Theo Hãng tin Reuters, ngày 4-4, công ty cung cấp ảnh vệ tinh Planet Labs (Mỹ) đã thông báo sẽ ngừng cung cấp hình ảnh chụp Iran và khu vực xung đột Trung Đông vô thời hạn, thuận theo yêu cầu của Chính phủ Mỹ.
Trong email gửi khách hàng, công ty có trụ sở tại California này cho biết Washington đã yêu cầu tất cả nhà cung cấp ảnh vệ tinh thương mại tạm ngưng phát hành hình ảnh vùng chiến sự. Lệnh hạn chế sẽ có hiệu lực cho đến khi xung đột kết thúc.
Quyết định này mở rộng đáng kể so với biện pháp trì hoãn 14 ngày mà Planet Labs áp dụng hồi tháng trước, vốn được hãng giải thích là nhằm ngăn các bên đối địch sử dụng ảnh vệ tinh để tấn công Mỹ và đồng minh. Lần này, toàn bộ hình ảnh được chụp từ ngày 9-3 sẽ bị ngừng cung cấp.
Động thái trên đặt ra nhiều câu hỏi bởi ảnh vệ tinh thương mại không chỉ phục vụ mục đích quân sự, mà còn là công cụ quan trọng giúp nhà báo và giới nghiên cứu giám sát tình hình tại những khu vực khó tiếp cận. Một số chuyên gia vũ trụ lo ngại Iran có thể đang tiếp cận ảnh vệ tinh thương mại thông qua các nước đối thủ của Mỹ.
Planet Labs là đơn vị vận hành một trong những đội tàu vệ tinh chụp ảnh Trái đất lớn nhất thế giới, cung cấp hình ảnh cập nhật thường xuyên cho chính phủ, doanh nghiệp và báo chí.
Hãng Vantor (tiền thân là Maxar Technologies), một nhà cung cấp ảnh vệ tinh thương mại lớn khác, cho biết không nhận được yêu cầu từ Chính phủ Mỹ.
Tuy nhiên, Vantor cho biết từ lâu hãng đã có chính sách “tăng cường kiểm soát truy cập trong thời kỳ xung đột địa chính trị” và hiện đang áp dụng biện pháp này cho một số khu vực ở Trung Đông, bao gồm giới hạn đối tượng được yêu cầu chụp mới hoặc mua ảnh hiện có tại những vùng quân đội Mỹ và đồng minh đang hoạt động.
Ngày 5-4, Kuwait và Bahrain cùng thông báo các cơ sở hạ tầng và khử mặn của mình chịu thiệt hại đáng kể sau các đợt tấn công mới nhất bằng máy bay không người lái (drone) của Iran.
Tại Kuwait, Bộ Điện lực và Nước nước này khẳng định drone Iran đã đánh trúng hai nhà máy phát điện kiêm khử mặn nước biển, gây “thiệt hại vật chất nghiêm trọng” và buộc phải ngừng vận hành hai tổ máy phát điện.
Cùng thời điểm, một vụ hỏa hoạn bùng phát tại khu phức hợp dầu khí Shuwaikh – nơi đặt trụ sở Bộ Dầu mỏ nước này và Tập đoàn Dầu khí Kuwait (KPC) – sau khi bị drone tấn công.
Truyền thông nhà nước Kuwait cũng dẫn nguồn Bộ Tài chính xác nhận một drone Iran đánh trúng khu văn phòng tập trung nhiều bộ ngành, gây thiệt hại vật chất lớn. Tuy nhiên không có trường hợp thương vong nào được ghi nhận trong toàn bộ các vụ tấn công tại Kuwait.
Tình hình tương tự diễn ra tại Bahrain. Tập đoàn Năng lượng Bapco xác nhận một bồn chứa tại cơ sở lưu trữ của hãng đã bốc cháy sau đợt tấn công của Iran, song nhấn mạnh không có thương vong.
Bộ Nội vụ Bahrain khẳng định lực lượng phòng vệ dân sự đã nhanh chóng dập tắt đám cháy, giúp tình hình được kiểm soát. Cơ quan chức năng đang tiến hành đánh giá thiệt hại.
Giới chức Pháp ngày 22/6 ban bố cảnh báo cấp độ một đối với 49 tỉnh và kêu gọi 35 triệu dân "đề cao cảnh giác tuyệt đối", uống nước thường xuyên, tránh mọi hoạt động gắng sức cũng như tránh ánh nắng trực tiếp do đợt nắng nóng có thể đe dọa đến tính mạng.
40 tỉnh khác được đặt trong tình trạng báo động cam cấp độ 2. Cơ quan khí tượng quốc gia Pháp cảnh báo "nhiệt độ rất cao đang duy trì trong thời gian dài trên khắp cả nước. Nhiệt độ ban ngày và ban đêm sẽ ở mức đặc biệt nghiêm trọng".
Cơ quan này cho biết nhiệt độ trên khắp miền tây và miền trung Pháp có khả năng vượt 40°C từ chiều nay, chạm mức 43°C ở Bordeaux, 41°C ở Limoges, 40°C ở Toulouse và Tours cùng 39°C ở Paris và sẽ tiếp tục tăng đến cuối tuần.
Nhiệt độ thấp nhất vào ban đêm cũng được dự báo cao hơn nhiều so với mức bình thường của mùa cho đến ít nhất là ngày 26/6. Mức nhiệt độ tối thiểu được ghi nhận tại một số thị trấn và thành phố trong đêm 21/6 đã thiết lập kỷ lục cao nhất mọi thời đại.
Cơ quan dự báo thời tiết cho biết chỉ số nắng nóng quốc gia của Pháp có thể chạm mức cao nhất từ trước đến nay vào ngày 22/6 hoặc 23/6.
"Nhiều người sẽ bị ảnh hưởng do cơ thể khó chống chọi trước tình trạng nắng nóng gay gắt kéo dài", Bộ trưởng Y tế Pháp Stephanie Rist nói khi tới thăm một bệnh viện ở Paris hôm nay. Bà cũng kêu gọi người dân chú ý quan tâm đến những hàng xóm cao tuổi và những người dễ bị tổn thương.
Tại vùng Gironde phía tây nam Pháp, giới chức địa phương cho hay đã có 3 người chết hôm 21/6 với nguyên nhân một phần liên quan đến nắng nóng. Lực lượng cứu hộ cho hay đã có 10 người bị đuối nước do tai nạn khi ra sông hồ giải nhiệt.
Hơn 800 trường học trên toàn quốc đã đóng cửa vào ngày 22/6, trong khi 1.800 trường khác điều chỉnh lại giờ học để học sinh được về sớm. Cứ 10 chuyến tàu quanh Paris thì có một chuyến bị hủy do lo ngại nhiệt độ cao ảnh hưởng đến đường ray và các toa tàu.
Tây Ban Nha đã công bố đợt nắng nóng đầu tiên trong năm kéo dài từ 21/6 đến 24/6, với nhiệt độ dự báo lên tới 44°C ở một số khu vực.
Cơ quan khí tượng quốc gia Aemet cảnh báo về mức nhiệt độ ban ngày và ban đêm "cao bất thường" trong mùa hè năm nay. "Nhiệt độ sẽ bắt đầu giảm vào ngày 25/6, nhưng thời tiết vẫn sẽ vô cùng oi bức", cơ quan này cho biết thêm.
Tại Đức, ban tổ chức giải quần vợt Berlin Mở rộng đã phải hoãn trận chung kết và sơ tán toàn bộ người có mặt tại địa điểm thi đấu do giông lốc nghiêm trọng, khi nhiệt độ tại thủ đô vượt ngưỡng 30°C vào cuối tuần qua.
Nhiệt độ tại Bỉ, vốn đã vượt quá 30°C vào ngày 21/6, sẽ "lên mức cao nhất từ trước đến nay", David Dehenauw, người đứng đầu bộ phận dự báo tại Viện khí tượng IRM, cho hay. Một số chuyến tàu giờ cao điểm đã bị hủy để hạn chế nguy cơ gặp sự cố.
Tại Anh, cơ quan khí tượng đã phát đi cảnh báo "nắng nóng cực đoan" với phần lớn miền nam đất nước và một số vùng thuộc xứ Wales từ ngày 22/6 đến 25/6, với nhiệt độ dự báo lên tới 38°C. Mức nhiệt kỷ lục của một ngày trong tháng 6 hiện là 35,6°C, được ghi nhận vào năm 1976.
Giới khoa học cho biết khi Trái Đất tiếp tục ấm lên, các đợt nắng nóng cực đoan vốn trước đây chỉ xuất hiện vào giữa mùa hè, sẽ xảy ra thường xuyên hơn, gay gắt hơn và kéo dài hơn ngay từ đầu mùa.
"Đây là thiệt hại đáng kể. Lượng máy bay MQ-9 đã mất có trị giá lên tới gần một tỷ USD, tương đương 20% tổng số UAV loại này mà quân đội Mỹ sở hữu trước chiến sự", Bloomberg dẫn lời nguồn tin giấu tên am hiểu vấn đề cho biết hôm 22/5.
Tạp chí Air & Space Force trước đó cũng tiết lộ Mỹ đã mất gần 30 chiếc Reaper trong xung đột Trung Đông. Phần lớn bị phòng không Iran bắn rơi, một số bị hư hại nặng đến mức không thể sửa chữa sau những cuộc tập kích nhằm vào căn cứ đồn trú của Mỹ tại khu vực.
Con số này cao hơn thống kê được Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ (CRS) công bố hồi đầu tháng, trong đó ước tính Washington đã mất 24 chiếc MQ-9 trong xung đột với Tehran. Tuy nhiên, báo cáo của CRS được giới chuyên gia đánh giá là chưa đầy đủ, có nhiều chi tiết chưa khớp với dữ liệu thực tế được xác minh bằng thông tin nguồn mở.
Các nguồn tin cho biết UAV MQ-9 đã được triển khai với số lượng lớn trên bầu trời Iran để tìm kiếm mục tiêu như trận địa tên lửa, bệ phóng UAV, máy bay và khí tài quân sự. Chúng có thể trực tiếp tấn công hoặc cung cấp dữ liệu cho những đơn vị khác tập kích.
Bộ Quốc phòng Mỹ chưa bình luận về thông tin.
MQ-9 Reaper là UAV quân sự do tập đoàn General Atomics của Mỹ chế tạo cho không quân nước này, có thể bay ở độ cao hơn 15.000 m và hoạt động liên tục trong 24 tiếng. Nó có thể đảm nhận vai trò thu thập thông tin tình báo, giám sát, trinh sát và tấn công. Mỗi chiếc MQ-9 có giá xuất xưởng khoảng 30 triệu USD.
Không rõ Mỹ hiện có bao nhiêu chiếc MQ-9 trong biên chế, song một quan chức nước này cho biết Washington còn 230 phi cơ trong kho tính đến tháng 12/2024. Trong giai đoạn tháng 10/2023-5/2025, nhóm vũ trang Houthi tại Yemen đã bắn hạ gần 20 chiếc Reaper của Mỹ, gây thiệt hại ước tính hơn 500 triệu USD.
CBS nhận định MQ-9 dễ bị bắn hạ do được thiết kế để làm nhiệm vụ chống khủng bố và phiến quân với trang bị thô sơ, chứ không phải nhằm đối phó với những quốc gia sở hữu năng lực phòng không hiện đại.
Trong phiên điều trần trước Tiểu ban Không quân - Lục quân thuộc Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ ngày 13/5, phó tư lệnh không quân Mỹ David Tabor thừa nhận mức độ tiêu hao của phi đội MQ-9. "Chúng tôi đang xem xét phương án mua lại càng nhiều máy bay MQ-9A càng tốt", ông nói.
Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink ngày 20/5 khẳng định quân chủng này không có ý định loại bỏ dòng MQ-9. "Chúng tôi đã mất một số chiếc MQ-9 và đang nỗ lực bù đắp thiếu hụt. Song song với đó, không quân Mỹ đang xem xét UAV thay thế cho MQ-9, có lẽ sẽ là nhiều loại khác nhau", ông cho hay.
Người dân địa phương phát hiện thi thể người đàn ông nước ngoài trong chiếc ôtô không khóa tại khu đất trống thuộc quận Dangkor, Phnom Penh hôm 30/5. Lực lượng chức năng cùng chuyên gia pháp y sau đó tới hiện trường để khám nghiệm tử thi, xác định danh tính nạn nhân và làm rõ nguyên nhân tử vong.
Tại hiện trường, họ phát hiện nhiều tang vật đáng ngờ bên trong và ngoài xe, gồm hai con dao, khăn giấy và băng keo đều dính máu, dây rút nhựa, gối, tất cùng số lượng lớn chai nước khoáng.
Kết quả khám nghiệm pháp y cho thấy nạn nhân bị nhiều vết thương nghiêm trọng, gồm vết rách ở đầu do bị đánh bằng lực mạnh, nhiều vết bầm tím trên mặt và cổ, mắt tụ máu, cùng các dấu vết bị đánh đập và trói trên tay chân và thân.
Chuyên gia pháp y bước đầu xác định nguyên nhân tử vong là ngạt thở. Nạn nhân bị đánh đập, đâm bằng hung khí và chịu nhiều hành vi bạo lực trước khi chết. Đây được xác định là vụ giết người có mưu tính.
Theo báo cáo điều tra sơ bộ, nạn nhân là Yang Weixin, 53 tuổi, người Trung Quốc, chủ một công ty bất động sản và sống trong tòa chung cư thuộc quận Chroy Changvar.
Vợ nạn nhân khai với cảnh sát rằng chồng bà mất tích vào tối 29/5. Khi kiểm tra camera an ninh tại bãi đỗ xe của khu căn hộ, hình ảnh ghi lại lúc 20h16 cho thấy ba người đàn ông chưa rõ danh tính đã cưỡng ép bắt cóc ông rồi đưa đi bằng ôtô.
Đến 3h ngày 30/5, bà nhận được tin nhắn từ chồng nói rằng những kẻ bắt cóc đang đòi khoản tiền chuộc 2 triệu USD. Ông tiếp tục gửi tin nhắn đến 8h47 sáng cùng ngày và tin nhắn cuối cùng có nội dung "thế là hết".
Khoảng 11h30, bà nhận được cuộc gọi từ cảnh sát thông báo chồng mình đã bị sát hại.
Người vợ cũng cho biết chồng bà từng xảy ra tranh chấp nợ nần với một người đàn ông Trung Quốc từ năm 2014, sau thương vụ kinh doanh thất bại. Năm ngoái, người này tiếp tục đến nhà yêu cầu trả nợ và mâu thuẫn giữa hai bên đã kéo dài nhiều năm.
Cảnh sát đang điều tra liệu vụ bắt cóc và sát hại này có liên quan đến tranh chấp làm ăn nói trên hay không.
