Đây là một trong những nội dung trọng tâm tại Kế hoạch hành động thực hiện chỉ thị số 52-CT/TW ngày 3-10-2025 của Ban Bí thư về thực hiện bảo hiểm y tế (BHYT) toàn dân trong giai đoạn mới, vừa được Phó thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký ban hành.
Kế hoạch hành động nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2026 đạt trên 95,5% dân số tham gia BHYT và tiến tới bao phủ BHYT toàn dân vào năm 2030, nâng cao quyền lợi người tham gia, giảm tỉ lệ chi tiền túi khi khám chữa bệnh và tăng khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến.
Theo kế hoạch hành động, BHYT sẽ từng bước tăng tỉ lệ và mức thanh toán đối với nhiều dịch vụ y tế thiết yếu, đặc biệt là các hoạt động dự phòng và phát hiện sớm bệnh tật. Một số nội dung mới đáng chú ý gồm mở rộng chi trả cho dịch vụ phòng bệnh, khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc theo yêu cầu chuyên môn, tư vấn dinh dưỡng và quản lý bệnh mạn tính.
Chính phủ cũng đặt mục tiêu xây dựng cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho người tham gia BHYT khi sử dụng dịch vụ y tế, nhất là hộ nghèo, cận nghèo, người hưởng chính sách xã hội. Một số chương trình hỗ trợ giảm chi phí cùng chi trả sẽ được nghiên cứu triển khai thí điểm trong thời gian tới.
Kế hoạch cũng yêu cầu rà soát, sửa đổi các quy định liên quan đến danh mục thuốc, thiết bị y tế, dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT theo hướng phù hợp với thực tiễn điều trị và khả năng cân đối của quỹ BHYT.
Theo bà Trần Thị Trang – Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm tế (Bộ Y tế), thuốc hiện vẫn chiếm tỉ trọng lớn nhất trong tổng chi khám chữa bệnh BHYT. Năm 2023, con số này tăng lên 45,841 nghìn tỉ đồng, tương đương 32,82%. Đến năm 2024, chi phí thuốc tiếp tục tăng lên 50,784 nghìn tỉ đồng, dù tỉ trọng giảm còn 31,22%.
Hiện việc thanh toán thuốc BHYT được thực hiện theo danh mục quy định tại thông tư số 20/2022, gồm 1.037 hoạt chất thuốc hóa dược và sinh phẩm, chia thành 27 nhóm lớn cùng 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu phục vụ chẩn đoán, điều trị.
Tuy nhiên, phần lớn danh mục thuốc BHYT hiện nay vẫn được xây dựng trên nền tảng danh mục từ 2018. Trong khi đó, khoa học dược phẩm phát triển rất nhanh với nhiều thuốc phát minh mới trong điều trị ung thư, bệnh hiếm và bệnh mạn tính có hiệu quả điều trị cao nhưng chi phí lớn.
Để đáp ứng nhu cầu điều trị thực tế, Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo sửa đổi thông tư 20/2022 theo hướng mở rộng danh mục thuốc được BHYT chi trả, bổ sung 84 thuốc hóa dược và sinh phẩm mới, trong đó có nhiều thuốc điều trị đặc hiệu chi phí cao nhưng mang lại hiệu quả vượt trội.
“Có 30 thuốc điều trị ung thư dự kiến được bổ sung, chiếm khoảng 35,7% tổng số thuốc mới. Đây chủ yếu là các thuốc điều trị đích, thuốc miễn dịch và kháng thể đơn dòng thế hệ mới. Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung 24 thuốc điều trị bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, bệnh hô hấp và rối loạn tâm thần, đồng thời đưa thêm 18 thuốc điều trị bệnh hiếm vào danh mục chi trả”, bà Trang nêu.
TS.BS Đặng Huy Quốc Thịnh, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cho biết việc mở rộng phạm vi chi trả cho các thuốc điều trị ung thư thế hệ mới được xem là một tín hiệu rất tích cực đối với cả bệnh nhân lẫn bác sĩ điều trị.
Theo bác sĩ Thịnh, trước đây nhiều loại thuốc điều trị ung thư chi phí cao chưa được BHYT chi trả nên có trường hợp bệnh nhân buộc phải từ bỏ điều trị hoặc tìm đến những loại thuốc trôi nổi, không rõ nguồn gốc tại một số phòng khám tư nhân.
Thực tế này tiềm ẩn nhiều rủi ro vì bệnh nhân khó kiểm chứng được thuốc thật hay giả. Gần đây truyền thông quốc tế cũng đã đưa tin về việc phát hiện các đường dây sản xuất thuốc giả, trong đó có cả thuốc điều trị ung thư. Vì vậy, khi BHYT hỗ trợ chi trả cho thuốc chính thống, người bệnh sẽ yên tâm điều trị tại bệnh viện hơn, đồng thời giảm nguy cơ sử dụng thuốc kém chất lượng.
Tuy nhiên, bên cạnh niềm vui đó TS Thịnh cũng nhấn mạnh trách nhiệm của đội ngũ bác sĩ trong việc sử dụng thuốc đúng chỉ định và theo dõi sát hiệu quả điều trị. Các loại thuốc này có chi phí rất cao nên cần được chỉ định đúng đối tượng, đánh giá thường xuyên và ngưng sử dụng khi không còn hiệu quả, nhằm tránh lãng phí nguồn quỹ BHYT.
Theo bác sĩ Nguyễn Duy Anh – chuyên khoa ung bướu, điều trị ung thư hiện nay là điều trị đa mô thức, kết hợp nhiều phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, liệu pháp sinh học và thuốc điều trị đích. Những tiến bộ này giúp kéo dài thời gian sống cho bệnh nhân nhưng cũng khiến chi phí điều trị tăng mạnh.
Bên cạnh bổ sung thuốc mới, dự thảo thông tư cũng đề xuất sửa đổi điều kiện và tỉ lệ thanh toán đối với 52 thuốc đã có trong danh mục hiện hành nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận điều trị và giảm mức đồng chi trả cho người bệnh.
Bà Trang cũng cho hay dự kiến trong quý 2 năm nay, Bộ Y tế sẽ ban hành danh mục này. Dù BHYT chỉ chi trả một phần, việc đưa các thuốc điều trị ung thư thế hệ mới vào danh mục vẫn mang ý nghĩa rất lớn đối với người bệnh.
“Đây là nhóm thuốc có hiệu quả điều trị cao nhưng rất đắt đỏ. Việc BHYT hỗ trợ ở mức đồng chi trả 30-70% cũng giúp giảm đáng kể áp lực tài chính và tăng khả năng tiếp cận điều trị”, bà Trang nói.
Nếu trước đây khám sức khỏe định kỳ không được BHYT chi trả thì từ ngày 1-7-2026, người dân trên cả nước sẽ chính thức được quỹ BHYT chi trả chi phí khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí theo lộ trình và khả năng cân đối của quỹ. Quy định này nằm trong Luật Phòng bệnh, được Quốc hội biểu quyết thông qua tháng 12-2025.
Việc khám định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa, ung thư… Qua đó tăng khả năng điều trị hiệu quả, giảm thiểu biến chứng và chi phí điều trị về lâu dài. Đây được xem là giải pháp bền vững nhằm giảm gánh nặng chi phí y tế cho cả người dân và hệ thống BHYT.
Chia sẻ về việc chuẩn bị khám sức khỏe miễn phí cho người dân, TS Hà Anh Đức – Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế – cho biết đến nay bộ đã xây dựng các hướng dẫn chuyên môn để bảo đảm việc thực hiện thống nhất trên toàn quốc.
Dự kiến kinh phí để tổ chức triển khai khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân được xác định nhiều nguồn, trong đó có BHYT.
“Các địa phương sẽ xây dựng chương trình cụ thể trên tinh thần thăm khám cho người dân ngay tại cơ sở y tế gần nhất, đó là trạm y tế. Hiện nay các trạm y tế đủ điều kiện triển khai việc này.
Trường hợp không đủ điều kiện, trạm sẽ được hỗ trợ về mặt chuyên môn và nhân lực để triển khai việc khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân ngay tại tuyến y tế ban đầu”, TS Đức chia sẻ.
Cũng theo ông Đức, đối tượng cần được ưu tiên nhất khám sức khỏe định kỳ hiện nay là nhóm chưa tham gia BHYT. Cả nước còn khoảng 5% dân số chưa tham gia, tương đương hơn 5 triệu người chưa có thẻ BHYT, trong đó có người chưa bao giờ được đi khám sức khỏe.
Vì vậy đây là nhóm ưu tiên nhất khi bắt đầu triển khai khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Những đối tượng khác như gia đình chính sách, người có công cũng sẽ được ưu tiên.
Ghi nhận tại Viện Y dược học dân tộc TP.HCM, trong ngày đầu tuần, đông đảo người bệnh, chủ yếu là trung niên và cao tuổi, đến khám, điều trị bằng các phương pháp y học cổ truyền. Tại khu vực sơ chế, bào chế dược liệu, nhân viên y tế khẩn trương phân loại, chế biến và đóng gói dược liệu.
Cùng với hoạt động chuyên môn, nhiều sinh viên được các nhân viên y tế "cầm tay chỉ việc", trực tiếp hướng dẫn quy trình sơ chế, bào chế dược liệu ngay tại viện.
Tại khuôn viên viện này cũng đang xây dựng Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng Đông y - Đông dược có tổng mức đầu tư 450 tỉ đồng từ ngân sách TP.HCM, với ba chức năng trọng tâm: nghiên cứu, sản xuất thuốc đông dược; khám chữa bệnh chuyên sâu; đào tạo, phát triển nguồn nhân lực y học cổ truyền.
Nằm điều trị bằng phương pháp điện châm do chấn thương cánh tay sau khi chơi thể thao tại Viện Y dược học dân tộc TP.HCM, ông H. (66 tuổi, ngụ TP.HCM) cho biết sức khỏe đã cải thiện đáng kể sau 10 ngày điều trị.
Giám đốc Viện Y dược học dân tộc TP.HCM Hồ Văn Hân cho biết trong bối cảnh TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô dân số hơn 14 triệu người, nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng và chuyên sâu, y học cổ truyền cần được hiện đại hóa, chuẩn hóa và tích hợp sâu với y học hiện đại.
Theo Sở Y tế TP.HCM, trong giai đoạn 2025 - 2030, y học cổ truyền TP.HCM sẽ được định hướng phát triển theo hướng hiện đại hóa, chuẩn hóa và hội nhập, gắn chặt với y tế cơ sở, lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả điều trị và chăm sóc sức khỏe bền vững làm mục tiêu xuyên suốt.
Làm việc với Bộ trưởng Bộ Y tế về công tác y học cổ truyền mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phát triển y học cổ truyền không phải là quay về phương thức cũ kỹ, thủ công, mà phải kế thừa, phát triển tinh hoa của cha ông, trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại phải trở thành một bộ phận hữu cơ của y học quốc gia, một nguồn lực để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Nhân viên y tế cân chia dược liệu theo đơn, đóng gói thành phẩm trước khi cấp phát cho người bệnh - Ảnh: XUÂN MAI
Bác sĩ thực hiện phương pháp điện châm điều trị người bệnh bị đau cổ vai gáy (trái) và tư vấn người bệnh sau thăm khám (phải) - Ảnh: XUÂN MAI
ThS.BS Phạm Thị Thanh Thủy, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Y học cổ truyền TP HCM, cho biết mùa hè nắng nóng khiến cơ thể dễ rơi vào tình trạng tích nước, nóng trong người, đầy bụng, khó tiêu, táo bón, mệt mỏi, tăng mỡ vùng bụng, huyết áp không ổn định. Bên cạnh các món canh thanh mát, một số loại trà dược thiện từ nguyên liệu quen thuộc vừa dễ pha, vừa giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cảm giác nặng nề trong mùa nóng.
Trà bí đao tươi giúp lợi tiểu, giảm tích nước, giảm béo
Bí đao có vị ngọt, tính mát, thường được dùng để thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, phù hợp với người dễ phù nhẹ hoặc cảm giác nặng người trong thời tiết nóng, đặc biệt là các chứng phù do thận hư, phù thai kỳ, phù chân do suy nhược...
Nguyên liệu: 50 g bí đao tươi, một ít muối.
Cách pha: Bí đao bỏ vỏ và hạt, cắt nhỏ, cho vào 300 ml nước nóng đun khoảng 3 phút. Thêm một ít muối rồi dùng như trà.
Trà râu bắp hỗ trợ tiêu mỡ bụng
Râu bắp có tính bình, thường được dùng để lợi tiểu, hỗ trợ giảm phù nhẹ và cảm giác đầy tức vùng bụng.
Nguyên liệu: 20 g râu bắp, 20 g đường thẻ.
Cách pha: Đun sôi khoảng 250 ml nước, cho râu bắp vào nấu 10 phút rồi rót ra ly, thêm đường thẻ.
Có thể uống sau bữa ăn. Theo y học cổ truyền, trà râu bắp giúp lợi tiểu, hỗ trợ giảm tích nước, cải thiện cảm giác đầy nặng cơ thể, tiêu mỡ bụng.
Trà lá sen - sơn tra hỗ trợ tiêu thực, giảm ngấy
Lá sen và sơn tra là bộ đôi quen thuộc trong các bài trà hỗ trợ chuyển hóa chất béo sau bữa ăn nhiều dầu mỡ.
Nguyên liệu: Một lá sen, 10 g sơn tra sống, 10 g ý dĩ (bo bo) sống, 6 g vỏ quýt.
Cách pha: Rửa sạch, băm nhỏ các nguyên liệu rồi hãm với nước sôi.
Loại trà này thích hợp dùng sau bữa ăn nhiều đạm hoặc dầu mỡ, giúp giảm cảm giác đầy bụng, hỗ trợ tiêu hóa.
Trà xanh - khổ qua (mướp đắng) giúp thanh nhiệt ngày nóng
Khổ qua có tính mát, thường được dùng để giải nhiệt, trong khi trà xanh giúp giải khát và tạo cảm giác tỉnh táo.
Nguyên liệu: 10 lát khổ qua, 10 hạt khổ qua, một gói trà xanh.
Cách pha: Đun sôi khoảng 300 ml nước, cho khổ qua vào nấu 3 phút. Sau đó cho trà xanh và hạt khổ qua vào hãm.
Có thể dùng sau bữa ăn để hỗ trợ thanh nhiệt, lợi tiểu, nhuận tràng trong thời tiết oi nóng. Thức uống này còn có tác dụng tạo dáng đẹp, thích hợp cho người bị bứt rứt, tiểu ít, phù nhẹ, táo bón.
Trà rong biển - thảo quyết minh hỗ trợ nhuận tràng, ổn định huyết áp
Rong biển và thảo quyết minh (hạt muồng) thường được dùng trong y học cổ truyền để thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và nhuận tràng.
Nguyên liệu: 10 g rong biển, 15 g thảo quyết minh.
Cách pha: Cho tất cả vào nồi sắc lấy nước uống.
Theo bác sĩ, loại trà này thích hợp cho người bị can hỏa vượng gây đau đầu, hoa mắt, tăng huyết áp; người táo bón, béo phì.
Lời khuyên cho mùa hè
Bác sĩ Thủy lưu ý các loại trà trên chỉ nên dùng trong giai đoạn nắng nóng hoặc khi cơ thể có biểu hiện "nhiệt", không uống thay nước lọc quanh năm. Mỗi đợt nên dùng tối đa 7-14 ngày rồi nghỉ 3-7 ngày trước khi sử dụng lại. Kết hợp với chế độ ăn thanh đạm, nhiều rau xanh, hạn chế dầu mỡ, đồ ngọt, đồ sống lạnh.
Không uống khi đói, thời điểm phù hợp là sau bữa ăn khoảng 30-60 phút. Người dễ đau bụng lạnh, tiêu chảy, chân tay lạnh nên uống trà ấm, có thể thêm vài lát gừng.
Người tỳ vị hư hàn (dễ đau bụng lạnh, tiêu chảy, chân tay lạnh), phụ nữ có thai, cho con bú, người huyết áp thấp hoặc đang điều trị bệnh nền nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Nếu xuất hiện mệt mỏi, đau bụng, tiêu chảy hoặc chóng mặt, cần ngưng sử dụng.
Cơ quan chức năng đưa ra động thái siết chặt quản lý ngay sau khi hơn 200 học sinh Trường Tiểu học Bình Quới Tây nhập viện từ ngày 7/4 do nhiễm khuẩn Salmonella từ suất ăn của công ty Hữu Phước. Trước đó, lực lượng kiểm tra cũng phát hiện nhà cung cấp Sago Food sử dụng thịt heo quá hạn.
Đề cập những sự cố này tại lễ ký kết, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Phạm Khánh Phong Lan đánh giá quá trình cung cấp bữa ăn cho khoảng 3.500 trường học trên địa bàn hiện nay chưa an toàn tuyệt đối, dù các doanh nghiệp đều vượt qua khâu thẩm định.
Bà Lan nhấn mạnh sự kiện ký cam kết sáng nay mang ý nghĩa nhắc nhở, hoàn toàn không làm giảm nhẹ cường độ quản lý của cơ quan nhà nước. Lãnh đạo Sở nhận định việc "khuất mắt trông coi còn rất nhiều vấn đề", do đó định hướng ưu tiên hàng đầu lúc này tập trung vào khâu phòng ngừa. Cơ quan quản lý đề nghị hội phụ huynh đồng hành cùng nhà trường trực tiếp giám sát quá trình tiếp nhận nguyên liệu và tiến hành kiểm tra đột xuất khu vực nấu nướng của các công ty đối tác.
Trong môi trường giáo dục, hiệu trưởng giữ vai trò chịu trách nhiệm cao nhất đối với sức khỏe học sinh. Sở yêu cầu các trường ưu tiên tiêu chí chất lượng thay vì chỉ quan tâm mức giá đấu thầu, đồng thời phải lập tức tiếp thu và giải quyết mọi phản ánh từ học sinh, phụ huynh khi nhận thấy dấu hiệu bất thường của món ăn.
Trong trường hợp nhà trường không xử lý thỏa đáng, phụ huynh cần gọi điện trực tiếp đến đường dây nóng của Sở An toàn thực phẩm và cung cấp rõ danh tính. Cơ quan này khuyên người dân tránh đăng sự việc lên mạng xã hội trước khi nhà chức trách vào cuộc, nhằm chặn đứng cơ hội doanh nghiệp vi phạm tẩu tán hoặc phi tang chứng cứ.
Về thanh tra, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm thừa nhận việc kiểm tra hiện nay chủ yếu phải làm theo kế hoạch, có báo trước nên "cỡ gì cũng tốt", gây khó khăn cho việc phát hiện sai phạm thực tế. Sở đang kiến nghị sửa luật để phát huy tối đa mô hình thanh tra đột xuất dựa trên thông tin có kiểm chứng. Với các doanh nghiệp cố tình vi phạm gây ngộ độc thực phẩm, hình thức xử lý sẽ rất nghiêm khắc, mức phạt áp dụng tối thiểu từ 100 triệu đồng và có thể chuyển sang xử lý hình sự nếu hậu quả lớn.
Dự kiến ngày 16/4, TP HCM phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm, với chủ đề trọng tâm là phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và bảo đảm an toàn bữa ăn cho người dân.
