Menu del dia, hay “thực đơn trong ngày”, là một nét truyền thống đặc biệt ở Tây Ban Nha. Một bữa trưa đầy đủ 3 món gồm khai vị, món chính, tráng miệng hoặc cà phê với mức giá trọn gói hợp lý là lựa chọn không thể thiếu của người dân nơi đây trong tuần làm việc.
Nhưng khi xung đột Iran đẩy giá năng lượng tăng cao trên khắp châu Âu, người tiêu dùng đang bắt đầu phải cắt giảm các khoản chi, từ ly vang hay món tráng miệng trong bữa trưa quen thuộc đến những khoản tiêu dùng thường nhật.
“Chúng tôi đã nhận thấy những thay đổi trong cách tiêu tiền của khách hàng vài tháng qua”, Esteve Canas Prat, chủ nhà hàng Casi ở Barcelona, nói.
Khách quen ở quán ông trước đây thường gọi thêm đồ uống hoặc món tráng miệng, nhưng giờ chỉ trung thành với thực đơn cố định với giá 17,5 euro (khoảng 20,55 USD). Một số người từng đến quán dùng bữa 5 lần mỗi tuần, giờ chỉ đến 2-3 lần.
“Vì chúng tôi là doanh nghiệp gia đình có nhiều khách hàng trung thành, những thay đổi này dễ dàng được nhận ra”, Canas nói.
Sau khi chiến sự Iran bùng nổ cuối tháng 2, tình trạng gián đoạn dòng chảy dầu mỏ qua eo biển Hormuz đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh trên khắp khu vực đồng euro, làm giảm thu nhập hộ gia đình và làm dấy lên nỗi lo lạm phát. Lạm phát đã tăng vọt lên 2,6% trong tháng 3 từ mức 1,9% trong tháng 2.
Điều này ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực khác trong nền kinh tế. Giám đốc điều hành của nhà bán lẻ quần áo Thụy Điển H&M hồi tháng 3 cảnh báo rằng một cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông có thể làm giảm sức mua của người tiêu dùng.
Hãng hàng không quốc gia Đức Deutsche Lufthansa hôm 21/4 cho biết họ dự kiến cắt giảm 20.000 chuyến bay trong mùa hè này nhằm tiết kiệm nhiên liệu máy bay. Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Fatih Birol, cho biết hồi đầu tháng rằng châu Âu chỉ còn khoảng sáu tuần dự trữ nhiên liệu máy bay.
Frederico Oliveira da Silva, trưởng bộ phận năng lượng tại tổ chức người tiêu dùng châu Âu BEUC, cảnh báo tình hình có thể trầm trọng hơn nếu các nhà cung cấp năng lượng “trục lợi từ khủng hoảng, tăng giá hoặc thay đổi hợp đồng trước hạn”.
Một cuộc khảo sát của Ipsos đầu tháng này cho thấy khoảng 50% người tiêu dùng Pháp lo lắng về hệ quả của xung đột Trung Đông đối với giá nhiên liệu và lạm phát. Giá cả leo thang cũng có thể dẫn tới vòng xoáy: người lao động yêu cầu lương cao hơn, khiến các công ty phải tiếp tục tăng giá và theo đó đẩy lạm phát tăng thêm.
Ủy ban Châu Âu cho hay khối đã mất thêm 24 tỷ euro (khoảng 28 tỷ USD) để nhập khẩu năng lượng kể từ khi bắt đầu xung đột. Một số quốc gia thành viên đã đề xuất các biện pháp hỗ trợ để giảm bớt tác động của chi phí phát sinh.
Trong khi đó, người tiêu dùng châu Âu đang tự ứng phó bằng cách chi tiêu cân nhắc hơn. “Mọi người vẫn muốn duy trì thói quen và tận hưởng cuộc sống tại những địa điểm quen thuộc, nhưng họ đang làm điều đó với ngân sách eo hẹp hơn”, Canas nói.
Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev ngày 29/5 nói rằng vẫn cần xác định chiếc máy bay không người lái (UAV) xâm nhập không phận Romania và rơi xuống một tòa chung cư thuộc về quốc gia nào.
Tuy nhiên, ông nói thêm rằng các lãnh đạo châu Âu nên ngừng bất bình về sự việc vì chính họ "đang tham gia cuộc chiến chống lại Nga".
"Hãy đối mặt với thực tế rằng điều này sẽ tiếp tục xảy ra. Trong lúc cuộc chiến đang diễn ra, công dân của các quốc gia EU, cũng như người dân của các nước tham chiến, sẽ không thể ngủ yên giấc", ông Medvedev nói.
Theo Phó chủ tịch Hội đồng An ninh Nga, những sự việc UAV xâm nhập không phận như vậy đặc biệt dễ xảy ra ở những nơi đang sản xuất thiết bị này cho Ukraine.
"Xét cho cùng, UAV của châu Âu, phụ tùng thay thế cho chúng và các loại vũ khí khác, chưa kể đến thông tin tình báo, đang được sử dụng trong các cuộc tấn công vào nước Nga mỗi ngày. Hậu quả là các tòa nhà dân cư bị hư hại, khiến người dân Nga thiệt mạng", ông Medvedev nói.
Hãng thông tấn TASS ngày 29/5 đưa tin rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin khi được hỏi về sự việc ở Romania đã nói rằng chiếc UAV xâm nhập có thể là của Ukraine. Ông lưu ý thêm đã có nhiều trường hợp UAV của Ukraine bị rơi ở các nước châu Âu.
Lãnh đạo Nga khẳng định nước này sẵn sàng điều tra khách quan nếu nhận được mảnh vỡ của chiếc UAV rơi ở Romania. "Chỉ khi đó chúng ta mới có thể đánh giá được chuyện gì xảy ra", ông nói.
Bộ Quốc phòng Romania trước đó cho biết radar phòng không của họ phát hiện một UAV xâm nhập không phận, trong lúc Nga tiến hành cuộc tập kích vào Ukraine trong đêm 28/5, rạng sáng 29/5.
Quân đội Romania đã triển khai hai tiêm kích F-16 và một trực thăng để giám sát, phi công cũng được phép bắn hạ mục tiêu, nhưng không ngăn được UAV rơi xuống mái một tòa nhà chung cư ở phía nam thành phố biên giới Galati. Sự cố khiến hai người bị thương và 70 người phải sơ tán.
Romania nhận định sự cố này là "bước leo thang nghiêm trọng và vô trách nhiệm từ phía Nga". Romania đồng thời cho biết đã yêu cầu các đồng minh phương Tây đẩy nhanh việc chuyển giao các hệ thống chống UAV cho đất nước họ.
Theo Hãng tin AFP, trên nền tảng Truth Social ngày 21-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc lại một chiến dịch quân sự hồi năm ngoái, khẳng định các đợt không kích của Washington khi đó đã "xóa sổ hoàn toàn" các cơ sở "bụi hạt nhân" của Iran.
"Chiến dịch 'Nhát búa giữa đêm' đã xóa sổ hoàn toàn và tổng lực các địa điểm bụi hạt nhân ở Iran. Do đó việc đào bới và thu hồi chúng sẽ là một quá trình lâu dài và đầy khó khăn", ông viết.
Thuật ngữ "bụi hạt nhân" (Nuclear Dust) thường được ông Trump sử dụng để chỉ lượng uranium đã được làm giàu - thứ mà Mỹ cáo buộc Iran tích trữ nhằm phục vụ tham vọng phát triển vũ khí hạt nhân.
Khái niệm này cũng ám chỉ phần vật liệu còn sót lại sau các đợt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Tehran.
Theo giới chức Israel, Iran đang nỗ lực đẩy nhanh chương trình hạt nhân sau cuộc xung đột hồi tháng 6 năm ngoái.
Tháng 2 vừa qua, Mỹ và Israel tiếp tục tiến hành các đợt không kích nhằm vào Iran, cũng với mục tiêu loại bỏ điều mà Tel Aviv gọi là "mối đe dọa sống còn" từ chương trình hạt nhân của Tehran.
Theo AFP, ông Trump khẳng định lượng uranium làm giàu của Iran cuối cùng cũng sẽ được đưa về Mỹ, dù phía Bộ Ngoại giao Iran đã bác bỏ hoàn toàn khả năng này.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh tuyên bố: "Chúng tôi sẽ không gửi bất kỳ vật liệu đã làm giàu nào tới Mỹ, vấn đề này không được thảo luận".
Ông Khatibzadeh nhấn mạnh Iran là thành viên của Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Do đó nước này không chấp nhận việc bị coi là một ngoại lệ của luật pháp quốc tế.
"Chúng tôi có trách nhiệm và quyền hạn. Iran được hưởng những quyền đó, và chúng tôi sẽ không từ bỏ các quyền của mình” - ông khẳng định.
Hình ảnh được chuyên trang quân sự Mỹ War Zone phân tích hôm 25/5 cho thấy những thay đổi trên phi cơ ekranoplan có biệt danh "Quái vật Bột Hải" của Trung Quốc, gần một năm sau khi phương tiện này lần đầu xuất hiện.
Ekranoplan là khái niệm phương tiện do Liên Xô phát triển, kết hợp giữa máy bay và tàu thủy, thường di chuyển ở độ cao 1-5 m để tận dụng "hiệu ứng mặt đất". Hiệu ứng này xuất hiện khi phi cơ bay cách mặt đất hoặc mặt nước ở độ cao nhỏ hơn sải cánh, khiến luồng không khí đi xuống từ cánh bị chặn lại và tạo ra "đệm khí" áp suất cao, có thể tăng lực nâng thêm 20-30% và giảm lực cản.
Điều này giúp ekranoplan đạt tốc độ cao như máy bay và tải trọng lớn như tàu thủy. Bù lại, phương tiện chỉ có thể hoạt động an toàn trong điều kiện thời tiết tốt và ổn định, đồng thời tầm bay bị hạn chế và chi phí bảo dưỡng cao.
Phương tiện của Trung Quốc được đặt biệt danh "Quái vật Bột Hải" do lần đầu xuất hiện ở bến tàu bên bờ Bột Hải. Chiếc ekranoplan có cánh đuôi đứng dạng chữ V và phần thân kiểu thuyền bay đặc trưng. Trong bức ảnh rõ hơn xuất hiện sau đó, phương tiện này không được lắp cánh quạt, làm dấy lên nghi vấn nó sẽ sử dụng động cơ tua-bin phản lực.
Dù vậy, hình ảnh mới cho thấy chiếc ekranoplan trang bị 4 động cơ tua-bin cánh quạt, mỗi chiếc được lắp bộ cánh quạt ba lá. Dưới mỗi cánh có hai giá treo, được cho là để gắn thùng dầu phụ, cảm biến và thiết bị bên ngoài.
"Thiết bị phục vụ công tác tìm kiếm và cứu nạn, như thùng chứa bè cứu sinh, là một phương án. Tuy nhiên, màu sơn quân sự và học thuyết của quân đội Trung Quốc cho thấy khả năng lớn hơn là nó được trang bị một số vũ khí tấn công", Thomas Newdick, bình luận viên của War Zone, cho hay.
Một trong các vũ khí tiềm năng là thiết bị bay không người lái (drone), do đây là lĩnh vực mà quân đội Trung Quốc đang ngày càng quan tâm. "Chắc chắn 'Quái vật Bột Hải' không phải phương tiện vận tải đơn thuần, mà khả năng cao là một dạng khí tài đa nhiệm", Newdick nêu quan điểm.
Newdick cũng nêu giả thuyết "Quái vật Bột Hải" là nguyên mẫu thu nhỏ, được chế tạo để đánh giá tính khả thi của chương trình ekranoplan trước khi phát triển phương tiện lớn hơn, trang bị động cơ khác và có tải trọng vũ khí vượt trội.
Tại khu vực Thái Bình Dương, ekranoplan được xem là giải pháp tiềm năng cho một số thách thức tác chiến, như vận chuyển hàng hóa, nhân lực và trang bị đến các địa điểm xa xôi không có đường băng. Ngoài ra, bay sát mặt nước giúp ekranoplan nằm ngoài tầm phát hiện của radar, cũng như không bị thủy lôi hay tàu ngầm đe dọa.
Ngay cả với kích cỡ hiện tại, "Quái vật Bột Hải" vẫn có thể là phương tiện kiểm soát trên biển hiệu quả, đảm nhận cả vai trò chống ngầm và diệt hạm. "Nó đủ lớn để mang theo cảm biến, tối đa 4 ngư lôi và tên lửa diệt hạm cỡ nhỏ dưới cánh. Bom chìm cũng là một khả năng", Newdick nhận định.
