Iran, Oman họp bàn về quản lý eo biển Hormuz
Trong một tuyên bố hôm 29/6, Thứ trưởng Ngoại giao Iran phụ trách pháp lý và quốc tế Kazem Gharibabadi xác nhận, trong chuyến thăm Muscat, ông đã gặp Đại sứ đặc trách Bộ Ngoại giao Oman Abdulaziz Al-Hinai.
Tại cuộc gặp, hai bên tổ chức cuộc họp đầu tiên của ủy ban chung về eo biển Hormuz tại Muscat nhằm thảo luận các vấn đề hiện tại liên quan đến tuyến đường biển huyết mạch này và định hướng phối hợp trong thời gian tới, cuộc gặp đầu tiên như vậy kể từ khi Mỹ và Iran ký kết thỏa thuận sơ bộ chấm dứt chiến tranh.
“Trong khi xem xét các vấn đề hiện tại liên quan đến eo biển, chúng tôi trao đổi quan điểm về việc quản lý eo biển trong tương lai trong khuôn khổ Điều 5 của Bản ghi nhớ Islamabad và các quyền chủ quyền của các quốc gia ven biển”, ông Gharibabadi nói thêm.
Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, được xem là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối Vùng Vịnh với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày. Vì vậy, nó là tuyến vận tải mà thế giới chưa có phương án thay thế.
Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, nhưng cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.
Vì vậy, ngay sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran hôm 28/2, Tehran đã đáp trả bằng cách đóng cửa eo biển quan trọng này, dẫn tới những hậu quả nặng nề cho kinh tế thế giới, cho Washington và các đồng minh, đồng thời đối với cả Tehran.
Theo biên bản ghi nhớ chấm dứt xung đột giữa Iran và Mỹ, Tehran sẽ đối thoại với Oman để xây dựng cơ chế quản lý và cung cấp dịch vụ hàng hải tại eo biển Hormuz, với sự tham vấn các quốc gia ven Vùng Vịnh. Văn kiện cũng quy định việc qua lại eo biển được miễn phí trong 60 ngày kể từ khi ký thỏa thuận.
Việc Tehran tiếp tục kiểm soát eo biển này đã làm leo thang căng thẳng, gần đây nhất là vào rạng sáng 28/6, khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tuyên bố tấn công 10 mục tiêu quân sự của Iran vì “sự gây hấn liên tục của Tehran đối với hoạt động vận tải thương mại”.
Iran cho biết đã tấn công trả đũa vào các căn cứ của Mỹ ở Kuwait và Bahrain. Cả Kuwait và Bahrain đều lên án các hành động này.
Tehran khẳng định các tàu đi qua eo biển phải đi qua một hành lang gần bờ biển của nước này, mặc dù trong tuần qua có hàng chục tàu đã đi dọc theo phía đối diện của tuyến đường thủy, men theo bờ biển Oman.
“Bất kỳ nỗ lực nào nhằm áp dụng các thỏa thuận mới hoặc riêng biệt so với những gì đang được Cộng hòa Hồi giáo Iran thực hiện, sẽ chỉ dẫn đến tình hình phức tạp hơn và việc chậm trễ mở lại eo biển Hormuz cũng như sẽ làm gia tăng căng thẳng”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết.
Văn bản ghi nhớ được công bố cho biết Iran sẽ xác định việc quản lý eo biển trong tương lai thông qua đối thoại với Oman và các quốc gia Vùng Vịnh khác, nhưng phải “phù hợp” với luật pháp quốc tế.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran cho biết đang thực hiện các biện pháp kiểm soát giao thông trên eo biển và các tàu vi phạm các biện pháp này sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn trước.
Mohammad Mokhber, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran, viết trên X rằng, chừng nào Iran còn quản lý eo biển Hormuz, thì “giấc mơ bá quyền của Washington trong khu vực sẽ không thành hiện thực”.
Các chuyên gia cảnh báo động thái này cho thấy có thể sẽ xảy ra thêm nhiều sự cố hơn nữa ở eo biển Hormuz.
Số phận tài sản Iran bị phong tỏa
Trong ngày 29/6, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết nước này và Qatar đã đạt được thỏa thuận giải phóng 6 tỷ USD trong tổng số 12 tỷ USD tài sản của quốc gia Hồi giáo đang bị phong tỏa tại Qatar.
"Căn cứ theo các thỏa thuận đã đạt được, 6 tỷ USD trong tổng số 12 tỷ USD tài sản của Iran đang được giữ tại Qatar sẽ được giải phóng và chuyển về nước. Công tác cần thiết để hoàn tất việc thu hồi phần tài sản còn lại cũng đang được tiếp tục", ông Pezeshkian tuyên bố.
Trước đó, theo các nguồn tin, Mỹ và Qatar đang phối hợp xây dựng một cơ chế cho phép Iran sử dụng một phần tài sản bị phong tỏa để mua hàng hóa nhân đạo. Theo nguồn tin, trong giai đoạn đầu Tehran có thể được tiếp cận khoản tiền 6 tỷ USD đang được giữ tại Qatar.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Iran đang tìm cách duy trì một thỏa thuận tạm thời vừa được ký kết.
Tuy nhiên, tiến trình đàm phán vẫn rất mong manh do bất đồng về quyền sử dụng số tiền được giải phóng, chương trình hạt nhân của Iran và cơ chế bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz.
Giới chức Iran khẳng định mục tiêu cuối cùng của họ là thu hồi toàn bộ khoảng 12 tỷ USD tài sản đang bị phong tỏa tại Qatar, trong khi Mỹ cho rằng việc giải ngân sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn và vẫn chịu cơ chế giám sát.
Việc giải phóng 6 tỷ USD nếu xảy ra sẽ phần nào giảm bớt áp lực đối với nền kinh tế Iran, vốn đang chịu tác động nặng nề từ nhiều năm trừng phạt quốc tế và xung đột gần đây. Nhưng đến nay Mỹ và Qatar chưa xác nhận việc chuyển giao tiền.
Tin Gốc: Dân Trí
