Ngày 27-5, Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho biết dự án thuộc chương trình Artemis sẽ hướng tới thiết lập sự hiện diện lâu dài của con người tại khu vực cực Nam Mặt trăng từ năm 2032.
Theo Đài ABC, căn cứ sẽ không phải là một “thành phố khoa học viễn tưởng” khổng lồ, mà gồm nhiều khu sinh hoạt, phòng thí nghiệm, hệ thống điện, phương tiện di chuyển và các robot hỗ trợ hoạt động nghiên cứu.
NASA cho biết đã ký hợp đồng với 4 công ty Mỹ, trong đó có Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos, nhằm phát triển hạ tầng phục vụ các sứ mệnh dài hạn trên Mặt trăng.
Các kế hoạch hiện nay còn bao gồm xe tự hành, tàu đổ bộ robot và thiết bị bay không người lái để giám sát khu vực căn cứ.
Lộ trình gồm ba giai đoạn. Giai đoạn đầu kéo dài đến năm 2029 sẽ tập trung đưa phi hành gia trở lại Mặt trăng và triển khai các hệ thống robot thám hiểm đầu tiên. NASA dự kiến sứ mệnh Artemis III sẽ đưa người lên Mặt trăng vào năm 2027, trong khi Artemis IV có thể diễn ra từ năm 2028.
Giai đoạn hai, từ năm 2029 đến năm 2032, sẽ tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng như hệ thống điện, mạng lưới vận tải và công nghệ khai thác tài nguyên. Giai đoạn ba, từ sau năm 2032, NASA đặt mục tiêu xây dựng nơi cư trú dài hạn với các cấu trúc kiên cố hơn, hướng tới sự hiện diện thường trực của con người.
NASA lựa chọn cực Nam Mặt trăng do khu vực này được cho là chứa lượng lớn băng nước đóng trong các hố va chạm.
Ngoài mục tiêu nghiên cứu khoa học, NASA xem Mặt trăng là “bãi thử” cho các sứ mệnh tương lai lên sao Hỏa. Việc duy trì con người trên Mặt trăng sẽ giúp kiểm nghiệm công nghệ hỗ trợ sự sống, nơi cư trú và khả năng sinh tồn trong môi trường không gian khắc nghiệt.
Kế hoạch của NASA cũng diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh không gian ngày càng gia tăng. Trung Quốc hiện hợp tác với Nga để phát triển Trạm Nghiên cứu Mặt trăng quốc tế trong thập niên 2030, khiến cuộc đua thiết lập hiện diện lâu dài trên Mặt trăng nóng lên trở lại sau nhiều thập kỷ.
Sáng qua 2.4 (giờ VN), Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) phóng tên lửa đưa tàu vũ trụ Orion với 4 phi hành gia lên không gian, bắt đầu hành trình bay quanh mặt trăng và quay về. Sứ mệnh mang tên Artemis 2 kéo dài 10 ngày là cột mốc quan trọng trong kế hoạch duy trì vị thế dẫn đầu trong không gian của Mỹ trước sự bám đuổi ngày càng gần của Trung Quốc.
Tính đến nay, Mỹ là nước duy nhất đưa con người đặt chân lên bề mặt mặt trăng với 6 lần đổ bộ thành công trong chương trình Apollo (1961 - 1972). Khi đó, đối thủ cạnh tranh của Mỹ là Liên Xô. Giờ đây, đối thủ chính là Trung Quốc, nước đã có nhiều bước tiến trong chương trình khám phá mặt trăng với những lần đưa thiết bị không người lái đổ bộ thành công.
Mỹ và Trung Quốc đều có kế hoạch xây dựng căn cứ trên mặt trăng và đều dự tính xây dựng lò phản ứng hạt nhân để cung cấp điện cho các căn cứ, từ đó giúp tiến hành các nhiệm vụ khám phá xa hơn vào vũ trụ. NASA mới đây đã bỏ kế hoạch xây trạm không gian quanh mặt trăng để hướng đến việc xây căn cứ ngay trên bề mặt chị Hằng. "Lần này, mục tiêu không chỉ là cắm cờ và in dấu chân mà là ở lại lâu dài", Giám đốc NASA Jared Isaacman tuyên bố.
NASA đã đẩy nhanh tiến độ chương trình Artemis. Theo đó, sứ mệnh Artemis 3 dự kiến diễn ra vào năm 2027 với việc các phi hành gia thực hiện kết nối tàu Orion với tàu đổ bộ mặt trăng trên quỹ đạo trái đất. Cuộc đổ bộ mặt trăng sẽ diễn ra trong sứ mệnh
Artemis 4 vào năm 2028, sớm hơn 2 năm so với kế hoạch của Trung Quốc. Sau đó, NASA sẽ phóng tàu lên mặt trăng mỗi 6 tháng và duy trì hiện diện. Đến nay, Mỹ chưa phát triển tàu đổ bộ, nhiệm vụ đã được giao cho hai công ty SpaceX và Blue Origin. Công ty nào xong trước sẽ được chọn thực hiện sứ mệnh Artemis 3.
Trong khi đó, Trung Quốc đang phát triển tên lửa đẩy Long March 10 (Trường Chinh 10) để đưa phi thuyền lên mặt trăng và đã phóng thử hồi tháng 2. Nước này cũng sắp phóng thử phi thuyền Mengzhou (Mộng Châu) trong năm nay. Tàu đổ bộ Lanyue (Lãm Nguyệt), thiết bị sẽ đưa các phi hành gia từ quỹ đạo lên bề mặt mặt trăng, có thể được thử nghiệm trong giai đoạn 2028 - 2029.
Ngoài Mỹ và Trung Quốc thì Ấn Độ, Nga, Nhật Bản, Canada và các nước châu Âu cũng đang tham gia cuộc đua lên mặt trăng theo cách trực tiếp lẫn gián tiếp.
Ấn Độ đặt mục tiêu đưa phi hành gia bay quanh mặt trăng vào năm 2035 và đổ bộ vào năm 2040. Trước đó, Ấn Độ sẽ thực hiện sứ mệnh Gaganyaan để phóng tàu có người đầu tiên lên quỹ đạo trái đất vào năm 2027 và xây dựng trạm không gian riêng vào năm 2035. Hồi năm 2023, tàu Chandrayaan-3 của Ấn Độ hạ cánh thành công xuống gần cực nam mặt trăng, trở thành quốc gia đầu tiên làm được điều này và là nước thứ 4 đáp xuống mặt trăng.
Nga cũng duy trì mục tiêu đưa người lên mặt trăng trong giai đoạn 2030-2040 và đã ký thỏa thuận với Trung Quốc để xây dựng Trạm nghiên cứu mặt trăng quốc tế (ILRS) vào năm 2035, cạnh tranh với chương trình Artemis của Mỹ.
Trong khi đó, Nhật Bản, Canada và Cơ quan Không gian châu Âu (ESA) không tập trung vào thực hiện chương trình riêng mà chọn cách hợp tác với Mỹ để đổi lấy suất bay cho phi hành gia. Phi hành gia Canada Jeremy Hansen thuộc phi hành đoàn tàu Artemis 2 là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên tham gia sứ mệnh mặt trăng.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm Quốc khánh Venezuela ngày 5-7, Tổng thống lâm thời Venezeula Delcy Rodriguez khẳng định quốc gia này sẽ không rơi vào bất kỳ sự bất ổn nào vì nhân dân Venezuela có "tinh thần đoàn kết sâu sắc", theo báo The Guardian.
Theo bà Rodriguez, hàng nghìn quan chức và lực lượng cứu hộ đã được điều động để tìm kiếm người sống sót và đưa các nạn nhân ra khỏi đống đổ nát.
Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh nhiều người dân Venezuela đã bày tỏ sự tức giận với điều họ cho là phản ứng "chậm và chưa đầy đủ" của chính phủ trong những ngày đầu sau thảm họa, trước khi các đội cứu hộ quốc tế đến hỗ trợ.
Cùng ngày 5-7, Bộ Thông tin Venezuela cập nhật số người thiệt mạng sau hai trận động đất kép tại Venezuela đã tăng lên 3.342 người, cùng hơn 16.700 người bị thương.
Giới chức Venezuela cho biết đã chôn cất hơn 150 thi thể chưa được xác minh danh tính chỉ trong ngày 5-7.
Hơn 10 ngày sau thảm họa, các đội cứu hộ quốc tế đang hoàn tất giai đoạn cuối cùng của chiến dịch giải cứu và di dời các thi thể bị mắc kẹt.
Dù vậy, nhiều gia đình vẫn nuôi hy vọng và tiếp tục đào bới đống đổ nát để tìm kiếm người thân.
Các chuyên gia pháp y cho hay số lượng thi thể dự kiến tiếp tục tăng. Theo nhân viên pháp y Joel Mirabal làm việc tại hiện trường, nhiều thi thể bị biến dạng nghiêm trọng khiến việc nhận dạng phải dựa vào hình xăm, vết sẹo hoặc quần áo.
Những trường hợp không xác định được danh tính sẽ được chuyển đến trung tâm pháp y tại cảng La Guaira. Các doanh nghiệp tư nhân đã tài trợ các container lạnh để bảo quản thi thể trong khi chờ hướng giải quyết từ cơ quan chức năng.
Ông Mirabal nhận định chính quyền có thể phải tính đến phương án chôn cất tập thể. Ông cho rằng quy mô sập đổ quá lớn khiến nhiều thi thể vẫn còn nằm sâu dưới các lớp bê tông, do đó công tác tìm kiếm và di dời nạn nhân có thể kéo dài tới 3 tháng.
Trận động đất hôm 24-6 là một trong những thảm họa động đất nghiêm trọng nhất lịch sử Mỹ Latin. Hai trận động đất kép mạnh 7,2 và 7,5 độ đã làm sập hàng chục tòa nhà, khiến hàng nghìn người mất nhà cửa, đặc biệt tại khu vực ven biển La Guaira, phía bắc thủ đô Caracas.
Trả lời phỏng vấn kênh Fox News vào ngày 15/5, Tổng thống Donald Trump xác nhận Mỹ đã cho phép 3 tàu chở dầu Trung Quốc chở đầy dầu của Iran đi qua eo biển Hormuz vào đầu tuần này.
Ông Trump nói rằng các tàu này được phép đi qua eo biển Hormuz “vì chúng tôi đã cho phép điều đó xảy ra”.
Tổng thống Trump vừa trở về Mỹ sau chuyến thăm Trung Quốc và có các cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ông Trump cho biết các tàu Trung Quốc đã được phép rời khỏi eo biển Hormuz trước chuyến thăm.
Trước đó, truyền thông nhà nước Iran đưa tin rằng khoảng 30 tàu, bao gồm ít nhất một tàu Trung Quốc, đã đi qua eo biển Hormuz kể từ tối 13/5, đồng thời cho biết hoạt động này diễn ra “với sự cho phép của Iran”.
Theo Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, trong cuộc gặp tại Bắc Kinh, Tổng thống Trump đã thảo luận với Chủ tịch Tập Cận Bình về cuộc chiến Iran và việc phong tỏa eo biển Hormuz.
Ông Rubio khẳng định Washington không đề nghị Bắc Kinh giúp đỡ trong vấn đề Iran. Tuy nhiên, ông nói: “Phía Trung Quốc cho biết họ không ủng hộ việc quân sự hóa eo biển Hormuz, không ủng hộ một hệ thống thu phí, và đó cũng là lập trường của chúng tôi”.
Ông Trump từng được kỳ vọng sẽ tìm kiếm sự hỗ trợ của nhà lãnh đạo Trung Quốc trong việc chấm dứt cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran và giải quyết bế tắc tại eo biển Hormuz, một tuyến đường vận tải biển quan trọng đối với hoạt động trung chuyển năng lượng toàn cầu.
Iran trên thực tế đã đóng cửa eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Israel phối hợp mở chiến dịch không kích Iran, làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu và khiến giá xăng dầu tăng vọt.
Trong khi đó, Mỹ đã phong tỏa hải quân đối với Iran. Mỹ đã triển khai lực lượng quân sự theo dõi và ngăn các tàu ra vào các cảng của Iran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhấn mạnh việc mở lại eo biển Hormuz cũng phục vụ lợi ích của Trung Quốc và ông tin rằng Bắc Kinh sẽ làm những gì có thể để mở lại tuyến đường thủy chiến lược này.
Trung Quốc, quốc gia có quan hệ chặt chẽ với Iran, đã chỉ trích các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, và kêu gọi một giải pháp ngoại giao cho cuộc chiến.
Ông Rubio cho biết ông Trump và ông Tập đã tìm thấy tiếng nói chung về vấn đề Iran, khi Trung Quốc nhắc lại sự phản đối đối với việc Tehran phát triển vũ khí hạt nhân.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc nhất trí rằng không nước nào được phép áp đặt phí lưu thông đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch với hoạt động vận tải dầu mỏ toàn cầu.
