Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ thống kê và không chứng minh được quan hệ nhân quả.
Tiêu thụ nhiều cà phê hơn, nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn
Nghiên cứu là một tổng quan hệ thống và phân tích tổng hợp dữ liệu từ 16 nghiên cứu đoàn hệ với hơn 1,08 triệu người tham gia, trong đó có 57.732 trường hợp ung thư tuyến tiền liệt.
Các nhà nghiên cứu đánh giá mối liên hệ giữa lượng cà phê tiêu thụ và nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt, bao gồm ung thư khu trú, ung thư giai đoạn tiến triển và tử vong do bệnh.
Kết quả cho thấy tiêu thụ cà phê nhiều hơn có liên quan đến nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn. So với nhóm tiêu thụ ít cà phê nhất, nhóm tiêu thụ nhiều nhất ghi nhận nguy cơ mắc bệnh thấp hơn khoảng 9%.
Đối với tử vong do ung thư tuyến tiền liệt, nhóm tiêu thụ nhiều cà phê nhất có nguy cơ thấp hơn khoảng 16% so với nhóm tiêu thụ ít nhất.
Các nhà nghiên cứu cũng ước tính mỗi tách cà phê bổ sung mỗi ngày có liên quan đến mức giảm tương đối khoảng 1,2% nguy cơ mắc bệnh.
Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh rằng kết quả trên chỉ phản ánh mối liên hệ thống kê. Nghiên cứu không chứng minh việc uống cà phê có thể phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt, bởi nguy cơ mắc bệnh còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như tuổi tác, di truyền, cân nặng, lối sống và chế độ ăn uống.
Theo bác sĩ Liu Bo-Ren, chuyên gia y học chức năng và dinh dưỡng, cà phê chứa nhiều hoạt chất sinh học có thể tác động đến quá trình chuyển hóa, phản ứng viêm và tình trạng căng thẳng oxy hóa trong cơ thể. Đây là những cơ chế sinh học được giả định có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành và tiến triển của một số loại ung thư. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chưa đủ để khẳng định tác dụng bảo vệ trực tiếp của cà phê đối với ung thư tuyến tiền liệt.
Các chuyên gia cũng lưu ý cà phê nên được sử dụng ở mức hợp lý. Nam giới có thể uống khoảng 1-3 tách cà phê đen không đường mỗi ngày tùy thể trạng. Cà phê pha bằng giấy lọc có thể giúp giảm hàm lượng cafestol – hợp chất được cho là có khả năng làm tăng cholesterol máu nếu tiêu thụ với lượng lớn.
Những người mắc bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim, mất ngủ, trào ngược dạ dày thực quản hoặc tăng huyết áp chưa kiểm soát nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi duy trì thói quen uống cà phê hằng ngày.
Nam giới trên 50 tuổi thuộc nhóm nguy cơ cao
Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những loại ung thư thường gặp ở nam giới. Theo báo cáo của Ủy ban Ung thư Tuyến tiền liệt công bố trên The Lancet năm 2024, số ca tử vong do căn bệnh này trên toàn cầu có thể tăng từ khoảng 375.000 ca năm 2020 lên gần 700.000 ca vào năm 2040.
Bệnh thường tiến triển chậm và có thể không gây triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi người bệnh xuất hiện các rối loạn đường tiết niệu.
Nam giới nên đi khám nếu có các dấu hiệu như tiểu nhiều lần, đặc biệt về đêm; khó tiểu; dòng tiểu yếu; đau hoặc rát khi đi tiểu; có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch. Ở giai đoạn tiến triển, bệnh có thể gây đau vùng chậu, đau lưng, đau cột sống hoặc phù chân.
Tuy nhiên, các triệu chứng trên không đặc hiệu cho ung thư tuyến tiền liệt. Chúng cũng có thể xuất hiện ở người mắc tăng sản lành tính tuyến tiền liệt – bệnh lý phổ biến ở nam giới lớn tuổi. Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán mà cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá.
Các yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận gồm tuổi cao, đặc biệt trên 50 tuổi; tiền sử gia đình mắc bệnh; béo phì; hút thuốc lá; tiền sử bệnh lý tuyến tiền liệt và một số đột biến gene di truyền như BRCA.
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, các chuyên gia khuyến cáo nam giới duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, không hút thuốc lá và xây dựng chế độ ăn cân đối. Khẩu phần ăn nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ; đồng thời hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và các thực phẩm có mật độ năng lượng cao.
Dù nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa tiêu thụ cà phê và nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn, bằng chứng hiện nay chưa đủ để xem cà phê là biện pháp phòng bệnh.
Việc duy trì lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường vẫn là những yếu tố quan trọng trong phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt.
Ngày 17-4, Bộ Y tế tổ chức hội thảo góp ý Đề án Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030.
Chia sẻ tại hội thảo, thượng tá Phạm Hữu Phúc, Phó chánh Văn phòng Bộ Công an, cho hay hiện nay nước ta sử dụng 3 đầu số khẩn cấp 113, 114, 115 trong an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, cấp cứu.
Ngoài ra còn các đầu số 111 - bảo vệ trẻ em; 112 - gọi tìm kiếm, cứu nạn và sự cố thiên tai, thảm họa. Dự kiến tới đây số 117 là số dịch vụ gọi xử lý bạo lực gia đình.
Trong khi đó nhiều quốc gia hiện đã sử dụng mô hình một đầu số hoặc hợp nhất đầu số khẩn cấp. Như Mỹ dùng đầu số 911; Úc dùng 000; Liên minh châu Âu (EU) dùng 112 hay Hàn Quốc 119.
Nguyên tắc cốt lõi là "một cửa - nhiều lực lượng phối hợp", trong đó mọi cuộc gọi khẩn cấp dù liên quan đến cháy, tai nạn hay cứu hộ đều được tiếp nhận ở cùng một đầu mối, sau đó phân loại và điều phối ngay lập tức đến các đơn vị chuyên trách (cảnh sát, y tế, điện lực, cứu hộ).
"Từ đó cho thấy việc sử dụng duy nhất một đầu số tiếp nhận xử lý thông tin khẩn cấp về an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, cấp cứu y tế ngoại viện là phù hợp với xu thế quản lý hiện nay là tinh gọn.
Mô hình này sẽ hạn chế tốn kém nguồn lực khi phải đầu tư cho nhiều đầu mối quản lý, vận hành hệ thống khẩn cấp khác nhau; phù hợp thực tế, xu thế, kinh nghiệm quốc tế của một số quốc gia...", thượng tá Phúc cho hay.
Theo đó, đề án "Tích hợp các đầu số 113, 114, 115 và tổ chức hệ thống thông tin liên lạc trong trường hợp khẩn cấp thành Trung tâm Tiếp nhận, Xử lý thông tin khẩn cấp quốc gia" do Bộ Công an chủ trì, đang được xây dựng theo hướng tích hợp các đầu số 113, 114, 115 thành một đầu số 113 sử dụng trên toàn quốc và đặt tại Trung tâm Thông tin chỉ huy công an 34 tỉnh, thành phố…
Quá trình thực hiện tích hợp các đầu số này sẽ được triển khai theo 2 giai đoạn. Giai đoạn 1, sẽ tích hợp các đầu số 113, 114, 115 thành một đầu số 113 sử dụng trên toàn quốc và đặt tại Trung tâm Thông tin chỉ huy công an 34 tỉnh, thành phố.
Giai đoạn 2, tổ chức sơ kết, đánh giá để tính toán xây dựng mô hình Trung tâm 113 quốc gia sau khi triển khai từ 6 tháng đến 1 năm. Giai đoạn này dự kiến có thể nghiên cứu tích hợp cả đầu số 111, 117 theo ý kiến của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Dự kiến từ quý 3-2027 sẽ thức ra mắt hệ thống 113 đi vào hoạt động.
Chia sẻ tại hội thảo, ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết Bộ Y tế đang phối hợp Bộ Công an xây dựng hệ thống tổng đài tiếp nhận và điều phối cấp cứu thống nhất trên toàn quốc.
"Đặc biệt, với các cuộc gọi ngoại viện yêu cầu hỗ trợ, trong tương lai chúng tôi sẽ ứng dụng AI để tư vấn và phân loại tình trạng bệnh nhân ngay khi gọi điện.
Đối với điều phối giao thông, có thể kết nối với hệ thống camera AI của cảnh sát giao thông để ưu tiên đèn xanh cho xe cứu thương khi đang làm nhiệm vụ (đặc biệt quan trọng với bệnh nhân đột quỵ)", lãnh đạo Cục Quản lý khám chữa bệnh chia sẻ.
Bên cạnh đó thông qua dữ liệu y tế, ứng dụng AI sẽ hỗ trợ cán bộ trên xe cấp cứu truy cập nhanh hồ sơ sức khỏe điện tử của bệnh nhân để biết tiền sử bệnh, hỗ trợ xử lý chính xác ngay trên đường đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế.
Ngày 24/6, giới chức y tế Pháp xác nhận bệnh nhân là một bác sĩ vừa trở về từ DRC - quốc gia đang đối mặt với đợt bùng phát Ebola nghiêm trọng. Theo AFP, đây là ca Ebola đầu tiên được phát hiện tại Pháp, đồng thời là một trong số rất ít trường hợp ghi nhận ngoài châu Phi, sau khi dịch bệnh đã lan từ Congo sang Uganda.
Trước đó, trong đợt dịch tại Tây Phi vào năm 2014, Pháp từng tiếp nhận hai bệnh nhân đưa từ nước ngoài về điều trị nhưng cả hai đều có kết quả chẩn đoán bệnh trước khi nhập cảnh.
Bộ Y tế Pháp cho biết bệnh nhân đến Paris hôm 23/6 trên chuyến bay thương mại từ Kinshasa. Khi nhập cảnh, người này gần như không có triệu chứng ngoài đau đầu, song tình trạng xấu đi nhẹ trong chuyến bay nên được cách ly ngay sau khi hạ cánh. Hiện sức khỏe bệnh nhân ổn định, tải lượng virus ở mức thấp.
Nhà chức trách Pháp khẩn trương truy vết những người tiếp xúc gần. Những trường hợp này được yêu cầu tự cách ly 21 ngày và theo dõi y tế chặt chẽ.
Hãng hàng không Air France xác nhận bệnh nhân di chuyển trên chuyến bay của hãng và đã cung cấp danh sách hành khách cho cơ quan chức năng để phục vụ điều tra dịch tễ. "Cơ quan y tế đang tiến hành liên hệ với các hành khách này để xử lý nghiệp vụ", đại diện Air France thông báo.
Văn phòng Thủ tướng Sébastien Lecornu cho biết ông đang theo dõi tình hình "hết sức chặt chẽ". Tuy nhiên, Bộ Y tế Pháp nhấn mạnh nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng ở mức thấp.
Trước ca nhiễm đầu tiên được ghi nhận tại Pháp, Tổng giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus kêu gọi công chúng không phản ứng thái quá. "Không cần phải hoảng loạn", ông nói, đồng thời cho biết trong hơn 50 năm qua, số ca Ebola được ghi nhận ngoài châu Phi chưa đến 30 trường hợp.
Tuy nhiên, người đứng đầu WHO cũng lưu ý ca bệnh tại Pháp là "lời nhắc nhở về những rủi ro mà các lực lượng phản ứng ở tuyến đầu phải đối mặt". Gần 80 nhân viên y tế đã nhiễm bệnh trong đợt dịch hiện tại, cho thấy mối nguy cơ và tầm quan trọng của việc tăng cường các biện pháp kiểm soát, phòng ngừa lây nhiễm.
Liên minh Hành động Y tế Quốc tế ALIMA, một tổ chức nhân đạo y tế quốc tế, cho hay bệnh nhân là một trong các bác sĩ của đơn vị này. ALIMA đang tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến việc lây nhiễm. Thông thường, các nhân viên nhân đạo bắt buộc phải trải qua thời gian cách ly 3 tuần sau khi tiếp xúc với các ca bệnh.
Đợt bùng phát Ebola lần thứ 17 tại DRC được công bố từ giữa tháng 5, sau khi xuất hiện nhiều ca tử vong chưa rõ nguyên nhân tại tỉnh Ituri. Đến nay, hơn 1.000 người được ghi nhận mắc bệnh và 267 ca tử vong, tương đương tỷ lệ tử vong khoảng 25%. WHO đánh giá mức độ rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng là "rất cao" đối với DRC; "cao" đối với Uganda cùng các quốc gia láng giềng giáp ranh và "thấp" đối với phần còn lại của thế giới.
Chủng virus Bundibugyo gây ra đợt dịch lần này hiện chưa có vaccine hoặc thuốc điều trị đặc hiệu. Virus lây qua tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể người nhiễm bệnh, không lây dễ dàng qua không khí như các virus hô hấp. Thời gian ủ bệnh từ 2 đến 21 ngày, thường khởi phát đột ngột với triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ trước khi nhanh chóng tiến triển thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan và suy thận.
Hồi tháng 5, bác sĩ phẫu thuật người Mỹ Peter Stafford, thuộc tổ chức từ thiện Serge, nhiễm Ebola tại DRC được chuyển bằng chuyên cơ sang Đức điều trị. Ông đã xuất viện và phục hồi hoàn toàn sau 17 ngày chăm sóc y tế tích cực. Các chuyên gia y tế công cộng nhận định nguy cơ đợt dịch này lan rộng ra toàn cầu vẫn ở mức thấp do khả năng lây lan của virus Ebola tương đối hạn chế so với các chủng virus đường hô hấp khác.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đánh giá nguy cơ Ebola xâm nhập ở mức thấp do virus chỉ lây qua tiếp xúc trực tiếp, phát cảnh báo và chủ động chuẩn bị sẵn sàng các phương án ứng phó. Đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca Ebola nào.
"Ung thư tuyến giáp đang trở thành một vấn đề nổi lên trong hệ thống y tế, không phải vì tỷ lệ tử vong cao, mà vì sự gia tăng nhanh chóng về số ca mắc và những thách thức trong quản lý hợp lý", TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết tại hội thảo Cập nhật phương pháp điều trị, đánh giá tổn thương do ung thư tuyến giáp và liệu pháp hormone, hôm 4/4 tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.
Việt Nam ghi nhận khoảng 6.100–6.200 ca mắc mới ung thư tuyến giáp, 850–900 trường hợp tử vong mỗi năm. Căn bệnh đứng trong top 10 ung thư phổ biến, đặc biệt ở nữ giới. Tỷ lệ nữ mắc bệnh cao gấp khoảng 3-4 lần nam giới.
Đặc biệt tỷ lệ mắc tăng nhanh trong 20 năm qua. Ví dụ tại TP.HCM, tăng từ 2,4 lên 7,5/100.000 dân (1996–2015), với tốc độ tăng trung bình khoảng 8,7%/năm. Mới nhất, tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM năm 2025, ung thư tuyến giáp chiếm 23% trong hơn 42.000 ca mới, tiếp theo là ung thư vú (18,1%).
"Đây là một trong những mức tăng nhanh nhất trong các loại ung thư", ông Khoa nói, thêm rằng khác với các ung thư như gan, phổi hay dạ dày, ung thư tuyến giáp có những đặc điểm rất đặc biệt. Tỷ lệ mắc tăng nhanh nhưng tử vong thấp, là ung thư có tiên lượng tốt nhất trong nhiều loại ung thư với tỷ lệ sống 5 năm trên 90% nếu phát hiện sớm.
Theo các nghiên cứu quốc tế, sự gia tăng tỷ lệ mắc chủ yếu do tăng phát hiện, không phải tăng thực sự bệnh lý. Ví dụ, tại Hàn Quốc, chỉ trong vòng 10 năm, tỷ lệ chẩn đoán ung thư tuyến giáp đã tăng 15 lần với hơn 40.000 người được phát hiện, tuy nhiên, không có khác biệt về số tử vong.
TS Dương Đức Bình, Bệnh viện K Tân Triều, cũng nhìn nhận thực trạng gia tăng nhanh chóng số ca phát hiện bướu giáp nhân, chủ yếu nhờ sự phổ biến của siêu âm độ phân giải cao. Tuy nhiên, thách thức hiện nay không còn nằm ở việc phát hiện, mà là làm sao phân biệt chính xác tổn thương lành tính và ác tính, từ đó tránh tình trạng chẩn đoán và điều trị quá mức.
Trong điều trị, xu hướng nổi bật hiện nay là chuyển từ "cắt toàn bộ tuyến giáp" sang tiếp cận cá thể hóa. Nhiều trường hợp ung thư tuyến giáp biệt hóa giai đoạn sớm có thể chỉ cần cắt thùy thay vì cắt toàn bộ, giúp giảm biến chứng, bảo tồn chức năng tuyến giáp và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Đồng thời, chiến lược theo dõi chủ động cũng đang được áp dụng cho một số trường hợp ung thư nguy cơ thấp.
Trong lĩnh vực y học hạt nhân, TS Bình cho biết, việc sử dụng I ốt 131 (I-131) hiện nay không còn mang tính đại trà mà được chỉ định dựa trên phân tầng nguy cơ. Bệnh nhân nguy cơ thấp thường không cần điều trị I-131, trong khi nhóm nguy cơ trung bình và cao sẽ được cân nhắc liều lượng phù hợp nhằm tối ưu hiệu quả và giảm tác dụng phụ.
Đáng chú ý, khoảng 5 - 15% bệnh nhân có thể tiến triển thành ung thư tuyến giáp kháng I-131 – một thách thức lớn trong điều trị. Với nhóm này, các liệu pháp nhắm trúng đích, đặc biệt là các thuốc ức chế tyrosine kinase, đang mở ra hướng điều trị mới, dựa trên phân tích đột biến gen như BRAF hay RET để cá thể hóa phác đồ. Bên cạnh đó, Việc phối hợp giữa chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, phẫu thuật và y học hạt nhân trong các Hội đồng Ung thư được xem là chìa khóa để đưa ra quyết định điều trị tối ưu cho từng bệnh nhân.
TS Khoa cho biết thêm Bộ Y tế xác định rõ ung thư tuyến giáp không phải là ưu tiên giảm tử vong, mà là ưu tiên quản lý hợp lý, tránh lạm dụng y tế. Cần chuyển từ "phát hiện càng nhiều càng tốt" sang "phát hiện đúng – điều trị đúng – quản lý phù hợp". Thời gian tới, Bộ Y tế định hướng giảm tỷ lệ phẫu thuật không cần thiết, giảm chỉ định siêu âm tràn lan, chuẩn hóa 100% cơ sở ung bướu áp dụng phân tầng nguy cơ, xây dựng hướng dẫn quốc gia cập nhật theo quốc tế và tăng tỷ lệ quản lý ngoại trú, theo dõi dài hạn.
