“Ung thư tuyến giáp đang trở thành một vấn đề nổi lên trong hệ thống y tế, không phải vì tỷ lệ tử vong cao, mà vì sự gia tăng nhanh chóng về số ca mắc và những thách thức trong quản lý hợp lý”, TS Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết tại hội thảo Cập nhật phương pháp điều trị, đánh giá tổn thương do ung thư tuyến giáp và liệu pháp hormone, hôm 4/4 tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.
Việt Nam ghi nhận khoảng 6.100–6.200 ca mắc mới ung thư tuyến giáp, 850–900 trường hợp tử vong mỗi năm. Căn bệnh đứng trong top 10 ung thư phổ biến, đặc biệt ở nữ giới. Tỷ lệ nữ mắc bệnh cao gấp khoảng 3-4 lần nam giới.
Đặc biệt tỷ lệ mắc tăng nhanh trong 20 năm qua. Ví dụ tại TP.HCM, tăng từ 2,4 lên 7,5/100.000 dân (1996–2015), với tốc độ tăng trung bình khoảng 8,7%/năm. Mới nhất, tại Bệnh viện Ung Bướu TP HCM năm 2025, ung thư tuyến giáp chiếm 23% trong hơn 42.000 ca mới, tiếp theo là ung thư vú (18,1%).
“Đây là một trong những mức tăng nhanh nhất trong các loại ung thư”, ông Khoa nói, thêm rằng khác với các ung thư như gan, phổi hay dạ dày, ung thư tuyến giáp có những đặc điểm rất đặc biệt. Tỷ lệ mắc tăng nhanh nhưng tử vong thấp, là ung thư có tiên lượng tốt nhất trong nhiều loại ung thư với tỷ lệ sống 5 năm trên 90% nếu phát hiện sớm.
Theo các nghiên cứu quốc tế, sự gia tăng tỷ lệ mắc chủ yếu do tăng phát hiện, không phải tăng thực sự bệnh lý. Ví dụ, tại Hàn Quốc, chỉ trong vòng 10 năm, tỷ lệ chẩn đoán ung thư tuyến giáp đã tăng 15 lần với hơn 40.000 người được phát hiện, tuy nhiên, không có khác biệt về số tử vong.
TS Dương Đức Bình, Bệnh viện K Tân Triều, cũng nhìn nhận thực trạng gia tăng nhanh chóng số ca phát hiện bướu giáp nhân, chủ yếu nhờ sự phổ biến của siêu âm độ phân giải cao. Tuy nhiên, thách thức hiện nay không còn nằm ở việc phát hiện, mà là làm sao phân biệt chính xác tổn thương lành tính và ác tính, từ đó tránh tình trạng chẩn đoán và điều trị quá mức.
Trong điều trị, xu hướng nổi bật hiện nay là chuyển từ “cắt toàn bộ tuyến giáp” sang tiếp cận cá thể hóa. Nhiều trường hợp ung thư tuyến giáp biệt hóa giai đoạn sớm có thể chỉ cần cắt thùy thay vì cắt toàn bộ, giúp giảm biến chứng, bảo tồn chức năng tuyến giáp và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Đồng thời, chiến lược theo dõi chủ động cũng đang được áp dụng cho một số trường hợp ung thư nguy cơ thấp.
Trong lĩnh vực y học hạt nhân, TS Bình cho biết, việc sử dụng I ốt 131 (I-131) hiện nay không còn mang tính đại trà mà được chỉ định dựa trên phân tầng nguy cơ. Bệnh nhân nguy cơ thấp thường không cần điều trị I-131, trong khi nhóm nguy cơ trung bình và cao sẽ được cân nhắc liều lượng phù hợp nhằm tối ưu hiệu quả và giảm tác dụng phụ.
Đáng chú ý, khoảng 5 – 15% bệnh nhân có thể tiến triển thành ung thư tuyến giáp kháng I-131 – một thách thức lớn trong điều trị. Với nhóm này, các liệu pháp nhắm trúng đích, đặc biệt là các thuốc ức chế tyrosine kinase, đang mở ra hướng điều trị mới, dựa trên phân tích đột biến gen như BRAF hay RET để cá thể hóa phác đồ. Bên cạnh đó, Việc phối hợp giữa chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh, phẫu thuật và y học hạt nhân trong các Hội đồng Ung thư được xem là chìa khóa để đưa ra quyết định điều trị tối ưu cho từng bệnh nhân.
TS Khoa cho biết thêm Bộ Y tế xác định rõ ung thư tuyến giáp không phải là ưu tiên giảm tử vong, mà là ưu tiên quản lý hợp lý, tránh lạm dụng y tế. Cần chuyển từ “phát hiện càng nhiều càng tốt” sang “phát hiện đúng – điều trị đúng – quản lý phù hợp”. Thời gian tới, Bộ Y tế định hướng giảm tỷ lệ phẫu thuật không cần thiết, giảm chỉ định siêu âm tràn lan, chuẩn hóa 100% cơ sở ung bướu áp dụng phân tầng nguy cơ, xây dựng hướng dẫn quốc gia cập nhật theo quốc tế và tăng tỷ lệ quản lý ngoại trú, theo dõi dài hạn.
Ngày 29/6, Bệnh viện Việt Đức thông tin, các bác sĩ vừa phẫu thuật cấp cứu thành công cho người bệnh gặp tình trạng chưa từng ghi nhận trên y văn.
Bệnh nhân nam, 42 tuổi được chuyển đến Bệnh viện Việt Đức từ một cơ sở y tế khác trong tình trạng nhiễm trùng nặng vùng hậu môn - trực tràng.
Theo BSCKII Nguyễn Đắc Thao, Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hóa và Bệnh lý sàn chậu, Bệnh viện Việt Đức, khi tiếp nhận bệnh nhân, các bác sĩ nhận định đây là một trường hợp rất phức tạp.
Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng viêm tấy lan tỏa vùng tầng sinh môn, nguy cơ nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng. Người bệnh được chỉ định phẫu thuật cấp cứu ngay lập tức để kiểm soát nhiễm trùng.
Trước đó khoảng 7 -10 ngày, bệnh nhân đã trải qua 2 cuộc phẫu thuật gồm mổ trĩ và mổ áp xe hậu môn, tuy nhiên sau mổ tình trạng diễn biến nặng dần nên gia đình xin chuyển viện.
Các bác sĩ xác định người bệnh có tình trạng tổn thương hiếm, chưa từng gặp trong thực tế lâm sàng tại Việt Nam và trên y văn thế giới cũng chưa có phác đồ điều trị cụ thể.
"Vì thế, việc xử trí hoàn toàn dựa trên kinh nghiệm và đánh giá thương tổn thực tế của các bác sĩ Bệnh viện Việt Đức", BS Thao cho biết.
Sau khi hội chẩn đánh giá, các bác sĩ tiến hành kiểm soát nhiễm trùng, làm hậu môn nhân tạo tạm thời và cố gắng bảo tồn hậu môn chính cho người bệnh.
BS Thao cho biết, hiện bệnh nhân đã ổn định, có thể ăn uống và đi lại bình thường. Tuy nhiên, người bệnh sẽ phải trải qua khoảng 3 - 4 cuộc phẫu thuật tiếp theo với hy vọng phục hồi hậu môn tự nhiên.
Theo bác sĩ, khi gặp các bệnh lý về hậu môn - trực tràng, người bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng hoặc can thiệp hậu môn tại nhà vì có thể gây biến chứng nặng, thậm chí tử vong hoặc phải mang hậu môn nhân tạo suốt đời.
Nếu sau phẫu thuật lần đầu xuất hiện biến chứng, cần chuyển ngay đến bệnh viện chuyên sâu để được xử trí kịp thời.
Chiều nay 3.4, Bệnh viện Vinmec Đà Nẵng tổ chức lễ công bố ca phẫu thuật thay khớp gối bằng robot tích hợp AI đầu tiên tại khu vực miền Trung, đánh dấu bước tiến mới trong ứng dụng công nghệ cao vào điều trị các bệnh lý cơ xương khớp.
Bệnh nhân được phẫu thuật là bà P.T.N (63 tuổi, ở thành phố Đà Nẵng), bị thoái hóa khớp gối độ 4 - giai đoạn nặng nhất khi sụn khớp gần như mất hoàn toàn, khớp biến dạng rõ rệt.
Trước đó, bà đã điều trị bằng nhiều phương pháp như nội khoa, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng nhưng không cải thiện.
Theo thạc sĩ - bác sĩ chuyên khoa 2 Lê Quang Minh, Trưởng khoa Ngoại, Bệnh viện Vinmec Đà Nẵng, đây là ca bệnh phức tạp do khớp gối biến dạng lâu năm, trục chi lệch nhiều, đòi hỏi phẫu thuật phải tái lập chính xác trục cơ học chi dưới và cân bằng hệ thống dây chằng để đảm bảo vận động ổn định sau mổ.
Công nghệ được sử dụng là robot CORI - hệ thống phẫu thuật chỉnh hình tiên tiến từ Mỹ, tích hợp trí tuệ nhân tạo, giúp bác sĩ lập kế hoạch và kiểm soát phẫu thuật với sai số dưới 1 mm.
Robot có khả năng tái tạo mô hình khớp gối 3D ngay trong quá trình mổ, cho phép cá thể hóa điều trị theo đặc điểm giải phẫu của từng bệnh nhân mà không cần chụp CT trước phẫu thuật.
Nhờ sự hỗ trợ của robot, ca phẫu thuật diễn ra trong khoảng 1 giờ. Đáng chú ý, ngay sau mổ, bệnh nhân đã có thể đứng dậy và tập đi với sự hỗ trợ của nhân viên y tế.
Theo Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Trần Trung Dũng, Tổng giám đốc Hệ thống Y tế Vinmec, việc triển khai phẫu thuật thay khớp gối bằng robot tại Vinmec Đà Nẵng giúp người dân miền Trung tiếp cận các kỹ thuật y học tiên tiến ngay tại địa phương, giảm nhu cầu chuyển tuyến ra các bệnh viện lớn.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Văn Trình, Phó giám đốc Sở Y tế thành phố Đà Nẵng, nhận định việc triển khai các công nghệ như phẫu thuật robot không chỉ nâng cao độ chính xác và an toàn trong điều trị mà còn cải thiện quá trình phục hồi, góp phần nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
Tiếc nuối vì không thể điều trị cho bệnh nhân kịp thời
Chia sẻ với Báo điện tử Tuổi Trẻ, bác sĩ Lực cho hay bệnh nhân là một người đàn ông trung niên nhập viện cấp cứu vì cơn đau thắt lưng phải dữ dội. Sau khi được xử trí giảm đau, truyền dịch và nhập viện theo dõi, đến sáng hôm sau, khi triệu chứng đau giảm, bệnh nhân kiên quyết xin xuất viện để về điều trị bằng thuốc nam.
Kiểm tra lại hồ sơ bệnh án và kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT), bác sĩ phát hiện người bệnh có viên sỏi niệu quản kích thước khoảng 17 x 11mm, mắc kẹt tại niệu quản, gây tắc nghẽn hoàn toàn đường lưu thông nước tiểu.
Hậu quả là thận phải đã bị ứ nước độ III, nhu mô thận bắt đầu mỏng dần, dấu hiệu cho thấy chức năng thận đang bị đe dọa.
Muốn trực tiếp giải thích về mức độ nguy hiểm của bệnh, bác sĩ nhờ điều dưỡng mời bệnh nhân và người nhà vào phòng tư vấn.
Tuy nhiên khi đó người bệnh đã hoàn tất thủ tục xuất viện và rời bệnh viện.
Không yên tâm trước nguy cơ người bệnh có thể mất chức năng thận, bác sĩ Lực quyết định gọi điện theo số điện thoại lưu trong hồ sơ.
Ông giải thích với bệnh nhân viên sỏi đã gây ứ nước thận độ III, khả năng điều trị nội khoa gần như không còn hiệu quả.
Nếu chưa tin tưởng cơ sở điều trị hiện tại, người bệnh hoàn toàn có thể đến bất kỳ bệnh viện chuyên khoa lớn nào để được tư vấn và can thiệp sớm.
Điều khiến bác sĩ lo lắng nhất không phải là cơn đau lưng hiện tại, mà là việc cơn đau đã giảm trong khi viên sỏi vẫn nằm nguyên tại chỗ, tiếp tục âm thầm phá hủy quả thận.
Thế nhưng dù đã được tư vấn, bệnh nhân vẫn lựa chọn trở về uống thuốc nam với lý do trước đây từng uống thuốc và đã tiểu ra được một số viên sỏi nhỏ.
"Câu trả lời ấy khiến tôi chỉ biết thở dài. Tôi không thể ép bệnh nhân điều trị khi họ đã từ chối. Trong đầu tôi lại hiện lên những trường hợp người bệnh điều trị không đúng chỉ định, đến khi nhập viện thì thận đã ứ mủ, mất chức năng, không còn cơ hội cứu chữa", bác sĩ Lực trăn trở.
Theo bác sĩ Lực, Việt Nam có nền y học cổ truyền lâu đời với nhiều giá trị đã được khẳng định. Tuy nhiên cũng như y học hiện đại, mỗi phương pháp điều trị đều có chỉ định và giới hạn riêng.
Đối với bệnh sỏi tiết niệu, thuốc nam có thể hỗ trợ trong những trường hợp sỏi nhỏ, thường dưới 5-6mm, bề mặt nhẵn, chưa gây tắc nghẽn và chức năng thận vẫn bình thường. Khi đó tác dụng lợi tiểu và chống viêm của một số dược liệu có thể giúp cơ thể đào thải sỏi theo đường tự nhiên.
Ngược lại, khi viên sỏi đã có kích thước lớn hoặc mắc kẹt tại niệu quản gây tắc nghẽn, đặc biệt đã xuất hiện tình trạng ứ nước thận độ II hoặc độ III, việc kỳ vọng thuốc làm tan sỏi hoặc giúp sỏi tự ra ngoài gần như không khả thi.
Bác sĩ giải thích niệu quản vốn là một ống rất nhỏ. Khi viên sỏi lớn hơn nhiều lần đường kính của niệu quản và đã kẹt lại, thuốc không thể khiến viên sỏi "chui qua" vị trí tắc nghẽn.
Theo bác sĩ, một trong những sai lầm phổ biến của người bệnh sỏi tiết niệu là cho rằng hết đau đồng nghĩa với đã khỏi bệnh. Sau cơn đau quặn thận cấp, cơ thể có cơ chế thích nghi khiến cảm giác đau giảm dần. Tuy nhiên điều đó không có nghĩa viên sỏi đã biến mất.
Nếu sỏi vẫn tiếp tục gây bít tắc, nước tiểu sẽ không thể lưu thông, khiến thận phía trên ngày càng giãn, ứ nước hoặc ứ mủ. Quá trình này diễn ra âm thầm trong thời gian dài, làm chức năng thận suy giảm từng bước.
Đến khi người bệnh xuất hiện triệu chứng trở lại hoặc phát hiện suy thận, nhiều trường hợp quả thận đã mất chức năng và không còn khả năng bảo tồn.
"Trong khi đó hiện nay y học đã có nhiều kỹ thuật điều trị sỏi tiết niệu hiện đại, ít xâm lấn như tán sỏi nội soi ngược dòng hay tán sỏi qua da giúp loại bỏ sỏi hiệu quả, đồng thời bảo tồn tối đa chức năng thận nếu được can thiệp đúng thời điểm", bác sĩ Lực nói.
