Nghị quyết 29/2026/QH16 của Quốc hội đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy lập pháp khi lần đầu tiên thiết lập cơ chế, chính sách đặc thù đối với các vi phạm đất đai xảy ra trong quá khứ, trước thời điểm Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực.
Điểm cốt lõi của chính sách là phân định rạch ròi giữa vi phạm có yếu tố tham nhũng và vi phạm không có yếu tố tham nhũng.
Theo đó, chỉ những trường hợp không tham nhũng mới thuộc phạm vi điều chỉnh. Đây là “lằn ranh pháp lý” quan trọng nhằm ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách để hợp thức hóa các hành vi tiêu cực. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-5 và được xem là một giải pháp pháp lý mang tính chuyển tiếp, xử lý các tồn tại lịch sử.
Thay vì áp dụng chế tài hình sự một cách cứng nhắc, Nghị quyết 29 cho phép không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp vi phạm nhưng không gây thất thoát tài sản nhà nước, hoặc có gây thất thoát nhưng đã khắc phục toàn bộ hậu quả.
Điều kiện đặt ra là hành vi vi phạm phải xuất phát từ mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, dự án đã hoàn thành, mang lại hiệu quả và không còn tranh chấp, khiếu kiện.
Đối với những trường hợp chưa thể khắc phục ngay, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự trong thời hạn tối đa 2 năm để tạo điều kiện khắc phục hậu quả. Nếu hết thời hạn mà hậu quả được khắc phục đầy đủ thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự; nếu không, vẫn bị xử lý nhưng được xem xét giảm nhẹ.
Cơ chế, chính sách này cho thấy rõ sự chuyển hướng từ tư duy “trừng phạt” sang “khắc phục”, lấy hiệu quả kinh tế – xã hội và việc thu hồi, khôi phục tài sản làm trọng tâm.
Một điểm đáng chú ý khác là Nghị quyết 29 không chỉ dừng lại ở giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử, mà còn mở rộng sang cả giai đoạn thi hành án.
Theo đó, đối với người đã bị kết án nhưng chưa thi hành án, nếu đủ điều kiện, tòa án có thể quyết định hoãn chấp hành hình phạt trong thời hạn tối đa 2 năm để họ thực hiện nghĩa vụ khắc phục hậu quả.
Nếu khắc phục đầy đủ, người bị kết án có thể được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại.
Trong trường hợp đang chấp hành án phạt tù, người vi phạm cũng có thể được tạm đình chỉ thi hành án để khắc phục hậu quả.
Kết quả khắc phục sẽ là căn cứ quan trọng để xem xét miễn, giảm hình phạt hoặc rút ngắn thời gian chấp hành án.
Ngoài ra, nghị quyết đã nêu còn mở ra khả năng xóa án tích đối với những người đã chấp hành xong bản án nếu đáp ứng đủ điều kiện. Quy định này mang tính nhân văn rõ rệt, góp phần tạo điều kiện cho người vi phạm sớm tái hòa nhập xã hội, đồng thời giải quyết các hệ quả pháp lý kéo dài từ những sai phạm trong quá khứ.
Quốc hội đã giao Chính phủ, các bộ, ngành và cơ quan tố tụng khẩn trương rà soát, lập danh sách các vụ việc, vụ án, bản án liên quan đến vi phạm đất đai không có yếu tố tham nhũng xảy ra trước ngày 1-8-2024 để tổ chức thực hiện hiệu quả Nghị quyết 29 này.
Thực tiễn tại nhiều tỉnh, thành, trong đó có tỉnh Khánh Hòa, cho thấy rõ nhu cầu cấp thiết của một cơ chế như Nghị quyết 29. Trong giai đoạn 2010 – 2020, nhiều sai phạm trong quản lý đất đai tại địa phương đã được phát hiện qua các kết luận của cơ quan kiểm tra, thanh tra Trung ương.
Các sai phạm chủ yếu liên quan đến việc giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, sử dụng đất không đúng mục đích, vi phạm quy hoạch…
Chính các sai phạm đó, nhiều cựu lãnh đạo UBND tỉnh và các sở, ngành đã bị truy tố, xét xử qua nhiều bản án có hiệu lực pháp luật. Nhiều cựu lãnh đạo địa phương đã phải chấp hành tổng hợp hình phạt tù từ hơn 10 năm đến gần 30 năm tù do liên quan đến nhiều vụ án khác nhau về quản lý đất đai và tài sản nhà nước.
Tuy nhiên, theo các bản án và kết luận thanh tra, điểm chung của các vụ việc này là không phát hiện yếu tố tham nhũng, vụ lợi cá nhân. Nguyên nhân sai phạm chủ yếu xuất phát từ bối cảnh pháp luật trước đây còn chồng chéo, thiếu thống nhất, cùng với áp lực phát triển kinh tế – xã hội khiến một số lãnh đạo địa phương đã nôn nóng, “vượt rào” trong quá trình điều hành. Một số dự án liên quan đến các sai phạm này trên thực tế đã được triển khai, hoàn thành và mang lại hiệu quả nhất định cho địa phương.
Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 29 mở ra một hướng tiếp cận mới mang tính điều chỉnh chính sách. Nếu các trường hợp đã bị kết án đáp ứng đủ điều kiện, đặc biệt là không có yếu tố tham nhũng và có khả năng hoặc đã khắc phục hậu quả, thì có thể được xem xét hoãn, miễn hoặc giảm hình phạt theo quy định.
Có thể thấy Nghị quyết 29 phản ánh một bước chuyển quan trọng trong chính sách pháp luật từ cách tiếp cận xử lý vi phạm thuần túy sang hướng tiếp cận toàn diện hơn, chú trọng khắc phục hậu quả, ổn định xã hội và phục vụ phát triển kinh tế.
Ngày 28/5, Cường, trú thôn 7, xã Thạch Hà, bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh khởi tố bị can, tạm giam về tội Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, theo Điều 317 Bộ luật Hình sự.
Theo điều tra, đầu năm 2026, Cường lợi dụng tình trạng dịch bệnh tại một số địa phương để thu mua lợn bệnh giá rẻ, đưa về giết mổ, cấp đông rồi bán cho các tiểu thương tại nhiều chợ dân sinh ở các xã Thạch Hà, Can Lộc, Việt Xuyên (trước đây thuộc huyện Thạch Hà) và một số vùng lân cận nhằm thu lợi bất chính.
Ngày 11/5/2026, lực lượng chức năng phát hiện một người đàn ông trú xã Đồng Tiến vận chuyển lợn nhiễm bệnh đến bán cho Cường. Sau thời gian theo dõi, công an bắt quả tang Cường đang giết mổ gia súc tại nhà riêng, thu một con lợn còn sống cùng khoảng 500 kg thịt, xương, nội tạng đã giết mổ, bảo quản trong tủ đông.
Kết quả xét nghiệm xác định toàn bộ số lợn và sản phẩm từ lợn trên dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi.
Nhà chức trách đánh giá hành vi của bị can gây nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng; đồng thời khuyến cáo người dân chỉ sử dụng thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm dịch đầy đủ, không tiêu thụ thịt lợn không đảm bảo an toàn.
Dịch tả lợn châu Phi tại Hà Tĩnh từng diễn biến phức tạp, tính đến đầu tháng 4/2025 đã xảy ra tại 9 xã (chưa qua 21 ngày), làm hơn 1.000 con lợn mắc bệnh, chết và buộc phải tiêu hủy. Dịch chủ yếu bùng phát ở các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, trong bối cảnh virus vẫn còn tồn tại trong môi trường và nguy cơ lây lan còn cao. Chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp khoanh vùng, tiêu độc khử trùng và siết chặt kiểm soát vận chuyển, giết mổ nhằm hạn chế dịch lan rộng.
Trùm mafia 48 tuổi bị bắt vào tối 3/4 khi đang ở cùng vợ và hai con tại biệt thự sang trọng có giá 1.000 euro một đêm ở bờ biển Amalfi. Ông ta đã dùng thông tin giả để đến đây ăn mừng lễ Phục Sinh với người thân.
Roberto Mazzarella là người đứng đầu gia tộc Mazzarella khét tiếng của Camorra - băng đảng tội phạm có tổ chức ở Naples. Roberto đứng thứ tư trong danh sách những kẻ đào tẩu nguy hiểm nhất của Bộ Nội vụ Italy.
Ông trùm lẩn trốn từ ngày 28/1/2025, sau lệnh truy nã vì tội giết người liên quan đến vụ sát hại Antonio Maione vào năm 2000 tại San Giovanni a Teduccio. Nạn nhân Antonio không liên quan đến hoạt động băng đảng, nhưng là anh em của kẻ đã giết bố Roberto, Salvatore Mazzarella, vào năm 1995.
Gia đình Mazzarella kiểm soát phần lớn hoạt động buôn lậu và buôn bán ma túy ở Naples, cũng như tham gia hoạt động làm tiền giả và rửa tiền qua Milan và miền bắc Italy.
Theo thông báo của cảnh sát, Roberto "không chống cự khi bị bắt" trong cuộc đột kích tại thị trấn Vietri sul Mare thuộc tỉnh Salerno.
Video do cảnh sát công bố về cuộc đột kích cho thấy các sĩ quan vũ trang hạng nặng có mặt tại biệt thự ven biển. Chiến dịch này có sự tham gia của đơn vị điều tra Carabinieri (cảnh sát quân sự quốc gia Italy), lực lượng không quân Italy và tàu tuần tra bờ biển Salerno giám sát vùng biển xung quanh.
Cảnh sát cho biết đã tìm thấy 20.000 euro tiền mặt và ba chiếc đồng hồ xa xỉ trong cuộc đột kích, cùng với điện thoại di động và giấy tờ tùy thân giả mạo.
Tháng trước, cảnh sát đã bắt giữ 16 người bị cáo buộc có liên quan đến gia tộc Mazzarella với tội danh lừa đảo qua mạng.
Trong tuyên bố sau vụ bắt giữ, tỉnh trưởng Naples, Michele di Bari, gọi chiến dịch này là "một thành công trong điều tra". Ông ca ngợi nỗ lực của ngành tư pháp và lực lượng cảnh sát, khẳng định vụ bắt giữ đã giúp đưa tên tội phạm có mức độ nguy hiểm cao ra trước công lý, khôi phục cảm giác an toàn và niềm tin vào pháp luật cho người dân.
Chủ tịch Ủy ban chống mafia, Chiara Colosimo, bày tỏ "vô cùng hài lòng với chiến dịch xuất sắc" trên mạng xã hội X. Phó chủ tịch Nghị viện châu Âu, Pina Picierno, cho biết đây là "một chiến thắng lớn cho nhà nước và một tín hiệu rõ ràng trong cuộc chiến chống lại các băng đảng mafia".
Văn phòng Cảnh sát trưởng Quận Alachua, Florida cho biết Jalyn bị bắt vào ngày 9/4 sau khi nhân viên y tế tại một bệnh viện địa phương báo nghi ngờ con của cô ta có thể đã tiếp xúc với ma túy.
Theo cảnh sát, Jalyn đưa con đến bệnh viện sau khi nhận thấy bé xuất hiện những thay đổi hành vi đáng lo ngại. Khi khám cho bé, nhân viên y tế nghi ngờ bé đã tiếp xúc với chất cấm và xét nghiệm.
Kết quả xác định, em bé dương tính với methamphetamine (ma túy đá). Cuộc điều tra ban đầu cho thấy Jalyn đã cho con bú sữa công thức pha bằng nước bị ô nhiễm. Cảnh sát cho biết, nước này trước đó đã được dùng để rửa kim tiêm mà Jalyn dùng để tiêm methamphetamine.
Theo cảnh sát, em bé được báo cáo trong tình trạng ổn định và đang hồi phục. Chính quyền không cung cấp chi tiết về người đang giữ quyền nuôi dưỡng. Hồ sơ tòa án trực tuyến cho thấy Jalyn bị ra lệnh không được liên lạc với em bé sau khi được thả khỏi tù.
Jalyn đã bị bắt và buộc tội bỏ bê trẻ em nhưng không gây thương tích. Hiện cô ta bị giam giữ tại nhà tù hạt Alachua, với mức bảo lãnh tại ngoại là 20.000 USD. Ngày ra tòa tiếp theo của cô chưa được xác định.
