Nga công bố vũ khí mới có tầm bắn 1.000km

Nhóm vũ trang Houthi ở Yemen ngày 20/7 thông báo tuyên bố sẽ "cấm vận hàng hải đối với kẻ thù Arab Saudi dựa trên nguyên tắc ăn miếng trả miếng". Lệnh phong tỏa đường biển này sẽ có hiệu lực ngay lập tức, đáp trả Arab Saudi tuần trước phong tỏa "các cảng và sân bay" của Houthi và không kích sân bay Sanaa.

Hiện chưa rõ Houthi sẽ thực thi lệnh phong tỏa hàng hải với Arab Saudi thế nào. Houthi kiểm soát eo biển chiến lược Bab el-Mandeb nối giữa biển Đỏ và biển Arab. Lực lượng này từng phóng tên lửa tấn công nhiều tàu hàng đi qua biển Đỏ trong thời gian Israel tấn công lực lượng Hamas ở Gaza.

"Nếu Houthi nối lại các cuộc tấn công trên biển và khiến Bab el-Mandeb gần như tê liệt, đó sẽ là chất xúc tác đủ mạnh để đẩy giá dầu lên mốc cao mới", Richard Bronze, chuyên gia tại hãng tư vấn năng lượng Energy Aspects, nói với Reuters.

Bab el-Mandeb nằm ở phía nam biển Đỏ và được xem là một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới. Eo biển nằm giữa Yemen và khu vực Sừng châu Phi, là cửa ngõ để tàu thuyền di chuyển giữa châu Âu và châu Á thông qua kênh đào Suez.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, khoảng 4,1 tỷ thùng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đã đi qua Bab el-Mandeb trong năm 2024, tương đương 5% nguồn cung toàn cầu. Đây cũng là tuyến vận chuyển quan trọng đối với khí tự nhiên hóa lỏng, nhiên liệu và nhiều loại hàng hóa giữa Trung Đông, châu Âu và châu Á.

Vai trò của Biển Đỏ càng trở nên nổi bật sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, làm gián đoạn hoạt động qua eo biển Hormuz, tuyến huyết mạch vốn đảm nhận vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu thô thế giới.

Khi tình hình ở Hormuz trở nên phức tạp, Arab Saudi đã chuyển một phần đáng kể dầu mỏ qua đường ống tới cảng Yanbu ở phía tây nước này, nhằm duy trì hoạt động xuất khẩu qua biển Đỏ.

Theo hãng dữ liệu thương mại Kpler, Arab Saudi đã xuất khẩu trung bình hơn 4,5 triệu thùng dầu thô và nhiên liệu mỗi ngày từ cảng Yanbu kể từ tháng 4, trong đó khoảng 70% được vận chuyển sang châu Á qua eo biển Bab el-Mandeb. Trong tháng 5, lượng dầu thô xuất khẩu qua Yanbu đạt 3,65 triệu thùng mỗi ngày, tương đương hơn 50% tổng lượng dầu Arab Saudi xuất khẩu trước khi chiến sự Iran bùng phát.

Việc Houthi phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb, ngăn luồng xuất khẩu qua biển Đỏ sẽ gây tác động tức thời lớn nhất đến Arab Saudi. Matt Smith, giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, cho biết các nhà máy lọc dầu châu Á nhận dầu từ Yanbu có nguy cơ đối mặt với tình trạng chậm giao hàng một tháng, do các tàu buộc phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng ở nam châu Phi.

"Tác động sẽ rất lớn trong tháng đầu tiên", ông Smith nói.

Theo ông Bronze, sự gián đoạn này còn tạo ra các nút thắt về logistics vì các tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) khi đã đầy tải không thể đi qua kênh đào Suez. Trong khi đó, công suất đường ống dẫn dầu SUMED của Ai Cập, nối biển Đỏ với Địa Trung Hải, không thể mở rộng ngay để bù đắp lượng dầu bị chuyển hướng.

Tác động có thể xuất hiện ngay cả khi Bab el-Mandeb không bị phong tỏa hoàn toàn. Căng thẳng ở biển Đỏ trong giai đoạn 2023-2025 cho thấy chỉ riêng nguy cơ bị tập kích cũng đủ khiến nhiều hãng vận tải thay đổi hải trình. Theo dữ liệu từ Clarksons Research và nền tảng PortWatch, tỷ trọng thương mại hàng hải toàn cầu đi qua tuyến đường này đã giảm từ gần 10% xuống khoảng 3% trong năm 2025.

Ảnh hưởng cũng không chỉ dừng ở dầu thô. Bab el-Mandeb là tuyến vận chuyển quan trọng đối với dầu diesel, nhiên liệu hàng không và nhiều sản phẩm lọc dầu từ Trung Đông và châu Á sang châu Âu. Biên lợi nhuận lọc dầu diesel tại châu Âu đã tăng lên mức kỷ lục 65 USD một thùng hôm 17/7 và vẫn duy trì quanh mức này trong ngày 20/7, cho thấy thị trường lo ngại tình hình có thể xấu đi.

"Tác động từ hoạt động phong tỏa của Houthi sẽ lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác", John Paisie, chủ tịch công ty tư vấn Stratas Advisors, nói. "Nó làm suy yếu toàn bộ nền kinh tế thế giới. Đến một thời điểm nào đó, nguy cơ suy thoái toàn cầu có thể xuất hiện".

Chuyên gia này cảnh báo giá dầu có thể tăng trở lại vùng 115-120 USD mỗi thùng nếu Houthi thực thi quyết liệt chính sách phong tỏa của mình.

Liên Hợp Quốc đã bày tỏ lo ngại trước tuyên bố của Houthi. Người phát ngôn LHQ Stephane Dujarric cho rằng Bab el-Mandeb sẽ là một "điểm nghẽn" mới đối với hoạt động thương mại toàn cầu.

Allison Minor, chuyên gia về Trung Đông tại viện chính sách Hội đồng Đại Tây Dương, trụ sở tại Mỹ, nhận định biến số quan trọng trong thời gian tới là mức độ leo thang trong hoạt động quân sự của Houthi.

Houthi dường như đang sử dụng tuyên bố phong tỏa hàng hải nhằm vào Arab Saudi để "viết lại luật chơi", trong bối cảnh các cường quốc khu vực đang chịu nhiều sức ép, theo Zeidon Alkinani, nhà sáng lập Viện Nghiên cứu Góc nhìn Arab.

"Họ hoàn toàn không nhắc đến Iran", ông Alkinani nói với Al Jazeera, cho thấy Houthi đang tận dụng khoảng thời gian mà cả Arab Saudi lẫn Mỹ đều phải tập trung đối phó với Iran. "Họ coi đây là cơ hội để viết lại những luật chơi từng được áp đặt lên mình".

Theo ông Alkinani, việc đàm phán với Houthi có thể dễ dàng hơn so với các cuộc thương lượng liên quan đến Mỹ hoặc Iran.

Trong khi đó, quân đội Arab Saudi tuyên bố sẽ đảm bảo eo biển Bab el-Mandeb luôn được thông suốt.

"Mọi mối đe dọa của Houthi nhằm vào các tàu đang quá cảnh sẽ bị xử lý nhanh chóng và kiên quyết, bởi những hành động này vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế và cấu thành hành vi cướp biển", thiếu tướng Turki al-Malki, người phát ngôn quân đội Arab Saudi, cho biết.

Tin Gốc: Vnexpress

Những đợt nắng nóng cực đoan đang làm đảo lộn cuộc sống của người dân tại thị trấn Banda, bang Uttar Pradesh (Ấn Độ), nơi nhiều lần được ghi nhận là địa điểm nóng nhất thế giới trong năm nay với nhiệt độ lên tới 48,2°C. Các nhà khoa học cảnh báo biến đổi khí hậu đang khiến các đợt nắng nóng trở nên gay gắt hơn, kéo dài hơn và ảnh hưởng đến ngày càng nhiều người.

Để tránh cái nóng, nhiều lao động tại chợ đầu mối rau quả ở Banda phải bắt đầu công việc từ 4 giờ sáng, khi nhiệt độ đã ở mức khoảng 30°C. Bà Munni Devi, 70 tuổi, cho biết bà cùng 4 người con vẫn phải bốc xếp rau quả mỗi ngày dù nắng nóng ngày càng khắc nghiệt vì không thể mất nguồn thu nhập. Tình trạng mất điện kéo dài nhiều giờ khiến quạt trần không hoạt động, trong khi trẻ em thường phải xối nước liên tục để hạ nhiệt.

Nắng nóng cũng gây áp lực lớn lên hệ thống y tế địa phương. Bệnh viện lớn nhất ở Banda ghi nhận số bệnh nhân tăng mạnh mỗi mùa hè, chủ yếu do mất nước, say nắng, tiêu chảy, nôn mửa và đau bụng.

Theo giám đốc Bệnh viện Abhishek Pranayami, số ca nhập viện liên quan đến nắng nóng tăng qua từng năm, khiến đội ngũ y tế luôn trong tình trạng quá tải.

Ngay cả khi màn đêm buông xuống, nền nhiệt vẫn ở mức cao khiến nhiều người không thể nghỉ ngơi tại nhà. Hàng chục gia đình và lao động phải trải chăn ngủ trên sân ga, vỉa hè hoặc khu vực quanh ga tàu để tận dụng không khí thoáng hơn.

Bên cạnh việc thích ứng với nắng nóng, nhiều người dân cũng nỗ lực bảo vệ môi trường. Ông Shobharam Kashyap, 70 tuổi, cùng các tình nguyện viên đã lắp đặt hơn 15.000 tổ chim bằng gỗ và đặt nhiều bát nước trong thị trấn để giúp chim và các loài động vật vượt qua thời tiết khắc nghiệt.

Theo các chuyên gia của tổ chức NRDC India, biến đổi khí hậu không chỉ làm tăng nhiệt độ cực đại mà còn khiến các đêm nóng kéo dài, làm cơ thể con người không có đủ thời gian phục hồi sau một ngày nắng nóng. Chính quyền Banda đã mở các điểm tránh nóng, phân phát hàng trăm nghìn gói bù nước và tăng cường giám sát hệ thống y tế, song thừa nhận đây là một thách thức mang tính toàn cầu.

Theo Cơ quan Biến đổi khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu (EU), tháng 6-2026 là tháng 6 nóng nhất từng được ghi nhận ở Tây Âu và nóng thứ hai trên toàn cầu, với nhiệt độ trung bình cao hơn 1,39°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nhà khí hậu học Maximiliano Herrera cho biết Banda đã 7 lần được ghi nhận là nơi có nhiệt độ cao nhất Trái đất kể từ đầu năm.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

"Trong bối cảnh Cuba đối mặt với những hành động leo thang có chủ đích và ác ý, chúng tôi tái khẳng định sự đoàn kết với Chính phủ và người dân Cuba" - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova phát biểu trước báo giới ngày 24-4, theo Hãng tin Reuters.

Bà nhấn mạnh: "Chúng tôi bác bỏ hành động tống tiền và đe dọa trong chính sách đối ngoại. Điều này cũng áp dụng đối với sức ép mang tính phô trương và hung hăng mà Washington đang áp đặt lên Havana".

Thời gian qua căng thẳng leo thang nhanh chóng giữa Mỹ và Cuba, hai quốc gia chỉ cách nhau khoảng 145km qua eo biển Florida.

Hôm 20-4, ông Alejandro Garcia, Phó tổng vụ trưởng phụ trách vấn đề về Mỹ thuộc Bộ Ngoại giao Cuba, xác nhận nước này gần đây đã có cuộc gặp với phái đoàn Mỹ tại thủ đô Havana, trong bối cảnh Cuba đối mặt với chiến dịch gây sức ép từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Ông Garcia nhấn mạnh việc chấm dứt lệnh phong tỏa dầu mỏ kéo dài ba tháng của Mỹ đối với Cuba là "ưu tiên hàng đầu" của Chính phủ Cuba trong các cuộc đàm phán. Ông cũng cáo buộc Washington "tống tiền" khi đe dọa áp thuế đối với các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ sang Cuba.

Trong diễn biến liên quan, hôm 23-4, Đại sứ quán Nga tại Cuba đăng lên nền tảng X đoạn video giới thiệu cảnh quay từ trên không về thủ đô Havana của Cuba vào ban đêm, gồm cả đại lộ Malecón, được chiếu sáng rực rỡ.

"Đây là hình ảnh Havana trong đêm 19-4. Lần đầu tiên sau thời gian dài, thành phố được thắp sáng hoàn toàn sau quá trình tinh chế lượng dầu thô của Nga. Số dầu này được tàu chở dầu Anatoly Kolodkin đưa đến" - Đại sứ quán Nga viết.

Hồi cuối tháng 3, Hãng thông tấn Tass dẫn thông tin từ Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết tàu Anatoly Kolodkin của Nga chở 100.000 tấn dầu viện trợ nhân đạo (khoảng 730.000 thùng dầu thô Urals) từ cảng Primorsk của Nga đã đến Cuba.

Con tàu cập cảng Matanzas vào ngày 31-3 và hoàn tất việc dỡ hàng vào ngày 4-4. Đó là lần đầu tiên trong khoảng ba tháng một tàu chở dầu cập cảng đảo quốc này. Chính quyền ông Trump nói họ cho phép vận chuyển số dầu này vì "lý do nhân đạo".

"Nga và Cuba có mối quan hệ lịch sử mật thiết. Chúng tôi luôn đứng về phía Cuba trong cuộc đấu tranh giành độc lập, quyền được sống theo các luật lệ riêng, phát triển theo con đường riêng và bảo vệ lợi ích của mình" - bà Zakharova nói hôm nay.

Bà khẳng định Nga sẽ "tiếp tục cung cấp viện trợ nhân đạo cho Cuba" trong giai đoạn khó khăn hiện nay.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ