Thông tin được TS.BS Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP HCM, chia sẻ tại lễ ký kết hợp tác chuyên môn với Bệnh viện An Sinh vào ngày 15/7. Lãnh đạo bệnh viện cho biết số lượng người đến khám liên tục tăng nhanh khiến tình trạng quá tải kéo dài bất chấp việc cơ sở 2 đã đi vào hoạt động.
Số liệu thống kê cho thấy áp lực lên hệ thống điều trị đang ở mức rất cao khi năm 2025, cơ sở này tiếp nhận hơn 1,08 triệu lượt khám, tăng 22% so với năm trước đó.
Trong năm nay, dự kiến lưu lượng bệnh nhân tiếp tục tăng trưởng từ 10% đến 15%, với khoảng 75% người bệnh di chuyển từ các tỉnh thành khác về TP HCM. Trung bình mỗi năm, bệnh viện thực hiện khoảng 40.000 ca phẫu thuật, 350.000 lượt hóa trị và gần 200.000 lượt xạ trị.
Hiện, hai cơ sở của bệnh viện vận hành tổng cộng 27 phòng mổ. Các êkíp y bác sĩ duy trì hiệu suất khoảng 150 ca phẫu thuật mỗi ngày, bao gồm cả việc tổ chức mổ ngoài giờ hành chính và các ngày cuối tuần.
Theo bác sĩ Tuấn, xu hướng gia tăng bệnh ung thư không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà là thực trạng chung của nhiều quốc gia trên thế giới. Trong khi đó, phần lớn bệnh nhân khu vực phía Nam vẫn tập trung điều trị tại TP HCM, khiến áp lực lên bệnh viện ngày càng lớn.
Ung thư cũng là chuyên ngành có thời gian phẫu thuật kéo dài và kỹ thuật phức tạp hơn nhiều lĩnh vực khác. Vì vậy, dù đã tăng tối đa công suất, số bệnh nhân chờ phẫu thuật và xạ trị vẫn duy trì ở mức cao.
Hiện thời gian chờ trung bình khoảng ba tuần đối với cả phẫu thuật và xạ trị. Theo bác sĩ Tuấn, việc chờ đợi chủ yếu ảnh hưởng đến tâm lý người bệnh. Bệnh viện luôn ưu tiên mổ sớm cho các trường hợp cấp cứu hoặc ung thư tiến triển, còn các trường hợp ít khẩn cấp hơn sẽ được sắp xếp sau nên nhìn chung không ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả điều trị.
“Người bệnh mang khối u trong cơ thể thường rất căng thẳng khi phải chờ đợi, chúng tôi kỳ vọng trong tương lai có thêm cơ sở điều trị để rút ngắn thời gian này xuống chỉ còn vài ngày”, ông nói.
Để giảm tải, Bệnh viện Ung bướu TP HCM đang đề xuất thành phố bố trí quỹ đất tại Bà Rịa để xây dựng cơ sở 3, mở rộng năng lực tiếp nhận người bệnh khu vực phía Nam. Tuy nhiên, theo lãnh đạo bệnh viện, việc đầu tư thêm phòng mổ, máy móc và trang thiết bị vẫn gặp nhiều khó khăn do phải trải qua quy trình đấu thầu, thẩm định và mua sắm kéo dài.
Song song mở rộng năng lực điều trị, bệnh viện xác định giải pháp lâu dài là đẩy mạnh tầm soát và phát hiện sớm ung thư. Theo bác sĩ Tuấn, Nhật Bản đã triển khai chương trình tầm soát ung thư từ hơn 70 năm trước, góp phần giảm gánh nặng điều trị ở giai đoạn muộn. Tại TP HCM, bệnh viện đang tham gia chiến dịch 150 ngày khám sức khỏe toàn dân của thành phố, đồng thời phát triển các chương trình tầm soát ung thư nhằm phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm.
Tại lễ ký kết, hai bệnh viện thống nhất hợp tác trong hội chẩn các ca bệnh khó, đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, nghiên cứu khoa học và tổ chức các chương trình tầm soát ung thư.
TS.BS Mai Văn Điển, Giám đốc Bệnh viện An Sinh, cho biết dù chưa có khoa ung bướu, bệnh viện vẫn tiếp nhận người bệnh có nhu cầu khám và điều trị ung thư, đồng thời phát triển đơn vị chăm sóc giảm nhẹ. Ông kỳ vọng sự hợp tác sẽ giúp người bệnh tiếp cận chuyên gia của Bệnh viện Ung bướu ngay tại An Sinh, đồng thời mở rộng nghiên cứu, ứng dụng các kỹ thuật mới như liệu pháp miễn dịch và tế bào gốc trong điều trị ung thư, góp phần chia sẻ áp lực cho bệnh viện tuyến cuối.
Đầu tháng 4/2025, buổi tái khám định kỳ được kỳ vọng mang lại sự nhẹ nhõm sau 5 năm ông chiến đấu ung thư hạ họng, nhưng tổn thương mới lại xuất hiện, bác sĩ nghi ngờ ung thư phổi giai đoạn 2.
Ông kể với bác sĩ về đứa con đang du học xa nhà, về những khoản nợ và chi phí điều trị đã bào mòn gia đình suốt nhiều năm. Rồi người đàn ông hỏi "tôi còn sống được bao lâu, liệu có nên dừng điều trị, giữ lại chút sức tàn và tiền bạc cho người thân".
PGS.TS Vũ Anh Hải, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, ngồi đối diện lắng nghe bệnh nhân. Theo bác sĩ Hải, câu hỏi về thời gian sống thường xuất hiện ở những bệnh nhân giai đoạn muộn hoặc tái phát, bởi đây là lúc họ lo lắng nhất và dễ buông xuôi nhất.
"Câu hỏi như tiếng thở dài của một người trụ cột đang kiệt quệ cả sức khỏe lẫn tinh thần", TS Hải kể lại.
Tại Việt Nam, theo số liệu Globocan 2022, mỗi năm có hơn 182.000 ca ung thư mới và gần 122.000 ca tử vong. Hơn 70% bệnh nhân đến viện trong giai đoạn muộn. Khi nhận chẩn đoán ung thư, tâm lý người bệnh thường sụp đổ. Một nghiên cứu của Bệnh viện Quân y 103 thực hiện trên 264 bệnh nhân ung bướu chỉ ra gần 58% người bệnh rơi vào trầm cảm. Một nghiên cứu toàn cầu từ Anh, Mỹ và Đức do New York Times trích dẫn cảnh báo tỷ lệ tự tử ở bệnh nhân ung thư cao hơn 85% so với dân số chung. Bệnh nhân có xu hướng nghĩ đến cái chết ngay khi cảm thấy mất kiểm soát cuộc sống.
Hiểu rõ hiệu ứng domino từ sự tuyệt vọng, bác sĩ Hải chọn cách không đưa ra một con số định mệnh, mà chỉ cho bệnh nhân thấy cơ hội. Bác sĩ giải thích phác đồ mổ nội soi lồng ngực cắt thùy trên phổi và nạo vét hạch ít xâm lấn hơn mổ mở. Lời khẳng định kết quả sẽ tốt hơn nếu không bỏ cuộc đã giữ người đàn ông lại với cuộc sống. Ông đồng ý lên bàn mổ và tiếp nhận hóa chất bổ trợ.
Quyết định đó quan trọng hơn bất kỳ tiên lượng nào, bởi theo bác sĩ Hải, tâm lý bệnh nhân tác động trực tiếp đến hiệu quả điều trị theo một cơ chế rất cụ thể. Khi bệnh nhân suy sụp, họ ăn uống kém, thể trạng sa sút nhanh, không tuân thủ phác đồ. Đến lúc đó, ngay cả thuốc đặc trị hay kỹ thuật hiện đại nhất cũng mất đi phần lớn hiệu quả.
"Chỉ cần bác sĩ buông tay, bệnh nhân sẽ bỏ cuộc ngay lập tức", ông nói.
Quan niệm cũ gán cho từng giai đoạn một tỷ lệ sống sót cố định, như ung thư giai đoạn một sống được 90%, giai đoạn hai 70%, giai đoạn ba là 50%, giai đoạn bốn chỉ còn 15-20%. Bác sĩ cho biết quan niệm này không còn phù hợp. Thay vì đưa ra một "án tử" bằng mốc thời gian 3 tháng hay 5 tháng, nhiều chuyên gia chọn cách chỉ ra cơ hội.
Trên thế giới, các bác sĩ thường tra cứu dữ liệu từ các viện, hiệp hội ung thư uy tín, hoặc sử dụng chuyên môn để đưa ra dự đoán lâm sàng. Tiên lượng đưa ra dưới dạng trung vị, khác với mức trung bình. Ví dụ, nếu một bệnh nhân ung thư được thông báo tiên lượng là một năm, khoảng một nửa số bệnh nhân có tình trạng tương tự sẽ sống được đến cuối năm, nửa còn lại tử vong trước đó. Trong một số trường hợp, ung thư tiến triển nhanh chóng, bệnh nhân có thời gian sống ngắn hơn tiên lượng. Nếu người bệnh có sức khỏe tốt và được tiếp cận với phương pháp điều trị mới nhất, họ sẽ sống lâu hơn, đôi khi là nhiều năm.
Bác sĩ Ngô Văn Tỵ tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội thường từ chối biến các con số thống kê cộng đồng thành hạn sử dụng cho một sinh mệnh. Khi người bệnh gặng hỏi về thời gian, ông thường hỏi ngược lại rằng họ cần chuẩn bị điều gì. Có người cần thu xếp tài chính, người muốn dặn dò con cái hoặc chỉ cần một điểm tựa tinh thần.
Trong khi đó, với những ca bệnh muộn chiếm đến 70% số ca nhập viện, bác sĩ Hà Hải Nam tại Bệnh viện K tập trung vào chăm sóc giảm nhẹ. Việc xoa dịu nỗi đau thể xác được đặt lên hàng đầu bởi sống lâu không đồng nghĩa với sống tốt nếu phải đánh đổi bằng sự giày vò tận cùng.
"Mất mát là quy luật của cuộc đời, nhưng giảm nhẹ đi phần nào đau đớn cho người bệnh thì nhân đạo phần đó. Sống lâu hơn và sống tốt hơn không phải lúc nào cũng là một", bác sĩ Nam bày tỏ.
Cơ bắp không chỉ giúp cơ thể vận động linh hoạt mà còn rất quan trọng với quá trình chuyển hóa đường và tiêu hao calo. Khi khối cơ giảm, sức mạnh và sức bền cũng suy giảm, nguy cơ mắc tiểu đường loại 2 và bệnh tim mạch sẽ tăng lên, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Để cơ bắp không bị suy yếu, người trẻ cần tránh những kiểu lối sống sau:
Chạy bộ, đạp xe, bơi lội hay nhảy dây đều là những bài cardio giúp cải thiện sức khỏe tim mạch rất tốt. Tuy nhiên, nếu chỉ tập cardio mà không tập các bài tăng sức mạnh, cơ bắp sẽ không nhận được đủ kích thích để phát triển hoặc ít nhất là duy trì khối lượng cơ.
Các bài tập sức mạnh như nâng tạ, hít đất, squat, đu xà đơn hoặc tập với dây kháng lực tạo ra lực tác động trực tiếp lên sợi cơ, từ đó kích thích cơ thể tăng tổng hợp protein và giúp cơ bắp khỏe hơn. Vì vậy, đây là hình thức tập luyện giúp phòng ngừa mất cơ rất quan trọng.
Vitamin D không trực tiếp tạo nên cơ bắp nhưng lại cần thiết cho hoạt động tế bào cơ và hệ thần kinh cơ. Thiếu vitamin D có thể làm giảm sức mạnh cơ, tăng nguy cơ té ngã và giảm hiệu quả tập luyện. Người trẻ hiện nay thường làm việc trong văn phòng, học tập trong nhà hoặc dành nhiều thời gian trước màn hình nên dễ thiếu vitamin D.
Protein là thành phần quan trọng giúp phục hồi và phát triển cơ bắp. Nếu ăn thiếu protein trong thời gian dài, cơ thể sẽ không có đủ nguyên liệu để duy trì khối cơ. Tình trạng này càng dễ xảy ra ở những người áp dụng chế độ ăn kiêng khắt khe, thâm hụt quá nhiều hoặc kiêng hẳn một số nhóm thực phẩm.
Khi không được cung cấp đủ calo từ thức ăn, cơ thể sẽ huy động protein trong cơ bắp để đáp ứng các nhu cầu thiết yếu. Hậu quả là cơ bắp nhỏ lại.
Không ít người trẻ có thói quen thức khuya để học tập, làm việc hoặc chơi game. Tuy nhiên, giấc ngủ là khoảng thời gian cơ thể phục hồi và sửa chữa các mô, trong đó có cơ bắp.
Trong khi ngủ, cơ thể tiết ra nhiều hoóc môn cần thiết cho quá trình tái tạo mô và tổng hợp protein cơ. Ngược lại, ngủ quá ít làm tăng nồng độ hoóc môn cortisol. Nếu cortisol duy trì cao trong thời gian dài có thể kích thích quá trình phân hủy protein trong cơ. Ngoài ra, thiếu ngủ còn làm giảm khả năng phục hồi sau tập luyện, khiến cơ bắp khó phát triển.
Một nghiên cứu công bố trên chuyên san Physiological Reports cho thấy chỉ một đêm mất ngủ hoàn toàn cũng có thể làm giảm khoảng 18% tốc độ tổng hợp protein cơ sau bữa ăn. Ngoài ra, nồng độ cortisol sẽ tăng và testosterone giảm, khiến khó duy trì khối lượng cơ.
Các chuyên gia khuyến cáo người trưởng thành nên ngủ khoảng 7-9 giờ/đêm. Họ cũng cần duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định qua các ngày. Cách này giúp cơ thể có đủ thời gian để phục hồi, theo Healthline.
Trà, đặc biệt là trà xanh, trà đen, chứa nhiều polyphenol và catechin - những hợp chất có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm. Các chất này có thể giúp bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương do stress oxy hóa, đồng thời hỗ trợ duy trì hoạt động ổn định của các enzyme gan.
Liều lượng, thời điểm uống trà ảnh hưởng đến gan
Yếu tố quyết định không phải là có uống trà hay không mà là lượng dùng và tần suất sử dụng.
Đại học Khoa học Y khoa Kermanshah (Iran) thực hiện nghiên cứu tác động của trà với gan trên 2.530 người từ 2015 đến 2023. Kết quả cho thấy những người uống dưới 4 tách trà mỗi ngày có xu hướng có chỉ số gan khỏe mạnh hơn so với nhóm uống quá nhiều hoặc không uống.
Thời điểm uống trà cũng đóng vai trò đáng kể. Uống trà cùng hoặc sau bữa ăn giúp làm chậm quá trình hấp thụ caffeine và các hợp chất hoạt tính, từ đó giảm áp lực lên gan. Ngược lại, uống trà khi bụng đói, đặc biệt là trà đậm, có thể khiến cơ thể hấp thụ nhanh các chất này, gây "quá tải" tạm thời cho hệ chuyển hóa.
Thói quen pha trà quá lâu hoặc sử dụng trà có độ đậm cao cũng làm tăng lượng hợp chất hoạt tính đi vào cơ thể, từ đó gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến gan.
Uống trà quá đậm có thể bất lợi
Lợi ích của trà không kéo dài nếu sử dụng quá mức. Uống quá nhiều hoặc dùng trà quá đậm có thể gây tác dụng ngược. Khi cơ thể hấp thụ lượng lớn catechin và caffeine, gan phải hoạt động nhiều hơn để xử lý, thải độc. Điều này có thể làm gia tăng gánh nặng lên quá trình chuyển hóa, nhất là khi diễn ra thường xuyên.
Chất chống oxy hóa polyphenol khi nạp ở liều cao có thể ảnh hưởng đến hoạt động của một số enzyme gan tham gia quá trình thải độc. Ở một số trường hợp, thói quen uống trà đậm kéo dài còn liên quan tăng men gan nhẹ.
Cách uống trà có lợi cho gan
Theo các chuyên gia, trà không gây hại nếu được sử dụng có kiểm soát. Thời điểm lý tưởng để uống trà là sau bữa ăn khoảng 30-45 phút, khi quá trình tiêu hóa đã bắt đầu. Điều này không chỉ giúp giảm kích thích dạ dày mà còn hạn chế ảnh hưởng đến việc hấp thụ dưỡng chất.
Thưởng thức một vài tách trà mỗi ngày (2-3 tách), với độ đậm vừa phải sau bữa ăn, là lựa chọn phù hợp để vừa tận hưởng lợi ích của trà, vừa bảo vệ chức năng gan. Thêm một lượng nhỏ sữa có thể giúp giảm độ axit của trà, nhưng nên hạn chế đường hoặc chất tạo ngọt để tránh tác động tiêu cực đến chuyển hóa.
Các loại trà thảo mộc hoặc trà detox cần được sử dụng thận trọng. Một số thành phần trong các loại trà này có thể tương tác với thuốc hoặc ảnh hưởng đến men gan nếu dùng thường xuyên.
