Công nghệ sạc nhanh hiện xuất hiện trên hầu hết smartphone và nhiều mẫu xe điện. Một số điện thoại có thể sạc từ gần cạn lên hơn 50% chỉ sau khoảng 30 phút, trong khi nhiều mẫu xe điện có thể bổ sung thêm hàng trăm ki lô mét quãng đường di chuyển sau một lần sạc nhanh.
Tuy nhiên, pin không thể duy trì dung lượng ban đầu mãi mãi mà sẽ dần suy giảm theo thời gian. Điều này đặt ra câu hỏi liệu sạc nhanh có khiến pin xuống cấp nhanh hơn hay không.
Theo các nhà khoa học, câu trả lời là có, nhưng mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào thiết kế của từng loại pin. Với các loại pin hiện đại, nhiều công nghệ đã được áp dụng để giảm thiểu tác động của việc sạc nhanh.
Sạc nhanh hoạt động như thế nào?
Pin lithium-ion hiện là loại pin sạc phổ biến nhất trên thế giới. Trong quá trình sạc, các ion lithium di chuyển từ cực dương sang cực âm để tích trữ năng lượng. Khi thiết bị hoạt động, quá trình này diễn ra theo chiều ngược lại.
Điểm khác biệt giữa sạc nhanh và sạc thông thường nằm ở tốc độ di chuyển của các ion lithium. Trong khi sạc thông thường có thể mất vài giờ để nạp đầy pin, sạc nhanh có thể rút ngắn thời gian xuống còn khoảng một giờ hoặc ít hơn.
Phó giáo sư Tưởng Chí Viễn, Khoa Kỹ thuật Hóa học và Công nghệ (Đại học Giao thông Tây An, Trung Quốc), cho biết:
“Sạc thông thường sử dụng dòng điện thấp hơn, cho phép các ion lithium từ từ đi vào cực âm, tạo ra ít nhiệt và ít gây áp lực lên vật liệu pin. Trong khi đó, sạc nhanh sử dụng dòng điện và công suất cao hơn nhằm rút ngắn thời gian sạc”.
Không phải mọi loại pin đều được thiết kế để chịu được tốc độ sạc cao. Khả năng này phụ thuộc vào vật liệu chế tạo, cấu trúc bên trong cũng như hệ thống quản lý pin.
Những loại pin hỗ trợ sạc nhanh thường được tối ưu vật liệu điện cực, chất điện giải và cấu trúc bên trong nhằm giảm điện trở, giúp các ion lithium di chuyển nhanh hơn mà vẫn hạn chế sinh nhiệt.
Nhà nghiên cứu Stanislaw Zankowski (Đại học Oxford, Anh) ví quá trình này giống như giao thông trong một thành phố.
“Có thể hình dung các ion lithium giống như dòng xe lưu thông. Sạc nhanh là làm sao để dòng lưu thông đó diễn ra nhanh hơn mà không gây ùn tắc”.
Vì sao sạc nhanh có thể làm pin xuống cấp?
Mọi pin lithium-ion đều sẽ suy giảm dung lượng theo thời gian, ngay cả khi được sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, sạc nhanh có thể thúc đẩy một số quá trình hóa học khiến sự lão hóa diễn ra nhanh hơn.
Một trong những hiện tượng đáng chú ý là mạ lithium (lithium plating). Khi sạc quá nhanh, một phần ion lithium không kịp đi vào cực âm mà lắng đọng thành các lớp lithium kim loại trên bề mặt điện cực.
Các lớp kim loại này làm giảm lượng lithium có thể tham gia lưu trữ năng lượng, khiến dung lượng pin giảm dần. Trong trường hợp nghiêm trọng, chúng còn có thể phát triển thành các tinh thể dạng kim (dendrite), đâm xuyên lớp ngăn bên trong pin và làm tăng nguy cơ đoản mạch.
Sạc nhanh cũng tạo ra nhiều nhiệt hơn do điện trở bên trong pin. Pin được sạc càng nhanh thì lượng nhiệt sinh ra càng lớn.
Theo Zankowski, với các viên pin nhỏ như trên điện thoại, lượng nhiệt phát sinh thường không đáng kể. Tuy nhiên, với những bộ pin dung lượng lớn như trên xe điện, dòng điện cao trong quá trình sạc nhanh tạo ra lượng nhiệt lớn hơn rất nhiều, vì vậy tốc độ sạc phải được kiểm soát để bảo đảm an toàn.
Nhiệt độ cao làm tăng tốc các phản ứng hóa học bên trong pin, khiến vật liệu điện cực xuống cấp nhanh hơn. Trong những trường hợp nghiêm trọng, pin có thể phồng, cháy hoặc phát nổ do hiện tượng mất kiểm soát nhiệt (thermal runaway).
Vì vậy, người dùng nên tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất khi sạc các thiết bị sử dụng pin hoặc ắc quy.
Hiện nay, hầu hết smartphone, laptop và xe điện đều được trang bị hệ thống quản lý pin (BMS), liên tục theo dõi điện áp, dòng điện và nhiệt độ trong quá trình sạc.
Đó cũng là lý do điện thoại đôi khi sẽ hiển thị cảnh báo khi nhiệt độ quá cao hoặc tự động giảm tốc độ sạc để bảo vệ pin.
Làm gì để kéo dài tuổi thọ pin?
Cả Zankowski và Tưởng Chí Viễn đều cho rằng nhiệt độ là yếu tố ảnh hưởng lớn đến tuổi thọ pin.
Người dùng nên tránh sạc thiết bị trong môi trường quá nóng, chẳng hạn như trong ô tô đỗ dưới trời nắng hoặc dưới ánh nắng trực tiếp. Nhiệt độ quá thấp cũng không có lợi vì làm giảm khả năng di chuyển của các ion lithium.
“Nhiệt độ lý tưởng để sạc pin vào khoảng 20-25 độ C, tương đương mức nhiệt mà con người cảm thấy dễ chịu”, Zankowski cho biết.
Các chuyên gia cũng khuyến nghị không nên thường xuyên cắm sạc laptop liên tục trong thời gian dài.
Theo Tưởng Chí Viễn, người dùng nên áp dụng nguyên tắc “sạc nông, xả nông”, tức duy trì mức pin trong khoảng 20-80% đối với nhu cầu sử dụng hằng ngày, thay vì luôn sạc đầy 100% hoặc để pin cạn kiệt. Điều này có thể góp phần kéo dài tuổi thọ pin trong quá trình sử dụng lâu dài.
Theo một tài liệu nội bộ mà Hãng tin Reuters tiếp cận ngày 10-7, chip trung tâm dữ liệu mới của Meta có tên mã "Iris", thuộc dự án bốn thế hệ chip Meta Training and Inference Accelerators (MTIA - Chip tăng tốc huấn luyện và suy luận AI của Meta) do công ty tự thiết kế. Meta cho biết mục tiêu là sử dụng chip tự phát triển để cải thiện các hệ thống AI trên Facebook và Instagram.
Quá trình thử nghiệm chip chỉ kéo dài sáu tuần và không phát hiện vấn đề lớn. Reuters nhận định đây là tín hiệu tích cực đối với nỗ lực phát triển chip nội bộ của Meta sau hơn 5 năm gặp nhiều khó khăn.
Meta được cho là đã hợp tác với Broadcom (Mỹ) để hỗ trợ thiết kế chip và TSMC (Đài Loan, Trung Quốc) để sản xuất. Việc tự phát triển chip Iris được kỳ vọng giúp Meta giảm chi phí tính toán và bớt phụ thuộc vào các nhà cung cấp chip AI như Nvidia và AMD.
Ông Mike Gualtieri, Phó chủ tịch kiêm chuyên gia phân tích chính tại Forrester, nhận định: "Bạn không thể trở thành một ông lớn AI nếu phụ thuộc vào công ty khác về chip". Theo ông, các hãng cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn và cả SpaceX đều phát triển chip riêng để cạnh tranh về chi phí vận hành AI.
Meta đã giới thiệu MTIA cùng ba bộ xử lý AI khác vào tháng 3 và đặt mục tiêu ra mắt một chip mới khoảng mỗi sáu tháng đến hết năm 2027.
Theo tài liệu, Meta dự kiến triển khai tổng cộng 7 gigawatt hạ tầng tính toán trong năm nay, sau khi đã bổ sung 1 gigawatt trong nửa đầu năm và dự kiến bổ sung thêm 5,5 gigawatt vào cuối năm. Công ty đặt mục tiêu tiếp tục tăng gấp đôi năng lực tính toán lên 14 gigawatt vào năm 2027. 1 gigawatt đủ cấp điện cho 800.000 hộ gia đình, theo tính toán của Reuters.
Meta cũng dự kiến chi tới 145 tỉ USD cho hạ tầng AI trong năm nay, trong tổng mức đầu tư hơn 700 tỉ USD mà các tập đoàn công nghệ lớn được dự báo sẽ chi cho AI.
Để mở rộng hạ tầng, Meta đã ký các hợp đồng cung ứng dài hạn với Samsung Electronics về chip nhớ, Sandisk về bộ nhớ flash và Sumitomo Electric về thiết bị cáp quang.
Nhu cầu chip nhớ và chip AI tiếp tục tăng mạnh khi các công ty công nghệ mở rộng trung tâm dữ liệu. Các nhà phân tích của Ngân hàng đầu tư Morgan Stanley cho rằng giá chip đã tăng nhanh đến mức "lạm phát chip" trở thành một mối quan ngại ở cấp độ kinh tế vĩ mô.
Hôm 16/4, Blue Origin tiến hành thử nghiệm khai hỏa tĩnh kéo dài 19 giây với New Glenn tại Căn cứ Lực lượng Vũ trụ Cape Canaveral ở Florida, kích hoạt 7 động cơ tầng thứ nhất trong khi tên lửa vẫn được neo giữ tại bệ phóng. Cột mốc này giúp New Glenn tiếp tục đúng tiến độ cho nhiệm vụ NG-3, lần đầu tiên tái sử dụng tầng thứ nhất từ chuyến bay trước đó, dự kiến diễn ra lúc 6h45 ngày 19/4 (17h45 giờ Hà Nội).
Tầng tên lửa này đã thực hiện thành công vụ phóng NG-2 cho hai tàu vũ trụ Sao Hỏa của NASA vào tháng 11 năm ngoái. Sau khi New Glenn cất cánh vài phút, hai tầng tên lửa chia tách, tầng thứ hai tiếp tục đưa bộ đôi tàu NASA lên không gian, trong khi tầng đầu tiên thực hiện nhiều lần đốt động cơ nhằm giảm tốc độ rơi, đáp chính xác xuống tàu Jacklyn của Blue Origin đang chờ trên Đại Tây Dương.
Đây là lần hạ cánh đầu tiên của New Glenn, đưa Blue Origin trở thành công ty thứ hai trong lịch sử thu hồi tên lửa trong một chuyến bay thực sự. Công ty đầu tiên đạt cột mốc này là SpaceX.
Tuy nhiên, một số phần cứng quan trọng của tầng tên lửa thứ nhất sẽ được thay mới. "Với tầng đẩy tân trang đầu tiên, chúng tôi quyết định thay thế cả 7 động cơ và thử nghiệm một số nâng cấp, bao gồm hệ thống bảo vệ nhiệt trên một trong các vòi phun động cơ. Chúng tôi dự định sử dụng các động cơ đã dùng cho NG-2 trong những chuyến bay tiếp theo", Dave Limp, CEO Blue Origin, cho biết trên X.
NG-3 có thể chỉ là lần đầu tiên trong số nhiều lần phóng lại của tầng đẩy này. Blue Origin cho biết, mỗi tầng đẩy của New Glenn được thiết kế để bay ít nhất 25 lần. NG-3 dự kiến đưa BlueBird Block 2, vệ tinh cung cấp Internet trực tiếp cho điện thoại di động, lên quỹ đạo Trái Đất thấp (LEO) cho công ty AST SpaceMobile.
Đến nay, mới chỉ có một vệ tinh BlueBird Block 2 hoạt động, phóng vào tháng 12 năm ngoái bằng tên lửa Ấn Độ. Đây là một trong những vệ tinh lớn nhất ngoài không gian, với ăng-ten có diện tích lên tới 223 m2. Chúng lớn hơn đáng kể so với thế hệ cũ, vốn có ăng-ten rộng 64,4 m2 và đã có 5 chiếc bay lên LEO.
Các dòng iPhone thế hệ mới như iPhone 17 series sở hữu khả năng hiển thị vượt trội với độ sáng ngoài trời lên tới 3.000 nit. Tuy nhiên, người dùng vẫn thường xuyên gặp phải hiện tượng màn hình đột ngột sụt giảm độ sáng một cách khó hiểu khi đang sử dụng. Vậy lý do là gì?
Theo các chuyên gia kỹ thuật, đây hoàn toàn là cơ chế vận hành bình thường của Apple nhằm bảo vệ thiết bị. Có hai nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này gồm tính năng độ sáng tự động (Auto-Brightness) và cơ chế tự động hạ nhiệt khi thân máy quá nóng dưới ánh nắng mặt trời.
Khi tính năng độ sáng tự động được kích hoạt, cảm biến ánh sáng của iPhone sẽ liên tục phản ứng với điều kiện môi trường xung quanh, khiến màn hình tối đi khi bạn đi vào phòng tối hoặc lúc mây che khuất ánh mặt trời. Thêm vào đó, các tính năng đi kèm như True Tone, Low Power Mode và Adaptive Power cũng ngầm làm giảm cường độ sáng của máy để tiết kiệm năng lượng. Đặc biệt, nếu điện thoại bị quá nhiệt do vừa sạc vừa sử dụng, sạc không dây, hoặc chạy các tác vụ nặng như chơi game đồ họa cao, quay phim lâu và dùng ứng dụng bản đồ, máy sẽ tự động tối màn hình để hạ nhiệt.
Đáng chú ý, ngay cả khi người dùng đã tắt tính năng độ sáng tự động trong mục Accessibility (Trợ năng), hiện tượng sụt độ sáng vẫn xảy ra do các yếu tố như nhiệt độ môi trường tăng cao, tính năng Attention Aware (Nhận biết sự chú ý), Auto-Lock (Tự động khóa) hoặc các bộ lọc màu trong trợ năng.
Khi gặp sự cố này, việc kéo thanh độ sáng trong trung tâm điều khiển (Control Center) ngay lập tức sẽ không mang lại hiệu quả nếu máy đang quá nóng. Cách khắc phục tốt nhất là di chuyển iPhone ra khỏi ánh nắng trực tiếp, tắt màn hình để thiết bị có thời gian hạ nhiệt, đồng thời tắt Chế độ nguồn điện thấp và vệ sinh vùng cảm biến ở mặt trước của máy.
