Ngủ trưa mỗi ngày: Lợi hay hại, chuyên gia nói gì?

Gần đây, trên mạng xã hội xuất hiện không ít quan điểm cho rằng mỡ bò "tự nhiên nên tốt hơn dầu thực vật", thậm chí được xem như lựa chọn "lành mạnh" cho chế độ ăn hiện đại. Tuy nhiên các nghiên cứu khoa học cho thấy vấn đề phức tạp hơn nhiều.

Các chuyên gia dinh dưỡng nhận định, tác động của mỡ bò đến sức khỏe không chỉ phụ thuộc vào bản thân loại chất béo này, mà còn liên quan đến cách sử dụng, lượng tiêu thụ và toàn bộ mô hình ăn uống của mỗi người.

Mỡ bò là phần chất béo được tách và tinh chế từ mô mỡ của bò bằng cách đun nóng để loại bỏ nước và tạp chất. Thành phần chính của mỡ bò là chất béo bão hòa, đặc biệt gồm axit palmitic và axit stearic. Ngoài ra mỡ bò cũng chứa một phần chất béo không bão hòa đơn như axit oleic, loại chất béo cũng có trong dầu ô liu.

Trong thực tế nấu ăn, mỡ bò thường được dùng để chiên, áp chảo hoặc chế biến các món cần nhiệt độ cao nhờ khả năng chịu nhiệt tốt và ít bị oxy hóa hơn một số loại dầu thực vật giàu chất béo không bão hòa đa.

Một số món ăn phổ biến sử dụng mỡ bò gồm khoai tây chiên, bít tết áp chảo, bánh nướng, hamburger hoặc các món quay kiểu Âu. Trong ẩm thực truyền thống, mỡ bò cũng từng được dùng để xào rau, chiên trứng hoặc làm nhân bánh.

Ngoài chất béo, mỡ bò còn chứa một lượng nhỏ cholesterol và một số hợp chất sinh học như CLA (axit linoleic liên hợp). Một số nghiên cứu từng cho rằng CLA có thể liên quan đến tác dụng chống viêm hoặc hỗ trợ chuyển hóa, nhưng bằng chứng trên người hiện vẫn chưa đủ mạnh để khẳng định lợi ích rõ ràng.

Nguyên nhân lớn nhất khiến mỡ bò bị đặt dấu hỏi là hàm lượng chất béo bão hòa khá cao. Trong nhiều thập kỷ, chất béo bão hòa được xem là yếu tố có thể làm tăng cholesterol LDL, còn gọi là "cholesterol xấu", vốn liên quan đến nguy cơ xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch.

Nhiều nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy khi tiêu thụ quá nhiều chất béo bão hòa, đặc biệt thay thế cho các nguồn chất béo tốt, mức LDL cholesterol có xu hướng tăng lên.

Ví dụ, một chế độ ăn thường xuyên gồm thịt đỏ nhiều mỡ, khoai tây chiên bằng mỡ động vật, xúc xích, thức ăn nhanh và ít rau xanh có thể làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu theo thời gian.

Tuy nhiên khoa học hiện đại cũng cho thấy không phải mọi chất béo bão hòa đều tác động giống nhau. Axit stearic, một loại axit béo có nhiều trong mỡ bò, dường như có ảnh hưởng ít tiêu cực hơn đến cholesterol LDL so với một số loại chất béo bão hòa khác.

Điều này khiến các nhà khoa học hiện nay có xu hướng nhìn nhận linh hoạt hơn: nguy cơ sức khỏe không chỉ đến từ "một loại thực phẩm", mà phụ thuộc vào toàn bộ chế độ ăn và lối sống.

Đây là câu hỏi gây tranh luận nhiều nhất hiện nay. Các bằng chứng khoa học lớn vẫn cho thấy chất béo không bão hòa từ dầu thực vật như dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu cải hoặc dầu hướng dương có lợi hơn cho tim mạch khi sử dụng hợp lý. Những loại dầu này giúp cải thiện hồ sơ lipid máu, hỗ trợ giảm LDL cholesterol và có liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch thấp hơn.

Ngược lại, nếu chế độ ăn chứa quá nhiều chất béo bão hòa từ mỡ động vật, bơ hoặc thực phẩm siêu chế biến, nguy cơ tim mạch nhìn chung vẫn cao hơn.

Tuy vậy các chuyên gia cũng lưu ý rằng việc thay thế chất béo bão hòa bằng carbohydrate tinh chế như bánh ngọt, trà sữa, nước ngọt hoặc bánh mì trắng không giúp cải thiện sức khỏe tim mạch đáng kể.

Nói cách khác, vấn đề không nằm ở việc "mỡ bò hay dầu thực vật tốt tuyệt đối", mà là tổng thể khẩu phần ăn có cân bằng hay không.

Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng mỡ bò không phải "thực phẩm độc hại" nếu dùng với lượng vừa phải trong chế độ ăn cân bằng.

Ví dụ, sử dụng một lượng nhỏ mỡ bò để áp chảo thịt, làm món hầm hoặc chế biến thỉnh thoảng thường không phải vấn đề lớn đối với người khỏe mạnh. Tuy nhiên nếu dùng thường xuyên với lượng lớn, đặc biệt kết hợp lối sống ít vận động, hút thuốc hoặc thừa cân, nguy cơ sức khỏe có thể tăng lên.

Để ăn uống lành mạnh hơn, nhiều chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên: Ăn đa dạng nguồn chất béo, kết hợp dầu thực vật, cá béo, các loại hạt và quả bơ. Hạn chế thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ ăn nhanh và thịt chế biến sẵn. Tăng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu chất xơ. Kiểm soát tổng lượng calo thay vì chỉ tập trung vào một loại chất béo đơn lẻ.

Hiện nay, phần lớn hướng dẫn dinh dưỡng quốc tế vẫn khuyến khích hạn chế chất béo bão hòa và ưu tiên chất béo không bão hòa để bảo vệ tim mạch lâu dài.

Như vậy, có thể hiểu rằng mỡ bò không hoàn toàn "xấu" nhưng cũng không phải "siêu thực phẩm". Điều quan trọng nhất vẫn là cách sử dụng và bức tranh tổng thể của chế độ ăn hằng ngày. Một khẩu phần cân bằng, đa dạng và ít thực phẩm siêu chế biến vẫn là nền tảng quan trọng nhất cho sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Bộ Y tế vừa đề xuất một số quy định xử phạt vi phạm hành chính nhằm xử lý các hành vi lợi dụng không gian mạng để truyền bá, quảng cáo, tư vấn các phương pháp khám chữa bệnh sai lệch, trái quy định.

Theo Cục Quản lý khám chữa bệnh - Bộ Y tế, thời gian qua trên mạng xã hội có nhiều thông tin, nội dung khám chữa bệnh sai lệch, thậm chí cổ xúy các phương pháp, liệu pháp khám chữa bệnh chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng.

Ví dụ chữa bệnh "thuận tự nhiên", chữa ung thư bằng nước kiềm, nhịn ăn, thải độc chữa bệnh, liệu pháp "chanh liều cao"...

Các thông tin, nội dung này ngày càng được đăng tải nhiều trên không gian mạng và đang gây những hiểu lầm nghiêm trọng, lôi kéo người dân từ bỏ phác đồ điều trị y khoa chính thống, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của người dân. Đồng thời vi phạm quy định của Luật Khám bệnh, chữa bệnh.

Vì vậy, Cục Quản lý khám, chữa bệnh đề xuất và đóng góp ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân đang lấy ý kiến các bộ, ngành, các đơn vị, tổ chức...

Cụ thể, Cục Quản lý khám, chữa bệnh đề xuất điều chỉnh, bổ sung phạt tiền 10.000.000 - 20.000.000 đồng đối với ba hành vi.

Thứ nhất, xử phạt với hành vi đăng tải, phát tán thông tin, nội dung tư vấn, giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, thiết bị, hàng hóa dưới danh nghĩa có tác dụng khám bệnh, chữa bệnh, thay thế thuốc chữa bệnh hoặc phác đồ điều trị trái với quy định của pháp luật.

Theo Bộ Y tế, các hành vi phát tán thông tin khám chữa bệnh sai lệch trên không gian mạng thường gắn liền với mục đích thương mại, trục lợi, như bán thực phẩm chức năng, thiết bị y tế không rõ nguồn gốc, sản phẩm "thải độc", "tăng miễn dịch", bài thuốc tự chế, khóa học hoặc dịch vụ tư vấn điều trị không phép.

Vì vậy, việc bổ sung quy định trực tiếp như trên sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để xử lý nhóm hành vi vi phạm, đồng thời hạn chế tình trạng lợi dụng niềm tin của người bệnh để kinh doanh trái pháp luật.

Thứ hai, hành vi phát tán thông tin về phương pháp, liệu pháp, bài thuốc, kỹ thuật khám chữa bệnh chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng tại Việt Nam.

Thứ ba, hành vi phát tán thông tin có nội dung xúi giục, lôi kéo, hướng dẫn người bệnh từ bỏ, trì hoãn hoặc thay thế các phương pháp, phác đồ khám bệnh, chữa bệnh đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận, gây nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh.

Bộ Y tế cũng đề xuất mức phạt tiền 20.000.000 - 30.000.000 đồng với các hành vi làm ra thông tin về phương pháp, liệu pháp, bài thuốc, kỹ thuật khám bệnh, chữa bệnh chưa được kiểm chứng khoa học hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép áp dụng tại Việt Nam.

Làm ra thông tin có nội dung xúi giục, lôi kéo, hướng dẫn người bệnh từ bỏ, trì hoãn hoặc thay thế các phương pháp, phác đồ khám bệnh, chữa bệnh đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận, gây nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng của người bệnh.

Bộ Y tế đề xuất các nội dung xử phạt này không áp dụng đối với trường hợp cá nhân chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm cá nhân về quá trình khám bệnh, chữa bệnh không vì mục đích quảng cáo, tư vấn chuyên môn, hướng dẫn thay thế điều trị hoặc thu lợi từ việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ, phương pháp khám bệnh, chữa bệnh.

Đối với biện pháp khắc phục hậu quả, Bộ Y tế đề xuất bổ sung việc buộc hoàn trả hoặc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm các đề xuất trên.

Cục Quản lý khám, chữa bệnh nhấn mạnh những đề xuất trên rất cần thiết, có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn hiện nay nhằm tăng cường bảo vệ sức khỏe người dân, phòng ngừa và xử lý hiệu quả các hành vi lợi dụng không gian mạng để truyền bá, quảng cáo, tư vấn các phương pháp khám bệnh, chữa bệnh trái quy định.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Bữa sáng giàu protein và carbohydrate có thể giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định, cải thiện sự tập trung và hạn chế cảm giác đói trong ngày, theo chuyên trang sức khỏe Healthline.

Bánh mì chủ yếu cung cấp carbohydrate - nguồn năng lượng quan trọng cho não bộ và các hoạt động hằng ngày. Trong khi đó, trứng là thực phẩm giàu protein chất lượng cao, giúp cơ thể cảm thấy no lâu hơn.

Tiến sĩ - bác sĩ Joan Salge Blake, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Boston (Mỹ), cho biết bữa sáng giàu protein có thể giúp hạn chế cảm giác thèm ăn và giảm xu hướng ăn vặt về sau.

Theo bà Joan Salge Blake, trứng là nguồn protein tương đối dễ tiếp cận, phù hợp để bổ sung vào bữa sáng hằng ngày.

Ngoài protein, trứng còn chứa choline - dưỡng chất quan trọng với hoạt động của não bộ và hệ thần kinh. Theo thông tin từ Viện Y tế quốc gia Mỹ (NIH), choline tham gia vào quá trình tạo acetylcholine, chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến trí nhớ và khả năng tập trung.

Một quả trứng cũng cung cấp vitamin D, vitamin B12, selen và lutein - những dưỡng chất có lợi cho miễn dịch, cơ bắp và sức khỏe đôi mắt.

Dù là món ăn tiện lợi, bánh mì trứng vẫn có thể trở nên kém lành mạnh nếu thêm quá nhiều xúc xích, thịt nguội, pate công nghiệp hoặc nước sốt nhiều béo.

Tiến sĩ - bác sĩ Dariush Mozaffarian, Đại học Tufts (Mỹ), cho biết chế độ ăn chứa nhiều thực phẩm chế biến sẵn và chất béo bão hòa có thể làm tăng nguy cơ tim mạch nếu sử dụng thường xuyên. Ông khuyến khích ưu tiên các nguồn protein đơn giản, ít qua chế biến trong bữa ăn hằng ngày.

Các chuyên gia dinh dưỡng cũng khuyến khích nên ưu tiên bánh mì nguyên cám hoặc giảm bớt phần ruột bánh để kiểm soát lượng tinh bột. Ngoài ra, có thể ăn kèm dưa leo, cà chua, rau xà lách hoặc rau thơm để tăng chất xơ và vitamin.

Người cần kiểm soát cân nặng hoặc có bệnh nền như tăng huyết áp cũng nên hạn chế mayonnaise, bơ hoặc các loại sốt nhiều béo.

Một số nghiên cứu cho thấy ăn sáng đầy đủ và cân bằng có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, cải thiện hiệu suất làm việc và hạn chế ăn quá nhiều vào buổi tối, theo Healthline.

Nhìn chung, bánh mì trứng vẫn là lựa chọn phù hợp cho bữa sáng nếu được chế biến đơn giản và cân đối. Món ăn quen thuộc này không chỉ giúp cơ thể nhanh chóng bổ sung năng lượng mà còn tạo cảm giác no lâu, phù hợp với nhịp sống bận rộn hiện nay.

Tin Gốc: Thanh Niên