói quen này đã giúp ông đánh bay mọi trận cảm cúm, dị ứng và những cơn mệt mỏi vặt vãnh.
Trận đấu nhìn từ trên cao luôn rõ ràng và bao quát hơn. Enrique hiểu rõ điều đó, nên ông quyết định ngồi hẳn trên khu báo chí của SVĐ để theo dõi hiệp một các trận. “Tôi nhìn các HLV bóng bầu dục làm thế, nó mang lại một góc nhìn hoàn toàn khác để đọc trận đấu”, nhà cầm quân 56 tuổi từng giải thích.
Và vì trận đấu chỉ là phần nổi của tảng băng chìm, ông đã mang cả một chiếc xe nâng – loại thợ điện hay dùng để sửa đèn đường – ra sân tập. Chiếc xe nâng Enrique lên độ cao chính xác 5 mét, không hơn không kém, để ông bao quát và hét chỉ thị xuống cho các học trò. Hình ảnh ấy không khác gì Gia Cát Lượng chỉ huy từ trên cao trận địa.
Sát cánh cùng ông là Joaquin Valdez, một cựu võ sĩ Judo và hiện là nhà tâm lý học thể thao của PSG. Truyền thông Tây Ban Nha tiết lộ Enrique đã làm trò này từ thời dẫn dắt Celta Vigo, nhưng ngày đó kinh phí eo hẹp, ông phải tự dựng một bộ giàn giáo bằng mấy ống sắt thô sơ.
Bộ đàm ẩn dưới lớp áo và trọng tài vô hình
Giới hạn của một buổi tập chiến thuật là gì? Là bạn chỉ có thể nói một lần cho cả đội, mà lời nói thì cần phải găm đúng chỗ. Vì vậy, từ thời còn dẫn dắt ĐTQG Tây Ban Nha, Enrique đã giới thiệu một công nghệ mới: mỗi cầu thủ sẽ mặc một chiếc áo lót gắn loa bên trong, tất cả được kết nối với một chiếc bộ đàm mà từ đó, ông có thể tùy chọn thì thầm vào tai từng cầu thủ ngay khi họ đang chạy trên sân.
Thêm một “chiêu” khác trên sân tập của Enrique. Một màn hình khổng lồ ngay sát đường biên được lắp, giống như cách Julian Nagelsmann từng làm từ thuở cầm cương Hoffenheim. “Tiện nghi” này giúp các cầu thủ xem lại một tình huống vừa diễn ra chỉ vài phút trước, hoặc biến nó thành một sa bàn điện tử trực quan sinh động.
Enrique không chỉ tập chiến thuật, mà còn tập cả cách đối phó với những biến số nằm ngoài tầm kiểm soát. Chẳng hạn như những tiếng còi đưa ra quyết định bất lợi của trọng tài. Ông không muốn các học trò sa đà vào việc tranh cãi, vì điều đó chỉ khiến họ mất đi cái đầu lạnh hoặc ăn thẻ phạt “lãng xẹt”, một sự lãng phí năng lượng vô ích. Vì vậy, trong các trận đấu tập, chiến lược gia sinh năm 1970 thường xuyên cố tình thổi những phạt đền tưởng tượng hoặc đưa ra những quyết định gây ức chế tột độ. Ông làm vậy vì muốn các học trò phải làm quen với sự bất công.
HAGL tiếp Hà Nội FC với tâm lý đè nặng. Nếu thua, đội bóng phố Núi có thể phải xuống hạng, hoặc đá play-off. Khó khăn càng thêm chồng chất với họ khi tiền vệ nhập tịch Đỗ Hoàng Hên mở tỷ số cho đội khách ở phút 40.
Kết thúc hiệp một với việc bị dẫn trước, HAGL lúc này chỉ còn hơn đội cuối bảng Đà Nẵng ba điểm và hai đội PVF-CAND lẫn Becamex TP HCM hai điểm. Tình thế này khiến người hâm mộ chủ nhà lo lắng vì ở lượt cuối phải làm khách trên sân Becamex TP HCM.
Khi bị dồn vào chân tường, HAGL bất ngờ tìm thấy lối thoát nhờ tài năng của Gia Bảo. Ngay khi vừa được tung vào sân phút 58, tiền đạo 18 tuổi phá bẫy việt vị thoát xuống từ cánh phải rồi căng ngang vào trong, khiến trung vệ Thành Chung phản lưới, biếu HAGL bàn gỡ 1-1. Món quà từ đội khách giúp khán giả trên sân Pleiku và ban huấn luyện HAGL phấn khích. Nếu có điểm, họ sẽ sớm trụ hạng.
Nhưng niềm vui của chủ nhà không dừng ở đó. Đến phút 79, Gia Bảo dễ dàng loại bỏ hậu vệ Phạm Xuân Mạnh, thoát xuống từ cánh trái rồi đặt lòng vào góc xa nâng tỷ số 2-1 cho HAGL. HLV Vũ Tiến Thành, trong trận đầu trở lại đội nhà sau khi chia tay Ninh Bình, chạy vào sân ôm chầm các học trò để chia vui.
Ngoài màn tỏa sáng của Gia Bảo, thủ môn Trần Trung Kiên cũng có một trận đấu hay khi từ chối nhiều cơ hội tốt của Phạm Tuấn Hải, Nguyễn Văn Quyết hay Hoàng Hên. Sự chắc tay của thủ môn này còn giúp HAGL có cơ hội phản công ở phút 90+1, để rồi Conceicao thoát xuống hạ thủ môn Quan Văn Chuẩn, ấn định chiến thắng 3-1.
Gia Bảo sinh ngày 3/1/2008, cao 1,8 m và nặng 70 kg. Anh là sản phẩm của lò đào tạo HAGL, từng khoác áo U15, U16 và U17 Việt Nam, U19 Việt Nam. Tuy nhiên, do phải cùng HAGL đua trụ hạng, Gia Bảo không cùng đội U19 Việt Nam sang Indonesia dự giải U19 Đông Nam Á.
Gia Bảo từng được báo Anh Guardian chọn vào top 60 cầu thủ sinh năm 2008 sáng giá của bóng đá thế giới năm 2025. Anh cũng là cầu thủ trẻ nhất lịch sử thi đấu và ghi bàn tại V-League, khi lập công vào lưới Quảng Nam ở vòng một V-League 2024-2025 lúc mới 16 tuổi 256 ngày.
"Hôm nay, tôi vui và hạnh phúc vì đã giúp đội nhà trụ hạng", Gia Bảo nói sau trận. "Đây là thành tích của tập thể chứ không riêng cá nhân tôi. Các thầy luôn căn dặn chúng tôi phải nỗ lực hết mình vì khán giả. Chúng tôi đã làm được điều mong muốn sau một giai đoạn khó khăn. Xin tri ân người hâm mộ".
Trong khi HAGL sớm trụ hạng, đội bóng giàu truyền thống khác là Becamex TP HCM (trước kia là Bình Dương) lâm nguy với thất bại 1-2 dưới tay nhà vô địch CAHN. Kết quả này khiến đội bóng đất Thủ rơi xuống cuối bảng với chỉ 21 điểm. Có cùng 21 điểm, nhưng PVF-CAND và Đà Nẵng xếp trên nhờ hơn hiệu số.
Chiến thắng 4-1 trước Nottingham qua hai lượt giúp Aston Villa lần đầu vào chung kết Cup châu Âu sau 44 năm, kể từ Cup C1 năm 1982 khi họ đăng quang. Nhưng với Sancho, đây đã là lần thứ ba liên tiếp anh vào chung kết một giải UEFA, đều không phải trong màu áo Man Utd.
Mùa 2023-2024, Sancho khoác áo Dortmund theo dạng cho mượn từ Man Utd sau thời gian mâu thuẫn với HLV Erik ten Hag tại Old Trafford. Trong màu áo Dortmund, cầu thủ người Anh gây ấn tượng ở vòng knock-out Champions League và góp công giúp đội bóng Đức vào chung kết tại Wembley.
Ở trận đấu đó, Dortmund thua Real Madrid 0-2, nhưng Sancho vẫn được xem là điểm sáng của hành trình vào chung kết. Anh đá chính và chơi 87 phút trước Real.
Một năm sau, Sancho tiếp tục xuất hiện ở trận chung kết châu Âu, lần này trong màu áo Chelsea. Dưới thời HLV Enzo Maresca, anh cùng Chelsea vô địch Conference League 2024-2025.
Sancho chơi 41 trận cho Chelsea mùa trước và ghi 5 bàn, trong đó có hai bàn ở Conference League. Dù không phải nhân tố nổi bật, anh thường xuyên được sử dụng ở các trận knock-out sau khi Chelsea chủ yếu dùng cầu thủ trẻ và đội hình phụ ở vòng bảng.
Mùa này, Sancho gia nhập Aston Villa theo dạng cho mượn và tiếp tục duyên đặc biệt với các giải châu Âu. Dưới trướng Unai Emery - HLV từng 4 lần vô địch Europa League, Villa thể hiện phong độ thuyết phục để vào chung kết gặp Freiburg tối 20/5.
Trong trận lượt về bán kết với Nottingham Forest, Ollie Watkins ghi bàn gỡ hòa tổng tỷ số trước khi John McGinn lập cú đúp và Emiliano Buendia ấn định chiến thắng. Sancho chỉ vào sân từ phút 86 và không để lại nhiều dấu ấn.
Theo truyền thông Anh, hợp đồng của Sancho với Aston Villa sẽ hết hạn ngày 30/6, trong khi giao kèo với Man Utd cũng sắp kết thúc. Điều đó đồng nghĩa cầu thủ 26 tuổi có thể trở thành tự do chỉ vài tuần sau trận chung kết Europa League nếu không đạt thỏa thuận mới với bất kỳ CLB nào.
Sự nghiệp của Sancho những năm gần đây được xem là nghịch lý. Anh không còn chỗ đứng tại Man Utd, liên tục bị đem cho mượn và chưa tìm được bến đỗ lâu dài. Tuy nhiên, ở đấu trường châu Âu, Sancho lại liên tiếp hiện diện ở những trận đấu lớn nhất.
Trận hòa 0-0 trước đội tuyển Tây Ban Nha ngày 15.6 không chỉ là một trong những bất ngờ lớn nhất kể từ đầu World Cup 2026 mà còn đánh dấu cột mốc lịch sử của đội tuyển Cabo Verde trong lần đầu tiên góp mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh.
Người góp công lớn nhất vào kết quả ấy là thủ môn Vozinha, tên thật là Josimar Dias. Ở tuổi 40, anh có hàng loạt pha cứu thua xuất sắc trước những chân sút hàng đầu của đội tuyển Tây Ban Nha, giúp đại diện châu Phi giành 1 điểm quý giá trong trận đấu đầu tiên ở World Cup.
Theo Reuters, trước trận đấu, bà Ana Candida Evora - mẹ của Vozinha - đã khiến nhiều người bất ngờ khi tự tin khẳng định rằng không ai có thể ghi bàn vào lưới con trai bà.
Trong bối cảnh đối thủ là đội tuyển Tây Ban Nha với dàn cầu thủ đẳng cấp thế giới, đó tưởng như chỉ là niềm tin của một người mẹ dành cho con trai mình.
Và rồi mọi chuyện diễn ra đúng như lời bà dự đoán.
Suốt 90 phút, hàng công Tây Ban Nha tung ra nhiều pha dứt điểm nguy hiểm nhưng đều bị Vozinha hóa giải. Khi trọng tài nổi còi kết thúc trận đấu, bảng tỷ số vẫn giữ nguyên con số 0-0. Một ngày sau trận đấu, bà Evora vẫn chưa hết xúc động. Tim tôi như muốn nhảy ra khỏi lồng ngực. Tôi rất hồi hộp nhưng cũng vô cùng hạnh phúc với những gì con trai mình đã làm được.
Theo Vozinha, mẹ anh không thể đến Mỹ vì những khó khăn liên quan đến thủ tục thị thực và chi phí đi lại. Đầu năm nay, Cabo Verde nằm trong nhóm quốc gia mà công dân phải đặt cọc số tiền lớn khi xin thị thực vào Mỹ. Dù quy định này sau đó được nới lỏng đối với người sở hữu vé World Cup, chi phí cho chuyến đi vẫn vượt quá khả năng của gia đình.
Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý tại Mỹ. Một số chính trị gia đã lên tiếng kêu gọi hỗ trợ để mẹ của thủ môn Cabo Verde có thể sang Mỹ theo dõi giải đấu. Theo giới chức Mỹ, người thân của các cầu thủ tham dự World Cup có thể được xem xét miễn một số yêu cầu trong quá trình xin thị thực.
Trong khi Vozinha xúc động vì thiếu vắng mẹ trên khán đài, người dân Cabo Verde lại có một đêm ăn mừng khó quên. Ngay sau khi trận đấu kết thúc, hàng nghìn người đã đổ ra các tuyến phố tại Praia và Sao Vicente. Cờ Cabo Verde xuất hiện khắp nơi, tiếng còi xe vang lên không ngớt, còn người hâm mộ nhảy múa và hát vang giữa bầu không khí lễ hội.
"Chúng tôi là một quốc gia nhỏ giữa đại dương nhưng đã làm nên lịch sử. Chúng tôi sẽ tiếp tục chiến đấu vì đất nước mình", một CĐV chia sẻ.
Một người hâm mộ khác là Magali Monteiro cũng không giấu được niềm tự hào: T"ôi đã khóc rất nhiều. Chúng tôi tự hào về đội tuyển và tự hào về đất nước mình. Dù đi đến đâu, Cabo Verde vẫn luôn ở trong tim chúng tôi".
Với dân số chỉ khoảng 600.000 người, Cabo Verde là một trong những quốc gia nhỏ nhất tham dự World Cup 2026. Đội bóng này lần đầu tiên giành vé dự World Cup và bị đánh giá thấp nhất bảng H, nơi còn có sự góp mặt của đội tuyển Tây Ban Nha, đội tuyển Uruguay và đội tuyển Ả Rập Xê Út.
Thế nhưng, ngay trong trận đấu đầu tiên, họ đã khiến cả thế giới phải chú ý. Một điểm trước ứng viên vô địch Tây Ban Nha không chỉ mở ra cơ hội cạnh tranh tấm vé đi tiếp mà còn mang đến niềm tự hào đặc biệt cho quốc đảo nhỏ bé giữa Đại Tây Dương.
Và ở trung tâm của câu chuyện cổ tích ấy là Vozinha - người hùng 40 tuổi đã khiến hàng công Tây Ban Nha bất lực, trong khi mẹ anh vẫn lặng lẽ dõi theo từ quê nhà cách đó hàng nghìn km, với niềm tin chưa từng lung lay rằng con trai mình sẽ làm nên điều đặc biệt.
