Tại hội thảo, Digital Trust in Finance 2026 sáng 12/5 ở Hà Nội, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó cục trưởng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) – Bộ Công an, nhắc đến một nghịch lý. Thời gian qua, ngành ngân hàng và lực lượng công an đã phối hợp siết chặt nhiều lớp bảo vệ. Toàn bộ tài khoản ngân hàng được đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, người mở tài khoản đều phải định danh rõ ràng. Sinh trắc học được áp dụng với các giao dịch từ 10 triệu đồng trở lên. Tuy nhiên thực tế, người dân vẫn bị lừa chuyển tiền. Thống kê riêng các sự việc được trình báo năm 2025, toàn quốc ghi nhận 4.200 vụ lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại hơn 8.000 tỷ đồng.
“Câu hỏi đặt ra là vì sao công nghệ ngày càng an toàn hơn mà người dùng vẫn mất tiền”, ông nói.
Khai thác điểm yếu con người
Theo ông Tùng, nguyên nhân nằm ở việc tội phạm mạng luôn nghiên cứu để tìm ra các kẽ hở. Khi tấn công trực tiếp vào hệ thống tài chính trở nên khó khăn hơn, các nhóm lừa đảo chuyển sang khai thác yếu tố con người bằng những kịch bản mang tính cá thể hóa cao, đánh vào lỗ hổng nhận thức, tâm lý và hành vi của người dùng, để họ tự thực hiện việc chuyển tiền.
“Người dùng trở thành mắt xích dễ bị tổn thương nhất trong an ninh tài chính số”, ông nhấn mạnh.
Theo ông, “xây dựng kịch bản lừa đảo” hiện đã trở thành một hoạt động chuyên nghiệp. Các nhóm tội phạm liên tục cập nhật thông tin xã hội để tạo tình huống giả mạo sát thực tế. Chẳng hạn, ngay sau khi cơ quan quản lý ban hành quy định mới liên quan thuế, điện lực hay dịch vụ công, tin nhắn giả mạo tương ứng lập tức xuất hiện để dẫn dụ người dân. Ngoài ra, nhiều người bị thuyết phục vì kẻ lừa đảo nắm rõ thông tin cá nhân như họ tên, địa chỉ, thậm chí cả mối quan hệ gia đình. Mức độ cá thể hóa này khiến người dân tin đang làm việc với cơ quan chức năng hoặc tổ chức hợp pháp. Kẻ gian thậm chí triển khai tổng đài gọi tự động bằng AI để quét dữ liệu, thu thập thông tin và thao túng tâm lý nạn nhân trên diện rộng.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Mạnh Tường, Tổng giám đốc MoMo, dẫn thống kê nội bộ cho thấy 90% khoản tiền bị lừa “do người dùng tự thực hiện vì bị thao túng tâm lý”. Dù hệ thống tài chính, ngân hàng ngày càng có thêm lớp bảo mật để bảo vệ, thực tế khi đã tiến đến bước mở ứng dụng ngân hàng, người dùng đang ở “phút 89 của một trận đấu”. Hành trình lừa đảo đã bắt đầu từ rất sớm trên mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin hay cuộc gọi giả mạo, trước khi nạn nhân thực hiện giao dịch chuyển tiền trong khi giao dịch có thể hoàn tất trong chưa đến một giây.
Ông cho biết, người bị lừa không chỉ là người lớn tuổi, nhóm yếu thế. Thống kê trên nền tảng MoMo, 75% trường hợp bị lừa dưới 25 tuổi, 50% là sinh viên dưới 22 tuổi. Thiệt hại khi bị lừa đảo mạng không chỉ nằm ở số tiền mất đi mà còn là áp lực tâm lý và sự suy giảm niềm tin sau đó. Ông dẫn số liệu thống kê rằng khoảng hai phần ba nạn nhân bị stress kéo dài, gần một nửa chịu ảnh hưởng về sức khỏe tinh thần.
Ngoài ra, ông cũng đánh giá AI đang khiến cuộc chiến chống lừa đảo trở nên bất đối xứng khi bất kỳ ai cũng có thể khởi động một chiến dịch tấn công quy mô lớn. AI cũng giúp tội phạm dễ dàng xây dựng kịch bản tinh vi với chi phí thấp nhưng quy mô lớn, chẳng hạn email có thể được tạo nhanh hơn 40% so với phương thức truyền thống, và 82% email lừa đảo hiện được tạo bằng AI, có thể tiến tới 100% thời gian tới. Ở hướng ngược lại, các tổ chức tài chính phải liên tục tăng đầu tư cho hệ thống AI chống gian lận để duy trì niềm tin người dùng.
Liên thông dữ liệu để cảnh báo, phát hiện sớm bất thường
Dù nhiều vụ lừa đảo mạng được xác định do lỗi người dùng, theo ông Triệu Mạnh Tùng, ở vai trò nhà cung cấp dịch vụ, ngân hàng, tổ chức tài chính cần tìm cách bảo vệ khách hàng.
Khi hình thức lừa đảo liên tục thay đổi tinh vi, được cá thể hóa, ông đánh giá việc định danh tài khoản, xác thực sinh trắc học khi chuyển tiền là chưa đủ, mà cần có thêm cơ chế xác thực các hành vi của tài khoản, nhận diện dấu hiệu bất thường cho thấy người dùng đang bị thao túng tâm lý để đưa ra cảnh báo trước khi giao dịch diễn ra.
Ông dẫn một số mô hình nước ngoài, như Hàn Quốc xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu thời gian thực giữa hơn 130 tổ chức tài chính nhằm nhận diện mô hình gian lận; hay Trung Quốc vận hành các trung tâm chống lừa đảo quốc gia tích hợp dữ liệu từ công an, ngân hàng và nhà mạng để ngăn chặn dòng tiền theo thời gian thực. Từ đó, ông đề xuất chuyển từ tư duy bảo vệ hệ thống sang bảo vệ người dùng bằng cách chia sẻ dữ liệu và phối hợp liên ngành.
Cụ thể, dữ liệu về tài khoản nghi vấn hay hành vi rủi ro không nên xem là tài sản riêng lẻ của từng tổ chức mà cần được chia sẻ giữa các đơn vị. “Những tài khoản nghi vấn đã thực hiện những hành vi gian lận giả mạo không phải là tài sản riêng, mà cần được chia sẻ với nhau để thực hiện hoạt động phòng ngừa”, ông nói.
Ông cho biết cơ quan Công an đang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước xây dựng cơ chế hợp tác liên ngành nhằm ngăn chặn nhanh các dòng tiền lừa đảo. Đồng thời, Việt Nam cần hình thành “lá chắn niềm tin” với sự tham gia của toàn bộ hệ sinh thái, trong đó người dân cũng trở thành một phần của mạng lưới cảnh báo và kiểm chứng thông tin.
Trong khi đó, ông Nguyễn Mạnh Tường đề xuất chuyển từ tư duy “chặn kẻ xấu” sang “đồng hành bảo vệ người tốt khỏi việc mắc sai lầm”. Ngoài ra, trong thời đại AI, doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải dùng AI để phòng thủ hiệu quả hơn, nhưng điều kiện tiên quyết là cần dữ liệu sạch, dữ liệu lớn và sự phối hợp giữa các bên trong hệ sinh thái.
Trên MoMo, nền tảng đã ứng dụng cơ chế cảnh báo, trong đó mỗi giao dịch được xử lý trong khoảng 100-300 mili giây, nhưng hệ thống có thể phân tích hàng triệu tín hiệu để đánh giá rủi ro. Kết quả bước đầu cho thấy trung bình cứ 1.000 người nhận cảnh báo thì có 995 người dừng lại để suy nghĩ trước khi chuyển tiền. Nhờ đó, mỗi ngày hệ thống có thể giữ lại hàng chục tỷ đồng cho người dùng.
Theo ông Tường, điểm yếu nằm ở việc dữ liệu và tín hiệu cảnh báo vẫn bị chia cắt giữa các ngành, trong khi nhóm lừa đảo lại phối hợp rất chặt chẽ. Muốn đảo ngược tình thế, các bên cần kết nối và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực. Đại diện MoMo cho biết đang phối hợp với các đơn vị liên quan để xây dựng nền tảng kết nối liên ngành giữa tài chính, viễn thông, mạng xã hội, thương mại điện tử và giao nhận. Khi một hành vi lừa đảo được báo cáo, thông tin sẽ ngay lập tức được chia sẻ lên hệ thống chung và hỗ trợ truy vết các tài khoản liên quan.
Nhìn lại lịch sử phát triển của thị trường di động toàn cầu, kích thước hiển thị của những chiếc smartphone đã trải qua một cuộc nhảy vọt về thông số phần cứng. Sự dịch chuyển thói quen xem video ngắn (Shorts/TikTok) và nhu cầu xử lý các tác vụ trí tuệ nhân tạo (AI) trên màn hình lớn đã bóp nghẹt hoàn toàn đất sống của các dòng điện thoại nhỏ gọn. Phân khúc iPhone Mini hay Asus Zenfone dáng nhỏ truyền thống hiện đã bị 'khai tử'.
Hiện tại, khái niệm 'điện thoại nhỏ gọn' đã được các nhà sản xuất tái định nghĩa lại: Đó là những thiết bị dạng thanh sở hữu kích thước tiêu chuẩn dao động từ 6,2 - 6,3 inch nhưng được tối ưu hóa độ dày phần viền (bezel) đến mức cực hạn, hoặc những dòng máy sở hữu cơ chế màn hình gập vỏ sò mang lại trải nghiệm cầm nắm gọn gàng, tinh tế khi đút túi quần di chuyển hằng ngày.
1. Google Pixel 10 Pro
Được đánh giá là 'vua' của phân khúc Android nhỏ gọn khi Google đã tạo nên một bước đi đáng kinh ngạc bằng cách đem cấu hình Pro mạnh mẽ vào một thân máy chỉ 6,3 inch. Khác với các đối thủ thường cắt giảm RAM trên bản nhỏ, Pixel 10 Pro sở hữu dung lượng RAM khủng lên tới 16 GB ngay từ bản tiêu chuẩn để đảm bảo chạy mượt mà các mô hình AI cục bộ.
Thiết bị sở hữu tấm nền LTPO OLED siêu sáng 3.300 nit, chip Tensor G5 tự thiết kế hoàn toàn mới và hỗ trợ hệ sinh thái sạc nam châm Pixelsnap, đi kèm cam kết hỗ trợ cập nhật phần mềm lên tới 7 năm. Điểm trừ duy nhất khiến nhiều người dùng không hài lòng là bộ nhớ trong của bản tiêu chuẩn chỉ 128 GB.
2. Apple iPhone 17
Đây là ứng cử viên sáng giá tiếp theo đại diện cho hệ sinh thái iOS, sở hữu trọng lượng tương đối nhẹ và màn hình kích thước 6,3 inch. Sau nhiều năm bị chỉ trích vì kiên quyết giữ lại màn hình với tần số quét 60 Hz trên các dòng máy giá rẻ, Apple đã trang bị màn hình ProMotion 120 Hz cùng con chip xử lý A19 tối tân cho mẫu máy tiêu chuẩn này, mang lại trải nghiệm thị giác cao cấp không hề thua kém dòng Pro đắt đỏ.
Một nâng cấp đắt giá khác được thừa hưởng từ dòng Pro là camera trước 18 MP (Center Stage) hỗ trợ góc nhìn rộng linh hoạt ở cả chế độ dọc lẫn ngang, đi kèm cụm camera kép 48 MP phía sau.
3. Samsung Galaxy S25
Mẫu S25 bất ngờ trở thành cái tên được giới công nghệ chú ý nhất dù đã ra mắt được hơn một năm. Trong bối cảnh thế hệ Galaxy S26 vừa trình làng không có quá nhiều sự đột phá về mặt cơ khí hay ngôn ngữ thiết kế, Galaxy S25 bỗng biến thành một "món hời" thực sự khi được các đại lý xả kho.
Sức mạnh của máy vẫn ấn tượng với bộ vi xử lý Snapdragon 8 Elite của Qualcomm, RAM 12 GB, màn hình LTPO AMOLED 6,2 inch độ sáng 2.600 nit và hệ thống 3 camera sau chất lượng. Với việc đã được nâng cấp lên hệ điều hành Android 16 (One UI 8) mới nhất cùng thời hạn hỗ trợ phần mềm còn tới 6 năm, đây chính là chiếc smartphone nhỏ gọn có tỷ lệ hiệu năng trên giá thành (P/P) tốt nhất hiện nay, bất chấp nhược điểm sạc khá chậm chỉ dừng ở mức 25W.
4. Apple iPhone 17e
Xuất hiện như một nước đi đầy toan tính của Apple nhằm đánh chiếm phân khúc cận cao cấp, với mức giá rẻ hơn so với bản iPhone 17 tiêu chuẩn. Ngoại trừ các dòng máy gập, đây chính là chiếc smartphone đại trà có thân máy nhỏ gọn nhất có thể mua được ở thời điểm hiện tại.
Dù bị cắt giảm mạnh tay ở khả năng nhiếp ảnh khi chỉ có một camera đơn 48 MP ở mặt sau, nhưng iPhone 17e vẫn sở hữu con chip A19 mạnh mẽ, bộ nhớ tiêu chuẩn 256 GB và bổ sung công nghệ sạc MagSafe tiện lợi. Tuy nhiên, điểm trừ lớn là việc nó vẫn sử dụng màn hình tần số quét 60 Hz lỗi thời, tốc độ sạc giới hạn ở mức 15W và sở hữu phần viền màn hình dày thô kệch hơn hẳn các anh em cùng thế hệ.
5. Motorola Razr Ultra (2025)
Đại diện cho một thái cực hoàn toàn khác biệt, đó là màn hình gập dáng vỏ sò giúp người dùng sở hữu một thân máy siêu mini. Nhờ tận dụng thời điểm Motorola xả kho dòng máy cũ, phiên bản 2025 trở nên đáng mua hơn hẳn thế hệ 2026 vốn có mức giá đắt đỏ nhưng nâng cấp không đáng kể.
Chiếc điện thoại này sở hữu cấu hình mạnh mẽ với chip Snapdragon 8 Elite, RAM 16 GB, sạc nhanh có dây lên tới 68W và cụm camera kép 50 MP. Nhờ một màn hình phụ khổng lồ kích thước 4 inch ở mặt ngoài, người dùng có thể dễ dàng xử lý nhanh 80% tác vụ hằng ngày như lướt thông báo, trả lời tin nhắn hay xem bản đồ mà không cần phải lật mở màn hình chính 7 inch bên trong, giúp tối ưu hóa thời lượng pin cho một ngày làm việc.
Văn bản được gửi đi trong khuôn khổ tham vấn chính sách về bảo vệ trẻ em trực tuyến do chính phủ Anh tiến hành. AoMRC cho rằng tác động tiêu cực của mạng xã hội lên trẻ em thuộc số ít vấn đề nhận được sự đồng thuận rộng rãi trong giới y khoa những năm gần đây. "Mạng xã hội được đánh giá ngang hàng với thuốc lá và thắt dây an toàn trong xe hơi, trở thành tiếng nói chung của ngành y", văn bản nêu.
Các số liệu từ khảo sát thực tế củng cố thêm cho lập luận trên. Hơn một nửa trong số 132 bác sĩ được hỏi cho biết họ gặp ít nhất một ca tổn hại sức khỏe có liên quan đến công nghệ và thiết bị điện tử mỗi tuần. Trên một phần ba ghi nhận tình trạng này xảy ra nhiều lần trong tuần. Các tác hại được ghi nhận trải rộng từ chấn thương thể chất do bắt chước hành vi nguy hiểm trực tuyến, đến các vấn đề sức khỏe tâm thần phát sinh từ việc tiếp cận nội dung bạo lực.
Trước bối cảnh đó, chính phủ Anh đang xem xét nhiều biện pháp can thiệp, gồm cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, áp giờ giới nghiêm, giới hạn thời gian dùng và hạn chế các tính năng có khả năng gây nghiện. Bộ trưởng Công nghệ Liz Kendall khẳng định chính phủ sẽ hành động, không phụ thuộc vào hình thức cụ thể được chọn. Hàng trăm gia đình hiện tham gia chương trình thí điểm để đánh giá tác động thực tế của các quy định này lên giấc ngủ, học tập và sinh hoạt gia đình của trẻ.
Luật an toàn trực tuyến hiện hành tại Anh đã yêu cầu các nền tảng mạng xã hội có biện pháp bảo vệ trẻ em khỏi nội dung bất hợp pháp và có hại, nhưng chính phủ nước này cho biết sẽ siết chặt thêm các quy định.
Ở cấp độ toàn cầu, Úc là quốc gia đầu tiên ban hành lệnh cấm mạng xã hội với trẻ dưới 16 tuổi vào năm ngoái. Nhiều nước châu Âu và châu Á cũng đang xem xét hoặc đã áp dụng các quy định tương tự. Tuy nhiên, giới chuyên gia vẫn chưa đạt đồng thuận về hiệu quả thực sự của lệnh cấm và một bộ phận thanh niên tại Anh cũng bày tỏ phản đối nếu cách tiếp cận theo hướng tương tự Úc.
Sau thành công với màu Cosmic Orange trên iPhone 17 Pro, Apple đang phát triển màu sắc mới mang tên Dark Cherry cho iPhone 18 Pro. Những hình ảnh kết xuất gần đây của iPhone 18 Pro cho thấy màu Dark Cherry, hay đỏ anh đào đậm, có thể là một trong những lựa chọn đẹp nhất của Apple từ trước đến nay.
Màu Cosmic Orange được đánh giá là sự kết hợp hoàn hảo giữa sự thanh lịch của màu đen và sự tươi sáng của màu Cosmic Orange, tạo nên một vẻ đẹp không quá chói mắt nhưng vẫn nổi bật. Nhiều người dùng thậm chí đã bắt đầu xem xét lại sự trung thành của mình với các màu sắc truyền thống như màu đen.
Sự xuất hiện của màu Dark Cherry đã thu hút cái nhìn của người dùng, tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần suy nghĩ kỹ trước khi mua sắm, đặc biệt khi iPhone 18 Pro có thể chỉ là một sản phẩm tạm thời trong kế hoạch của Apple. Dự kiến, thiết bị này sẽ không có những cải tiến lớn như cảm biến Face ID dưới màn hình hay vùng Dynamic Island nhỏ hơn. Thay vào đó, sự chú ý sẽ dồn vào chiếc iPhone Ultra với màn hình gập mới.
Ngoài ra, màu sắc Dark Cherry mới trên iPhone 18 Pro cũng có thể gặp phải một số vấn đề tương tự như iPhone 17 Pro. Cụ thể, khung nhôm của máy dễ bị móp và trầy xước, ngay cả khi bị rơi từ độ cao thấp. Hơn nữa, một báo cáo cho thấy iPhone 18 Pro có thể gặp phải tình trạng phai màu tương tự như phiên bản tiền nhiệm do sử dụng cùng vật liệu nhôm.
Dù vậy, phản hồi tích cực về màu Dark Cherry là một tín hiệu tốt cho Apple. Màu sắc này dường như đã được hoàn thiện và sẽ là lựa chọn chính thức khi sản phẩm ra mắt vào tháng 9 tới. Nếu có ý định mua iPhone 18 Pro, nhiều người dùng sẽ chọn phiên bản màu Dark Cherry.
