New York Times ngày 10/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói rằng tình trạng mất dấu thủy lôi là một trong những lý do khiến Iran chưa thể nhanh chóng đáp ứng yêu cầu của chính quyền Tổng thống Donald Trump về mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ kể từ khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn hôm 8/4, theo CNN. Hãng thông tấn AFP dẫn dữ liệu theo dõi hàng hải thu thập hôm 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Ngay sau khi Mỹ – Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Các quả thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Iran khi đó vẫn để lại một hành lang lưu thông qua eo biển, cho phép các tàu trả phí được đi qua.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, phần lớn do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Chưa rõ liệu Iran có ghi chép vị trí từng quả thủy lôi hay không. Ngay cả khi làm điều này, một số quả có thể trôi dạt khỏi vị trí ban đầu. Nỗ lực rà phá thủy lôi cũng rất khó khăn, do các lực lượng hải quân Iran đã hứng chịu tổn thất nặng nề trong xung đột.
Quân đội Mỹ gần như cũng không còn lực lượng rà phá thủy lôi ở Trung Đông, do các tàu chuyên dụng đã bị loại biên và 2 trong 3 tàu chiến đấu ven biển được lắp thiết bị quét mìn đã di chuyển tới Singapore hồi đầu xung đột. Khó khăn trong theo dõi xuồng nhỏ rải thủy lôi khiến Mỹ cũng không thể xác định Iran đã cài bao nhiêu thủy lôi trong eo biển Hormuz, cũng như vị trí của chúng.
Giới chức Mỹ và Iran hiện chưa lên tiếng về thông tin.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm 8/4 cho biết eo biển Hormuz sẽ được mở cho tàu thuyền qua lại sau khi “tính đến các hạn chế kỹ thuật”. Giới chức Mỹ nhận định cụm từ này ám chỉ Tehran chưa thể nhanh chóng tìm hoặc gỡ thủy lôi.
Tổng thống Donald Trump hôm 10/4 nói với các phóng viên tại căn cứ liên hợp Andrews rằng eo biển Hormuz sẽ sớm khai thông, song thừa nhận điều đó sẽ không dễ dàng. Làm thế nào để nhanh chóng đảm bảo lưu thông an toàn qua khu vực nhiều khả năng sẽ là nội dung thảo luận trọng tâm trong cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ tại Pakistan.
Theo hãng tin Tasnim, quân đội Iran tuyên bố phóng máy bay không người lái tấn công nhằm vào một "ăng-ten vệ tinh" ở Qatar. Đây là lần đầu tiên Iran thừa nhận Qatar là mục tiêu trong đợt không kích mới nhất của nước này.
Ngoài ra, quân đội Iran cũng cho biết các máy bay không người lái của nước này đã nhắm mục tiêu vào một hệ thống phòng không Patriot tại Kuwait, cũng như các cơ sở lưu trữ nhiên liệu của quân đội Mỹ tại Bahrain trong đợt tập kích vào rạng sáng nay 9/7.
Người dân Qatar - quốc gia đóng vai trò là một trong những bên trung gian quan trọng giữa Mỹ và Iran trong những tháng gần đây - đã nhận được cảnh báo an ninh trên điện thoại vào rạng sáng nay. Chỉ ít phút sau, họ tiếp tục nhận được một thông báo khác cho biết mối đe dọa đã được loại bỏ.
Trước đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự trọng yếu của Mỹ ở Kuwait và Bahrain để đáp trả làn sóng tấn công mới nhất của Mỹ.
IRGC hoạt động độc lập với phần còn lại của lực lượng vũ trang Iran. IRGC có lực lượng lục quân, hải quân, không quân, tình báo và đặc nhiệm riêng.
Theo IRGC, lực lượng hải quân và không quân của IRGC đã tiến hành một chiến dịch tấn công phối hợp bằng tên lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ quân sự của Mỹ.
IRGC xác nhận chiến dịch tấn công của Iran nhắm mục tiêu vào các căn cứ Camp Arifjan và Ali Al Salem ở Kuwait, cũng như Juffair và Sheikh Isa ở Bahrain.
IRGC cũng cảnh báo rằng các biện pháp đáp trả sẽ được mở rộng sang các căn cứ khác trong khu vực nếu Mỹ tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran.
Các cuộc tấn công của Iran diễn ra trong bối cảnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo lực lượng Mỹ đã hoàn tất một đợt không kích bổ sung nhằm vào Iran hôm 8/7, nhằm “tiếp tục làm suy giảm năng lực của Tehran trong việc tấn công các tàu thương mại và thủy thủ dân sự vô tội tại eo biển Hormuz”.
Theo CENTCOM, vào ngày 8/7, lực lượng Mỹ đã tấn công khoảng 90 mục tiêu quân sự của Iran, bao gồm “các hệ thống phòng không, phương tiện giám sát ven biển, các địa điểm lưu trữ tên lửa và máy bay không người lái, năng lực hải quân cùng cơ sở hạ tầng hậu cần quân sự dọc theo bờ biển Iran”.
CENTCOM xác nhận đợt không kích mới nhất diễn ra sau khi Mỹ thực hiện thành công các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong đêm trước đó.
Trước đó, vào ngày 7/7, lực lượng CENTCOM đã tấn công khoảng 80 mục tiêu quân sự của Iran, trong đó có hơn 60 xuồng cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), nhằm đáp trả việc Iran vi phạm lệnh ngừng bắn khi tấn công ba tàu thương mại đang di chuyển qua eo biển Hormuz.
Sau trận tập kích của Mỹ hôm 7/7, IRGC cũng tuyên bố tiến hành một chiến dịch tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào 85 địa điểm tại “các cơ sở quân sự trọng yếu của Mỹ”.
IRGC cho biết các cuộc tấn công đã nhắm vào căn cứ Hạm đội 5 của Mỹ ở Bahrain và căn cứ không quân Ali Al-Salem ở Kuwait. IRGC cũng xác nhận bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 của Mỹ ở phía nam Iran.
Mỹ và Iran đã tấn công lẫn nhau trong 2 trận tập kích liên tiếp vào 2 ngày. Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 8/7 tuyên bố lệnh ngừng bắn với Iran đã chấm dứt, đồng thời cảnh báo sẽ tiếp tục tấn công mạnh vào Iran.
Theo Hãng tin AFP, trong tuyên bố được Đài Phát thanh và truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB) dẫn lại ngày 11-7, Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Amir Saeid Iravani nói tại New York: "Nếu Mỹ tiếp tục vi phạm các nghĩa vụ theo Bản ghi nhớ Islamabad, Iran sẽ không còn coi mình bị ràng buộc bởi các cam kết theo bản ghi nhớ này".
Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ (MOU) vào giữa tháng 6, thắp lên hy vọng cuộc xung đột khiến hàng ngàn người thiệt mạng và làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu sẽ sớm khép lại.
Hai nước đã bước vào giai đoạn đàm phán trong 60 ngày về các chi tiết để tiến tới đạt thỏa thuận cuối cùng. Tuy nhiên những ngày gần đây, hai bên liên tục tấn công qua lại, làm dấy lên nguy cơ đổ vỡ các cuộc đàm phán.
Sau các cuộc đụng độ này, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã chấm dứt, nhưng cho biết các cuộc đàm phán với Iran vẫn sẽ tiếp tục.
Phát biểu trước báo chí ngày 10-7, Đại sứ Iran Amir Saeid Iravani cáo buộc Washington "đã vi phạm nghĩa vụ của mình khi phát động và tiếp tục các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Iran".
"Iran vẫn cam kết thực hiện trung thành bản ghi nhớ, với điều kiện Mỹ cũng tuân thủ đầy đủ và nghiêm túc các nghĩa vụ của mình", ông nói thêm.
Theo Hãng tin Reuters, không có vụ tấn công mới nào được ghi nhận trong ngày 10-7 hoặc rạng sáng 11-7.
Trước đó, ít nhất 17 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào 6 thành phố ở Iran trong hai ngày 8 và 9-7, theo người đứng đầu Trung tâm Quan hệ công chúng và thông tin thuộc Bộ Y tế Iran. Ngoài ra có 115 người bị thương.
Ngày 11-7, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đến Oman để thảo luận về các biện pháp bảo đảm tàu thuyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz, trong bối cảnh Washington tìm kiếm cam kết công khai từ Tehran về việc bảo đảm tàu thuyền quá cảnh tự do và an toàn tại eo biển này.
Một nguồn tin cấp cao từ Iran nói Iran, Mỹ, Qatar và Pakistan đã nhất trí tổ chức một cuộc điện đàm, và các bên trung gian đang nỗ lực sắp xếp để cuộc gọi diễn ra trong ngày 11-7, trong lúc ông Araghchi có mặt tại Oman.
Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ (NWS) ngày 30/6 thông báo cho biết chỉ số nhiệt, kết hợp giữa nhiệt độ và độ ẩm, đã vượt 37,8 độ C tại nhiều nơi trong khu vực các bang Trung Tây và Ngũ Đại Hồ, tạo nên "điều kiện nguy hiểm" cho sức khỏe cộng đồng.
NWS cảnh báo nguy cơ sốc nhiệt và các bệnh do nắng nóng, đặc biệt với những gia đình không được trang bị điều hòa nhiệt độ. Cơ quan này khuyến cáo người dân "ở trong không gian có điều hòa càng nhiều càng tốt, kể cả ban đêm" và thường xuyên kiểm tra tình hình sức khỏe của người cao tuổi, người đang có bệnh nền và những nhà không có thiết bị làm mát.
Bản đồ cảnh báo nắng nóng của Mỹ thể hiện khu vực Trung Tây và Ngũ Đại Hồ là "Cực nóng", mức báo động cao nhất trên thang đo ba cấp độ. Cảnh báo này được ban hành khi nắng nóng cực kỳ nguy hiểm đang hoặc sắp xảy ra và người dân cần hạn chế tối đa ra ngoài.
Nhiều khu vực thuộc các bang Michigan, Illinois, Ohio, Indiana, Kentucky và phần lớn bang Iowa đang trong tình trạng báo động này.
Hai mức cảnh báo thấp hơn là "Theo dõi nóng cực đoan", được phát khi đợt nắng nóng cực đoan có khả năng xảy ra nhưng thời điểm và mức độ ảnh hưởng chưa rõ, và mức "Khuyến cáo nóng" được áp dụng khi thời tiết nắng nóng ở mức đáng lo ngại.
Tại thành phố Detroit, bang Michigan, nhiệt độ dao động quanh ngưỡng 35-37 độ C và có thể chạm mốc gần 38 độ C đến hết ngày 2/7. Chính quyền thành phố mở cửa 12 trung tâm giải trí, một số được phép hoạt động đến 23h, để người dân có nơi tránh nóng.
Đợt nắng nóng dự kiến sẽ lan sang vùng Đông Bắc, trong đó có New York và Boston, đúng dịp Quốc khánh Mỹ ngày 4/7. Vùng Norristown, cách Philadelphia khoảng 32 km, đã hủy lễ diễu hành dự kiến vào cuối tuần vì thời tiết được cảnh báo rất khắc nghiệt.
Thành phố Philadelphia ban bố tình trạng khẩn cấp do nắng nóng các ngày 1-4/7, đồng thời mở 50 trung tâm làm mát cho người dân. Thành phố cũng bố trí lều phun sương, điểm tiếp nước và trạm y tế tại khu vực lễ hội dành cho người hâm mộ World Cup ở công viên East Fairmount.
Tại bang Illinois, Bảo tàng Lịch sử Chicago miễn phí vé vào cửa cho cư dân địa phương muốn tìm nơi tránh nóng. Nhiệt độ cao cũng khiến mặt đường tại một số nơi xuất hiện tình trạng phồng và nứt.
Bác sĩ Kisha Davis, quan chức y tế hạt Montgomery, bang Maryland, cảnh báo nhiệt độ ban đêm ở địa phương vẫn duy trì ở mức 21-27 độ C tại nhiều nơi, khiến cơ thể không có đủ thời gian làm mát tự nhiên.
"Áp lực nhiệt sẽ tích lũy qua từng ngày", bà đề cập đến khái niệm cơ thể chịu tải lượng nhiệt quá mức từ môi trường, đồng thời khuyến cáo người dân hạn chế uống rượu và nước ngọt trong dịp nghỉ lễ vì những loại đồ uống này có thể khiến cơ thể mất nước nhanh hơn.
