Năm 1776, tác phẩm Tìm hiểu về bản chất và nguồn gốc của cải của các quốc gia, của nhà kinh tế học lừng danh Adam Smith (1723 – 1790), được xuất bản. Tác phẩm này còn được gọi là Của cải của các quốc gia hay Quốc phú luận.
Khác với quan điểm chủ nghĩa trọng thương, nhà kinh tế học Adam Smith đặt ra nền móng quan trọng để hoàn thiện chủ nghĩa tư bản tự do. Qua đó, tác phẩm Tìm hiểu về bản chất và nguồn gốc của cải của các quốc gia có vai trò quan trọng đối với chủ nghĩa tư bản hiện đại về sau.
Trùng hợp là năm 1776 khi tác phẩm trên được xuất bản cũng là năm nước Mỹ ra đời. Và chưa đầy 200 năm sau, một nước Mỹ non trẻ đã trở thành siêu cường phát triển đỉnh cao của chủ nghĩa tư bản. Từ đó đến nay, siêu cường này đạt ưu thế gần như tuyệt đối cả về kinh tế lẫn quân sự, thậm chí sở hữu sức mạnh hải quân chưa từng có trong lịch sử nhân loại.
Nhưng vào thời điểm kỷ niệm 250 năm độc lập, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tích cực quay lại với chủ nghĩa trọng thương khi tích cực sử dụng các biện pháp thuế quan nhằm vào các nước khác. Ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đất nước nên tự cung tự cấp và tập trung vào xuất khẩu nhiều hơn là nhập khẩu.
Chủ nghĩa trọng thương cùng chính sách biệt lập, học thuyết Monroe kiểu mới đang khiến nước Mỹ rơi vào hình thức này hay hình thức xung đột khác với hầu hết các quốc gia. Đó là một cuộc chiến Iran mà Mỹ đang rơi vào thế khó và khiến cho kinh tế đối mặt nhiều khó khăn khi vật giá gia tăng. Đó là các căng thẳng thương mại khiến Washington đang bất đồng với nhiều quốc gia, bao gồm phần lớn đồng minh lẫn đối tác. Đó là những căng thẳng không cần thiết khi Tổng thống Trump tuyên bố muốn thâu tóm Greenland, sáp nhập Canada trở thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ.
Trong phân tích gửi đến người viết, chuyên gia Willis Sparks, thuộc Eurasia Group (Mỹ) – đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, đánh giá: “Nước Mỹ đã trở nên thất thường, và giới quan sát nước ngoài không chắc nên đặt cược ở đâu”. Theo ông, những gì đang diễn ra khiến cho các đồng minh của Mỹ phải phòng ngừa rủi ro. Không những vậy, Tổng thống Trump được cho là đang lạm quyền, phá vỡ nền dân chủ vốn được xem là giá trị đặc trưng của nước Mỹ. Bên cạnh đó, Trung Quốc trỗi dậy đang cạnh tranh quyết liệt với Mỹ cả về kinh tế, công nghệ lẫn quân sự.
Kết quả, trong cuộc thăm dò gần đây của Gallup, 76% người Mỹ được hỏi cho biết họ không hài lòng với “cách mọi thứ đang diễn ra ở Mỹ vào thời điểm này”. Cuộc thăm dò của NBC News được công bố vào ngày 14.6 vừa qua cho thấy chỉ có 38% người trả lời cho biết họ tin rằng những năm tốt đẹp nhất của đất nước đang ở phía trước. Và cuộc thăm dò ngày 15.6 của Reuters/Ipsos cho kết quả 64% câu trả lời lo ngại nền dân chủ Mỹ có nguy cơ thất bại.
Tuy nhiên, chuyên gia Sparks cũng chỉ ra rằng trong lịch sử nước Mỹ, Tổng thống Trump chẳng phải là nhà lãnh đạo duy nhất có những chính sách như ông đang theo đuổi.
Như Tổng thống William McKinley (1843 – 1901, tại nhiệm 1897 – 1901) từng sử dụng thuế quan để gây sức ép Canada trở thành tiểu bang thứ 45 của Mỹ khi đó. Tổng thống Theodore Roosevelt (1858 – 1919, tại nhiệm 1901 – 1909) thì tìm cách sáp nhập các đảo xa xôi vào lãnh thổ Mỹ. Tổng thống Woodrow Wilson (1856 – 1924, tại nhiệm 1913 – 1921) và Tổng thống Warren Harding (1865 – 1923, tại nhiệm 1921 – 1923) đều từng tranh cử với khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” như Tổng thống Trump. Hay cách đây 100 năm, vào năm 1926, Tổng thống Calvin Coolidge (1872 – 1933, tại vị 1923 – 1929) đã đánh dấu sinh nhật lần thứ 150 của Mỹ bằng một trận đấu võ thuật lồng thép trên bãi cỏ Nhà Trắng, tương tự việc Tổng thống Trump vừa qua cũng tổ chức một cuộc đấu võ tại đây nhân dịp kỷ niệm 250 năm nước Mỹ ra đời.
Rồi nhìn lại 50 năm trước, vào năm 1976 khi kỷ niệm 200 năm lập quốc, nước Mỹ đối mặt rất nhiều thách thức vì vừa thua cuộc trong chiến tranh VN sau một thời gian tự hào với chiến thắng trong Thế chiến 2 và tăng cường sức mạnh qua nhiều cuộc chiến khác, không những vậy, khi đó nước Mỹ đang được lãnh đạo bởi Tổng thống Gerald Ford (1913 – 2006, tại vị 1974 – 1977) chưa hề qua bầu cử, sau khi người tiền nhiệm Richard Nixon (1913 – 1994, tại nhiệm 1969 – 1974) phải từ chức vì vụ nghe lén Watergate. Không những vậy, khi đó nước Mỹ đang đối mặt với cuộc Chiến tranh Lạnh đang tăng nhiệt, giá cả nhiên liệu tăng cao do các chính sách từ nguồn cung dầu mỏ ở Trung Đông. Thế nhưng chỉ 15 năm sau, Liên Xô – đối thủ của Mỹ trong cuộc Chiến tranh Lạnh – sụp đổ và Mỹ trở thành siêu cường suy nhất trong thời gian dài.
Đối chiếu với lịch sử, nước Mỹ dịp sinh nhật 250 năm này không hề bất trắc hơn so với 50 năm trước khi kỷ niệm 200 năm ra đời.
Bên cạnh đó, quyền lực của Tổng thống Trump đang có dấu hiệu giảm sút. Bằng chứng là một số nghị sĩ Cộng hòa ở cả Thượng viện lẫn Hạ viện vừa qua đã bỏ phiếu chống lại quyền hạn của ông trong cuộc chiến Iran. Đảng Cộng hòa đối mặt với nhiều thách thức trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Và nếu phe Cộng hòa không còn kiểm soát lưỡng viện Quốc hội, thậm chí đảng Dân chủ chiếm ưu thế ở lưỡng viện, thì quyền lực của Tổng thống Trump càng giảm sút trong nửa sau nhiệm kỳ thứ 2 – hay được dân Mỹ gọi là giai đoạn “vịt què” (lame-duck). Theo đó, rủi ro về lạm quyền, nền dân chủ bị đe dọa sẽ giảm đi.
Chính vì thế, nhiều ý kiến vẫn lạc quan về tương lai và nền dân chủ Mỹ. Như trong cuộc nói chuyện trong chương trình Gzero World với TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị sáng lập Eurasia Group, người dẫn chương trình truyền hình – nhà bình luận chính trị William Maher (Mỹ), cho rằng: Người Mỹ vẫn có thể chỉ trích chính phủ, biểu tình trên đường phố, bỏ phiếu chống lại những người cầm quyền và nói lên suy nghĩ của họ mà không sợ hãi.
“Và nhìn chung, đất nước này giàu có hơn, an toàn hơn và hòa nhập hơn so với 50 năm trước – chứ đừng nói đến 250 năm trước”, ông Maher nhận xét. Thực tế, đến nay thì Mỹ vẫn là siêu cường đứng đầu thế giới.
Phòng Thương mại và Công nghiệp Venezuela - Mỹ ngày 12.3 thông báo thương mại song phương trong 3 tháng đầu năm đạt 3,29 tỉ USD, tăng 22,7% so với 2,68 tỉ USD trong cùng kỳ năm 2025.
Xuất khẩu của Venezuela sang Mỹ đạt tổng cộng 1,8 tỉ USD, trong đó doanh thu bán dầu thô chiếm 96,5%, theo số liệu từ Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ.
Washington và Caracas đã tái thiết lập quan hệ sau khi Tổng thống Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt trong cuộc đột kích ở thủ đô Caracas vào ngày 3.1.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hậu thuẫn việc cựu phó tổng thống của ông Maduro là bà Delcy Rodriguez lên thay thế ông Maduro với điều kiện bà phải cho phép Mỹ tiếp cận dầu mỏ của Venezuela. Hai nước đã chính thức khôi phục quan hệ ngoại giao vào tháng 3.
Ngay sau khi ông Maduro bị bắt và đưa sang Mỹ, bà Rodriguez xúc tiến việc chấm dứt sự kiểm soát của nhà nước đối với ngành dầu mỏ để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.
Về phần mình, Washington đã nới lỏng một loạt lệnh cấm vận đối với ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela và cấp phép cho các công ty nước ngoài hoạt động tại quốc gia Nam Mỹ này.
Một số công ty dầu mỏ của Mỹ đã ký kết thỏa thuận với chính phủ Venezuela. Caracas cũng đã tự do hóa luật khai thác khoáng sản của mình.
Mặt hàng xuất khẩu lớn thứ hai của Venezuela sang Mỹ là cà phê, trong khi các mặt hàng nhập khẩu chính là ngũ cốc, thiết bị điện và thức ăn chăn nuôi, theo AFP.
“Chúng tôi đã thảo luận về vai trò của châu Âu trong cuộc đối thoại với Nga và vai trò đó nên như thế nào. Châu Âu sẽ xem xét khuôn khổ và đề xuất một số phương án, nhưng Ukraine sẽ quyết định ai là người đại diện cho châu Âu trong các cuộc đàm phán. Điều đó là công bằng”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói khi chia sẻ lại các bình luận của mình với truyền thông Ukraine trên nền tảng mạng xã hội X.
Ukraine đã và đang cố gắng tiếp thêm sinh lực cho các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 4 năm qua với Nga bằng cách đưa các nước châu Âu vào tiến trình hòa đàm, trong bối cảnh các cuộc đàm phán do Mỹ hậu thuẫn bị đình trệ vì cuộc chiến Iran và việc Ukraine từ chối các yêu sách nhượng bộ lãnh thổ cho Nga.
Ông Zelensky cho biết Ukraine đã được thảo luận “ở mức độ sâu rộng hơn bao giờ hết” tại cuộc họp của Hội đồng châu Âu vào tuần trước.
Các nhà lãnh đạo châu Âu gần đây đã bắt đầu thảo luận về khả năng tiến hành các cuộc hội đàm trực tiếp với Moscow, nhưng họ vẫn đang bị chia rẽ về cách xử lý quan hệ với Nga.
Ông Zelensky thúc giục các đồng minh tăng cường áp lực lên Nga để chấm dứt xung đột tại hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) ở thị trấn nghỉ dưỡng Evian-les-Bains của Pháp, nơi ông đã gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Ông Zelensky đã lặp lại yêu cầu của mình đối với nhà lãnh đạo Mỹ về việc phê duyệt các giấy phép để Ukraine có thể tự sản xuất tại chỗ các hệ thống tên lửa đánh chặn Patriot do Mỹ thiết kế.
Cuộc chiến ở Iran đã làm bộc lộ tình trạng thiếu hụt toàn cầu đối với các loại vũ khí như vậy vào đúng thời điểm Nga đang gia tăng sản lượng tên lửa hành trình.
“Lần này, việc đội ngũ của Mỹ phản hồi tích cực đối với vấn đề cấp phép lần đầu tiên đã trở nên khá công khai”, ông Zelensky nói.
Các tên lửa đánh chặn do Mỹ chế tạo là vũ khí hiệu quả duy nhất của Ukraine để bắn hạ các tên lửa hành trình Nga.
Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết ông Trump có kế hoạch yêu cầu các công ty quốc phòng Mỹ thành lập cơ sở sản xuất có bản quyền đối với các tên lửa phòng không tại châu Âu và Ukraine.
Fabian Hoffmann, một nhà nghiên cứu cấp cao tại Trường Cao đẳng Đại học Quốc phòng Na Uy, nhận định sự phê duyệt này sẽ đánh dấu một bước chuyển dịch lớn trong chính sách, vì cho đến nay Mỹ vẫn chưa cấp phép cho công ty Rheinmetall thành lập một cơ sở có bản quyền để sản xuất thế hệ tên lửa đánh chặn PAC-3 mới nhất tại Đức.
Tuy nhiên, ông Hoffmann lưu ý, nút thắt chính trong sản xuất không nằm ở khâu lắp ráp cuối cùng của các hệ thống này, mà là ở việc sản xuất một số linh kiện nhất định, chẳng hạn như thiết bị radar dẫn đường trên tên lửa, vốn do tập đoàn Boeing chế tạo.
Thống đốc California Gavin Newsom ngày 15/6 thông báo trên X rằng các đặc vụ liên bang đã trao đổi với người thân, bạn bè, cựu nhân viên của ông, yêu cầu giao nộp "những hồ sơ ngẫu nhiên" về ông và vợ là bà Jennifer Siebel Newsom.
"Vợ chồng tôi bị đưa vào danh sách mục tiêu của ông Donald Trump. Sau khi kêu gọi bắt tôi vào năm ngoái, ông Trump đã chỉ đạo Bộ Tư pháp điều tra chúng tôi. Để hạ bệ tôi, ông Trump đang lôi vợ tôi vào cuộc", ông Newsom nói.
Ông cáo buộc Bộ Tư pháp Mỹ dưới thời ông Trump "lạm dụng quy trình của đại bồi thẩm đoàn", nhắc đến một số người bị cho là đối thủ chính trị của ông Trump từng bị điều tra như Tổng chưởng lý New York Letitia James, cựu giám đốc FBI James Comey và cựu chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell.
"Ông Trump không chỉ nhắm vào tôi vì những bài đăng chỉ trích ông ấy", ông Newsom, thành viên đảng Dân chủ, viết. "Ông Trump nhắm vào tôi vì tôi đang cân nhắc tranh cử tổng thống, vì ông ấy ghét việc tôi liên tục vạch trần những lời nói dối của ông ấy".
Thống đốc California không cho biết các điều tra viên liên bang đã yêu cầu cung cấp những thông tin hoặc tài liệu nào. "Ông Trump đã chọn sai mục tiêu, chúng tôi không có gì phải che giấu", ông Newsom cho hay.
Nhà Trắng và Bộ Tư pháp từ chối bình luận về cáo buộc mà Thống đốc California đưa ra.
Các trợ lý của ông Newsom sau đó cho hay FBI và Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) đã liên hệ với hàng chục người để điều tra về Thống đốc và vợ ông. Một số câu hỏi mà họ đặt ra liên quan đến những giao dịch tài chính của hai người.
Bà Jennifer Siebel Newsom tự gọi mình là "đệ nhất phu nhân đối tác" của California và là một nhà làm phim tài liệu. Bà sáng lập hai tổ chức phi lợi nhuận thúc đẩy bình đẳng giới Representation Project và California Partners Project.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là vụ mới nhất Bộ Tư pháp Mỹ điều tra một quan chức công khai chỉ trích Tổng thống Trump.
