Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 28/2 cùng phát động chiến dịch tấn công Iran với mức độ phối hợp nhịp nhàng chưa từng thấy. Tuy nhiên, sau 3 tháng, hai lãnh đạo lại đang không tìm được tiếng nói chung về cách thức chấm dứt cuộc xung đột này.
Tổng thống Trump muốn đạt được một thỏa thuận ngoại giao để mở lại eo biển Hormuz, xử lý lượng uranium làm giàu của Iran và chấm dứt cuộc xung đột đang đẩy giá năng lượng toàn cầu tăng cao cũng như gây chia rẽ trong chính nhóm cử tri ủng hộ ông.
Trong khi đó, Thủ tướng Netanyahu lại đối mặt áp lực trong nước về việc phải đẩy mạnh các chiến dịch quân sự chống lại Hezbollah, lực lượng ủy nhiệm quan trọng nhất của Iran tại khu vực và là tổ chức bị Mỹ xếp vào danh sách khủng bố.
Mâu thuẫn lộ rõ trong tuần qua xoay quanh vấn đề Lebanon, khi Tehran tuyên bố chỉ mở rộng đàm phán với Mỹ nếu Israel và Hezbollah ngừng bắn. Sau hàng loạt cuộc họp dồn dập, các bên đã đạt được một thỏa thuận mong manh, theo đó Hezbollah sẽ ngừng tấn công vào Israel và phía Israel cũng cam kết không oanh tạc thủ đô Beirut của Lebanon, dù giao tranh vẫn tiếp diễn ở những nơi khác hôm 2/6.
Bất đồng khó tháo gỡ
Căng thẳng bắt đầu nhen nhóm hôm 29/5, khi Tổng thống Trump triệu tập các cố vấn vào Phòng Tình huống ở Nhà Trắng và tuyên bố muốn có một đề xuất hòa bình tốt hơn từ phía Iran.
Đề xuất này phải đảm bảo Tehran không bao giờ tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời làm rõ phương án xử lý lượng uranium đã làm giàu của Tehran. Đây là một yêu cầu cấp bách, bởi ông Trump vừa tuyên bố trước công chúng rằng thỏa thuận hòa bình với Iran đã “rất gần”.
Nhưng rắc rối mới lại nảy sinh. Thủ tướng Netanyahu chuẩn bị mở một chiến dịch lớn tại Lebanon nhằm vào Hezbollah sau khi cáo buộc nhóm vũ trang tiến hành hàng loạt vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) gây thương vong lớn ở nước này. Các quan chức Mỹ cho biết ông Trump đã được cảnh báo rằng việc leo thang căng thẳng tại đây có thể làm đổ bể tiến trình đàm phán hòa bình với Iran.
Hôm 1/6, ông Trump đã có hai cuộc điện đàm đầy căng thẳng với ông Netanyahu về chiến dịch sắp diễn ra, theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề. Trong cả hai cuộc gọi, ông Trump đều yêu cầu Israel dừng các cuộc tấn công vào Beirut, khiến cuộc nói chuyện trở nên nảy lửa.
Căng thẳng lên đến đỉnh điểm trong cuộc điện đàm thứ hai, khi ông Netanyahu kiên quyết muốn tấn công Hezbollah. Các nguồn tin cho biết ông Trump đã nổi giận, quát lớn rằng Thủ tướng Israel phải nghe lời vì nếu không có hậu thuẫn từ Nhà Trắng, ông Netanyahu lẽ ra đã phải ngồi tù. Thủ tướng Netanyahu đang phải hầu tòa vì cáo buộc tham nhũng tại Israel và Tổng thống Trump từng nhiều lần kêu gọi ân xá cho ông.
Những cuộc điện đàm này nối dài chuỗi tranh cãi gay gắt giữa ông Trump và ông Netanyahu, trong đó có một cuộc gọi diễn ra hồi tháng trước. Tổng thống Trump cũng từng dùng những lời lẽ rất nặng nề khi nói về Thủ tướng Israel. Năm ngoái, ông từng nói với các trợ lý rằng Thủ tướng Netanyahu đang “chơi xỏ” mình khi cố tình oanh tạc nhóm Hamas ở Gaza bất chấp Mỹ phản đối.
Các cuộc gọi hôm 1/6 cho thấy mối quan hệ đồng minh từng rất chặt chẽ giữa Mỹ và Israel trong giai đoạn đầu cuộc chiến giờ đây bắt đầu xuất hiện rạn nứt, khi Tổng thống Trump giờ đây muốn chuyển sang mục tiêu chấm dứt xung đột, thay vì kéo dài nó, theo Danny Citrinowicz, cựu quan chức tình báo quân đội Israel, chuyên gia cấp cao tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia ở Tel Aviv.
Cả hai lãnh đạo đều đang chạy đua với thời gian khi các cuộc bầu cử mùa thu đã cận kề, nhưng áp lực từ cử tri trong nước lại đang đẩy họ đi theo hai hướng hoàn toàn trái ngược nhau.
Tổng thống Trump đang phải chịu sức ép phải chấm dứt cuộc chiến đang đẩy giá năng lượng lên cao và làm lộ rõ những chia rẽ ngay trong chính phong trào “Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA), nơi một số tiếng nói có tầm ảnh hưởng, như bình luận viên chính trị bảo thủ Tucker Carlson, đã đặt dấu hỏi về những hỗ trợ của Mỹ dành cho Israel.
Trong khi đó, Thủ tướng Netanyahu lại phải đối mặt áp lực từ những cử tri đòi hỏi có hành động cứng rắn hơn với Hezbollah. Lực lượng này thời gian qua liên tục tiến hành các cuộc tấn công bằng UAV làm binh lính Israel thiệt mạng và khiến người dân ở miền bắc Israel thường xuyên phải sơ tán xuống hầm trú ẩn.
“Tôi nghĩ giữa hai bên đang có những bất đồng lớn”, Citrinowicz nhận định. “Ông Trump muốn dốc toàn lực cho các nỗ lực hòa bình và không muốn bất kỳ ai cản trở mình”.
Khoét sâu rạn nứt
Iran đã nhanh chóng tận dụng mối rạn nứt này. Hôm 1/6, truyền thông nhà nước Iran cho hay nước này sẽ hủy các cuộc đàm phán với Mỹ nếu Israel mở rộng tấn công vào căn cứ địa của Hezbollah ở vùng ngoại ô phía nam Beirut.
Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết Mỹ đang nỗ lực tách biệt các cuộc đàm phán giữa Israel – Lebanon với hòa đàm Iran. “Chúng tôi cố gắng xem các cuộc đàm phán giữa Lebanon và Israel là riêng biệt và khác biệt với Iran, nhưng Iran lại muốn gộp tất cả lại với nhau”, ông nói tại một phiên điều trần hôm 2/6.
Một số thành viên đảng Dân chủ cũng tìm cách tăng áp lực với Tổng thống Mỹ, cáo buộc ông Trump quyết định phát động chiến dịch tấn công Iran vì mối quan hệ thân thiết với Thủ tướng Netanyahu.
“Ông Netanyahu từng nói rằng mình đã chờ đợi 40 năm để làm điều này”, thượng nghị sĩ Dân chủ Chris Van Hollen phát biểu tại phiên điều trần có Ngoại trưởng Rubio góp mặt. “Cuối cùng, ông ấy đã tìm được một Tổng thống Mỹ sẵn sàng nhập cuộc cùng mình”.
Tổng thống Trump ban đầu phớt lờ lời đe dọa hủy bỏ đàm phán mà Iran đưa ra, nhưng sau đó đổi ý, gia tăng áp lực buộc Thủ tướng Netanyahu phải kiềm chế chiến dịch tấn công Hezbollah.
Israel cho biết họ cuối cùng đã đồng ý không oanh tạc Beirut nếu Hezbollah dừng tấn công các thị trấn của nước này. Tuy nhiên, tuyên bố từ các quan chức Israel và Lebanon cho thấy thỏa thuận trên không áp dụng cho khu vực miền nam Lebanon, nơi giao tranh vẫn tiếp diễn.
Theo Wall Street Journal, cuộc tranh cãi đã phản ánh những bất đồng sâu sắc hơn giữa Mỹ và Israel về kịch bản kết thúc cuộc chiến tại Iran.
Giới chức an ninh Israel coi ban lãnh đạo Iran là mối đe dọa sống còn và lo ngại ông Trump có thể giảm bớt áp lực đối với Tehran trước khi đạt được những nhượng bộ thực chất về chương trình hạt nhân của nước này. Về phía Mỹ, Tổng thống Trump ngoài mặt yêu cầu những điều khoản khắt khe hơn đối với Iran, nhưng thực tế vẫn nỗ lực tìm kiếm một lối thoát ngoại giao.
Hành động can thiệp từ Tổng thống Trump đã vấp phải những chỉ trích tại Israel, nơi một số người theo đường lối cứng rắn cáo buộc Thủ tướng Netanyahu đã để Washington kìm hãm chiến dịch quân sự của mình.
Lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid cho rằng sự việc này khiến Israel trông không khác gì một “xứ bảo hộ” của Mỹ.
Máy bay tiếp dầu Mỹ đã giúp Israel duy trì các chiến dịch tấn công Iran và giới chức hai nước cũng phối hợp chặt chẽ trong việc lên kế hoạch hành động quân sự. Ông Trump và ông Netanyahu từng công khai chia sẻ mục tiêu chung là làm tê liệt chương trình hạt nhân Iran và khiến Tehran không còn khả năng đe dọa khu vực.
Nhưng sau khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz và đẩy giá năng lượng tăng cao, các ưu tiên của Mỹ bắt đầu chuyển dịch sang việc tìm kiếm một giải pháp ngoại giao.
Sau một cuộc thảo luận căng thẳng vào cuối tháng trước, Tổng thống Trump đã công khai ca ngợi Thủ tướng Netanyahu là một lãnh đạo thời chiến tuyệt vời, nhưng nói thêm rằng “ông ấy sẽ làm bất cứ điều gì tôi muốn”.
“Mọi chuyện rõ ràng do ông Trump quyết định chứ không phải ông Netanyahu”, Citrinowicz bình luận.
Theo báo Korea Herald, thẩm phán Shin Jong O - người chủ tọa phiên xét xử phúc thẩm tăng án cựu đệ nhất phu nhân Hàn Quốc Kim Keon Hee lên 4 năm tù - được phát hiện tử vong gần Tòa án cấp cao Seoul vào khoảng 1h sáng 6-5 (giờ địa phương), tức 8 ngày sau khi tuyên án.
Cảnh sát quận Seocho (Seoul) cho biết thẩm phán Shin Jong O (55 tuổi) được phát hiện với nhiều vết thương nặng tại một bồn hoa gần tòa án và tử vong khi được đưa tới bệnh viện. Nhà chức trách nhận định ông có thể đã rơi từ một tòa nhà cao tầng, đồng thời đang điều tra để làm rõ nguyên nhân.
Một bức thư được cho là tuyệt mệnh được tìm thấy trong túi nạn nhân, với nội dung ngắn gọn: "Tôi xin lỗi. Tôi ra đi theo lựa chọn của mình".
Theo cảnh sát, bức thư không đề cập đến vụ án của bà Kim hay công việc xét xử. Hiện chưa có dấu hiệu phạm tội.
Trước đó, hôm 28-4, thẩm phán Shin chủ tọa phiên phúc thẩm liên quan các cáo buộc thao túng cổ phiếu Deutsche Motors và nhận hối lộ của bà Kim.
Tòa sửa một phần phán quyết sơ thẩm, tuyên bà phạm tội theo Luật Thị trường vốn và tội "môi giới ảnh hưởng" liên quan việc nhận tài sản từ Giáo hội Thống nhất.
Hội đồng xét xử tăng mức án đối với bà Kim lên 4 năm tù và phạt 50 triệu won (khoảng 34.000 USD), cao hơn mức 1 năm 8 tháng tù ở cấp sơ thẩm. Tòa cũng ra lệnh tịch thu một vòng cổ hiệu Graff trị giá 62,2 triệu won và truy thu thêm 20,94 triệu won.
Tòa xác định bà Kim có tội khi nhận một túi xách hàng hiệu từ Giáo hội Thống nhất vào tháng 4-2022 - thời điểm chồng bà là cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol vừa đắc cử - với mục đích được cho là nhằm xin ưu ái.
Sinh tại Seoul, thẩm phán Shin bắt đầu sự nghiệp tư pháp từ năm 2011 tại Tòa án quận Seoul (chi nhánh Uijeongbu). Cảnh sát đang tiếp tục phân tích dữ liệu camera, thư tuyệt mệnh và lời khai nhân chứng để xác định diễn biến vụ việc.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tối nay chủ trì quốc yến chiêu đãi Tổng thống Mỹ Donald Trump. Sự kiện diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân với sự tham dự của nhiều quan chức cấp cao hai bên.
Danny Kemp, phóng viên chuyên trách Nhà Trắng của hãng thông tấn AFP, cho biết các món được phục vụ trong quốc yến gồm súp cà chua tôm hùm, sườn bò giòn, vịt quay Bắc Kinh, rau củ hầm, cá hồi nấu chậm dùng kèm sốt mù tạt, bánh bao nhân thịt heo áp chảo.
Món tráng miệng gồm bánh ngọt hình vỏ ốc, tiramisu, trái cây và kem.
Theo CNN, quốc yến gồm các món đặc sản Trung Quốc, nhưng một số món được điều chỉnh để phù hợp với khẩu vị khá kén chọn của Tổng thống Mỹ.
"Vì tương lai tươi sáng của quan hệ Trung - Mỹ, vì tình hữu nghị giữa hai dân tộc, vì sức khỏe của Tổng thống Trump cùng tất cả quý vị khách quý có mặt tại đây", ông Tập nói khi nâng ly chúc mừng trong quốc yến.
Chủ tịch Trung Quốc thêm rằng sự phát triển của Trung Quốc có thể "song hành" với "làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại", đề cập phong trào do Tổng thống Trump khởi xướng. "Đạt được sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa và làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại hoàn toàn có thể song hành, giúp đỡ lẫn nhau thành công và thúc đẩy sự thịnh vượng của toàn thế giới", ông nói.
Tổng thống Mỹ cho biết cuộc hội đàm trước đó với Chủ tịch Trung Quốc "vô cùng tích cực, hiệu quả", mô tả quốc yến là "cơ hội quý giá khác để thảo luận giữa những người bạn".
"Tôi muốn nâng ly chúc mừng mối quan hệ phong phú và bền vững giữa nhân dân Mỹ và Trung Quốc. Đó là mối quan hệ rất đặc biệt", Tổng thống Mỹ cho hay.
Trong nhiều thập kỷ, Trung Quốc đã sử dụng sức mạnh biểu tượng của ẩm thực trong những sự kiện ngoại giao mang tính dấu mốc, cũng như khi tiếp đón những vị khách quốc tế quan trọng. Trong chuyến thăm Trung Quốc năm 2017, ông Trump từng được phục vụ các món mang phong cách ẩm thực Hoài Dương, một trong 8 trường phái ẩm thực lớn của Trung Quốc.
Một ngày cuối tháng 3, khi đang lái chiếc bán tải chở bạn gái đi ăn sáng gần thành phố Scottsdale, bang Arizona, Tasi Malala nhận thấy xe sắp cạn xăng, kim nhiên liệu tụt nhanh bất thường. Anh tấp vào một trạm xăng để đổ nhiên liệu và phát hiện nguyên nhân.
"Tôi nhìn xuống dưới gầm xe thì thấy xăng chảy ra ào ạt", Malala, 31 tuổi, kể lại với Washington Post. "Tôi thực sự phát hoảng".
Thùng xăng trên xe của Malala đã bị kẻ xấu khoan một lỗ để rút trộm xăng. Hệ quả là anh tốn gần 3.000 USD sửa chữa và chiếc xe phải nằm xưởng một tuần.
Những trường hợp tương tự Malala đang có xu hướng gia tăng tại Mỹ, khi chiến sự Iran đẩy giá xăng tăng cao tại Mỹ. Theo dữ liệu của GasBuddy, giá xăng trung bình tại các trạm bơm Mỹ đã vượt 4 USD cho mỗi gallon (3,78 lít) trong phần lớn tháng 4. Hồi tháng 2, trước chiến sự, giá xăng trung bình tại Mỹ dao động dưới mốc 3 USD mỗi gallon và chưa lần nào vượt 3,25 USD suốt một năm qua.
Với thủ đoạn mới, kẻ trộm chỉ cần vài phút để hành động bằng cách trang bị một chiếc máy khoan cầm tay và can đựng xăng, thậm chí chỉ cần vài bình nhựa, nhanh gọn hơn so với cách dùng ống cắm vào miệng bình.
"Tôi ước gì họ chỉ hút xăng thôi, đừng khoan thủng bình", anh nói.
Tại Los Angeles, nơi giá xăng thuộc hàng cao nhất Mỹ, khoảng 6 USD mỗi gallon, cố vấn dịch vụ Lupes Armas cho biết xưởng của ông hiện gần như tuần nào cũng tiếp nhận xe bị khoan thủng bình xăng, trong khi trước đây nhiều lắm cũng chỉ vài lần một năm.
"Rõ ràng chuyện này đã trở thành một vấn đề", ông Armas nói.
Các công ty bảo hiểm cũng ghi nhận số vụ yêu cầu bồi thường vì các vụ đục trộm bình xăng tăng lên. Tuy vậy, do chiến sự mới diễn ra vài tuần và giá xăng chỉ vừa tăng mạnh, những thông tin hiện có chủ yếu vẫn mang tính rải rác, theo NAMIC, một hiệp hội đại diện cho các công ty bảo hiểm tại Mỹ. Giới chuyên môn cho rằng cần thêm thời gian để đánh giá mức độ nghiêm trọng của tình hình.
"Hy vọng đây chỉ là hiện tượng nhất thời", ông Brett Odom, phó chủ tịch phụ trách chính sách tại NAMIC, nói. Những hư hỏng kiểu này thường được chi trả trong các gói bảo hiểm ôtô toàn diện.
Các vụ khoan thủng bình để lấy nhiên liệu hiện nay khá giống với làn sóng trộm bộ lọc khí thải trước đây. Khi đó, kẻ trộm dùng cưa máy cắt rời bộ phận này khỏi xe để thu hồi bụi kim loại quý bên trong, theo Bob Passmore, phó chủ tịch phụ trách bảo hiểm cá nhân của Hiệp hội Bảo hiểm Tài sản và Tai nạn Mỹ.
Tình trạng khoan thủng bình nhiên liệu gia tăng trong bối cảnh cách dùng ống hút ngày càng khó thực hiện. Phương thức cũ này xuất hiện từ những năm 1970, khi Mỹ đối mặt tình trạng thiếu xăng kéo dài. Kẻ trộm khi đó mở nắp bình nhiên liệu, luồn ống vào trong, ngậm một đầu ống tạo lực hút rồi nhổ xăng ra khi chạm tới miệng.
Cách trộm này gây phiền toái nhưng không làm hư hại phương tiện. Để ứng phó, chủ xe đã mua nắp bình xăng có khóa và để ý kỹ hơn khi đỗ xe. Việc hút trộm xăng cũng khó thực hiện hơn nhiều, khi các xe đời mới có cổ bình hẹp và uốn cong, hoặc vách ngăn bên trong để chặn ống hút.
Số vụ trộm xăng nhìn chung thường tăng theo giá xăng. Các trạm xăng tại Mỹ ghi nhận nhiều trường hợp đổ xăng rồi bỏ đi không trả tiền hơn, và đã ứng phó bằng cách yêu cầu trả tiền trước khi bơm. Một số trường hợp bị bắt khi thả ống vào các bể chứa ngầm tại trạm xăng để lấy trộm nhiên liệu.
Tình trạng này cũng từng xảy ra vào năm 2022, khi giá xăng tại Mỹ có lúc lên kỷ lục 5 USD một gallon do ảnh hưởng của chiến sự Ukraine.
Một buổi sáng tháng 4, nhân viên của tổ chức từ thiện St. Vincent de Paul ở St. Louis phát hiện một vết loang đen trên mặt đất cạnh chiếc xe tải mà họ dùng làm "kho lưu động" để phân phát thực phẩm.
Michael Meehan, giám đốc điều hành của tổ chức, cho biết kẻ trộm đã khoan một lỗ thủng lớn dưới đáy bình nhiên liệu, khiến chiếc xe phải ngừng hoạt động một thời gian. Tổ chức từ thiện này đã phải tìm phương tiện thay thế để duy trì hoạt động phân phát thực phẩm.
Dù vậy, Meehan nói ông phần nào cảm thông với thủ phạm, tin rằng đây là dấu hiệu nữa cho thấy rất nhiều người đang gặp khó khăn. "Nhưng nếu họ chỉ hút trộm xăng thôi thì có lẽ chúng tôi đã đỡ tốn kém hơn", ông nói.
