Diễn biến này đặt ra câu hỏi: liệu thị trường còn phản ánh đúng giá trị nội tại của doanh nghiệp hay đang bị chi phối bởi những yếu tố khác?
Ông Trần Trương Mạnh Hiếu, Trưởng phòng phân tích chiến lược chứng khoán KIS Việt Nam, cho biết đặc điểm nổi bật của thị trường chứng khoán Việt Nam là tỉ trọng giao dịch của nhà đầu tư cá nhân chiếm ưu thế, dao động khoảng 80%.
Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư cá nhân giao dịch theo tin tức ngắn hạn, chịu ảnh hưởng lớn từ yếu tố cảm xúc và hành vi thay vì nghiên cứu sâu về nội tại doanh nghiệp. Bởi vậy nhiều cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, lợi nhuận ổn định nhưng lại không tăng giá tương xứng hoặc chịu áp lực điều chỉnh “vô cớ”.
Ngược lại, một số nhóm cổ phiếu lại ghi nhận mức tăng đáng kể trong thời gian ngắn, dù kết quả kinh doanh chưa thực sự có đột phá tương ứng hoặc định giá đã quá cao. Sự lệch pha này cho thấy yếu tố nội tại doanh nghiệp không còn là biến số duy nhất trong việc định giá cổ phiếu.
“Nhiều người có tâm lý vừa mua xong là cổ phiếu phải tăng ngay, sau T+2 tài khoản phải có lãi 5-7%. Nếu cổ phiếu đi ngang, họ dễ chán nản và bán ra” – ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao chứng khoán KIS Việt Nam, bổ sung.
Cũng bởi vậy, các cổ phiếu có mức biến động thấp dù doanh nghiệp làm ăn hiệu quả, lại khó thu hút dòng tiền ngắn hạn. Ngược lại, dòng tiền thường đổ vào các mã đang “có sóng”, bất chấp rủi ro định giá quá cao.
“Hệ quả khi dòng tiền đầu cơ rút đi, giá cổ phiếu có thể rơi vào trạng thái đi ngang kéo dài, dù doanh nghiệp vẫn duy trì kết quả kinh doanh sau đó có tích cực”, ông Phương nêu thực tế.
Một xu hướng khác là việc nhiều nhà đầu tư giao dịch theo tin tức ngắn hạn, thậm chí theo từng diễn biến trong ngày. Lấy ví dụ ở nhóm ngành dầu khí, khi xuất hiện thông tin giá dầu thế giới tăng do căng thẳng Trung Đông, không ít nhà đầu tư ngay lập tức “đua lệnh” mua vào các cổ phiếu nhóm “P” mà chưa phân tích cụ thể từng doanh nghiệp.
Ông Dominic Scriven – Chủ tịch Dragon Capital, chuyên gia lâu năm trên thị trường tài chính Việt Nam – nhấn mạnh thị trường chịu tác động từ nhiều yếu tố khó lường bên ngoài, như các tuyên bố chính sách đột ngột từ lãnh đạo các nền kinh tế lớn, điển hình là Mỹ.
“Nhưng tôi khuyên các nhà đầu tư trong hoàn cảnh này cần tránh việc sáng đọc báo, lướt tin đã vội đặt lệnh” – ông Scriven nhấn mạnh, đồng thời lưu ý nhà đầu tư cần giữ sự bình tĩnh, tránh tham gia thị trường khi chưa có đánh giá và dự báo đủ chắc chắn.
Nhìn chung, chính sự kết hợp giữa tâm lý giao dịch theo tin tức, dòng tiền ngắn hạn và các yếu tố bất định từ bên ngoài đang góp phần làm gia tăng tình trạng lệch pha giữa giá cổ phiếu và giá trị thực của doanh nghiệp trên thị trường.
Bà Trần Thị Khánh Hiền – Giám đốc khối phân tích chứng khoán MB (MBS) – nói việc giá cổ phiếu bị dòng tiền “cuốn” đi và lệch khỏi giá trị nội tại là hiện tượng phổ biến, không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều thị trường trên thế giới. Điều này có thể xảy ra với cả doanh nghiệp lớn lẫn doanh nghiệp nhỏ.
Trong những giai đoạn dòng tiền mạnh, yếu tố định giá có thể bị “bỏ qua” trong ngắn hạn. Tuy nhiên khi dòng tiền đảo chiều, giá cổ phiếu thường có xu hướng điều chỉnh trở lại vùng hợp lý hơn, theo bà Hiền.
Một sai lầm phổ biến là nhà đầu tư mua cổ phiếu theo “sóng” hoặc tin tức nhưng khi giá giảm lại không chấp nhận cắt lỗ mà chuyển sang kỳ vọng dài hạn dựa trên yếu tố cơ bản. Điều này dễ khiến khoản đầu tư ngắn hạn biến thành “gồng lỗ” kéo dài.
Đáng lưu ý, ngay cả những cổ phiếu có nền tảng tốt cũng không nằm ngoài quy luật này. Khi bị đẩy lên mức định giá quá cao so với nội tại, các cổ phiếu này vẫn có thể điều chỉnh mạnh khi dòng tiền rút đi.
Song tựu trung, theo bà Hiền, trong ngắn hạn giá cổ phiếu có thể chịu tác động lớn từ kỳ vọng và dòng tiền. Tuy nhiên về dài hạn, giá trị nội tại của doanh nghiệp vẫn là yếu tố cốt lõi quyết định xu hướng bền vững của cổ phiếu.
Một chuyên gia lâu năm trên thị trường chứng khoán lý giải: lâu nay nhiều thành viên diễn đàn chứng khoán thường nói vui “Cổ phiếu không có lái… rất nhạt”.
“Cách nói vui nhưng không phải không thực tế” – vị này cho hay, hoạt động “làm giá” cổ phiếu là có. Dẫn chứng rõ thấy nhất vừa qua cơ quan quản lý nhà nước liên tiếp xử phạt hàng loạt trường hợp thao túng cổ phiếu, có vụ còn chuyển sang hình sự.
Quy trình này thường bắt đầu bằng việc các “đội lái” tích lũy cổ phiếu. Khi đã gom đủ hàng và bắt đầu đẩy giá, họ có thể phối hợp với chính người nội bộ doanh nghiệp để tung ra các thông tin tích cực nhằm hỗ trợ đà tăng.
“Một dấu hiệu nhận biết phổ biến là khi giá cổ phiếu tăng mạnh đi kèm với dồn dập các tin tốt, đây có thể là giai đoạn “hiện thực hóa lợi nhuận” của các nhóm này. Ngược lại, khi giá giảm, các thông tin tích cực cũng dần biến mất do không còn động lực duy trì”, chuyên gia này phân tích.
Warren Buffett rời vị trí CEO Berkshire Hathaway cuối năm ngoái. Tuy nhiên, ông vẫn tham gia vào danh mục đầu tư của công ty. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC hôm 2/5, bên lề đại hội cổ đông Berkshire, Buffett ví thị trường như "một nhà thờ nằm cạnh một sòng bài", để phân biệt giữa phong cách đầu tư giá trị truyền thống với xu hướng giao dịch ngắn hạn hiện tại, dựa trên dự đoán thị trường.
"Mọi người có thể đi lại giữa nhà thờ và sòng bài. Tôi thấy số người ở nhà thờ vẫn nhiều hơn. Nhưng sòng bài đang ngày càng hấp dẫn", ông ví von.
Tỷ phú nhận định tâm lý "đánh bạc" trong đầu từ đang đạt đỉnh. "Nếu anh mua hoặc bán quyền chọn chỉ còn hạn một ngày, đó không phải là đầu tư, cũng không phải đầu cơ, mà là đánh bạc", ông nói.
Buffett đề cập đến sự việc gần đây liên quan đến một binh sĩ Mỹ. Người này được cho là kiếm 400.000 USD từ thị trường nhờ biết trước về chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela. Vài ngày trước, Bộ Tư pháp Mỹ đã cáo buộc binh sĩ này giao dịch nội gián.
"Không ai giải thích được tại sao lại có người mua quyền chọn chỉ còn hạn trong một ngày, trừ khi họ có cơ hội kiếm hơn 400.000 USD nhờ biết trước thời điểm chúng ta tiến vào Venezuela", ông nói.
Tỷ phú khẳng định điều này không đồng nghĩa "đầu tư là tồi tệ". Tuy nhiên, "giá của nhiều tài sản sẽ trở nên rất vô lý".
Buffett từ lâu nổi tiếng với lời khuyên thời điểm tốt nhất để mua là khi thị trường lao dốc mạnh. Ông thường khuyến nghị nhà đầu tư "Hãy sợ hãi khi người khác tham lam, và hãy tham lam khi người khác sợ hãi". Trong cuộc phỏng vấn cuối tuần trước, ông nhắc lại lời khuyên này, cho biết thời điểm nên mua nhất là khi không ai nghe điện thoại vì thị trường đang sụp đổ.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây cũng lên tiếng phản bác tư duy làm giàu nhanh mà nhiều người Mỹ theo đuổi, cảnh báo điều này thường dẫn tới bất ổn tài chính lớn hơn. Ông từng là giám đốc một quỹ phòng hộ.
"Có nhiều người trẻ, chủ yếu là nam giới, làm lao động tay chân trong ngành xây dựng, rồi lại chơi xổ số. Điều đó khiến tôi phát điên", Bessent cho biết trong một cuộc phỏng vấn trên AP. "Điều tốt nhất bạn có thể làm là đừng chơi xổ số. Thay vào đó, mọi người nên đầu tư và để tiền của mình tăng trưởng theo thời gian", ông nói.
Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP HCM mới thông báo tổ chức phiên đấu giá trực tuyến hai tài sản từng thuộc sở hữu của bà Trương Mỹ Lan (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Vạn Thịnh Phát) vào ngày 21/5.
Cụ thể, một túi xách Hermes size 30 màu trắng được chào giá khởi điểm 2,34 tỷ đồng. Chiếc còn lại cùng nhãn hiệu, size 25, đính giá màu trắng trên khóa và viền túi có mức khởi điểm 1,77 tỷ đồng.
Hai tài sản được đấu giá riêng lẻ với bước giá 50 triệu đồng. Người tham gia phải đặt cọc 20% số tiền khởi điểm và có thể xem trước tài sản.
Hai chiếc túi này bị kê biên, thu giữ trong giai đoạn hai vụ án xảy ra tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát. Chủ tài sản hiện nay là Thi hành án dân sự TP HCM.
Trong phiên tòa vào cuối tháng 9/2024, bà Lan cho biết một túi Hermes da cá sấu bạch tạng bà mua tại Italy, chiếc còn lại được tỷ phú người Malaysia tặng.
"Trị giá không đáng bao nhiêu so với tài sản của bị cáo (đang bị phong tỏa), nhưng xin được trả lại làm kỷ niệm để lại cho con cháu", bà Lan nói.
Những mẫu túi từng được nhiều ngôi sao nổi tiếng như Kim Kardashian, Jennifer Lopez, Victoria Beckham sử dụng.
Ngoài hai chiếc túi, trong quá trình điều tra vụ án Vạn Thịnh Phát, 1.237 bất động sản và nhiều tài sản liên quan trực tiếp đến bà Lan bị kê biên. Đầu năm nay, Thi hành án dân sự TP HCM đã đấu giá du thuyền The Reverie Saigon của bà Lan với mức khởi điểm 52 tỷ đồng nhưng không ai mua. Sau nhiều lần bất thành, giá chào bán du thuyền trong tháng này giảm còn 42,5 tỷ đồng.
Như vậy so với tuần trước VN-Index tăng 11,24 điểm (+0,67%), tổng giá trị giao dịch đạt 124.309 tỉ đồng, bình quân mỗi phiên tăng 4,7%. Dòng tiền tập trung chủ yếu ở một số cổ phiếu thuộc nhóm bất động sản, điện... qua đó hỗ trợ đà đi lên của chỉ số, trong khi áp lực bán phân bổ đáng kể tại nhóm ngân hàng.
Xét về vận động dòng tiền, thị trường ghi nhận sự lan tỏa tích cực ở các nhóm ngành trụ cột như ngân hàng, dịch vụ tài chính, bất động sản, xây dựng và vật liệu. Thanh khoản cải thiện tại các nhóm này cho thấy tâm lý nhà đầu tư dần chủ động hơn trong việc tìm kiếm cơ hội, đặc biệt ở các ngành có vai trò dẫn dắt.
Theo Công ty Chứng khoán ACB, trong ngắn hạn dòng tiền nhiều khả năng tiếp tục tập trung vào các nhóm ngành kể trên. Ngược lại, các ngành như dầu khí, thực phẩm - đồ uống và hóa chất vẫn ghi nhận sự thận trọng khi dòng tiền tham gia còn hạn chế, cho thấy mức độ quan tâm của nhà đầu tư chưa rõ nét.
Diễn biến tuần qua cho thấy VN-Index khởi đầu tích cực, vượt mốc tâm lý 1.700 điểm. Tuy nhiên áp lực bán gia tăng tại vùng giá này khiến chỉ số nhanh chóng điều chỉnh, lùi về khu vực gần 1.680 điểm, tương ứng đường trung bình 20 ngày (MA20).
Điều này cho thấy vùng 1.700 điểm vẫn là ngưỡng kháng cự ngắn hạn đáng lưu ý. Thanh khoản toàn thị trường duy trì dưới mức trung bình tháng, phản ánh dòng tiền lớn chưa thực sự nhập cuộc, khiến đà tăng thiếu bền vững.
Ông Quách An Khánh, chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), cho rằng dù có những phiên điều chỉnh, VN-Index vẫn giữ được vùng hỗ trợ quan trọng quanh 1.680 điểm. Điều này cho thấy xu hướng ngắn hạn chưa bị phá vỡ.
Trong những phiên tới chỉ số nhiều khả năng sẽ dao động trong vùng 1.680 - 1.750 điểm, với các nhịp tăng giảm đan xen thay vì hình thành xu hướng tăng mạnh ngay lập tức. Tuy vậy thị trường vẫn có cơ hội hồi phục trở lại trong các phiên đầu tuần.
Về chiến lược, VCBS khuyến nghị nhà đầu tư tiếp tục nắm giữ các cổ phiếu đang vận động ổn định. Đồng thời có thể tận dụng những nhịp điều chỉnh để giải ngân vào các cổ phiếu có triển vọng kết quả kinh doanh quý 1 tích cực, đặc biệt ở nhóm bán lẻ và ngân hàng.
