Reuters hôm nay dẫn nội dung công điện đề ngày 28/4 của Bộ Ngoại giao Mỹ mà hãng thông tấn này tiếp cận được, trong đó cho biết Ngoại trưởng Marco Rubio đã phê duyệt thành lập Cơ chế Tự do Hàng hải (MFC). Đây được mô tả là sáng kiến chung của Bộ Ngoại giao Mỹ và Lầu Năm Góc.
“MFC là bước đi đầu tiên mang tính then chốt nhằm thiết lập cơ chế an ninh hàng hải hậu xung đột ở Trung Đông. Khuôn khổ này nhằm bảo đảm an ninh năng lượng dài hạn, bảo vệ cơ sở hạ tầng hàng hải trọng yếu, duy trì các quyền và hoạt động đi lại tự do trên những tuyến đường biển chiến lược”, công điện có đoạn.
Bộ Ngoại giao Mỹ sẽ giữ vai trò là đầu mối giữa các quốc gia đối tác với ngành vận tải biển. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, sẽ đảm nhiệm điều phối lưu thông hàng hải theo thời gian thực và liên lạc với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Theo công điện, các đại sứ quán Mỹ cần truyền đạt thông điệp này dưới hình thức trao đổi trực tiếp với quốc gia sở tại trước ngày 1/5, nhưng không áp dụng với “đối thủ” của Washington.
Một quốc gia có thể tham gia liên minh dưới nhiều hình thức, như nỗ lực ngoại giao, chia sẻ thông tin, thực thi biện pháp trừng phạt, hiện diện hải quân hoặc phương án hỗ trợ khác. “MFC là sáng kiến tách biệt với chiến dịch ‘gây sức ép tối đa’ của Tổng thống Donald Trump, cũng như với các cuộc đàm phán đang diễn ra”, công điện có đoạn.
Giới chức Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Trước khi chiến sự Trung Đông bùng phát hôm 28/2, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu.
Iran đã gần như phong tỏa eo biển này, buộc tàu thương mại phải xin phép hoặc nộp phí để đi qua và cấm phương tiện có liên hệ với Mỹ – Israel, cùng những bên khác tham gia vào cuộc xung đột.
Hải quân Mỹ cũng thực thi lệnh phong tỏa, cảnh báo sẽ bắt giữ tất cả tàu hàng đến hoặc đi từ cảng Iran, cũng như các phương tiện đã nộp phí cho Tehran. Tình trạng này khiến tàu thương mại đối mặt với vòng “phong tỏa kép” khi hoạt động ở khu vực.
CENTCOM ngày 29/4 cho biết quân đội Mỹ đã buộc 42 tàu thương mại quay đầu.
Tổng thống Trump cảnh báo lệnh phong tỏa của Mỹ có thể kéo dài nhiều tháng, cho rằng biện pháp này hiệu quả hơn chiến dịch tấn công Iran. Trang Axios đưa tin chỉ huy CENTCOM Brad Cooper dự kiến trình bày cho lãnh đạo Mỹ trong hôm nay về những biện pháp quân sự có thể thực hiện nhằm vào Iran.
Theo Hãng tin Reuters, đêm 29-4, Israel đã bắt giữ một đội thuyền dân sự chở hàng viện trợ nhân đạo hướng đến Dải Gaza tại vùng biển quốc tế gần Hy Lạp.
Các thuyền thuộc đoàn Global Sumud Flotilla - đội thuyền dân sự quốc tế được thành lập giữa năm 2025 với mục tiêu phá vỡ vòng phong tỏa của Israel với Gaza để đưa hàng viện trợ vào đây.
Đội thuyền này xuất phát từ cảng Barcelona (Tây Ban Nha) ngày 12-4 và bị chặn lại ở vùng biển ngoài khơi bán đảo Peloponnese của Hy Lạp, cách Gaza hàng trăm hải lý.
Động thái làm dấy lên làn sóng chỉ trích từ nhiều bên.
"Đây là hành vi cướp biển. Đây là vụ bắt giữ người bất hợp pháp trên vùng biển quốc tế ở gần Crete, là tuyên bố cho thấy Israel có thể hành động ở xa bên ngoài biên giới của mình mà không phải chịu trách nhiệm, hậu quả.
Không quốc gia nào có quyền tuyên bố chủ quyền, tuần tra kiểm soát hay chiếm đóng vùng biển quốc tế. Vậy mà đó lại chính là điều Israel đang làm: mở rộng chế độ kiểm soát của mình ra bên ngoài, chiếm đóng vùng biển Địa Trung Hải ngoài khơi châu Âu", Ban tổ chức đội thuyền nêu trong thông cáo.
Ban tổ chức đội thuyền cũng đăng tải đoạn video cho thấy binh sĩ Israel lên thuyền, thủy thủ đoàn mặc áo phao và giơ tay đầu hàng trước khi bị đưa lên tàu chiến Israel.
Nhiều quốc gia Địa Trung Hải cũng đã lên tiếng về vụ việc.
Người phát ngôn Chính phủ Hy Lạp Pavlos Marinakis xác nhận có 55 thuyền cỡ nhỏ di chuyển cách Peloponnese khoảng 50 hải lý, hướng về đảo Crete bị tàu chiến Israel cùng tàu tuần duyên Hy Lạp bám theo.
Thủy thủ đoàn từ 17 thuyền hiện an toàn trên các tàu chiến Israel. Athens cho biết không hề được thông báo trước về vụ chặn bắt, vốn diễn ra bên ngoài vùng tài phán Hy Lạp.
Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng dữ dội, gọi đây là hành vi vi phạm luật pháp quốc tế rõ ràng, đe dọa an toàn hàng hải, đồng thời tuyên bố sẽ có hành động ủng hộ đội thuyền.
Văn phòng Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cũng lên án vụ bắt giữ, yêu cầu Israel "lập tức trả tự do cho mọi công dân Ý đang bị giam giữ trái pháp luật" và bảo đảm an toàn cho những người trên tàu. Tuy nhiên Rome không nêu cụ thể số lượng người Ý có mặt trên các thuyền trên.
Phản ứng vụ việc, Bộ Ngoại giao Israel ngày 30-4 gọi ban tổ chức đội thuyền Global Sumud Flotilla là "những kẻ khiêu khích chuyên nghiệp", "chỉ tìm cách gây chú ý", đồng thời khẳng định lực lượng nước này hành động hợp pháp.
"Trước số lượng thuyền tham gia lớn, nguy cơ leo thang và yêu cầu ngăn chặn việc phá vỡ một lệnh phong tỏa hợp pháp, hành động sớm là cần thiết và phù hợp luật pháp quốc tế", thông cáo của bộ này nêu.
Trong nhiều tháng qua, Israel bác bỏ các cáo buộc cắt nguồn cung cho hơn 2 triệu cư dân vùng đất này.
Tuy vậy, nhiều tổ chức cứu trợ quốc tế cho rằng lượng hàng viện trợ đến Gaza không hề đủ, dù lệnh ngừng bắn đạt được tháng 10-2025 đã bao gồm cam kết tăng viện trợ.
Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto gần đây thông báo giảm mức trần hoa hồng mà các nền tảng thu từ tài xế từ 20% xuống còn 8%, đồng thời yêu cầu các công ty cung cấp bảo hiểm tai nạn và sức khỏe cho tài xế.
Chính sách này nhằm cải thiện đời sống lao động tự do, nhưng các nhà phân tích cho rằng sự thay đổi chính sách này có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của các công ty gọi xe hoạt động tại nền kinh tế lớn Đông Nam Á, theo Business Times ngày 4.5.
Các chi tiết thực thi hiện vẫn chưa rõ, bao gồm thời điểm áp dụng, phạm vi (xe máy hay cả ô tô), cũng như việc doanh nghiệp có được phép chuyển chi phí sang người dùng hay không. Điều này làm gia tăng bất định trong bối cảnh các công ty gọi xe mới bắt đầu có lãi trở lại.
Indonesia là thị trường trọng điểm của Grab, đóng góp khoảng 15% tổng giá trị giao dịch (GMV), theo ước tính của Ngân hàng Citi (Mỹ).
Ngân hàng này dự báo việc giảm hoa hồng có thể khiến lợi nhuận trước lãi, thuế, khấu hao và khấu trừ (EBITDA) hằng năm của Grab giảm 5 - 10 triệu USD nếu chỉ áp dụng cho xe máy. Nếu mở rộng sang ô tô, mức tác động có thể tăng lên 35 - 40 triệu USD, tương đương khoảng 5% EBITDA mảng vận tải dự báo năm 2026.
"Chúng tôi cho rằng giá cổ phiếu có thể phản ứng tiêu cực khi thị trường tiếp nhận thông tin và chờ thêm chi tiết", nhà phân tích Alicia Yap của Citi nhận định.
Grab dự kiến sẽ công bố kết quả kinh doanh quý đầu tiên vào ngày 5.5 khi ban lãnh đạo công ty dự kiến sẽ đề cập đến những tác động tài chính tiềm tàng của quy định mới và vạch ra các chiến lược khả thi để giảm thiểu ảnh hưởng.
GoTo - doanh nghiệp vừa ghi nhận lợi nhuận ròng quý đầu tiên - được cho là chịu áp lực lớn trước chính sách của chính phủ Indonesia. Theo Tập đoàn tài chính đa ngành Macquarie (Úc), quy định mới có thể khiến mảng dịch vụ theo yêu cầu của GoTo rơi vào trạng thái EBITDA âm, ngay cả khi chỉ một phần hoạt động bị ảnh hưởng. Ở cấp độ tập đoàn, EBITDA của GoTo năm 2027 có thể giảm hơn 70% so với dự báo trước đó.
"Đây là một trở ngại ngắn hạn đối với GoTo", chuyên gia Ari Jahja của Macquarie nhận định, đồng thời cảnh báo biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp nếu doanh nghiệp không thể chuyển chi phí sang khách hàng.
Phản ứng trước chính sách, GoTo cho biết đang đánh giá tác động và sẽ tuân thủ quy định. Tuy nhiên, cổ phiếu công ty đã giảm 5,56% khi nhà đầu tư lo ngại về triển vọng lợi nhuận.
Động thái này cũng phản ánh xu hướng chính phủ Indonesia tăng cường can thiệp vào lĩnh vực công nghệ, đặc biệt với các nền tảng sử dụng hàng triệu lao động.
Giới quan sát cũng đang theo dõi khả năng quỹ đầu tư nhà nước Danantara tham gia vào các công ty gọi xe, trong bối cảnh Jakarta muốn gia tăng ảnh hưởng trong ngành này. "Danantara Indonesia liên tục đánh giá các cơ hội thị trường đa dạng để thúc đẩy sứ mệnh mang lại tác động kinh tế - xã hội có ý nghĩa cho Indonesia", phát ngôn viên quỹ cho biết trong một tuyên bố.
Cụ thể, chính quyền Delhi ngày 29.6 công bố kế hoạch cấm hoàn toàn xe tay ga, xe máy và xe tuk-tuk chạy bằng xăng, trong nỗ lực hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0.
Theo chính sách mới, từ 1.1.2027, Delhi sẽ chỉ cấp biển đăng ký mới đối với xe ba bánh chạy điện và các dòng xe tải hạng nhẹ chạy điện. Đến ngày 1.4.2028, Delhi sẽ cấm hoàn toàn xe máy và xe tay ga sử dụng xăng hoặc khí nén từ nhiên liệu hóa thạch, thay vào đó chỉ có các mẫu xe điện mới được phép lưu hành, theo tờ Telegraph.
Giao thông vận tải từ lâu được xem là một trong những nguồn gây ô nhiễm không khí tại Delhi, khiến mức độ ô nhiễm luôn ở mức nguy hiểm đối với sức khỏe con người mỗi năm.
Trước thực trạng trên, chính quyền thành phố tuyên bố đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 30% tổng số phương tiện tại Delhi sẽ là xe điện và nhấn mạnh: “Chính sách sẽ tập trung vào xe điện thuần túy, mang lại lợi ích môi trường vượt trội nhờ không phát thải trong quá trình vận hành”.
Các chuyên gia môi trường đánh giá tích cực về định hướng mới. Ông Amit Bhatt, Giám đốc điều hành Hội đồng Quốc tế về Giao thông sạch Ấn Độ (ICCT), nhận định việc từng bước loại bỏ xe hai bánh và ba bánh sử dụng nhiên liệu hóa thạch có thể trở thành “bước ngoặt” trong cuộc chiến chống ô nhiễm không khí tại Delhi. Theo ông, việc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang phương tiện không phát thải sẽ góp phần cải thiện sức khỏe cộng đồng, đồng thời tạo động lực để mở rộng giao thông xanh ở các phân khúc phương tiện khác.
Tuy nhiên, kế hoạch cũng vấp phải nhiều băn khoăn về khả năng triển khai trên thực tế, bao gồm cả lo ngại chi phí bảo dưỡng, tuổi thọ pin và nguy cơ mất cắp pin sẽ làm tăng gánh nặng tài chính trong quá trình chuyển đổi.
Để giải quyết những vướng mắc này, chính quyền Delhi cam kết xây dựng hơn 30.000 điểm sạc công cộng trên toàn thành phố. Đồng thời, chính sách cũng đưa ra nhiều ưu đãi như miễn thuế đường bộ và phí đăng ký đối với một số dòng ô tô điện nhằm khuyến khích người dân chuyển đổi.
Ngoài ra, tờ Telegraph cho hay chính quyền còn ưu đãi từ 30.000 đến 100.000 rupee (8,2 -27,5 triệu đồng) cho xe máy điện, xe ba bánh điện và xe thương mại hạng nhẹ chạy điện.
Tuy vậy, ông Bhavreen Kandhari, nhà hoạt động môi trường cho rằng chỉ thúc đẩy xe điện thôi là chưa đủ. Ông kêu gọi chính quyền đầu tư mạnh hơn vào hệ thống giao thông công cộng và tăng cường kết nối chặng cuối bằng các giải pháp xanh để giảm ùn tắc giao thông và bụi bẩn trong thành phố.
