Ngày 31-5, báo New York Times của Mỹ dẫn lời các quan chức nước này cho biết Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã hướng dẫn khoảng 70 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz theo cả hai chiều ra vào Vịnh Ba Tư trong 3 tuần qua, khi việc di chuyển vẫn tiềm ẩn rủi ro vì có khả năng bị tên lửa hoặc máy bay không người lái của Iran tấn công.
Người phát ngôn CENTCOM Tim Hawkins xác nhận dù các lực lượng Mỹ không trực tiếp hộ tống tàu thuyền, “chúng tôi vẫn tiếp tục liên lạc và phối hợp với các tàu thương mại muốn đi qua eo biển Hormuz một cách tự do và an toàn”.
Phần lớn các tàu này tắt thiết bị phát tín hiệu nhận dạng nhằm tránh bị phát hiện khi đi qua eo biển. Các chuyên gia hàng hải nhận định những chuyến đi do Mỹ hướng dẫn dường như sử dụng các tuyến đường gần bờ biển Oman hơn.
Trước đó, hôm 29-5, Hãng tin Bloomberg cũng cho biết các chủ tàu ngày càng lạc quan về khả năng lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz sẽ gia tăng.
Ít nhất hai chủ tàu kể lại họ đã liên lạc với lực lượng quân sự Mỹ và được tư vấn về cách tốt nhất để đi qua eo biển Hormuz.
Hồi đầu tháng 5, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố Dự án Tự do (Project Freedom) nhằm hỗ trợ tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, nhưng chiến dịch này nhanh chóng kết thúc, một phần do vấp phải phản đối từ Saudi Arabia. Kể từ đó, CENTCOM vẫn khuyến khích tàu thuyền đi qua eo biển này, song không triển khai lực lượng hải quân hộ tống.
Trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran hồi cuối tháng 2, mỗi ngày có hơn 100 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Theo công ty dữ liệu hàng hải Kpler, trong số 895 lượt tàu đi qua eo biển Hormuz từ ngày 1-3 đến 19-5, hơn một nửa sử dụng tuyến đường gần Iran, trong khi khoảng 40% sử dụng tuyến đường không xác định.
Tuyến đường do Mỹ điều phối cũng được xem là giải pháp thay thế cho những chủ tàu không muốn xin phép hoặc nộp phí cho Iran để đi qua eo biển Hormuz.
"Lượng uranium làm giàu cao (bụi hạt nhân) sẽ được bàn giao lập tức cho Mỹ để đưa về nước và tiêu hủy, hoặc tốt hơn hết là tiêu hủy tại chỗ hoặc một địa điểm phù hợp với sự phối hợp và đồng thuận của Iran, trước sự chứng kiến của Ủy ban Năng lượng Nguyên tử hoặc cơ quan tương đương", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social ngày 25/5.
Ông Trump tuần trước nói với phóng viên tại Nhà Trắng rằng Mỹ sẽ không nhượng bộ trong vấn đề thu giữ lượng uranium làm giàu của Iran. Tuy nhiên, bài đăng mới cho thấy Washington sẵn sàng để Tehran tham gia vào quá trình xử lý số vật liệu hạt nhân đó.
Iran chưa phản hồi về thông tin này.
Quan chức Mỹ bắt đầu sử dụng khẩu hiệu "Không bụi uranium, không tiền", ám chỉ kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cấp độ cao phải được xử lý trước khi Iran nhận được lợi ích tài chính từ thỏa thuận được đề xuất nhằm chấm dứt xung đột.
Trong khi đó, Iran cho biết hai bên đã đạt được đồng thuận về nhiều vấn đề trong các cuộc trao đổi xoay quanh thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Tuy nhiên, các chi tiết liên quan chương trình hạt nhân Iran không nằm trong giai đoạn hiện tại và chỉ được thảo luận sau khi hai bên thống nhất được khuôn khổ chung.
Theo truyền thông Mỹ, thỏa thuận ban đầu sẽ tập trung vào kéo dài lệnh ngừng bắn hiện tại thêm 60 ngày và khôi phục hoạt động giao thương hàng hải qua eo biển Hormuz.
Vấn đề cốt lõi về hoạt động hạt nhân của Iran sẽ được gác lại, Tehran cũng không bị bắt buộc chuyển kho uranium làm giàu cấp độ cao ra nước ngoài. Kế hoạch được cho là có cả lệnh ngừng bắn trong xung đột hiện tại giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah, lực lượng do Iran hậu thuẫn ở Lebanon, nhưng không đi kèm yêu cầu giải giáp nhóm này.
Uranium làm giàu của Iran được cho là đã gần ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Các quan chức Israel cho biết lượng uranium này đủ để sản xuất 11 quả bom hạt nhân nếu làm giàu thêm. Đây cũng là vấn đề Mỹ chú trọng nhất trong mọi thỏa thuận có thể đạt được với Iran.
Tehran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích hòa bình và không theo đuổi mục tiêu phát triển vũ khí hạt nhân, dù Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho rằng mức làm giàu uranium của Iran đã vượt qua giới hạn của ứng dụng dân sự.
Tổng thống Masoud Pezeshkian hôm 24/5 tiếp tục khẳng định Iran sẵn sàng bảo đảm với thế giới rằng họ không theo đuổi vũ khí hạt nhân hay tìm kiếm bất ổn.
Tính đến hôm nay 26.4, các đám cháy rừng tiếp tục bùng phát trong ngày thứ 5 liên tiếp, đang đe dọa một thị trấn ven biển ở Nhật Bản.
Diện tích bị cháy đã lên tới 1.373 ha, tính đến sáng sớm nay, tăng 7% so với ngày hôm trước. Nguyên nhân gây ra các đám cháy vẫn chưa rõ ràng và đang được điều tra.
Các đám cháy đe dọa các khu dân cư của thị trấn Otsuchi trên bờ biển Thái Bình Dương. Thị trấn này đã mất gần 10% dân số trong trận động đất/sóng thần ngày 11.3.2011.
Lệnh sơ tán do cháy rừng đã được ban hành cho 1.541 hộ gia đình, tương đương 3.233 cư dân, khoảng 1/3 dân số của Otsuchi.
"Mặc dù Lực lượng Phòng vệ đang chiến đấu với các đám cháy từ trên không (bằng trực thăng), nhưng thời tiết khô hạn và gió mạnh đang khiến các đám cháy lan rộng", Thị trưởng Otsuchi Kozo Hirano cho hay.
Một cư dân Otsuchi cho hay ông lo lắng về thiệt hại tiềm tàng do cháy rừng gây ra. "Lửa thiêu rụi mọi thứ. Với sóng thần, có thể bạn vẫn còn lại một vài thứ sau sự tàn phá", ông Komatsu Yoshinori (74 tuổi), nói khi nhìn những chiếc trực thăng của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản thả nước xuống các đám cháy ở phía xa.
Cho đến nay chỉ có một trường hợp bị thương nhẹ do ngã tại trung tâm sơ tán, theo Cơ quan Phòng cháy chữa cháy và Quản lý Thảm họa Nhật Bản.
Không có mưa trong khu vực vào hôm nay hoặc ngày mai, nhưng dự báo sẽ có một trận mưa nhỏ vào ngày 29.4, theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản.
"Ủy ban Cấp cao đã thống nhất về một lộ trình nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày, đặt nền móng cho việc ngay lập tức bắt đầu các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo", hai nước trung gian đàm phán là Qatar và Pakistan ra tuyên bố chung rạng sáng 22/6.
Trước đó, phái đoàn Mỹ do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu và phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn dắt đã đàm phán tại khu nghỉ dưỡng trên núi Burgenstock, Thụy Sĩ, với sự tham gia của hai nước trung gian.
"Một đường dây liên lạc giữa các bên được thiết lập nhằm tránh các sự cố và hiểu lầm, với mục tiêu đảm bảo lối đi an toàn cho các tàu thương mại qua eo biển Hormuz", tuyên bố chung cho biết.
Các cuộc đàm phán kỹ thuật sẽ tiếp tục diễn ra trong tuần này tại Bürgenstock, khu nghỉ dưỡng trên núi ở Thụy Sĩ thuộc sở hữu của Qatar.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết đất nước của ông đã đạt được các lệnh miễn trừ đối với xuất khẩu dầu mỏ và sản phẩm hóa dầu, việc giải phóng một số tài sản bị phong tỏa, cùng với khởi động một kế hoạch tái thiết và phát triển cho Iran.
Nhà Trắng hiện chưa đưa ra bình luận.
Trong khi cuộc đàm phán đang diễn ra, Tổng thống Trump đã đưa ra lời đe dọa với Iran, cảnh báo sẽ nối lại các cuộc ném bom vào nước này nếu không đạt thỏa thuận.
"Tôi đã nói với quan chức Iran rằng nếu đóng eo biển Hormuz thì các ông sẽ không còn đất nước. Các ông thậm chí không thể trở về nước mình được nữa", Tổng thống Mỹ nói. Ông còn tuyên bố Mỹ có thể tiếp quản eo biển Hormuz nếu cần thiết.
Phản ứng trước những lời đe dọa này, phái đoàn Iran đã từ chối quay trở lại phòng đàm phán, dù các thông điệp vẫn tiếp tục được trao đổi thông qua trung gian Pakistan và Qatar.
