Từ đầu tháng 4.2026, người dân ở Huế đã phải bắt đầu “cuộc chiến” với đợt nắng nóng gay gắt kéo dài. Trên các tuyến đường thuộc trung tâm thành phố, hơi nóng từ mặt đường nhựa bốc lên hầm hập, tạo nên những lớp không khí khó chịu.
Theo dữ liệu từ Đài Khí tượng thủy văn thành phố Huế, địa phương đang chịu tác động mạnh mẽ của vùng áp thấp nóng phía tây, khiến nền nhiệt liên tục tăng cao, có những ngày nhiều nơi đã vượt ngưỡng đỉnh điểm của cùng kỳ năm ngoái.
Ghi nhận thực tế cho thấy, mức nhiệt tại trạm Nam Đông đã chạm ngưỡng 39,4 độ C, vượt qua kỷ lục 38,8 độ C của năm 2025. Tại trạm Huế, nhiệt độ cao nhất đạt 38,7 độ C, trong khi khu vực miền núi A Lưới cũng không nằm ngoài tầm ảnh hưởng với mức 36,5 độ C.
Đáng chú ý, độ ẩm không khí giảm sâu, có nơi chỉ còn 35%, kết hợp với hiệu ứng đô thị và bức xạ từ phương tiện giao thông khiến cảm giác oi bức trở nên ngột ngạt, gây mệt mỏi nhanh chóng cho người đi đường.
Ghi nhận của PV Thanh Niên tại tại khu vực chợ Đông Ba trưa 9.4, tâm điểm giao thương sầm uất bậc nhất của Huế, cái nắng như lửa đốt ảnh hưởng trực tiếp đến việc mưu sinh của những người lao động nghèo.
Tại đây, những người bốc vác, người bán hàng rong hay tài xế xích lô đều trong tình trạng áo quần đẫm mồ hôi. Để chống chọi với nắng nóng, một số người đều trang bị kín mít từ áo khoác, khẩu trang đến kính mát để hạn chế tác động trực tiếp của tia UV đang ở mức nguy hại.
Giữa những sạp hàng san sát, hơi nóng dường như bị kẹt lại, biến nơi đây thành một “lò bát quái” khổng lồ. Ông Ngô Lễ (54 tuổi), một người làm nghề bốc vác lâu năm tại chợ Đông Ba, đưa tay lau vội những giọt mồ hôi đang chảy tràn vào mắt.
Vừa đặt kiện hàng xuống, ông Lễ vớ lấy chai nước lọc đã vơi quá nửa, vừa uống vừa đổ lên đầu để hạ hỏa: “Những ngày này, chai nước như vật bất ly thân với tôi, ngoài để uống, nắng quá thì đổ lên đầu cho tỉnh. Cái áo lúc nào cũng ướt sũng, mặc áo khoác chống nắng thì vướng víu, rất khó bốc vác. Làm xong là da thịt đỏ hết, rát lắm. Nhưng bây giờ không làm thì tiền đâu ra mà sống”, ông Lễ bộc bạch
Ông Trần Thiên Thanh (60 tuổi), người có thâm niên hàng chục năm đạp xích lô tại khu vực Đại nội Huế, mệt mỏi tựa lưng vào thành xe dưới một tán cây xà cừ.
Ông cho biết: “Thời tiết quá khắc nghiệt khiến du khách ngại ra đường, thu nhập giảm hẳn. Do tuổi cao, hít khói bụi và hơi nóng từ mặt đường khiến tôi thường xuyên thấy khó thở, có những lúc thở thôi cũng thấy mệt. Nhà ở xa, trưa nắng tôi không dám đạp xe về mà phải tìm bóng mát ở công viên hoặc gầm cầu để ngả lưng, chờ đến chiều tối mới mong có thêm vài chuyến khách”.
Cũng vì nắng nóng gay gắt, nhịp sống của người dân có sự thay đổi rõ rệt. Các công viên dọc bờ sông Hương và các gầm cầu như cầu Trường Tiền, cầu Phú Xuân trở thành nơi “giải nhiệt” lý tưởng. Từ giữa trưa đến xế chiều, rất đông người lao động tự do tập trung tại đây để tận dụng làn gió mát từ sông thổi vào, bù đắp cho những giờ làm việc kiệt sức dưới nắng.
Ngược lại với sự ảm đạm của các ngành dịch vụ ngoài trời, thị trường nước giải khát lại ghi nhận sự tăng trưởng đột biến. Bà Hồ Thị Ngọc Châu, chủ một đại lý mía lớn tại địa phương, chia sẻ rằng mỗi ngày đại lý của bà cung ứng ra thị trường khoảng 5 tấn mía nguyên liệu, tăng gấp 3 lần so với những ngày thời tiết bình thường.
Các ứng dụng giao đồ uống trực tuyến cũng hoạt động hết công suất khi người dân ưu tiên đặt hàng tại nhà để tránh việc phải ra đường trong giờ cao điểm nắng nóng.
Dự báo từ cơ quan khí tượng, đợt nắng nóng gay gắt này sẽ còn duy trì với cường độ mạnh trong những ngày tới, đỉnh điểm có nơi lên đến 40 độ C.
Cấp độ rủi ro thiên tai do nắng nóng hiện được cảnh báo ở cấp 1. Người dân được khuyến cáo cần chủ động các biện pháp bảo vệ sức khỏe, uống đủ nước và đặc biệt lưu tâm đến công tác phòng chống cháy nổ tại các khu dân cư và rừng phòng hộ trước điều kiện thời tiết khô hạn cực đoan này.
Những ngày gần đây, thay vì tìm đến các khu chuồng thú quen thuộc, nhiều người ghé Thảo Cầm Viên Sài Gòn lại hào hứng "săn tìm" những bức tượng thú đặt trong khuôn viên để chụp ảnh. Trào lưu này được cho là bùng lên sau khi ca sĩ Sơn Tùng M-TP đăng tải hình chụp cùng các tượng thú ngộ nghĩnh tại khu hồ sen từ tháng 10 năm ngoái. Những tượng ếch, ngựa vằn, hươu cao cổ, hà mã, khủng long hay cây nấm vốn đã hiện diện ở đây nhiều năm nay nay bất ngờ trở thành điểm check-in hút khách.
Xu hướng này lan rộng nhờ loạt video trên mạng xã hội, ghi lại hình ảnh các bạn trẻ tạo dáng ngộ nghĩnh, sáng tạo bên những tượng thú ở Thảo Cầm Viên, thu hút hàng trăm nghìn lượt xem và chia sẻ. Không ít bạn trẻ di chuyển quãng đường xa, dậy từ sớm để "bắt" trend. Dù là đầu tuần, nhiều bạn trẻ vẫn đổ về đây để ghi lại những khoảnh khắc đáng yêu bên các bức tượng quen thuộc.
Chị Huỳnh Như (21 tuổi) chia sẻ: "Từ nhà mình chạy lên đây khoảng 1 tiếng nên mình phải dậy sớm để chuẩn bị, vì sợ muộn quá trời nắng gắt thì chụp hình không còn đẹp nữa". Trong số đó, tượng ếch ngồi thiền tại hồ sen là điểm check-in nổi bật nhất. Nhiều bạn chấp nhận đứng dưới nắng, xếp hàng chờ đến lượt chụp.
Với những nhóm đông người, các thành viên thường thay phiên nhau giữ chỗ để tiết kiệm thời gian. Chị Minh Thư (21 tuổi) cho biết được bạn bè rủ đến đây chụp ảnh, nhóm của chị còn chuẩn bị đồng phục để có những bức hình đồng nhất, ấn tượng hơn.
Nhóm của chị Minh Thư sau khi xem các video trên mạng xã hội, cả nhóm đã rủ nhau đi "đu" trend để lưu lại kỷ niệm cùng nhau. Những bức tượng vốn quen thuộc từ lâu bỗng trở thành "hiện tượng mạng" cũng khiến nhiều người bất ngờ.
Chị Minh Tuyền (21 tuổi) chia sẻ, trước đây khi đến đây, người lớn thường chụp hình cùng các tượng này như một kỷ niệm tuổi thơ. "Bây giờ quay lại chụp, mình thấy như được sống lại những ký ức cũ", chị nói. Đi cùng với chị Minh Tuyền, chị Kim Ngân (21 tuổi) cũng cho rằng trào lưu này không chỉ mang lại niềm vui cá nhân mà còn góp phần thu hút thêm du khách đến với Thảo Cầm Viên.
Trước đó, tại Thảo Cầm Viên cũng xuất hiện tình trạng nhiều du khách leo trèo khiến tượng hươu cao cổ bị gãy sừng, xuất hiện nhiều vết nứt. Tình trạng du khách leo trèo chụp ảnh không chỉ xảy ra với tượng hươu cao cổ mà còn ở nhiều tượng khác tại nơi này.
Theo kết quả xổ số miền Nam ngày 15 tháng 5, đại lý vé số Hiểu ở Cần Thơ thông báo đã bán trúng 16 tờ vé số giải khuyến khích cho 1 khách, mỗi tờ trị giá 6 triệu đồng. Cụ thể, những tờ vé trên có dãy số may mắn 314544.
"Khách trúng là nam, ngoài 40 tuổi và chúng tôi đã đổi thưởng cho khách qua hình thức chuyển khoản. Người này mua nguyên cây vé số 160 tờ, trong đó có 16 tờ trúng giải khuyến khích. May mắn trúng số, tất nhiên ai cũng cũng vui", đại lý vé số Hiểu chia sẻ thêm.
Theo kết quả xổ số Vĩnh Long ngày 15 tháng 5, đại lý vé số Kim Ngân ở phường Chánh Hưng, TP.HCM (Q.8 cũ) cũng thông báo đã bán cọc 16 vé trúng giải năm cho khách. Những vé này có dãy số cuối là 6558.
Xổ số ngày 15 tháng 5 mở thưởng 3 đài gồm đài Vĩnh Long 216215 với dãy số trúng độc đắc là, đài Bình Dương với dãy số trúng độc đắc là 660519 và đài Trà Vinh với dãy số trúng độc đắc là 314542.
Kết quả xổ số miền Nam thứ sáu cũng như hình ảnh những tờ vé trúng số lộ diện sớm được dân mạng chia sẻ kèm theo lời chúc mừng chủ nhân may mắn. Bên cạnh đó, một số người cũng để lại bình luận hy vọng bản thân có cơ hội trúng số.
Hôm qua, theo kết quả xổ số miền Nam ngày 14 tháng 5, đại lý vé số Thanh ở Tây Ninh (Long An cũ) thông báo đã bán nguyên cọc vé 160 tờ trúng giải nhất đài Bình Thuận, tổng trị giá 1,6 tỉ đồng (chưa trừ thuế).
Chủ đại lý vé số cho biết những tờ vé này có dãy số cuối may mắn là 58083, được bán ra tại quầy vé ở Tây Ninh và được nhiều khách địa phương mua trúng. Sau khi có kết quả xổ số Bình Thuận ngày 14 tháng 5, đại lý liền đăng lên mạng xã hội để tìm khách trúng số liên hệ đổi thưởng.
Ở một số tỉnh phía Bắc, Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch gần như là một nếp sinh hoạt quen thuộc. Cứ đến ngày này, nhiều gia đình lại tất bật nặn bánh trôi bánh chay, thắp hương gia tiên, như một nghi thức không thể thiếu.
Chính vì vậy, dân gian vẫn hay nói với nhau câu "tháng ba bánh trôi bánh chay", như một cách gọi tên thời điểm mà ai cũng có thể nhận ra.
Nhưng khi vào miền Nam, Tết Hàn thực lại mang một dáng vẻ khác. Không còn không khí rộn ràng hay tính cộng đồng rõ rệt, ngày mùng 3 tháng 3 trôi qua nhẹ hơn, đôi khi chỉ còn lại trong ký ức của một số gia đình.
Có lẽ vì khí hậu và nhịp sống khác biệt, miền Nam không có sự chuyển mùa rõ ràng như miền Bắc, nên cảm nhận về tiết Thanh minh hay "mốc chuyển" của thời gian cũng nhạt hơn. Những ý niệm về "ăn lạnh để giảm nóng", hay điều hòa âm dương, vì thế cũng không còn hiện diện rõ trong đời sống thường ngày.
Từ những thói quen tưởng như rất đời thường ấy, câu hỏi về nguồn gốc Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch bắt đầu được đặt ra. Với nhiều người, đây đơn giản là ngày làm bánh trôi, bánh chay dâng lên bàn thờ tổ tiên.
Theo ông Hoàng Triệu Hải, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu địa lý kiến trúc Phương Đông, đằng sau những viên bánh nhỏ ấy là cả một lớp nghĩa sâu của văn hóa Việt.
"Tết Hàn thực không phải là ngày lễ vay mượn, mà được hình thành từ cách người Việt quan sát tự nhiên và tổ chức đời sống theo âm lịch, âm dương ngũ hành", ông Hải nói.
Thời điểm Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 cũng là lúc tiết Thanh minh đã bắt đầu, trời chuyển nhẹ từ xuân sang hạ, không khí ấm dần lên, cây cối thay lá. Người Việt thường đi tảo mộ, dọn dẹp phần mộ tổ tiên, cắt tỉa cỏ cây, như một cách vừa chăm sóc ký ức gia đình, vừa "sửa soạn" lại không gian trước mùa mới.
Những việc tưởng như rất giản dị như phát quang một ngôi mộ, đặt lại nén nhang, lau sạch bia đá, lại mang trong mình một ý nghĩa sâu xa hơn. Đó không chỉ là sự tưởng nhớ, mà còn là cách con người điều chỉnh mối quan hệ với tự nhiên trong thời điểm chuyển mùa.
Khi mùa xuân dần khép lại, nhường chỗ cho cái nắng đầu hạ, Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch xuất hiện như một "nhịp chuyển" nhẹ. Và trong nhịp chuyển đó, những viên bánh trôi bánh chay, nén nhang trên bàn thờ trở thành cách để người Việt giữ mình gắn với cội nguồn, dù cuộc sống đã đổi thay rất nhiều.
Hiện nay, một số quan niệm cho rằng Tết Hàn thực của người Việt gắn liền với tích Giới Tử Thôi của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Hoàng Triệu Hải cho rằng cách lý giải này không thực sự trùng với ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch, mà chỉ là một lớp nghĩa được gán thêm về sau.
"Ngày 3 tháng 3 âm lịch không liên quan trực tiếp đến điển tích đó, nên nếu chỉ hiểu Tết Hàn thực theo câu chuyện này thì chưa đủ", ông nói.
Điều quan trọng hơn nằm ở chính cái tên "Hàn thực" - thức ăn lạnh. Nhưng "lạnh" ở đây không đơn thuần là nhiệt độ của món ăn, mà là một cách biểu đạt mong muốn cân bằng với thời tiết khi mùa hè đang đến gần.
"Ăn đồ lạnh vào dịp này là cách người xưa gửi gắm mong muốn mùa hạ bớt nóng, thời tiết hài hòa hơn", ông Hải phân tích.
Trong cách nhìn đó, bánh trôi bánh chay không chỉ là món ăn quen thuộc của Tết Hàn thực mùng 3 tháng 3 âm lịch, mà còn là một dạng "biểu tượng" được người Việt tạo ra từ rất lâu. Hình tròn của bánh, màu trắng của bột, phần nhân bên trong… tất cả đều mang ý nghĩa riêng.
Theo ông Hải, bánh trôi tròn, nhân vuông được hiểu là dương sinh âm; bánh chay với nhân đậu vàng và vỏ trắng thể hiện sự giao hòa âm dương.
"Khi đặt những viên bánh lên bàn thờ trong ngày Tết Hàn thực, người Việt không chỉ dâng một món ăn, mà còn gửi vào đó những ước vọng rất đời thường: một mùa hè dịu hơn, một năm thuận lợi hơn, và một sự cân bằng trong cuộc sống", ông Hải nói.
Theo chuyên gia, có thể ai cũng từng ăn bánh trôi bánh chay dịp Tết Hàn thực, nhưng không phải ai cũng biết mình đang giữ một phong tục đã tồn tại qua nhiều thế hệ.
