Trong hai ngày 1-2/6, Viện Dinh dưỡng tổ chức 3 đoàn giám sát triển khai Chiến dịch bổ sung vitamin A đợt I, năm 2026 tại Hà Nội, Phú Thọ, TPHCM, Quảng Ninh và Hải Phòng.
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, cho biết, trẻ em thiếu vitamin A sẽ đối mặt với nguy cơ khô mắt, loét giác mạc dẫn đến mù lòa vĩnh viễn, đồng thời làm tăng tỷ lệ tử vong khi mắc các bệnh như sởi, tiêu chảy.
Nguồn thực phẩm giàu vitamin A bao gồm nguồn động vật (gan, trứng, sữa…) và nguồn thực vật (rau củ có màu vàng, cam, đỏ (cà rốt, bí đỏ, gấc) hoặc rau lá xanh đậm).
Tuy nhiên, do cơ thể không thể tự tổng hợp được vitamin A, trong khi khẩu phần ăn thông thường của trẻ nhỏ khó đáp ứng đủ nhu cầu tăng trưởng nhanh. Vì thế, chiến dịch bổ sung vitamin A liều cao định kỳ là giải pháp an toàn, khoa học và hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ.
PGS Dương cho biết, trong chiến dịch bổ sung vitamin A đợt 1 năm 2026, Viện Dinh dưỡng cấp phát cho các tỉnh, thành phố trên toàn quốc hơn 2,9 triệu viên nang vitamin A loại 200.000 đơn vị (IU).
Chiến dịch được triển khai trên toàn quốc cho trẻ từ 6 đến dưới 60 tháng tuổi và các đối tượng có nguy cơ cao thiếu vitamin A như trẻ hoặc người mắc bệnh sởi, trẻ suy dinh dưỡng cấp tính nặng, viêm đường hô hấp cấp tính hoặc tiêu chảy kéo dài.
Nguồn thuốc vitamin A liều cao trong chiến dịch được sử dụng từ nguồn viện trợ của Tổ chức Vitamin Angels, Hoa Kỳ, viện trợ không hoàn lại thông qua Tổ chức Cứu trợ Trẻ em tại Việt Nam (Save the Children) từ năm 2010.
Các đoàn kiểm tra ngoài kiểm tra kỹ thuật uống cũng hướng dẫn người dân theo dõi phản ứng sau uống và chế độ dinh dưỡng phù hợp sau khi trẻ uống vitamin A.
Theo PGS Dương, trước chiến dịch, Viện Dinh dưỡng đã in chi tiết tài liệu hướng dẫn người dân.
Sau khi tiếp nhận một lượng vitamin A liều cao đột ngột, một tỷ lệ nhỏ trẻ có thể xuất hiện các phản ứng phụ nhẹ mang tính chất tạm thời bao gồm: thoáng buồn nôn, nôn trớ nhẹ, đi ngoài phân hơi lỏng, khóc quấy, sốt nhẹ hoặc xuất hiện hiện tượng thóp phồng nhẹ (ở nhóm trẻ nhỏ tuổi).
Các dấu hiệu này sẽ tự động biến mất hoàn toàn sau 24 đến 48 giờ mà không cần phải can thiệp bằng bất kỳ loại thuốc điều trị nào.
Bà mẹ cần cho trẻ bú nhiều hơn, uống đủ nước và ăn các món thanh đạm. Trường hợp sau 48 giờ các triệu chứng không thuyên giảm hoặc bất kỳ khi nào trẻ sốt quá cao, nôn liên tục, cần đưa trẻ tới cơ sở y tế để được thăm khám.
Vitamin A là vitamin tan trong chất béo, vì thế, trong ngày trẻ đi uống vitamin A liều cao tại điểm uống về, bà mẹ, người chăm sóc trẻ nên chú ý tăng cường chất béo vào bữa ăn tiếp theo của trẻ bằng cách sử dụng các loại thực phẩm giàu chất béo tự nhiên như cá, thịt có chút mỡ, trứng… trong bữa ăn của trẻ.
Dự kiến từ quý 3, đầu số 113 sẽ tiếp nhận, phân loại và điều phối tất cả tình huống khẩn cấp, trong đó có cấp cứu y tế ngoại viện, áp dụng trên phạm vi cả nước.
Đến nay các đầu số trên, còn gọi là tổng đài, được áp dụng riêng cho từng nhiệm vụ. Tổng đài 115 dùng cho gọi cấp cứu. Tổng đài 114 dùng để gọi cần cứu hỏa cứu hộ. Còn tổng đài 113 tiếp nhận các cuộc gọi cần hỗ trợ an ninh. Việc thống nhất các nhiệm vụ này vào một đầu số thống nhất giúp người dân dễ dàng liên lạc khi cần hỗ trợ, cơ quan chức năng cũng dễ dàng điều hành hoạt động.
Theo lộ trình, khi tích hợp, cuộc gọi 113 sẽ được định tuyến về trung tâm chỉ huy, sau đó chuyển đến các đơn vị chức năng tại địa phương. Hệ thống được thiết kế với cơ chế dự phòng nhiều lớp, đảm bảo hoạt động liên tục 24/7.
Với các trường hợp cần cấp cứu y tế, tổng đài viên ứng dụng AI sẽ nhanh chóng chuyển thông tin tới cơ sở cấp cứu phù hợp.
"Việc thống nhất đầu số 113 được kỳ vọng giúp người dân dễ ghi nhớ, rút ngắn thời gian phản ứng và nâng cao hiệu quả xử lý các tình huống khẩn cấp trên toàn quốc", Thượng tá Phạm Hữu Phúc, Phó Chánh Văn phòng Bộ Công an, cho biết tại hội thảo góp ý Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030, hôm 17/4.
Theo đề xuất của Bộ Công an, quá trình thực hiện tích hợp các đầu số này sẽ được triển khai theo hai giai đoạn. Giai đoạn một, tích hợp các đầu số 113, 114, 115 thành một đầu số 113 sử dụng trên toàn quốc và đặt tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an 34 tỉnh, thành.
Giai đoạn hai, sau khi triển khai mô hình đầu số 113 tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an 34 tỉnh, thành từ 6 tháng đến một năm sẽ tổ chức sơ kết, đánh giá để tính toán xây dựng mô hình Trung tâm 113 quốc gia.
Giai đoạn hai dự kiến có thể nghiên cứu tích hợp cả đầu số 111, 117 theo ý kiến của Bộ Khoa học và công nghệ.
Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết cấp cứu ngoại viện là mắt xích mở đầu của chuỗi cứu sống người bệnh, là nơi mỗi phút, mỗi quyết định và mỗi sự phối hợp đều có thể tạo ra khác biệt giữa sự sống và di chứng, giữa cơ hội hồi phục và mất mát không thể bù đắp. Vì vậy, phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện là yêu cầu chuyên môn, mang tính nhân văn, thước đo năng lực tổ chức của ngành y tế và của cả hệ thống bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 222.000 ca đột quỵ, nhưng phần lớn người bệnh chưa được tiếp cận cấp cứu kịp thời. Chỉ khoảng 23,2% bệnh nhân đến cơ sở y tế trong "thời gian vàng" 4,5 giờ đầu, và khoảng 20% được vận chuyển bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp.
"Không chỉ đột quỵ, các tình huống khẩn cấp như tai nạn giao thông, đuối nước, cháy nổ, ngộ độc hay thiên tai đều đòi hỏi hệ thống cấp cứu ngoại viện phản ứng nhanh, tổ chức bài bản và phối hợp hiệu quả hơn", Thứ trưởng nói, thêm rằng đây là khoảng trống lớn cần được giải quyết trong đề án cấp quốc gia.
Theo kế hoạch triển khai giai đoạn 2026-2030, Việt Nam đặt mục tiêu trang bị tối thiểu một xe cứu thương/100.000 dân, đồng thời mở rộng đào tạo kỹ năng sơ cứu cho nhiều lực lượng như cảnh sát, tiếp viên, học sinh và người dân.
Trước đó, 6 địa phương thí điểm đã được trang bị 85 xe cứu thương đạt chuẩn quốc tế, mỗi xe có khoảng 380 thiết bị y tế hiện đại.
Hiện tỷ lệ xe cứu thương của Việt Nam khoảng 0,2 xe/100.000 dân, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển trong khu vực. Năng lực cấp cứu trước viện còn phân tán, thiếu kết nối giữa điều phối, vận chuyển và xử trí ban đầu.
Bộ Y tế đang đề xuất kết hợp lực lượng y tế với phòng cháy chữa cháy nhằm rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường. Dự kiến ngành y tế bố trí đội cấp cứu trong bán kính 3 km ở đô thị và 6 km ở nông thôn. Đồng thời, hệ thống ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tiếp nhận cuộc gọi, phân loại tình trạng bệnh nhân, truy cập hồ sơ sức khỏe điện tử và điều phối giao thông ưu tiên cho xe cứu thương.
Chuyến bay hồi hương nhóm hành khách Mỹ, sau khi được sơ tán từ tàu du lịch MV Honhius neo đậu ngoài khơi đảo Tenerife (Tây Ban Nha) hôm 10/5, đã về đến bang Nebraska vào sáng ngày 11/5, theo CNN. Bộ trưởng Y tế Tây Ban Nha cho biết 17 người Mỹ và một công dân Anh sống tại Mỹ trên chuyến bay này. Trong một bài đăng trên X trước đó, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cho biết một người Mỹ có kết quả xét nghiệm dương tính "nhẹ" với virus và một người khác có triệu chứng nhẹ. Cả hai đều được vận chuyển trong các đơn vị cách ly sinh học (biocontainment units) trên máy bay nhằm "thực hiện sự thận trọng tối đa".
Sau khi hạ cánh, họ lên xe buýt trung chuyển tới cơ sở cách ly chuyên biệt. 15 công dân Mỹ có nguy cơ tiếp xúc với Hantavirus trên tàu du lịch MV Hondius hiện được theo dõi tại Đơn vị Cách ly Quốc gia ở thành phố Omaha, bang Nebraska. Điều kiện lưu trú tại đây được thiết kế tương đồng với các cabin trên tàu hơn là các phòng bệnh thông thường.
Tại họp báo hôm 11/5 do Trung tâm Y tế Đại học Nebraska (UNMC), bác sĩ Angela Hewlett, Giám đốc y tế của Đơn vị cách ly Sinh học, cho biết: "Cơ sở này giống khách sạn hơn là không gian chăm sóc bệnh nhân". Bà cho biết thêm hành khách được trang bị tivi, Wifi, phòng vệ sinh khép kín và thiết bị tập thể dục nhằm tạo sự thoải mái trong vài tuần theo dõi y tế.
Đơn vị Cách ly Quốc gia, cơ sở cách ly duy nhất được liên bang tài trợ tại Mỹ, mới được hoạt động một lần vào thời điểm bùng phát đại dịch Covid-19. Được thành lập vào năm 2019, trung tâm có 20 phòng bệnh trang bị hệ thống áp suất âm riêng biệt cùng các tiện nghi sinh hoạt. Theo bác sĩ Michael Wadman, Giám đốc Đơn vị này, độ tuổi của các hành khách đang cách ly dao động từ cuối 20 đến đầu 80.
Ông Brendan Jackson, quyền Giám đốc bộ phận tác nhân gây bệnh hậu quả cao thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cho biết thời gian cách ly 42 ngày được khuyến cáo dựa trên thời gian ủ bệnh của chủng virus Andes. Tất cả ca bệnh được xác nhận trên tàu MV Hondius đều do chủng này gây ra. Đây cũng là chủng duy nhất được biết đến có khả năng lây truyền từ người sang người.
Ngoài ra, bệnh nhân đã có kết quả xét nghiệm dương tính trước khi về nước hiện được chăm sóc tại Đơn vị Phòng hộ Sinh học của UNMC. Cơ sở này có khả năng điều trị từ những bệnh nhân dương tính nhưng tình trạng ổn định đến các trường hợp nguy kịch. Hai vị khách còn lại là một cặp vợ chồng đang được cách ly tại Đại học Emory ở Atlanta.
Theo bác sĩ Hewlett, các bệnh nhân hiện không phải đeo khẩu trang nhưng đội ngũ y tế tương tác với họ phải mặc đầy đủ trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE) từ đầu đến chân gồm máy trợ thở lọc không khí, quần áo bảo hộ toàn thân và bao giày. Tính đến chiều 11/5, tất cả bệnh nhân tại Omaha đều trong tình trạng ổn định. Nhóm hành khách đã được đánh giá y tế khẩn cấp và đang hồi phục sau chuyến đi dài. Chưa có ai xuất hiện các triệu chứng của Hantavirus như đau đầu, buồn nôn, ho hay nghẹt mũi. Trường hợp nằm tại Đơn vị Phòng hộ Sinh học đã được xét nghiệm lại và đang chờ kết quả.
Theo Bloomberg, giới chức y tế quyết định phân bổ việc chăm sóc tại nhiều cơ sở khác nhau nhằm giảm áp lực lên một hệ thống bệnh viện duy nhất. Tất cả hành khách trên tàu MV Hondius đều tự nguyện ở lại khu cách ly song bác sĩ Hewlett cho hay bất kỳ ai chọn rời đi đều cần phải ở gần bệnh viện, vì hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu nào được phê duyệt tại Mỹ cho Hantavirus chủng Andes.
"Vì thế, chúng tôi dựa vào các biện pháp chăm sóc hỗ trợ tích cực", bác sĩ Hewlett nói. Các biện pháp này bao gồm từ truyền dịch tĩnh mạch đến oxy hóa qua màng ngoài cơ thể (ECMO), một kỹ thuật hỗ trợ sự sống sử dụng hệ thống máy tim phổi nhân tạo để loại bỏ carbon dioxide và cung cấp oxy vào máu cho bệnh nhân.
Hantavirus thường lây sang người qua tiếp xúc với nước tiểu hoặc phân của loài gặm nhấm. Tuy nhiên, chủng virus Andes trong đợt này có thể lây từ người sang người trong những trường hợp hiếm gặp thông qua tiếp xúc gần và kéo dài với người nhiễm bệnh. Tính đến ngày 9/5, đã có 3 hành khách (một cặp vợ chồng người Hà Lan và một công dân Đức) trên tàu MV Hondius tử vong sau khi nhiễm virus. Ngoài các hành khách vừa về nước, nhà chức trách Mỹ cũng đang giám sát 7 người khác đã rời tàu trước đó tại 5 bang: Arizona, California, Georgia, Texas và Virginia. Tổng giám đốc WHO, ông Tedros Adhanom Ghebreyesus, khẳng định trước khi các du khách rời tàu rằng đợt bùng phát này "không phải là một đại dịch Covid-19 thứ hai".
Trong kỳ kinh nguyệt, việc giữ cơ thể ấm áp, khí huyết lưu thông và tâm trạng ổn định chính là phương pháp bảo dưỡng tốt nhất. Bác sĩ Đông y Lý Úc Giai (Li Yu-jia) đã có những phân tích chuyên sâu nhằm tháo gỡ các lầm tưởng phổ biến mà chị em thường gặp phải.
Kiêng gội đầu để tránh "máu ngược"?
Bác sĩ Lý Úc Giai giải thích, Đông y không hoàn toàn phản đối việc gội đầu trong kỳ kinh. Trọng tâm của vấn đề là tránh để hàn tà (khí lạnh) xâm nhập. Gội đầu không khiến máu chảy ngược, nhưng nếu sau khi gội mà không sấy khô da đầu ngay lập tức, các lỗ chân lông và kinh lạc vùng đầu sẽ bị nhiễm lạnh do hơi ẩm.
Nên gội đầu với nước ấm khoảng 40 độ C, sau đó dùng máy sấy tóc sấy khô ngay lập tức, đặc biệt lưu ý giữ ấm huyệt Phong Trì ở sau gáy để tránh bị trúng gió, nhiễm lạnh.
Vận động gây "băng huyết"?
Nhiều người lo ngại vận động sẽ khiến lượng máu kinh ra quá nhiều. Theo bác sĩ Lý, điều này phụ thuộc vào cường độ tập luyện. Thực tế, vận động nhẹ nhàng giúp giảm đau bụng kinh, trong khi việc nằm bất động hoàn toàn lại gây bất lợi cho tuần hoàn khí huyết vùng chậu.
Trong kỳ kinh, nên tránh tập tạ nặng, tập cường độ cao (HIIT) hoặc các động tác ép bụng mạnh. Ưu tiên đi bộ, các bài giãn cơ nhẹ nhàng. Những hoạt động này giúp thúc đẩy khí huyết vùng bụng lưu thông, hỗ trợ đẩy máu kinh ra ngoài trơn tru hơn.
"Ăn kem, uống đá" là điều tối kỵ
Về vấn đề này, bác sĩ Lý Úc Giai khẳng định quan điểm của Đông y và quan sát lâm sàng của Tây y là thống nhất: Thực phẩm lạnh là "kẻ thù" của tử cung.
Đồ lạnh kích thích thần kinh giao cảm, khiến các mạch máu vùng chậu co thắt đột ngột, làm tử cung co bóp dữ dội hơn, dẫn đến các cơn đau co thắt.
Từ một tuần trước kỳ kinh cho đến khi kết thúc, chị em nên tránh ăn kem, uống nước đá, salad, dưa hấu, bưởi và các thực phẩm có tính hàn khác.
Ăn chocolate để giảm đau
Nhiều phụ nữ tìm đến chocolate với hy vọng giảm đau bụng. Tuy nhiên, bác sĩ Lý cho biết chocolate chỉ giúp cải thiện tâm trạng trong chốc lát.
Các loại chocolate thương mại có hàm lượng đường cực cao, dễ gây biến động đường huyết khiến tâm trạng thất thường hơn. Ngoài ra, lượng đường tinh luyện quá lớn có thể kích hoạt phản ứng viêm, làm trầm trọng thêm cơn đau bụng kinh.
Nếu muốn ăn, hãy chọn chocolate đen có độ thuần khiết trên 85% và chỉ nên ăn với lượng vừa phải.
Cẩm nang sức khỏe cho kỳ kinh nguyệt:
Thực phẩm cần tránh: Đồ sống, đồ lạnh, cà phê đậm đặc, thức ăn cay nóng.
Thực phẩm nên dùng: Canh ấm, trà gừng đường đen, thực phẩm giàu sắt.
Thói quen tốt: Đi bộ nhẹ, yoga thư giãn, ngâm chân nước ấm, chườm nóng bụng dưới và giữ ấm vùng cổ.
Bác sĩ lưu ý thêm, nếu đã tránh các điều kiêng kỵ mà vẫn gặp tình trạng đau bụng dữ dội hoặc xuất huyết bất thường, chị em cần đi khám chuyên khoa sớm để được điều trị kịp thời.
