6 tiếng nữa, chàng trai phải có mặt ở văn phòng, nhưng lúc này, anh không nghĩ đến điều đó. Suốt 13 tiếng trước, chuyên viên truyền thông tại một công ty ở TP HCM bị cuốn vào các cuộc họp, tin nhắn khách hàng, KPI và những tình huống cần xử lý khủng hoảng liên tục.
Bữa trưa, anh vừa ăn vừa nhìn màn hình. Về đến nhà lúc 9h tối, tắm rửa và ăn uống qua loa xong đã hơn 10 giờ rưỡi. Cơ thể rệu rã, mắt díu lại vì mệt, nhưng anh không đi ngủ. “Chẳng lẽ cả ngày mệt mỏi thế này, chút thời gian cho riêng mình cũng không có sao?” anh tự nhủ, rồi bật máy tính lên.
Minh Anh không đơn độc trong cái vòng lặp đó. Mai, 32 tuổi, ở Tây Ninh, bắt đầu “sống cho bản thân” lúc 9h30 tối, khi hai đứa con nhỏ và chồng đã ngủ. Người phụ nữ ở nhà nội trợ quay cuồng từ 6h sáng đến 19h tối với bỉm sữa, dọn dẹp, nấu nướng và dỗ con.
Đến tối, Mai ngồi co ro ở góc sofa, tự thưởng cho mình một cốc trà sữa, lướt sàn thương mại điện tử hoặc xem phim truyền hình dài tập đến tận 1h30 sáng. “Lúc này thế giới chỉ thuộc về mình, không ai làm phiền, không ai đòi hỏi”, chị nói.
Thạc sĩ tâm lý lâm sàng Vương Nguyễn Toàn Thiện, Giám đốc chuyên môn Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, gọi tên tình huống của Mai và Minh Anh là “Revenge Bedtime Procrastination” hay RBP, trì hoãn giấc ngủ để “trả thù” hoặc “sống bù”.
Thuật ngữ này mô tả việc cố tình hy sinh giấc ngủ để giành lại thời gian cá nhân sau một ngày bị ngoại cảnh chi phối hoàn toàn. Điểm cốt lõi khiến RBP khác biệt với thói quen thức khuya thông thường là người mắc nhận thức rõ tác hại của việc thiếu ngủ nhưng vẫn tiếp tục, bởi nhu cầu tâm lý được kiểm soát cuộc sống của chính mình lấn át cả nhu cầu sinh học cơ bản.
Dù chưa được WHO hay DSM-5-TR xếp vào nhóm rối loạn tâm thần chính thức, RBP đang lan rộng theo quy mô đáng lo ngại. Một khảo sát trên nhóm trẻ tuổi và sinh viên cho thấy khoảng 40 đến 50% người tham gia có chỉ số RBP cao, với mối liên hệ rõ ràng đến mức độ căng thẳng ban ngày và thói quen sử dụng công nghệ.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí International Journal of Environmental Research and Public Health chỉ ra rằng những người có khả năng tự kiểm soát thấp vào cuối ngày, đặc biệt khi cảm thấy ban ngày “không thuộc về mình”, dễ rơi vào bẫy trì hoãn giấc ngủ hơn hẳn. Hiện tượng này tập trung ở nhóm từ 16 đến 40 tuổi, tức thế hệ Gen Z và Millennials, những người chịu áp lực kép về hiệu suất công việc và kết nối xã hội liên tục.
Ông Thiện cho rằng gốc rễ của RBP nằm ở sự thiếu hụt khả năng tự điều chỉnh, không phải ý chí yếu kém. Ở người trẻ và sinh viên, cảm giác thiếu kiểm soát xuất phát từ áp lực học tập và lịch trình dày đặc. Ở người trưởng thành như Minh Anh hay chị Mai, nguyên nhân là gánh nặng công việc và trách nhiệm gia đình tích lũy suốt cả ngày khiến buổi tối trở thành mảnh đất duy nhất họ có thể khai hoang cho bản thân.
Cái bẫy nguy hiểm ở chỗ hành động “giành lại tự do” đó lại chính xác là thứ đang tước đoạt tự do của họ vào ngày hôm sau. Mỗi đêm chỉ ngủ 4 tiếng, Minh Anh dậy trễ, làm việc kém hiệu quả và phải tăng ca để bù đắp, rồi tối về lại thức khuya để “bù đắp” cho cái mà anh đã mất. Chị Mai thiếu ngủ kinh niên đến mức trở nên dễ cáu gắt, thường xuyên quên trước quên sau và nhận ra làn da mình sạm đi trông thấy. Chị biết rõ những điều đó. Nhưng đêm hôm sau người phụ nữ vẫn không cưỡng lại được.
Một nghiên cứu năm 2023 trên tạp chí Sleep Medicine Reviews cho thấy thiếu ngủ kinh niên dưới 6 tiếng mỗi đêm làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch lên 48%, tăng nguy cơ trầm cảm lên 35% so với người ngủ đủ giấc. Não bộ mất đi sự linh hoạt nhận thức, phản xạ chậm lại và ngưỡng kiểm soát cảm xúc bị hạ thấp, khiến người thiếu ngủ dễ cáu kỉnh hơn vào chính ngày hôm sau, đúng vào lúc họ cần tỉnh táo nhất.
Thạc sĩ Thiện cho rằng lối thoát không nằm ở việc ép bản thân đi ngủ sớm hơn theo ý chí thuần túy, mà ở chỗ phải giải quyết trực tiếp nguyên nhân gốc rễ: sự thiếu hụt thời gian tự chủ trong ban ngày.
Điều này đòi hỏi phải thiết lập ranh giới cứng giữa công việc và cuộc sống cá nhân, học cách nói không để bảo vệ quỹ thời gian ban ngày, đồng thời lên kế hoạch cụ thể cho các hoạt động thư giãn trong khung giờ hợp lý trước khi đêm muộn, thay vì để chúng “chảy” vào giờ ngủ.
Về vệ sinh giấc ngủ, ông khuyên tránh xa thiết bị điện tử ít nhất 30 phút trước khi ngủ, duy trì giờ ngủ và thức dậy cố định kể cả cuối tuần để củng cố nhịp sinh học của cơ thể.
Minh Anh nói anh biết mình cần thay đổi. Anh chỉ chưa biết bắt đầu từ đâu khi ngày làm việc vẫn kéo dài đến 8 giờ tối và khoảng duy nhất còn lại cho chàng trai vẫn là màn hình máy tính lúc nửa đêm. Đó chính xác là mâu thuẫn mà thạc sĩ Thiện mô tả: “Người mắc RBP không thức khuya vì họ không muốn ngủ. Họ thức khuya vì họ chưa thực sự được sống trong ngày hôm đó”.
Khảo sát từ nhiều gia đình trẻ cho thấy, nhu cầu dinh dưỡng của trẻ em Việt ngày càng đa dạng, trong khi quỹ thời gian của phụ huynh lại hạn chế. Ngoài các bữa chính, cha mẹ có xu hướng tìm kiếm những sản phẩm: Dễ sử dụng, tiện mang theo; bổ sung vi chất dinh dưỡng hợp lý, hỗ trợ tiêu hóa; mang đến năng lượng phù hợp cho nhịp sinh hoạt và học tập hằng ngày của trẻ.
Một xu hướng khác cũng được nhiều phụ huynh ghi nhận là khẩu vị của trẻ đang thay đổi. Các em ít hứng thú với những loại sữa quá ngọt, mà thích hương vị thanh, nhẹ và tự nhiên hơn. Chị Phương Hoa (Hà Nội) chia sẻ:
"Tôi nhận ra con mình không còn hứng thú với các loại sữa có vị ngọt đậm như trước. Con thích những sản phẩm có vị trái cây hơn, vừa lạ miệng vừa dễ uống vào buổi chiều hoặc trước giờ học thêm".
Nắm bắt rõ những thay đổi này, Hanoimilk đã phát triển IZZI Dinomilk với công thức kết hợp sữa và nước ép trái cây, tạo nên vị chua - ngọt hài hòa, dễ uống và gần gũi với khẩu vị trẻ nhỏ. Sản phẩm có 5 hương vị: Cam, Dâu, Nho, Dưa lưới và Trái cây nhiệt đới, giúp trẻ có thêm lựa chọn và dễ duy trì thói quen uống sữa đều đặn hơn.
Điểm khác biệt quan trọng của IZZI Dinomilk nằm ở việc bổ sung 1 tỉ lợi khuẩn Postbiotic từ Nhật Bản trong mỗi hộp sản phẩm.
Khác với lợi khuẩn sống, Postbiotic là các chế phẩm từ vi sinh vật đã được bất hoạt cùng với các thành phần có lợi của chúng. Nhờ vậy, Postbiotic có độ ổn định cao, chịu được nhiệt và môi trường a xít dạ dày; có thể mang lại lợi ích cho đường ruột mà không phụ thuộc vào khả năng sống sót của lợi khuẩn khi đi qua hệ tiêu hóa.
Việc chủ động ứng dụng Postbiotic - một xu hướng đang được nhiều chuyên gia Nhật Bản nghiên cứu và phát triển - vào thức uống sữa trái cây cho trẻ nhỏ, giúp IZZI Dinomilk trở thành sản phẩm tiên phong trong phân khúc này trên thị trường.
Nhờ đó, mỗi hộp IZZI Dinomilk không chỉ là một thức uống ngon miệng, mà còn là giải pháp dinh dưỡng tiện lợi hỗ trợ hệ miễn dịch cho trẻ em.
Không chỉ dừng lại ở công thức bên trong, Hanoimilk còn chú trọng đến trải nghiệm cảm xúc của trẻ khi uống sữa. IZZI Dinomilk tạo sự kết nối với trẻ qua nhân vật Dino - chú khủng long đáng yêu được xây dựng như một biểu tượng của năng lượng, sức mạnh và tinh thần khám phá. Dino xuất hiện trên bao bì sản phẩm và trong các tập phim hoạt hình ngắn do Hanoimilk sản xuất, đóng vai trò như "người bạn đồng hành" mỗi ngày của trẻ nhỏ'.
Nhờ cách tiếp cận trực quan này: Trẻ hào hứng hơn với việc uống sữa; Phụ huynh dễ dàng trò chuyện, giải thích cho con về thói quen dinh dưỡng lành mạnh; Thói quen uống sữa được hình thành một cách tự nhiên, ít gò ép hơn.
Đây là sự kết hợp hài hòa giữa dinh dưỡng, trải nghiệm và giáo dục nhẹ nhàng, phù hợp với tâm lý trẻ em ở lứa tuổi mẫu giáo và tiểu học.
Theo đại diện Hanoimilk, IZZI Dinomilk là kết quả của quá trình hợp tác nghiên cứu và phát triển (R&D) nghiêm túc và tỉ mỉ của đội ngũ chuyên gia, kỹ sư công nghệ thực phẩm Hannoimilk với các chuyên gia Nhật Bản, dựa trên việc phân tích khẩu vị của trẻ em Việt, nhu cầu dinh dưỡng theo độ tuổi và thói quen sử dụng thực phẩm trong điều kiện khí hậu và nhịp sống đặc thù của Việt Nam.
Đại diện Hanoimilk cho biết: "Chúng tôi muốn tạo ra một sản phẩm An toàn - Ngon - Cung cấp lợi khuẩn đường ruột phù hợp với điều kiện khí hậu và thể trạng của trẻ em Việt".
IZZI Dinomilk được sản xuất trên dây chuyền công nghệ hiện đại của Tetra Pak, Thụy Điển, áp dụng công nghệ tiệt trùng UHT giúp giữ trọn vẹn dưỡng chất cần thiết; đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; giúp sản phẩm ổn định chất lượng trong suốt thời hạn sử dụng.
Bên cạnh đó, Hanoimilk đặc biệt chú trọng quy trình kiểm soát chất lượng. Từ nguồn nguyên liệu đến đóng gói, mỗi công đoạn đều được kiểm định theo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm nghiêm ngặt ISO 22000:2018 . Bao bì thiết kế có ống hút tiện dụng, dễ mang theo đến trường học - một lợi thế phù hợp nhịp sống bận rộn của nhiều gia đình trẻ.
Theo ghi nhận từ thị trường, mô hình phát triển sản phẩm dựa trên nghiên cứu khẩu vị bản địa, kết hợp với ứng dụng công nghệ quốc tế, đang trở thành một hướng đi hiệu quả của nhiều thương hiệu sữa.
IZZI Dinomilk là một ví dụ tiêu biểu: Vừa giữ được sự gần gũi với trẻ Việt qua hương vị trái cây dễ uống, nhân vật Dino gần gũi
Nhờ đầu tư bài bản vào R&D và sự nhất quán trong kiểm soát chất lượng, IZZI Dinomilk từng bước khẳng định vị trí trong phân khúc thức uống dinh dưỡng sữa trái cây dành cho trẻ em.
Sản phẩm không chỉ giúp bổ sung dinh dưỡng một cách tiện lợi, mà còn mang lại trải nghiệm phù hợp với trẻ nhỏ, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của các bậc phụ huynh Việt Nam về một thức uống:
"Vừa ngon - vừa khoa học - vừa tốt cho hệ miễn dịch và sức khỏe của trẻ".
Bà H.T.P. (50 tuổi, ở Thái Nguyên) đến viện trong tình trạng suy kiệt, sốt nhẹ, nuốt nghẹn. Qua thăm khám nội soi, các bác sĩ phát hiện tại vị trí cách cung răng trên 38cm, niêm mạc thực quản bị co kéo mạnh, gây hẹp khít lòng thực quản.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do quá trình viêm xơ mạn tính sau điều trị nhiễm nấm thực quản kéo dài suốt 10 năm. Tình trạng nghiêm trọng đến mức thực quản bị teo, không có đường rò, khiến bệnh nhân gặp khó khăn khi ăn uống.
TS.BS Trần Thanh Hà - quyền Giám đốc Trung tâm Nội soi tiêu hóa và Thăm dò chức năng, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, trực tiếp điều trị cho bệnh nhân - cho biết do tình trạng xơ hóa lâu năm, lòng thực quản chỉ còn vài milimet, máy soi không thể đi qua. Nếu sử dụng ngay bóng nong tiêu chuẩn, nguy cơ thủng thực quản là rất cao.
Vì vậy các bác sĩ buộc phải lựa chọn một hướng can thiệp thận trọng, chia thành 3 bước. Lần 1, các bác sĩ sử dụng bóng nhỏ chuyên dụng cho đường mật loại nhỏ (<10mm) để lách qua khe hẹp, tạo tiền đề mở rộng lòng thực quản.Sau 2 tuần, bệnh nhân được tiến hành nong lần 2 bằng bóng nong thực quản cỡ vừa. Qua nội soi, lỗ hẹp đã được cải thiện. Tuy nhiên do xơ hóa kéo dài 10 năm khiến độ đàn hồi kém, ống soi vẫn chưa thể đi qua ngay.
Với trường hợp của bệnh nhân này, các bác sĩ tiên lượng bệnh nhân sẽ phải nong bóng nhiều lần, nhằm giúp bệnh nhân ăn uống trở lại gần như bình thường, tránh chảy máu, thậm chí thủng thực quản do các sẹo xơ chai lâu năm."Việc bệnh nhân giảm nuốt nghẹn, không còn đau tức vùng cổ sau lần nong thứ hai là tín hiệu rất tích cực. Thực quản đang đáp ứng tốt với lực căng mà không bị rách sâu hay thủng", bác sĩ Hà nhận định.Theo bác sĩ Hà, hẹp thực quản là tình trạng lòng thực quản bị thu hẹp, khiến việc nuốt thức ăn trở nên khó khăn. Ban đầu người bệnh chỉ thấy vướng khi ăn đồ đặc, nhưng về sau ngay cả uống nước cũng có thể gặp trở ngại.Người bệnh cũng có thể gặp các triệu chứng như ợ chua, nôn trớ, đau khi nuốt hoặc sụt cân mất kiểm soát.Nội soi đường tiêu hóa trên hiện là phương pháp vàng để chẩn đoán và điều trị. Qua nội soi, bác sĩ không chỉ can thiệp nong rộng lòng thực quản mà còn có thể sinh thiết để loại trừ các nguyên nhân ác tính, đảm bảo sức khỏe lâu dài cho bệnh nhân."Nếu không được điều trị kịp thời, hẹp thực quản có thể dẫn đến các biến chứng không ăn uống được khiến người bệnh suy dinh dưỡng, sụt cân, ảnh hưởng đến sức khỏe", bác sĩ Hà khuyến cáo.Tin Gốc: Tuổi Trẻ
Bác sĩ Sanjay Nagarkar, hiện làm việc tại bệnh viện Apollo Spectra (Ấn Độ) cho biết: Cả máy lạnh và máy quạt đều mang lại cảm giác dễ chịu, nhưng cơ chế hoạt động khác nhau và đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe. Vì vậy, lựa chọn nào "lành" hơn còn phụ thuộc vào cách sử dụng, môi trường sống và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Máy lạnh làm mát bằng cách hạ cả nhiệt độ lẫn độ ẩm không khí. Điều này khiến nó đặc biệt hiệu quả trong thời tiết nắng nóng cực đoan, nhất là khi nhiệt độ vượt 40°C. Tuy nhiên, sự dễ chịu này đi kèm một số đánh đổi.
Độ ẩm thấp có thể làm khô da, mắt và cổ họng. Nhiều người thức dậy với cảm giác rát mũi, khó chịu. Tình trạng mất nước có thể diễn ra âm thầm do cơ thể ít đổ mồ hôi hơn nhưng vẫn tiếp tục thất thoát dịch.
Bên cạnh đó, bộ lọc của máy lạnh nếu không được vệ sinh thường xuyên có thể phát tán bụi và dị nguyên, lâu dài dễ gây vấn đề hô hấp, đặc biệt với người có cơ địa dị ứng. Ngoài ra, việc thay đổi nhiệt độ đột ngột từ phòng lạnh bước ra ngoài trời nắng gắt có thể khiến cơ thể bị “sốc nhiệt”, dẫn đến đau đầu, mệt mỏi.
Máy quạt giúp không khí lưu thông quanh cơ thể, giúp mồ hôi bay hơi nhanh hơn. Cách này hiệu quả khi trời nóng vừa phải, nhưng trong điều kiện quá nóng, đặc biệt khi nhiệt độ môi trường cao hơn thân nhiệt, quạt có thể gây hại nhiều hơn lợi.
Luồng khí nóng thổi liên tục có thể làm cơ thể tiếp xúc với nhiệt nhiều hơn thay vì giảm nhiệt. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ lưu ý rằng trong nhiệt độ quá cao, quạt không ngăn được bệnh liên quan đến nắng nóng, thậm chí có thể làm tình trạng mất nước nặng hơn
Tuy vậy, quạt vẫn hữu ích nếu kết hợp với điều kiện thông gió tốt (mở cửa sổ, tạo luồng gió đối lưu…) mà không gây quá tải cho cơ thể.
Không có câu trả lời tuyệt đối về việc nên dùng máy lạnh hay quạt vào mùa nóng. Cách tốt nhất là kết hợp linh hoạt: Dùng máy lạnh vào những giờ nóng đỉnh điểm, chuyển sang quạt khi nhiệt độ hạ bớt, nhưng phải đảm bảo phòng thông thoáng, theo Times of India (Ấn Độ).
Dưới đây là cách sử dụng cả máy lạnh và quạt vào mùa nóng để không ảnh hưởng xấu tới sức khỏe:
