Trong 40 ngày giao tranh, máy bay Mỹ và Israel liên tục ném bom các dãy núi quanh thành phố Yazd nhằm vô hiệu hóa một trong những dự án quân sự quan trọng nhất của Iran: tổ hợp tên lửa ngầm được khoét sâu trong khối đá granite phía trên thành phố sa mạc.
Tuy nhiên, theo lời các cư dân địa phương, tên lửa Iran vẫn tiếp tục được phóng đi bất chấp các cuộc không kích dồn dập của Mỹ.
“Lực lượng Mỹ và Israel liên tục đánh bom những ngọn núi đó. Và Iran vẫn tiếp tục phóng tên lửa cho đến những khoảnh khắc cuối cùng trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực”, một cư dân ở Yazd cho biết.
Khả năng sống sót của các “thành phố tên lửa” ngầm của Iran đã trở thành một trong những câu hỏi quan trọng nhất sau chiến dịch ném bom của Mỹ và Israel hồi đầu năm nay.
Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tập trung nhấn mạnh mức độ thiệt hại mà các cơ sở này phải hứng chịu, giới chức Iran cùng một số nhà phân tích bên ngoài cho rằng cuộc chiến đã chứng minh lực lượng tên lửa của Iran có thể bị kiềm chế nhưng không thể bị loại bỏ. Phần lớn kho tên lửa của Tehran hiện đã sẵn sàng cho vòng đối đầu tiếp theo.
Điều đó giúp Tehran duy trì trụ cột trong chiến lược tác chiến bất đối xứng chống Mỹ và Israel, đồng thời duy trì khả năng chống cự. Trong các cuộc đấu hỏa lực với Israel và Mỹ tuần này, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phóng nhiều loạt tên lửa đạn đạo.
Một nguồn tin thân cận với giới lãnh đạo Iran cho biết cuộc chiến cùng số phận của các “thành phố tên lửa” đã củng cố mạnh mẽ niềm tin của Tehran rằng sức mạnh quân sự, chứ không phải ngoại giao, mới là bảo đảm tối hậu cho an ninh quốc gia.
Nguồn tin này khẳng định tổ hợp tên lửa ở Yazd kéo dài khoảng 500m vào sâu trong các dãy núi đá granite và vẫn hoạt động trong suốt cuộc chiến. Những cuộc không kích đã phá hủy lối vào của các “thành phố tên lửa”, nhưng nhanh chóng được Iran khôi phục.
Các đánh giá tình báo Mỹ được truyền thông nước này dẫn lại cho thấy Iran vẫn còn khoảng 70% số bệ phóng cơ động và khoảng 70% kho tên lửa so với trước xung đột. Các báo cáo cũng cho biết Tehran đã khôi phục khả năng tiếp cận nhiều trận địa tên lửa, bệ phóng và cơ sở ngầm, bao gồm cả những vị trí dọc eo biển Hormuz.
Một nhà ngoại giao phương Tây cấp cao tại Tehran cho biết các đánh giá này nhìn chung phù hợp với nhận định của ông. Những lời kể từ cư dân địa phương dường như củng cố nhận định này.
“Không ít lần, chỉ vài giờ sau một đợt không kích, Iran lại phóng tên lửa từ chính những địa điểm đó. Chúng tôi không thể tin được các cơ sở ấy vẫn sống sót sau những đợt tấn công dữ dội như vậy”, một cư dân tỉnh Kermanshah cho biết.
Sam Lair, chuyên gia thuộc Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến Vũ khí James Martin, cho rằng cách nhìn nhận về các “thành phố tên lửa” đã thay đổi sau cuộc chiến và phụ thuộc vào việc người ta đánh giá mục tiêu của Iran theo khung thời gian nào.
Trong giai đoạn ác liệt nhất của cuộc xung đột, tốc độ phóng tên lửa của Iran đã giảm từ mức rất cao xuống chỉ còn vài chục quả mỗi ngày. “Nhưng nếu nhìn trong bối cảnh rộng hơn, các thành phố tên lửa đã thành công trong việc bảo toàn phần lớn lực lượng tên lửa Iran”, ông nói.
Trong khi số lượng tên lửa được phóng có lúc tăng lúc giảm, Iran liên tục chứng minh họ có thể đáp trả nhanh chóng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bằng các đòn đánh tương xứng.
Nicole Grajewski, nhà nghiên cứu tại Sciences Po, cho rằng bằng chứng từ cuộc chiến cho thấy Iran đã khôi phục quyền tiếp cận một phần mạng lưới này nhanh hơn nhiều so với dự đoán.
Theo bà, việc liên tục xuất hiện mô hình “bị tấn công rồi lại phóng tên lửa” cho thấy Iran hoặc đã đào bới, sửa chữa rất nhanh thiết bị phóng, hoặc sử dụng các mục tiêu nghi binh.
“Tốc độ khôi phục các căn cứ tên lửa trong thời chiến, ít nhất đủ để tiếp tục phóng tên lửa và duy trì hoạt động, thực sự rất ấn tượng”, bà nhận xét.
Một nguồn tin khác thân cận với chính quyền Iran cho rằng độ sâu của nhiều cơ sở khiến chúng gần như miễn nhiễm với các cuộc ném bom thông thường. Ông cho biết một số cơ sở thậm chí còn chưa được sử dụng trong xung đột vì nhiều địa điểm khác vẫn hoạt động bình thường.
Ông Donald Trump ngày 1/4 trở thành Tổng thống Mỹ đương nhiệm đầu tiên đến dự khán một phiên xét xử tại Tòa án Tối cao, khi các thẩm phán nghe các bên tranh luận về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký, trong đó từ chối tự động cấp quyền công dân cho những đứa trẻ sinh ra tại Mỹ nếu cả bố lẫn mẹ đều không phải là công dân hay thường trú nhân hợp pháp ở Mỹ.
Khác với phong cách thu hút sự chú ý thường thấy, ông Trump đến tòa một cách thầm lặng, ngồi hàng ghế đầu tiên dành cho công chúng. Ông ngồi cạnh cố vấn Nhà Trắng David Warrington, cùng một số bộ trưởng trong nội các, nhưng không đưa ra bất cứ phát biểu nào.
Đây là phiên tranh luận đầu tiên trong quá trình xét xử của Tòa án Tối cao về sắc lệnh xóa bỏ chính sách "sinh ở Mỹ là công dân Mỹ" mà Tổng thống Trump ban hành ngay khi nhậm chức tháng 1/2025. Hàng loạt thẩm phán liên bang sau đó đã ra phán quyết chặn thi hành sắc lệnh. Bộ Tư pháp Mỹ sau đó đệ đơn đề nghị Tòa án Tối cao phân xử.
Phòng xử không có camera hay TV, chỉ có họa sĩ vẽ lại khung cảnh bên trong. Các thẩm phán bước lên bục và bắt đầu phiên tòa lúc 10h. Tổng thống Trump cùng mọi người đứng lên theo thông lệ, trong khi các thẩm phán dường như không biểu lộ bất kỳ phản ứng nào trước sự hiện diện của ông.
"Ông ấy không vẫy tay, không lẩm bẩm hay tạo ra bất kỳ tiếng động nào. Ông ấy đơn giản chỉ là một người dự khán", Amanda Frost, giáo sư luật hiến pháp tại Đại học Virginia ngồi ở khu vực dành cho cố vấn pháp lý, mô tả.
Tổng thống Trump giữ im lặng, tỏ ra tập trung suốt phiên xét xử, đôi lúc nhắm mắt trong thời gian ngắn. Ông nghe toàn bộ phần trình bày và đối đáp với các thẩm phán dài khoảng 65 phút của D. John Sauer, luật sư đại diện chính quyền. Ông Sauer trước đây từng là luật sư riêng của ông Trump.
Tổng thống Trump từ lâu phản đối cấp quyền công dân theo nơi sinh, cho rằng cần hủy bỏ quy định này để đối phó tình trạng người nhập cư vượt biên trái phép vào Mỹ để sinh con nhằm giúp đứa trẻ có quốc tịch Mỹ.
Trong khi đó, những người chỉ trích cho rằng sắc lệnh của ông Trump là vi hiến, bởi Tu chính án thứ 14 năm 1868 nêu rõ "tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch vào Mỹ, chịu sự quản lý của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú".
Ông Trump rời phòng xử lúc 11h20, khoảng 13 phút sau khi bà Cecillia Wang, giám đốc pháp lý quốc gia của Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), bắt đầu nêu các lập luận phản đối sắc lệnh. Ông không dừng lại trả lời truyền thông bên ngoài tòa án.
"Chúng ta là quốc gia duy nhất trên thế giới đủ ngớ ngẩn để cho phép cấp quyền công dân tại nơi sinh!", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social, sau khi trở về Nhà Trắng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hơn 30 quốc gia trên thế giới, bao gồm cả các láng giềng của Mỹ như Canada và Mexico, đang áp dụng nguyên tắc cấp quyền công dân theo nơi sinh.
Các chuyên gia pháp lý cho rằng Tổng thống Trump xuất hiện tại Tòa án Tối cao dường như nhằm phô diễn quyền lực và tạo sức ép mà không cần đưa ra phát biểu nào.
"Liệu còn có lý do nào khác? Đây là nỗ lực nhằm gây áp lực lên các thẩm phán. Điều này nguy cơ đe dọa tính độc lập của Tòa án Tối cao", Steven Lubet, giáo sư danh dự tại Trường Luật Đại học Northwestern, nhận định.
Trong khi đó, Kate Shaw, giảng viên luật tại Đại học Pennsylvania, cho rằng về nguyên tắc, việc ông Trump tham dự phiên tranh luận là điều có thể chấp nhận.
Tuy nhiên, xét đến việc ông từng công kích các thẩm phán ra phán quyết bất lợi, bà Shaw cho rằng động thái này "có vẻ như là cách gửi đi thông điệp rằng những thẩm phán bỏ phiếu chống lại sắc lệnh bỏ luật 'sinh ở Mỹ là công dân Mỹ' sẽ phải đối mặt với sự công kích tương tự".
Tổng thống Trump hồi đầu tuần bày tỏ sự không hài lòng với Tòa án Tối cao, kêu gọi các thẩm phán phải thể hiện trí tuệ của họ bằng cách đứng về phía ông trong vấn đề cấp quốc tịch cho những người sinh ra ở Mỹ. Tổng thống và các cố vấn cấp cao lâu nay vẫn cho rằng nhiều người nước ngoài có động cơ tới Mỹ để sinh con, và cái gọi là "du lịch sinh con" là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.
Nhà Trắng từ chối bình luận về việc ông Trump xuất hiện tại Tòa án Tối cao. Các thẩm phán dự kiến ra phán quyết cuối cùng vào tháng 6 hoặc 7 năm nay.
Nếu phán quyết bất lợi, đây sẽ là thất bại pháp lý mới nhất của ông Trump trong những tháng gần đây tại cơ quan tư pháp quyền lực nhất đất nước. Các thẩm phán hồi tháng 2 đã bác bỏ chính sách thuế quan của ông. Họ cũng chặn lệnh triển khai Vệ binh Quốc gia tới Chicago của Tổng thống Mỹ vào tháng 12/2025.
Trong trường hợp Tòa án Tối cao đứng về phía ông Trump và cho phép chấm dứt cấp quốc tịch theo nơi sinh, khoảng 250.000 trẻ em sẽ chào đời tại Mỹ mà không có quốc tịch mỗi năm, theo bản đánh giá của hàng chục giáo sư nộp lên tòa. Đến năm 2045, con số này có thể lên tới 5 triệu.
Trưởng đoàn Hải quân Việt Nam là Đại tá Lê Đình Nghi, Phó tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Vùng 2 Hải quân Việt Nam, đã chào đón chỉ huy tàu KRI Bima Suci là Trung tá Sugeng Hariyanto và phái đoàn Indonesia.
Phía Việt Nam có đại diện UBND TP.HCM, Quân chủng Hải quân, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, Bộ Tư lệnh TP.HCM, Cục Đối ngoại, Cục Bảo vệ an ninh Quân đội, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng TP.HCM, Cảng vụ Hàng hải TP.HCM. Ban Chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng TP.HCM; các cơ quan, đơn vị Vùng 2 Hải quân.
Dự lễ đón tàu còn có Đại sứ Indonesia tại Việt Nam Adam Mulawarman Tugio, Tổng lãnh sự Indonesia tại TP.HCM Carolina Tinangon, tùy viên quốc phòng, cán bộ nhân viên của phái bộ Indonesia tại Việt Nam.
Trả lời Thanh Niên, Đại sứ Tugio cho biết chuyến thăm là một điểm nhấn trong khuôn khổ chương trình ASEAN Plus Cadet Sail (APCS) 2026, theo đó quy tụ học viên các trường hải quân đến từ 26 quốc gia, trong đó có Việt Nam, cùng tham gia hải trình với các học viên của Indonesia.
"Ba học viên sĩ quan đến từ Việt Nam đã tham gia hải trình trên tàu. Trên thực tế, họ đã đồng hành cùng con tàu vào thời điểm khởi hành từ Surabaya", theo đại sứ.
Theo khuôn khổ APCS 2026, KRI Bima Suci rời cảng Surabaya (Indonesia) hôm 26.3 và lần lượt đi qua Jakarta, Belawan cũng thuộc Indonesia, Colombo (Sri Lanka), Singapore trước khi đến TP.HCM hôm nay.
Trong thời gian lưu lại TP.HCM đến ngày 13.5, các học viên sĩ quan của Hải quân Indonesia dự kiến sẽ tổ chức các hoạt động chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn, giao lưu văn hóa, thể thao với phía Hải quân Việt Nam.
Bên cạnh các hoạt động chính thức, thủy thủ đoàn KRI Bima Suci cũng sẽ tham gia chương trình giao lưu do Hải quân Việt Nam tổ chức nhằm tăng cường tình hữu nghị và thúc đẩy hợp tác giữa hải quân hai nước.
Tổng lãnh sự Indonesia tại TP.HCM Carolina Tinangon cho biết KRI Bima Suci là tàu buồm huấn luyện hiện đại nhất tính đến thời điểm này của Hải quân Indonesia.
KRI Bima Suci cũng hiện giữ kỷ lục là tàu buồm huấn luyện hải quân lớn nhất Đông Nam Á, với chiều dài 111,2 m, chiều rộng 13,65 m, sâu 5,6 m, nặng 2.346 tấn, tốc độ 12 hải lý/giờ và sức chứa lên đến 200 học viên.
Tàu được trang bị ba cột buồm chính với tổng cộng 26 cánh buồm, cột buồm cao nhất đạt 49 m tính từ boong trên cùng.
Đại sứ Tugio cho biết cũng vì chiều cao quá khổ của con tàu, KRI Bima Suci đã không thể vào được cảng Sài Gòn sát trung tâm thành phố.
Con tàu được sử dụng để đào tạo các học viên sĩ quan hải quân, đặc biệt trong lĩnh vực hàng hải thiên văn, bao gồm kỹ năng quan sát thiên thể và thực hiện các phép tính toán để xác định vị trí trên biển.
"Có thể nói, đây là một "phòng thí nghiệm thực hành" giúp các học viên vận dụng những kiến thức đã học trên lớp vào điều kiện hoạt động thực tế trên đại dương", Đại sứ Tugio cho biết.
Bên cạnh vai trò huấn luyện, KRI Bima Suci cũng là một tàu tham gia thi đấu. Con tàu từng góp mặt tại nhiều cuộc đua và giành được không ít thành tích đáng chú ý, theo đại sứ.
Theo Hãng tin AFP, ông Jean-Martin Bauer - Giám đốc bộ phận phân tích lương thực và dinh dưỡng của Chương trình Lương thực thế giới (WFP) - cho biết việc eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa đang khiến giá các mặt hàng thiết yếu như gạo và lúa mì tăng mạnh, đẩy ngày càng nhiều người vào cảnh thiếu đói.
Theo đánh giá của WFP, nếu giá dầu duy trì quanh mức 100 USD/thùng đến hết tháng 6, khoảng 45 triệu người trên thế giới có thể rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng. Trong khi đó hiện tại có gần 320 triệu người vốn đã đối mặt với nạn đói cấp tính từ đầu năm.
"Những dự báo bi quan được đưa ra hồi đầu năm đang trở thành sự thật và chúng ta cần hành động", ông Bauer nói.
Tính đến hiện tại, xung đột tại khu vực Trung Đông đã kéo dài hơn ba tháng. Dù các bên đã tiến hành nhiều vòng đàm phán, tình hình vẫn chưa hạ nhiệt và eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới - vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng.
WFP cho rằng cuộc khủng hoảng đang gây ra những tác động lan tỏa trên phạm vi toàn cầu thông qua giá nhiên liệu tăng cao, lạm phát lương thực, suy giảm thu nhập và gián đoạn thương mại. Những yếu tố này đặc biệt ảnh hưởng đến các quốc gia vốn đã dễ tổn thương bởi nghèo đói và bất ổn.
Tại Somalia, WFP dự báo sẽ có thêm khoảng 2,5 triệu người không đủ khả năng mua thực phẩm cơ bản vào cuối năm nay.
Tỉ lệ hộ gia đình không đáp ứng được các nhu cầu thiết yếu có thể tăng lên gần 60%, so với mức 47% trong năm 2025.
Ông Bauer cảnh báo thế giới đang đứng trước nguy cơ tái diễn cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt tương tự năm 2022 sau khi chiến sự Nga - Ukraine bùng phát.
Tuy nhiên khác với thời điểm đó, hệ thống cứu trợ nhân đạo hiện tại còn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn tài trợ quốc tế, đặc biệt kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà Trắng.
Theo WFP, áp lực từ nhu cầu cứu trợ gia tăng cùng chi phí vận chuyển và phân phối ngày càng đắt đỏ đang khiến hoạt động nhân đạo gặp khó khăn. Cơ quan này ước tính sẽ phải giảm hỗ trợ cho khoảng 1,5 triệu người trong năm 2026 so với kế hoạch ban đầu.
Trong trường hợp xung đột kéo dài thêm sáu tháng, hơn 9 triệu người trên thế giới có nguy cơ mất nguồn viện trợ nhân đạo. Riêng tại Somalia, WFP cảnh báo lượng lương thực dự trữ để cứu trợ có thể cạn kiệt chỉ trong vài tháng tới.
