Phóng viên Thanh Niên có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đình Vĩnh, Phó bí thư Thường trực Thành ủy Đà Nẵng, để hiểu hơn về vấn đề này.
* Thưa ông, sau gần 30 năm chia tách hành chính, đâu là những giá trị văn hóa cốt lõi vẫn kết nối Đà Nẵng và Quảng Nam trong cùng một "căn tính xứ Quảng"?
- Ông Nguyễn Đình Vĩnh: Nếu nhìn từ góc độ văn hóa, Đà Nẵng và Quảng Nam chưa bao giờ là hai thực thể tách rời. Việc phân chia địa giới là yêu cầu quản trị ở từng giai đoạn, nhưng về lịch sử, ký ức cộng đồng và tâm thức cư dân, đây vẫn là một không gian Quảng Đà thống nhất.
Điều gắn kết hai vùng đất trước hết là tinh thần yêu nước, nghĩa tình, thủy chung và sự gắn bó sâu sắc với quê hương. Bên cạnh đó là đức tính cần cù, hiếu học, thẳng thắn, trọng nghĩa và trọng thực chất. Người xứ Quảng còn nổi bật bởi bản lĩnh khai mở, dám nghĩ, dám làm, luôn thích ứng trước những biến động của thời cuộc.
Một đặc trưng quan trọng khác là khả năng dung hợp văn hóa. Qua nhiều thế kỷ, vùng đất này đã tiếp nhận và hòa quyện các yếu tố văn hóa Việt, Chăm Pa, Hoa, Nhật cùng những sắc thái văn hóa biển, miền núi và đô thị để tạo nên bản sắc riêng, vừa bền vững vừa cởi mở.
Ngày nay, Đà Nẵng mang diện mạo của một đô thị hiện đại, năng động, còn Quảng Nam lưu giữ chiều sâu di sản và truyền thống. Tuy nhiên, phía dưới những khác biệt ấy vẫn là chung một mạch nguồn văn hóa xứ Quảng. Đây chính là nguồn lực nội sinh cần được nhận diện, phát huy và tổ chức hiệu quả trong không gian phát triển mới.
* Làm thế nào để những khác biệt giữa Đà Nẵng và Quảng Nam trở thành lợi thế bổ trợ thay vì tạo khoảng cách trong liên kết phát triển?
- Tôi cho rằng cần nhìn sự khác biệt giữa Đà Nẵng và Quảng Nam không phải như một khoảng cách, mà như một lợi thế bổ sung cho nhau. Đà Nẵng có thế mạnh về hạ tầng đô thị, dịch vụ, logistics, du lịch biển, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, Quảng Nam sở hữu hệ thống di sản phong phú, các làng nghề truyền thống, chiều sâu lịch sử và hệ sinh thái văn hóa đa dạng. Khi được kết nối bằng một tầm nhìn chung, những lợi thế này sẽ tạo nên sức mạnh cộng hưởng.
Nói cách khác, đô thị hiện đại cần di sản để có chiều sâu và bản sắc; còn di sản cần công nghệ và đổi mới để có sức sống mới. Nếu phát triển theo hướng cộng hưởng thay vì đồng nhất hóa, Đà Nẵng và Quảng Nam sẽ tạo nên một không gian phát triển hài hòa, giàu bản sắc và bền vững.
* Ông nhìn nhận vai trò của văn hóa như thế nào trong chiến lược phát triển liên kết Đà Nẵng - Quảng Nam thời gian tới?
- Hạ tầng có thể rút ngắn khoảng cách địa lý, cơ chế có thể tạo điều kiện cho nguồn lực vận động, nhưng văn hóa mới là yếu tố tạo nên sự đồng thuận lâu dài giữa con người với con người. Văn hóa là nền tảng tinh thần, là nguồn lực nội sinh và cũng là hệ điều tiết của phát triển. Vì vậy, trong chiến lược liên kết vùng, văn hóa cần được đặt ở vị trí trung tâm. Mọi chính sách phát triển phải hướng đến việc làm giàu đời sống tinh thần, tôn trọng ký ức cộng đồng, nâng cao phẩm giá con người và bảo đảm cơ hội thụ hưởng văn hóa cho mọi tầng lớp dân cư.
Định hướng phát triển của Đà Nẵng hiện nay không chỉ dừng ở mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn hướng tới xây dựng thành phố trở thành trung tâm văn hóa, nghệ thuật và sáng tạo của khu vực, từng bước hình thành "Thành phố di sản - sáng tạo - giàu bản sắc".
Từ góc độ quản trị, tôi cho rằng phát triển chỉ bền vững khi được kết nối bằng niềm tin, hệ giá trị chung và sự đồng thuận xã hội. Đà Nẵng và Quảng Nam có thể liên kết bằng các tuyến giao thông, cảng biển, sân bay hay các khu công nghiệp; nhưng sâu xa hơn, sự gắn kết phải được nuôi dưỡng từ ký ức xứ Quảng, tinh thần Quảng Đà và trách nhiệm gìn giữ các giá trị chung cho các thế hệ mai sau.
* Đà Nẵng cần làm gì để giữ được "hồn cốt xứ Quảng" trong bối cảnh đô thị hóa, toàn cầu hóa và kinh tế số?
- Giữ gìn "hồn cốt xứ Quảng" không có nghĩa là bảo tồn nguyên trạng mọi giá trị cũ, mà là bảo vệ và phát huy những giá trị cốt lõi như nhân nghĩa, hiếu học, nghĩa tình, trọng danh dự, tinh thần đổi mới và trách nhiệm với cộng đồng. Để làm được điều đó, trước hết cần đưa văn hóa vào quy hoạch và quản trị đô thị. Một thành phố hiện đại không chỉ có hạ tầng tốt mà còn phải có bản sắc, có ký ức và những không gian công cộng để cộng đồng gặp gỡ, sáng tạo và thụ hưởng văn hóa.
Thứ hai, cần đổi mới công tác giáo dục văn hóa địa phương cho thế hệ trẻ bằng những phương thức phù hợp với môi trường số. Điều quan trọng không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn bồi đắp tình yêu quê hương, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm đối với di sản.
Thứ ba, tập trung xây dựng con người Đà Nẵng nhân văn, sáng tạo, văn minh và nghĩa tình. Một đô thị đáng sống không chỉ được đánh giá qua các chỉ số kinh tế hay công nghệ mà còn qua cách con người ứng xử với nhau, với thiên nhiên, với di sản và với cộng đồng. Cuối cùng, cần phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo dựa trên bản sắc địa phương.
Tôi cho rằng, toàn cầu hóa và kinh tế số vừa đặt ra thách thức vừa mở ra cơ hội lớn. Nếu biết số hóa di sản, kể những câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ hiện đại và đưa giá trị địa phương tham gia vào chuỗi giá trị sáng tạo toàn cầu, thì bản sắc xứ Quảng sẽ được lan tỏa mạnh mẽ hơn.
* Ông kỳ vọng điều gì sẽ trở thành "dòng chảy văn hóa" của không gian phát triển Đà Nẵng - Quảng Nam trong tương lai?
- Tôi kỳ vọng đó sẽ là dòng chảy của di sản, sáng tạo và phát triển bền vững. Dòng chảy ấy bắt nguồn từ chiều sâu lịch sử xứ Quảng, từ truyền thống yêu nước, tinh thần nghĩa tình, hiếu học và bản lĩnh của con người nơi đây; đồng thời được nuôi dưỡng bởi hệ thống di sản đặc sắc cùng các giá trị văn hóa biển, văn hóa miền núi và văn hóa cộng đồng các dân tộc. Đó phải là dòng chảy đủ rộng để dung hòa giữa đô thị và nông thôn, giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc địa phương và hội nhập quốc tế; nhưng cũng đủ sâu để giữ gìn những giá trị cốt lõi của con người xứ Quảng.
Trong tương lai, tôi mong muốn Đà Nẵng không chỉ là trung tâm kinh tế, du lịch, dịch vụ và công nghệ của miền Trung mà còn là trung tâm văn hóa và sáng tạo của khu vực. Một nơi mà di sản trở thành nguồn cảm hứng cho đổi mới, cộng đồng được tôn trọng bản sắc, người dân được thụ hưởng đời sống văn hóa phong phú và văn hóa thực sự trở thành sức mạnh mềm của phát triển.
Đà Nẵng cần phát triển nhanh nhưng không đánh mất chiều sâu văn hóa; hội nhập mạnh mẽ nhưng không xa rời căn tính xứ Quảng; hiện đại hóa nhưng vẫn đặt con người ở vị trí trung tâm. Đó cũng là con đường để xây dựng một thành phố hiện đại, giàu bản sắc, sáng tạo và đáng sống trong tương lai.
Tin Gốc: Thanh Niên
