Ngứa da kéo dài, đặc biệt khi không rõ nguyên nhân và kèm theo các dấu hiệu bất thường như: vàng da, sụt cân, mệt mỏi… có thể là lời cảnh báo sớm của nhiều bệnh lý nguy hiểm, trong đó có ung thư. Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan nếu tình trạng ngứa xuất hiện dai dẳng, tái phát liên tục hoặc không đáp ứng điều trị thông thường.
Một trường hợp điển hình là người phụ nữ tên N.T.M, 59 tuổi, trú tại Ninh Bình, nhập viện trong tình trạng vàng da, ngứa dai dẳng và đau vùng hạ sườn phải. Tại Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), các bác sĩ đã tiến hành thăm khám lâm sàng và thực hiện nhiều xét nghiệm cận lâm sàng cho bà M.
Tại viện, kết quả chẩn đoán hình ảnh ban đầu ghi nhận bệnh nhân có tổn thương đường mật trong gan kèm sỏi và tình trạng giãn đường mật. Nội soi tiêu hóa tiếp tục phát hiện bà M. có một khối u tại đại tràng. Kết quả sinh thiết xác định đây là ung thư biểu mô tuyến.
Sau hội chẩn đa chuyên khoa, các bác sĩ xác định bệnh nhân mắc đồng thời hai ung thư nguyên phát, trong đó ung thư đường mật trong gan đã ở giai đoạn tiến triển, có xâm lấn và di căn hạch.
Dựa trên thể trạng và mức độ tổn thương của người bệnh, ê-kíp điều trị đã lựa chọn phương án phẫu thuật triệt căn trong cùng một lần mổ. Bà M. được cắt đoạn đại tràng phải kèm nạo vét hạch, đồng thời cắt gan trái và đường mật ngoài gan. Sau mổ, bệnh nhân hồi phục tốt, chức năng gan mật dần ổn định.
Kết quả giải phẫu bệnh cho thấy khối u đại tràng đã được cắt bỏ triệt căn, không cần điều trị bổ trợ. Ung thư đường mật có xâm lấn thần kinh và di căn hạch nên bệnh nhân được chỉ định hóa trị bổ trợ nhằm giảm nguy cơ tái phát.
PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Ung bướu và Y học hạt nhân, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ với Vietnamnet, việc phát hiện đồng thời hai ung thư nguyên phát trong hệ tiêu hóa rất hiếm gặp.
Đáng chú ý, ung thư đường mật trong gan thường có tiên lượng xấu do phát hiện muộn. Ở bệnh nhân này, các dấu hiệu tắc mật xuất hiện sớm lại trở thành “chìa khóa” giúp phát hiện bệnh khi vẫn còn khả năng can thiệp triệt căn.
Từ trường hợp này Bác sĩ Phương khuyến cáo, người dân cần đi khám ngay khi có các dấu hiệu bất thường như vàng da, đau bụng hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài. Việc tầm soát ung thư định kỳ, đặc biệt bằng nội soi tiêu hóa, có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm bệnh.
Thỉnh thoảng bị ngứa da là điều bình thường. Tuy nhiên, nếu cơn ngứa kéo dài, tái phát liên tục và không rõ nguyên nhân, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều bệnh lý nghiêm trọng, trong đó có ung thư.
Ngứa liên quan đến ung thư thường đi kèm các triệu chứng bất thường khác. Một số loại ung thư có thể gây ngứa da gồm:
U lympho hodgkin: U lympho hodgkin là một loại ung thư của hệ bạch huyết. Biểu hiện cơn ngứa thường nặng hơn vào ban đêm, xuất hiện ở tay, chân hoặc toàn thân, đôi khi kèm cảm giác nóng rát da.
Ngoài ngứa, người bệnh có thể bị nổi hạch không đau ở cổ, nách, bẹn, sốt, đổ mồ hôi đêm, sụt cân, ho hoặc khó thở. Theo The Times of India, khoảng 20-50% bệnh nhân mắc bệnh gặp triệu chứng ngứa da.
Bệnh đa hồng cầu nguyên phát: Đây là dạng ung thư máu hiếm gặp, tiến triển chậm, khiến tủy xương sản sinh quá nhiều hồng cầu làm máu đặc hơn, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông, đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.
Dấu hiệu điển hình của bệnh là ngứa dữ dội sau khi tắm nước ấm hoặc nước nóng. Người bệnh cũng có thể gặp tình trạng đau đầu, chóng mặt, da đỏ, nhìn mờ hoặc dễ chảy máu.
Ung thư túi mật: Ung thư túi mật có thể gây ngứa dữ dội toàn thân. Nguyên nhân là do muối mật bị ứ đọng và lắng đọng trong da khi đường dẫn mật bị tắc.
Ngoài ngứa, người bệnh thường chán ăn, sụt cân, buồn nôn, tiêu chảy. Một số dấu hiệu khác dễ nhận thấy là nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu và vàng da.
U lympho tế bào T ở da: Đây là dạng ung thư hiếm gặp, tiến triển chậm, xảy ra khi tế bào T ác tính tích tụ ở da. Bệnh thường gây ngứa kéo dài kèm các mảng đỏ, phát ban, dày da hoặc nổi khối, dễ bị nhầm với chàm hay vảy nến, theo The Times of India.
Tuần này, Hải Vân trở lại Khoa Nhi ung bướu - Huyết học - Ghép tủy (Bệnh viện Trung ương Huế) truyền hóa chất. Hành trang mang theo có thêm tập sách vở kỳ 2 lớp 5. Thời gian biểu của em đan xen giữa truyền hóa chất, tập vật lý trị liệu và tự học. Gặp bài toán khó hay kiến thức ngữ văn mới, Vân nhắn tin hỏi giáo viên.
"Năm ngoái con lỡ hẹn. Năm nay con quyết tâm đi thi để gặp lại các bạn ở môi trường mới", Hải Vân nói về kỳ thi học kỳ 2 lớp 5 diễn ra vào tháng tới.
Vân từng làm lớp phó học tập, tích cực tham gia văn nghệ, thể thao và đoạt nhiều giải thi Tiếng Việt, Tiếng Anh cấp tỉnh. Cuối năm 2024, em bắt đầu kêu đau bả vai. Các đợt phục hồi chức năng do chẩn đoán cong vẹo cột sống ban đầu không mang lại hiệu quả. Cơ thể xuất hiện triệu chứng ngứa ngáy, thân nhiệt nóng và ăn 3-4 bát cơm mỗi bữa nhưng luôn đói. Cơn đau lan ra sau gáy khiến em không thể xoay cổ.
"Thấy con ăn nhiều nhưng cơ thể mệt mỏi, vợ chồng tôi đưa cháu ra Hà Nội xét nghiệm chuyên sâu", chị Thanh Hòa, 37 tuổi, mẹ của Vân kể.
Kết quả phát hiện một khối u ác tính. Ngày 20/1/2025, Vân được chuyển về Bệnh viện Trung ương Huế. Hai ngày sau, em liệt hoàn toàn tứ chi. Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi mắc u sao bào tủy sống (Spinal Cord Astrocytoma) do đột biến gene hiếm gặp.
Những cơn đau do khối u chèn ép dây thần kinh liên tục xuất hiện, phải dùng thuốc giảm đau để kiểm soát. Việc nằm liệt một chỗ khiến cô bé 12 tuổi thay đổi tâm lý. Nhiều lần chịu cơn đau, em nói: "Mẹ ơi, con không làm gì ai mà con đau rứa, không được đi học như các bạn".
Vợ chồng chị Hòa từng cùng con gái út (hiện 10 tuổi) chống chọi bệnh ung thư hạch suốt 10 tháng vào năm 2020. Dồn hy vọng vào con lớn, gia đình tiếp tục đối diện với căn bệnh hiếm thứ hai. Việc chăm sóc hai con mắc bệnh hiểm nghèo khiến chị Hòa mất việc. Sinh hoạt gia đình và chi phí điều trị dựa vào đồng lương công nhân nông nghiệp của chồng. Hai vợ chồng phải vay mượn từ người thân và ngân hàng.
Tại Bệnh viện Trung ương Huế, các bác sĩ hội chẩn với chuyên gia và chuyển hướng điều trị. Phác đồ dùng thuốc đặc trị ngoài danh mục bảo hiểm y tế mang lại hiệu quả, nhưng khiến chi phí vượt quá khả năng tài chính của gia đình.
Đến mùa hè năm 2025, đôi tay của Vân bắt đầu cử động nhẹ. Sau 27 đợt hóa trị cùng các bài tập vật lý trị liệu, đến nay chức năng chi trên đã phục hồi. Em tự cầm thìa ăn và cầm bút.
Mỗi ngày, chị Hòa đẩy xe lăn đưa con xuống phòng tập hai lần. Các bác sĩ cho biết việc phục hồi chi dưới cần nhiều thời gian vì bệnh nhi đã liệt giường hơn một năm. Quá trình tập đứng và lấy thăng bằng mang đến những cơn co thắt cơ bắp.
"Nhiều lần tập đau muốn nghỉ, nhưng nghĩ đến việc được đi học, em lại tiếp tục", Vân nói.
Đang nằm nghỉ trưa trong phòng ngủ, anh Nguyễn Tình (SN 1998, ngụ phường Kiến Tường, tỉnh Tây Ninh) bất ngờ phát hiện một con rắn dài khoảng 1m chui ra từ chiếc điều hòa treo ngay phía trên giường khiến anh hoảng hốt bật dậy.
Sự việc xảy ra vào khoảng 13h ngày 25/5 tại nhà riêng của anh Tình. Chia sẻ lại khoảnh khắc "thót tim", anh cho biết ban đầu chỉ thấy một vật thể lạ chuyển động bên trong cánh quạt gió của điều hòa. Khi nhìn kỹ, anh bàng hoàng nhận ra đó là đầu một con rắn đang từ từ bò ra ngoài.
"Lúc đó tôi hoảng lắm, đứng hình vài giây không biết xử lý thế nào. Đợi con rắn chui ra gần hết, tôi mới tìm cách bắt nó xuống. Trước giờ chỉ thấy cảnh này trên mạng, không nghĩ có ngày xảy ra ngay trong phòng ngủ nhà mình", anh kể.
Theo anh Tình, căn phòng khá kín, không có cửa sổ, chỉ có một cửa ra vào. Anh nghi con rắn đã bò vào theo đường ống điều hòa và trú ẩn bên trong từ trước mà gia đình không hề hay biết.
Điều khiến anh càng lo lắng hơn là vợ và con nhỏ 7 tuổi vẫn thường xuyên ngủ trong căn phòng này. "May hôm đó chỉ có mình tôi ở nhà. Nếu vợ con nhìn thấy cảnh tượng đó chắc sẽ hoảng sợ lắm", anh nói.
Sau khi tham khảo ý kiến những người xung quanh, anh Tình được biết đây là rắn cườm – loài rắn không có độc, thường sống ở khu vực nhiều cây cối, bụi rậm. Xung quanh nhà anh là vườn tược um tùm nên khả năng rắn xuất hiện là điều khó tránh khỏi.
Sau sự việc, anh đã gọi thợ đến vệ sinh điều hòa, đồng thời dọn dẹp lại khu vực quanh nhà để hạn chế rắn và các loài động vật khác trú ngụ.
"Từ giờ chắc phải vệ sinh điều hòa định kỳ thường xuyên hơn để tránh những tình huống bất ngờ như vậy", anh chia sẻ.
Đoạn clip ghi lại cảnh con rắn chui ra từ điều hòa sau khi được đăng tải lên TikTok đã nhanh chóng thu hút sự chú ý với gần 800.000 lượt xem cùng hàng nghìn bình luận.
- Thường xuyên kiểm tra điều hòa, đặc biệt là dàn lạnh và đường ống, để phát hiện sớm dị vật hoặc động vật trú ẩn bên trong và xử lý kịp thời.
- Không lắp đặt dàn nóng điều hòa quá gần mái tôn, khu vực rậm rạp hoặc nhiều cây xanh – nơi rắn dễ sinh sống và di chuyển.
- Bịt kín toàn bộ khe hở khi khoan tường đi ống đồng, ống thoát nước để tránh tạo đường vào cho rắn và côn trùng.
- Với nhà nhiều cây cối, nên lắp ống thoát nước điều hòa cao hơn mặt đất và có thể bọc lưới kẽm ở đầu ống để ngăn sinh vật chui vào.
- Giữ gìn vệ sinh khu vực quanh nhà, cắt tỉa cây cối gọn gàng để hạn chế nơi trú ẩn của rắn.
- Có thể rắc vôi bột hoặc sử dụng một số chế phẩm xua rắn, chuột theo hướng dẫn an toàn.
- Trồng các loại cây có mùi mạnh như sả, hoa thiên lý, cây nén hoặc hoa lan tỏi để hỗ trợ xua đuổi rắn tự nhiên.
- Khi phát hiện rắn trong điều hòa hoặc trong nhà, không tự ý bắt nếu không có kinh nghiệm, nên giữ khoảng cách an toàn và liên hệ người có chuyên môn để xử lý.
Từ lâu, cây xuyên tiêu (hay còn gọi là hoa tiêu Tứ Xuyên) được trồng chủ yếu để thu hoạch quả làm gia vị. Tuy nhiên, những năm gần đây, lá non của loại cây này bất ngờ trở thành mặt hàng có giá trị kinh tế, được nhiều người săn đón nhờ hương vị đặc trưng và giá trị dinh dưỡng cao.
Nhắc đến xuyên tiêu, phần lớn mọi người sẽ nghĩ ngay đến quả loại gia vị nổi tiếng tạo nên hương thơm cay tê đặc trưng của nhiều món ăn Trung Hoa, đặc biệt là lẩu Tứ Xuyên. Nhờ nhu cầu tiêu thụ ổn định, xuyên tiêu từ lâu đã trở thành cây trồng mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho nhiều nông hộ.
Ít ai biết rằng, ngoài quả, phần lá non của cây cũng có thể sử dụng như một loại rau cao cấp. Tại Trung Quốc, những chồi non này được gọi là mầm tiêu Tứ Xuyên, có mùi thơm nhẹ, vị cay tê đặc trưng và có thể ăn sống hoặc chế biến thành nhiều món hấp dẫn như: xào, trộn gỏi, nhúng lẩu, chiên giòn hay chiên cùng trứng.
Không chỉ mang hương vị độc đáo, lá xuyên tiêu còn chứa nhiều vitamin và dưỡng chất có lợi cho sức khỏe. Lá non sau khi thu hoạch có thể chế biến ngay hoặc phơi khô để làm gia vị, góp phần tăng hương thơm cho nhiều món ăn.
Trong đó, món trứng chiên lá xuyên tiêu được nhiều người yêu thích bởi hương thơm đặc biệt và giá trị dinh dưỡng cao. Đây được xem là món ăn dân dã nhưng giàu dưỡng chất, thường xuất hiện trong bữa cơm gia đình tại nhiều địa phương của Trung Quốc.
Mầm tiêu Tứ Xuyên đã được người Trung Quốc sử dụng từ thời nhà Hán. Do thời gian thu hoạch rất ngắn, sản lượng thấp nên trước đây loại thực phẩm này từng được xem là đặc sản quý hiếm, thậm chí được dùng làm cống phẩm trong cung đình.
Đến nay, mỗi năm mầm tiêu chỉ thu hoạch được từ một đến hai vụ nên nguồn cung vẫn khá hạn chế. Chính vì vậy, giá bán luôn ở mức cao.
Nhận thấy giá trị kinh tế của lá xuyên tiêu, nhiều nhà vườn đã đầu tư trồng cây trong nhà kính để chuyên thu hoạch lá non thay vì chỉ lấy quả như trước.
Dù kỹ thuật chăm sóc không quá phức tạp, cây ít sâu bệnh và rủi ro thấp, nhưng do năng suất mầm còn hạn chế nên giá bán vẫn khá cao. Tại Trung Quốc, mầm tiêu Tứ Xuyên đầu vụ có giá khoảng 40 Nhân dân tệ/kg (tương đương khoảng 140.000 đồng/kg). Sang vụ thứ hai, giá thường giảm còn khoảng một nửa nhưng vẫn mang lại lợi nhuận hấp dẫn cho người trồng.
Bên cạnh việc làm thực phẩm, lá xuyên tiêu còn được ứng dụng trong đời sống. Lá sau khi phơi khô có thể đặt trong thùng gạo để hỗ trợ hạn chế mọt nhờ mùi hương tự nhiên. Ngoài ra, nhiều người còn dùng lá đun nước ngâm chân với mong muốn giúp giảm mùi hôi và tình trạng đổ mồ hôi chân.
Từ một loại cây vốn chỉ được biết đến nhờ quả, xuyên tiêu ngày nay đã mở ra hướng khai thác mới khi lá non cũng trở thành đặc sản có giá trị, góp phần tăng thu nhập cho người trồng và đa dạng hóa nguồn lợi từ loại cây gia vị quen thuộc này.
